Warning: Creating default object from empty value in /home/berria/berria.euskaljakintza.com/wp-content/themes/canvas/functions/admin-hooks.php on line 160

Archive | denetarik

RSS feed for this section

Twist, Harkaitz Cano

Ohikoa ez bada ere, irakurri dudan azken eleberriaren izenburua internetez aurkitu nuen. Euskarako lana egin behar nuela eta argitaratu berri ziren nobelen bila hasi nintzen. Orri batek beste batera eraman ninduen eta Durangoko azken azokako albisteetara iritsi nintzen. Han zegoen: Harkaitz Canoren azken nobela izan da Durangoko azokan gehien saldu den liburua. Twist. Izenburuak ez zidan ezer esaten, baina artikuluetan aipatzen ziren 1983an gertatu ziren torturak ezagunak egiten zitzaizkidan. Twist irakurriko nuen.

Twist eleberriaren sortzailea Harkaitz Cano da. Idazle hau Lasarte-Orian jaio zen 1975ean. Zuzenbidean lizentziatua da Donostiako EHUko unibertsitatean. Literatur munduan Lubaki Banda taldearen eskutik hasi zen, sortzaileetako bat izan zelarik 1993an. Harkaitz Canok Euskal Herriko hainbat egunkaritan kolaboratzeaz gain, irrati eta telebistako gidoigile bezala ere lan egiten du. Gaur egun euskal literaturako idazlerik sendoenetakoa da, argitaratu dituen lan guztiek izan baitute arrakasta genero desberdinetan.

Idazle lasartearrak 80ko hamarkadan Euskal Herrian bizi zen giroa aurkezten digu nobela honetan. 1983an bi gaztek sufritu zituzten tortura eta heriotzarekin antza handia du gaiaren muinak, gertaera honen inguruan irudizko pertsonaia eta pasadizoak asmatzen dituela.

Liburua zortzi ataletan banatuta dago. Lehenengo kapituluan, “Cambalache, 1983”, Soto eta Zeberio gazteak, ezkutuan, sasi artean, maite dituztenen agurrik gabe, torturatuak eta erailak lurperatzen dituzte. Zati honetan irakurri nituen lehen aldiz Rodrigo Mesa teniente koronelaren hitz gordinak: “Itxura penagarria dute, ezin ditugu horrela utzi: desager daitezela”. Ondoren, sarraskia ezkutatu nahian, haragia hezurretan utzi arte erreko zuen hauts zuriaz estali zituzten hilobia konpartitzen zuten bi gorpu besarkatuak. Hitz horiek berak agertuko dira berriro 154 eta 208 orrialdeetan: “Itxura penagarria dute, ezin ditugu horrela utzi: desager daitezela”, idazleak irakurleari nobelaren zimenduak zeintzuk diren gogora ekarri nahian bezala.

Nobelaren estiloa erabat aldatzen da bigarren kapitulutik aurrera, nobela narratiboagora edo konbentzionalagora zuzenduz. Hurrengo kapituluetan Diego Lazkano idazleak hartzen du protagonismoa, beti ere Soto eta Zeberio lagunak gogoan dituela. Soto, Zeberio eta Lazkano lagunak antzerki talde bateko kide ziren. Orain bakarra bizi da, Lazkano, baina bere inguruan gertatzen den guztiak gogora ekartzen ditu bi adiskideak. Beti ari da haiek biziko zuketena birbizitzen saiatzen. Lazkanok eman zituen Soto eta Zeberioren izenak torturapean eta honek loa kentzen dio. Bere torturatzaileek bizkarrean urratuz idatzi zioten “chibato” hitza, akats ortografiko eta guzti, bizitza osoan izango da Lazkanorentzat lotsagarri. Soto eta Zeberio bere lekuan egon izan balira, salatuko ote zuten?

Pertsonaia ugari agertzen zaizkigu liburuan zehar: artistak, kazetariak, antzerki zuzendaria, abokatuak, editorea, familiartekoak, bahituak, poliziak… Lazkanoren bizitzan jendea desagertu egiten da eta gutxien espero duenean agertzen da berriro, hezur haragiz edo mamu bezala. Lazkanoren bizitzako bakardadea, maitasun bizipenak, familia harremanak, adiskidetasuna… azken batean, gazi-gozoak irakurgai ditugu Twist eleberrian.

Niri, gaiari dagokionez, erakargarria bezain gogorra egin zait Twist nobelaren irakurketa. Behin eta berriro datozkit burura jatorrian zeuden bi gazteak eta beraien senditartekoak. Bestalde, nobela fikzioa dela pentsatuz eta interneten Armiarma literaturaren sarean dagoen Literatur Emailuak atalean agertzen den bezala, “errua, maitasuna, traizioa, sexua, indarkeria, lotsa, justizia, erredentzioa, antzezpena… asko dira Harkaitz Canoren Twist nobelaren hariak, baina denen gainetik nagusitzen da adiskidetasunari egindako kantua” eta hari hauek guztiek irakurlea bereganatzen dute eta irakurtzen jarraitzeko irrika piztu.

Hizkuntzari dagokionez, irakurterraza gertatzen dela esan daiteke. Liburuan zehar era arruntean ematen diren elkarrizketa eta bakarrizketa ugari dago. Tarteka gaztelaniaz ere idazten du Canok, batez ere polizien ahotan jartzen dituenean hitzak, baina baita euskaldunok, ohituraz, gaztelaniaz erabiltzen ditugun zenbait espresio ere, esaterako, 19. orrialdean agertzen den hau: “Kale jantziz doaz -de paisano- eta ez da galoiduna bereiztea erraza”.

Laburbilduz, Harkaitz Canoren azken lan hau, Twist hain zuzen ere, irakurtzea gonbidatu nahi zaitut. Arrazoiak asko izan badaitezke ere, niretzako nagusiena azalduko dizut: barrenean zerbait mugitzen duelako, sentimenduak pizten dituelako, ez zaituelako inola ere axolagabe utziko, eta ez delako irakurriko duzun liburu bat gehiago izango.

Jarraian, Harkaitz Canok Durangoko azokan egindako Twist liburuaren aurkezpena aurki dezakezu:

 

Comments { 0 }

Afrikako atletak nazionalitatu, geureak akabatu?

Duela hilabete batzuk, abenduaren 12an hain zuzen ere, Europako Kross Txapelketa izan zen Velenjen (Eslovenia). Atletismo zale amorratua naizenez, lasterketa ikusten geratu nintzen etxean. Amaitu zenean, hainbat galdera egin nizkion neure buruari. Atelaw Bekele izeneko atleta belgiar batek irabazi zuen; bigarren, Ayad Landassem espainiarra izan zen eta, hirugarren, Jose Rocha portugaldarra. Nola liteke Europako Kross Txapelketa batean hiru lehenengoetatik bi afrikarrak izatea? Gauza bat da hauek txikitatik txapelketan ordezkatu duten herrialdean bizi izatea, baina ez da hori kontua. Atletismoaren munduan batez ere, gero eta herrialde gehiagok, ahalik eta emaitza onenak lortzeko, distantzia luzeetako probetarako Afrikara jotzen dute atleeten bila, han egoten baitira munduko onenak.

Hau ikusi eta gero, nire buruari beste hainbat galdera egin nizkion. Azken urte hauetan, Espainian gero eta atleta gehiago nazionalizatzen ari dira dominak lortu nahian, nahiz eta horretarako jatorrizkoa kanpoan utzi behar izaten dituzten. Hori, nire ustez, ez dago batere ondo. Lehenik eta behin, bertako atletak babestu beharko lirateke; izan ere, txikitatik laguntza eta sustapen gehiago egongo balitz, seguru aski gaur egun ez legoke afrikar atleten beharrik, dominak lortu ahal izateko. Non geratu dira Abel Anton, Martin Fiz, Fermin Cacho, Abascal eta abarren dominak? Hauek ez dira afrikarrak, baina sekulako poza ekarri zioten hemengo atletismoari. Beraz, argi geratzen da honekin ez dugula zertan kanpora joan atleten bila, gure etxean baititugu munduko onenetakoak. Kuestioa itxarotea da eta txikitatik atletismoa sustatzea, epe luzera begira atleta onak irten daitezen. Gainera, gaur egun baditugu gazte eta ez hain gazte diren atleta oso onak hurrengo Olinpiar Jokoetan zer edo zer handia egin ahal izango dutenak: Kevin Lopez, Olmedo, Francisco Javier Abad, Carles Castillejo, Chema Martinez

Egia da kanpora jotzean atleten bila emaitza oso handiak lortu direla, batez ere azkeen urte hauetan iraupen luzeetako probetan. Hortxe daude, esaterako, Ayad Landassem marokiarra eta Alemayehu Bezabeh etiopiarra. Hala ere, azken hau zigortua izan da doping kasu bat dela medio. Baina dopinga aparte, atleta hauekin Espainiako atletismoak inoiz lortu ez dituen emaitzak lortu ditu, hala nola, Bezabeh Europako Kross Txapelketa irabazten zuen lehen espainiarra bihurtu zen, eta, bera eta Landassen Espainiako selekzioko kide zirela, taldeka urrezko domina lortu zuten Europako Kross Txapelketan. Baina benetan merezi al du horrelako tituluak lortzea zure herriko ordezkaritza bertan jaio edo hezitako atleetek osatzen ez dutenean? Nire ustez, ez. Honekin argi utzi nahi dut, badezpada ere, ni ez naizela arrazista. Adibidez, azken Europar Txapelketan Landassemek bigarren postua lortu izanak  asko poztu ninduen.

Hau laburbilduz, zera esan nahi dut: ni afrikar atletak nazionalizatzearen aurka nago, beste leku askotan egiten duten bezala, Bahreinen adibidez. Honekin argi geratzea nahi dut ez naizela arrazista eta hau egiten duten lurraldeak errespetatzen ditudala. Herri bakoitzak  ikusi behar du epe luzera horrek ekar diezaiokeen kaltea edo onura. Zure herrialdea benetan zure herrialdekoak ez diren atletek soilik ordezkatzea nahi duzu? Nire ustez, atletismoa eta beste kirol asko txikitatik sustatu behar dira, gero kanpora jo behar ez izateko talentuen bila. Ez hori bakarrik, bertako jendeari aukera bat eman eta lagundu egin behar zaiola behar zaiola iruditzen zait. Errrusiarren eredua jarraitu beharko genuke. Hauek ez dute kanpora jotzen atleten bila, ez atletismoaren munduan ezta beste edozein kiroletan ere, betidanik egin dituztelako sustapen lan handiak.

Comments { 0 }

Euskal aditza lantzeko gunea berrituta eta ariketa gehiagorekin

Duela urte batzuk euskal aditza berrikusi eta praktikatzeko gune bat sortu genuen. Bertan, handik eta hemendik topatutako aditz taulak, teoria eta, batez ere, guk sortutako ariketak plazaratzen joan gara. Aspaldi genuen Weeblyn egindako hasierako txoko hura berritzeko gogoa; beraz, udako etenaldia aprobetxatuz, eduki guztiak Google Site batera pasatu eta iazko ikasturtean sortutako ariketa berriak txertatu ditugu.

Antolaketa

  • Goiko menuan: taula guztiak (aditz trinkoenak barne).
  • Ezkerreko menuan: teoria eta praktika (guk sortutako ariketak: ikus adibidea). Ezetz asmatu dena?

Kokapena

Hemendik aurrera, aditzarekin zerikusia duen oro gure EUSKAL ADITZA gunean topatu ahal izango duzue. Hara joateko, bi aukera:

Ekarpenak

Euskal aditzarekin erlazionatutako baliabideren bat ezagutu edo akatsen bat topatzen baduzu, eskertuko genizuke jakinaraztea (hementxe bertan erantzun bat utziz edo gurekin zuzenean harremanetan jarriz). Horrela, denon artean jarraituko genuke hobetzen eta osatzen txoko hau. Gure aldetik, aurtengo ikasturtean ariketa gehiago atontzen jarraitzeko asmoa dugula esatea baino ez. Baliagarria izango zaizuelakoan, hortxe uzten dugu.

Comments { 0 }
-->