Updates from December, 2011 Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:50 am on 2011/12/31 Permalink | Reply
    Tags:   

    norat 

    gald. (adb.) (Ipar.) Nora; norantz.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: adond.
    [norat] nora; norantz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es adónde; hacia dónde
    fr où, vers où
    en where to

    Egin klik irudiaren gainean, abestia entzun eta hutsuneak betetzeko ariketa egiteko.

     
  • Maite 11:13 am on 2011/12/30 Permalink | Reply
    Tags:   

    apaka 

    adond. apa eginez.

    apaka (V-m ap. A; Lar, H).  (Orotariko Euskal Hiztegia)

    1. (Adv.). Besando, a besos. “Besucar, [...] musuka, apaka ibilli” Lar. v. 1 apa. Laztan ez ta apaka? “Sin ser querido y con besos?”. RS 68. Goien zerua urdin-urdiña, an, itxasoa urdiña, / zerua garbi, eta legunki itxasoaren uina, / biyak apaka an urrutiyan. Uzt “Udaberriyan” (ap. DRA). Elkarri laztan eta apaka. MEIG VIII 34.

    “Apaka, mosuka-n ordez baino sarriago esaten da gaur besarka esateko” A Ezale 1897, 95a (en una nota al ej. de RS).

    2. (Sust.). Beso, besuqueo. Egiña gatik danzeetan eskuka tentagarriak, edo danzatik kanpora ibilliagatik apaka, laztanka, musuka ta eskuka lujuriosoetan. Mg CC 105. Emana gatik leku apaka, ta eskuka indezenteai esaten dutenak etzituztela nai. Ib. 119.

    Sinonimoak (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
    apaka adond.
    [apa eginez]
    muinka, musuka, potka Ipar.
    apaka iz. zah.
    [apa]
    laztan, muin, musu, musuka, pot Ipar., apa Bizk., muxu adkor., ma haur., pa haur.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es besando, a besos
    en kissing

    Badira egiñagatik danzeetan eskuka tentagarriak, edo danzatik kanpora ibilliagatik apaka, laztanka, musuka, ta eskuka lujuriosoetan, gauza txikitzat dauzkeenak, ta egiten ezpadituzte beste gauza andiagoak korputzekin, bekatu arinak bezela, edo konfesatu gabe largatzen dituztenak, edo konfesatzen badituzte, izan oi da damu gabe bekatu benialtzat idukita. [Konfesio ta komunioko sakramentuen gañean erakasteak, Juan antonio Mogel (armiarma.com)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    apaka (FlickrCC, mohammadali)

     
  • Maite 10:26 am on 2011/12/29 Permalink | Reply
    Tags:   

    arol 

    izond. Barnean hutsune edo barrunbe asko duena, trinkoa ez dena, harroa. Zuhaitz arola.hezur arol. ANAT. Umetokia plakazko edo hodizko sare batean antolatuta duen hezur-mota, tarteko guneak mintzez beteta dituena. || kafe arol. Kafe urtsua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: izond.
    [harroa]
    astin, harro, apotz Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
    Bergarako Euskara: (bergarakoeuskara.net)

    aról. 1. arol, aróla. (d). adjektiboa. I. Ahula.   Fofo, -a, hinchado, -a, poroso, -a, de poca fuerza, densidad o consistencia. I aiz personia arola. Baita gaixotasunezko gizen faltsuez edo barrutik usteldutako arbolez ere. Gutxi erabilia. Ik. ául. 2. arol, aróla. (d). adjektiboa. Ahoberoa eta zoro samarra. Gutxi erabilia.

    1. arol, aróla. (d). adjektiboa. I. Ahula.   Fofo, -a, hinchado, -a, poroso, -a, de poca fuerza, densidad o consistencia. I aiz personia arola. Baita gaixotasunezko gizen faltsuez edo barrutik usteldutako arbolez ere. Gutxi erabilia. Ik. ául.
    2. arol, aróla. (d). adjektiboa. Ahoberoa eta zoro samarra. Gutxi erabilia.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es (1) poroso, -a, esponjoso, -a; endeble, fofo, -a (2) (kafea) aguado, flojo (3) (Anat.) esponjoso, -a
    fr poreux, -euse ; spongieux, -euse
    en spongy

    Hi haiz hi pertsona arola!

     
    • Andoni Sagarna 11:26 am on 2011/12/29 Permalink

      OEHn hau ageri da:
      arol
      arol
      harolari
      arolde
      aroltasun

      1 arol (V-ger-m-gip, G). Ref.: A; Etxba Eib; Gte Erd 123; Elexp Berg.

      Fofo, esponjoso, poroso; hinchado y hueco; endeble. “Arola, cosa porosa” Ast Disc 584. “Bedar edo bedarkien artean arola esaten iako, beste gauza askon arteko apotz edo aputzari: aza arolak, ogi apotza. Arroa, anditua, puztua, barru-utsa esan gure dabe” Ezale 1897, 150as. “(V-ger-m), fofo, hinchado. Aza arolak, berzas fofas. Gizon arolak, hombres muelles” A. “(V-ger-m), poroso” Ib. “(G), endeble” Ib. “A la tierra de buenas condiciones se le dan, entre otros epítetos, los siguientes: [...] arol (V-m, G-goi), arro (V-m), esponjosa” A s.v. lur. “De poca densidad. Aldia eguan Ermuarretako ogi mardotik, beste labari batzuen ogi arolera” Etxba Eib. “Aragi arola dauka orrek (V-gip)” Gte Erd 123 (junto a aragi berak ditu orrek, hagari guria du etc., de otras zonas). “Fofo, hinchado, de poca fuerza o consistencia. I aiz personia arola. Baita gaixotasunezko gizen faltsuez edo barrutik usteldutako arbolez esana. Gutxi erabilia” Elexp Berg. Zelan, bada, bildur izango ez gara pago arol ta argalak, jausi baziran Libanoko zedro sendo aiñ zinduak. JJMg Mayatz 53 (H traduce “piqué de vers”). [Lora] eder bat egoan gorri gorria bera, orri-zabala ta arola edo aputza. Ezale 1897, 149a. Eta, zer don, ba, nire bixitz arol au, aize-izpitxuak bakarrik iraso au. Arriaga Lekob 36. Orratza sarturiko puxika edo mazkuri arro arola lez, zerbait zirudian zorion-bola puztua [...] aizez utsitu zimel ta zimur gelditu arte. Erkiag Arran 95. Gizakumeen uste arol eta utsak. Zait Plat 88.

      “Eguraldi arolak (V-ple), tiempos deliciosos” A.

      “Arola. Aho beroa eta zoro samarra. Gutxi erabilia” Elexp Berg.

      Etim. Probablemente relacionado con vasc. ahul (q. v.).

    • Andoni Sagarna 11:29 am on 2011/12/29 Permalink

      XX. mendeko corpus estatistikoan hau duzu:

      1. 1969-1990 Euskara Batua Literatur prosa I. Garmendia 0082
      Besterik ba da, halaber, zuen habian, zuen etxategian: zeren goizeroko egunetariko zazpigarrenean (domeka deritzote bekaizti hauek) otoitzak gorantz igortzen zituztenkal, edo zuen aurkako eraiki batzar berri horietako eskilek ukitu bestez barrura belaunikatu haragi arolen antzutasuna igarri orduko; nahiz otoitz malgu gezurtien berneirrikek hitzez hitz amatatu aiherrak sotanapetik ilkhi bezainez eta oihartzun gurentzen diren bakoitzean, ziur, oihu bat sortzen bait da, oihartzunaren zintzat, Ortzi goibeltzen duen deihadar itsu bat.

      2. 1969-1990 Sailkatu gabeak Aldizkariak J.G. Etxebarria 0001
      Non artu indarra gure landarearen sustraiak, lurra erkin eta arol bada? Guk ereindakoa satorrak jaten badabe, alferrik gure izerdi guztiak.

    • Andoni Sagarna 11:30 am on 2011/12/29 Permalink

      Lexikoaren Behatokian:

      Ni hiztunaren munduaren kontzepzioa sakon aztertzearen aldekoa naiz, hizkuntzaren forma berez biltzen da eta. Horretarako, baina, izaera lokaleko ikerketa prozesu luzeak behar dira. Politikoei hain erraz saltzen zaizkien tamaina handiko fruitu arolez bestelakoak. (Fredi Paia)

    • Maite 11:34 am on 2011/12/29 Permalink

      Kaixo, Andoni!

      Mila esker sarrera osatzeagatik! Ni ez naiz joan hain urrun, hiztegi arruntetan baino ez dut begiratu eta ez nuen uste hitzak hainbeste zuenik atzetik! Beste adiera guztiak gutxi gorabehera kontrolatuak nituen, baina atentzioa eman dit bereziki:

      “Eguraldi arolak (V-ple), tiempos deliciosos” A.

      Milioi bat esker, benetan! :-)

    • leire narbaiza 11:59 am on 2011/12/29 Permalink

      Eibarren batez ere “esponjoso” esateko erabiltzen da, pastela, ogia eta lurrari jartzen zaien adjektiboa da, eta hauen hirurendako ona da. Ikusi bestela Eibarko hiztegian http://www.eibarko-euskara.com/hiztegia/bilatu
      Bestetik, gaur eguneko frutari atxikitzekoa ere izan liteke, hau zentzu txarrean, jakina. Nork ez ditu sagar gorri eder askoak, “Loti ederra” ipuinean agertzekoak bezalakoak erosi, eta jatean konturatu ez dutela gusturik? Horiek ere sagar arolak dira!
      Ze erabilgarria den berba hau!

    • Maite 10:52 am on 2011/12/30 Permalink

      Ez dago zalantzarik, Leire, ia denatarako erabil daiteke. Gustatzen zait berba hau!! Berba??? Nik esan dut hori? :-)

    • Asier Sarasua 12:51 pm on 2011/12/30 Permalink

    • Maite 10:01 am on 2012/01/05 Permalink

      Ederra artikulua eta azalpenak, Asier! Mila esker!! :-)

  • Maite 11:08 am on 2011/12/28 Permalink | Reply
    Tags:   

    inuzente 

    inuzente (FlickrCC, trackrecord)

    1. iz. Adimenez atzeratua, eta bereziki adimen-atzeratasuna aurpegian nabari zaiona. 2. izond. Inozoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: izond. beh.
    [inozoa]
    inozo (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es (1) (herrik. izond.) inocente, ingenuo, -a (2) (herrik. iz.)  deficiente, incapacitado, -a; retrasado, -a; limitado, -a; de corto entendimiento
    fr (herrik. izond.) innocent, -e ; ingénu, -e ; naïf, -ïve
    en (izond.) innocent, naive, naïve, gullible

    Amaitzen ez den koadroa da. Arratsaldero hasten da pintatzen eta gau aldera dena du berriro ezabatzen, dena du jasotzen eta joan egiten da, Alde Zaharrera, lagunekin baxoerdiak edatera. Umekeria dela diote hiriko jakintsuek. Nahiz bera tren batean jaio, heldutasunaren bagoia ez da iritsi haren geltokira. Inuzente Eguna zen. [Ez da gaua begietara etortzen, Felipe Juaristi (Erein, 2007) Orr.: 43] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

     
  • Maite 5:46 pm on 2011/12/27 Permalink | Reply
    Tags:   

    argindar 

    iz. (herr.) Elektrizitatea; korronte elektrikoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [elektrizitatea]
    elektrizitate, elektrika Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es electricidad
    fr électricité, énergie électrique
    en electricity

    Geltokiak argindar kablez jositako amaraunak dira, eta euri tantak amaraun horretan harrapatuta gauden biktimak laztantzera datozen erruki-izpiak besterik ez dira. [Gauza txikien liburua, Pako Aristi (Erein, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

     
    • Luistxo 9:24 am on 2011/12/29 Permalink

      Gure amamaren berba kontzeotu honentzako zen *lusetrikia*; hori artikuluarekin, bestela *lusetrika* litzateke.

    • Maite 11:02 am on 2011/12/29 Permalink

      Luz eléctrica??? :-)

  • Maite 11:15 am on 2011/12/26 Permalink | Reply
    Tags:   

    kontixu 

    adlag. Zerbaitetaz ziur ez egon arren, ustea hori dela esateko. Esaldiaren bukaeran doa: “Honuzkio aillako zi(ra)n, kontixu”  (Ondarroako berbak, Ondarroako Udala)

    Sinonimoak: adlag.
    [dirudienez]
    agidanean, agidanez, antza, dirudienez, eskierki, irudiz, itxura denez, itxuraz, nonbait, eskuarki Ipar., inolaz ere Heg., iritzi batean Bizk., sobra ere Gip., iduriz Ipar./Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es al parecer, según parece; por lo que parece
    fr apparemment, à ce qu’il semble, paraît-il
    en apparently, seemingly, evidently, to all appearances

    Honuzkio aillako zi(ra)n, kontixu. [ARRIETA, Nerea: 'Ondarroako esakera batzuk', Ondarroa 1996, 80-81] (ondarrutarnaturala.com)

     
    • leire narbaiza 4:20 pm on 2011/12/26 Permalink

      Aupa!
      Bizkaian oso esamolde normala da, “Kontu egizu”tik datorrena. Normalean, ziurtatzeko erabiltzen dena, edota “erreparatu honi” edo gaztelaniazko “¡Fíjate!” esateko ere balio du. Oso adierazkorra da, eta diskurtsoari kolorea, indarra eta piperra ematen diona. Zoritxarrez, gero eta gutxiago erabiltzen dugu eta pena da.
      Eibarko euskararen hiztegian ere agertzen da: Kontizu http://www.eibarko-euskara.com/node/4601
      Ondo segi eta mila esker!

    • Maite 6:00 pm on 2011/12/27 Permalink

      Mila esker azalpenagatik, Leire! Aiert Goenagak proposatutako hitza da. Haiek Ondoarroan erabiltzen dute. :-)

  • Maite 1:38 pm on 2011/12/25 Permalink | Reply
    Tags:   

    esku-erakutsi 

    iz. Oparia, adiskidetasun-seinaletzat eskaintzen den gauza. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Z

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel