{"id":16132,"date":"2015-08-28T08:45:56","date_gmt":"2015-08-28T06:45:56","guid":{"rendered":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/?p=16132"},"modified":"2015-08-27T22:13:33","modified_gmt":"2015-08-27T20:13:33","slug":"halaber","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber","title":{"rendered":"halaber"},"content":{"rendered":"<p>adlag.\u00c2\u00a0<strong><\/strong>Era berean, berdin.\u00c2\u00a0<em>(Lur Hiztegi Entziklopedikoa)<\/em><\/p>\n<p><strong>Sareko Euskal Gramatika:<\/strong><\/p>\n<p id=\"jatorriaz_zerbait\"><strong>1. Jatorriaz zerbait<\/strong><\/p>\n<div>\n<p>Jatorria ekialdean duen hitza da hau. Han hedatua zegoen, eta Nafarroan, idazleen lekukotasunek erakusten duten bezala. Euskara batuan, egia esan, arrakasta handia izan du. \u00e2\u20ac\u0153Gainera\u00e2\u20ac\u009d eta \u00e2\u20ac\u0153bestalde\u00e2\u20ac\u009d lokailuekin gertatzen den gisan, hitz honen morfologia aski gardena da. Alde batetik \u00e2\u20ac\u0153hala\u00e2\u20ac\u009d dugu, aizlagun modala, eta bestetik \u00e2\u20ac\u0153ber-\u00e2\u20ac\u009d aurrizkia euskaraz aski erabilia dena: \u00e2\u20ac\u0153berrehun\u00e2\u20ac\u009d hitzean, edo \u00e2\u20ac\u0153berriz\u00e2\u20ac\u009d, \u00e2\u20ac\u0153bera\u00e2\u20ac\u009d, \u00e2\u20ac\u0153berregin\u00e2\u20ac\u009d eta holakoetan ageri dena. Aurrizkia izateaz gain, ekialdean hitz beregain gisa ere erabiltzen da: \u00e2\u20ac\u0153Hotzik ez den ber, abia gaitezke\u00e2\u20ac\u009d ([:egile:duvoisin|Duvoisin]]), eta atzizkia balitz bezala ere ageri da aditzekin: \u00e2\u20ac\u0153ona den ber\u00e2\u20ac\u009d. Esateko modu horiek, mendebalera joanez, hola emango lirateke: \u00e2\u20ac\u0153Hotzik egiten ez badu \/ egiten ez duen bitartean\u00e2\u20ac\u00a6 abiatuko gara\u00e2\u20ac\u009d, eta \u00e2\u20ac\u0153ona dela onartuz\u00e2\u20ac\u00a6\u00e2\u20ac\u009d. Suposizio bat adierazten du horrek. Beraz, hori da \u00e2\u20ac\u0153halaber\u00e2\u20ac\u009d lokailuaren morfologia. Hori dela eta, berehala ikusten da esanahia ere gehitze zerbaiten inguruan dela: \u00e2\u20ac\u0153modu berean\u00e2\u20ac\u009d, \u00e2\u20ac\u0153gisa berean\u00e2\u20ac\u009d\u00e2\u20ac\u00a6 eta abar. Emendiozko lokailua, horretaz:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div>debekatu dute pilotan aritzea. <em><em>Halaber<\/em><\/em>, ormetan pinturekin marrazkiak egitea ere debekatu dute<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>ez da egia Peruk hori esan duela. Eta ez da egia, <em><em>halaber<\/em><\/em>, faltsukerietan ibili dela<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>gogoan dut, <em><em>halaber<\/em><\/em>, nola hilabete hartan etorri zen osaba Alfontso Ameriketatik, Mexikon hamar urte pasatu ondoren<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Emendiozkoa denez, ez da batere zaila emendiozko beste lokailu batzuekin ordezkatzea <em>halaber<\/em>:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div>debekatu dute pilotan aritzea. <em><em>Gainera<\/em><\/em>, ormetan pinturekin marrazkiak egitea ere debekatu dute<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>ez da egia Peruk hori esan duela. Eta ez da egia, <em><em>gainera<\/em><\/em>, faltsukerietan ibili dela<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>gogoan dut, <em><em>ere<\/em><\/em>, nola hilabete hartan etorri zen osaba Alfontso Ameriketatik, Mexikon hamar urte pasatu ondoren<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Edo, gaineratze hori adierazten duen beste itzuli batekin:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div>debekatu dute pilotan aritzea. <em><em>Gauza bera<\/em><\/em>, ormetan pinturekin marrazkiak egitea ere debekatu dute<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p id=\"tokia\"><strong>2. Tokia<\/strong><\/p>\n<div>\n<p>Adibide horientan ikusten denez, <em>halaber<\/em> perpaus hasieran joan daiteke, baina berdin tartean (mintzagai hanpatuaren ondoan, edo aditzaren ondoan) edo amaieran ere, nahiz toki horretan gutxiagotan ageri den. Gainera, halakoetan badirudi aditzondo hutsa dela:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div>debekatu dute pilotan aritzea. <em><em>Halaber<\/em><\/em>, ormetan pinturekin marrazkiak egitea ere debekatu dute<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>debekatu dute pilotan aritzea. Ormetan pinturekin marrazkiak egitea ere debekatu dute, <em><em>halaber<\/em><\/em><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Literaturako erabileran garbi aski ageri da lokailu honen askatasuna perpausean. Eta horrek berak erakusten du aditzondoa dela, lokailu funztioan, eta testuari lotura emaneteko erabil\u00c3\u00b1tzen dela, informazioaren haria gal ez dadin. Ondoko adibide hauetan ikusten da hemen dioguna.<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div>halaber, Mireni ere esan beharko diogu etortzeko<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>Miren, halaber, egun hartan gaixotu zen<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>badakizu, halaber, hamarretan aterako dela trena<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>kontatuko dizut, halaber, zer gertatu zen orduan<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<ul>\n<li>\n<div><a href=\"http:\/\/www.ehu.eus\/seg\/morf\/5\/19\/1\/5\/adibg10?do=export_xhtml\">adibide gehiago<\/a><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<p id=\"beste_zerbaitek_lagundurik\"><strong>3. Beste zerbaitek lagundurik<\/strong><\/p>\n<div>\n<p>Ez da beti bakarrik ageri. Bistan denez, eta beste lokailu batzuekin getrtatzen den gisan, ez da harritzekoa <em><em>eta<\/em><\/em> juntagailuaren ondoan erabiltzea:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div><em><em>eta halaber<\/em><\/em>, oroitzen da ederki aski noiz hartu zuten azkeneko gutuna Kaliforniatik<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>kale guztietan zehar pizten dituzte suak. <em><em>Eta halaber<\/em><\/em>, etxeetako argiak piztu bederatziak jotzen dituenean<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Batzuetan <em>baiezko nahiz ezezko<\/em> partikulekin batera erabiltzen da, <em><em>eta<\/em><\/em> juntagailua ere aldamenean izan dezakeela edo ez:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div>horrek ez du legatzik jaten. <em><em>Ez halaber<\/em><\/em> amuarrainik ere<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>urtero joaten da Lisboara. <em><em>Bai halaber<\/em><\/em> Santiagora ere<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>ez da komeni hotza egiten duen tokian ikasten ibiltzea. <em><em>Ezta halaber<\/em><\/em>, bero gehiegi egiten duen lekuan ere<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div>Irratian bi aldiz agertu omen zen. <em><em>Baita halaber<\/em><\/em>, beste lau aldiz telebistan<\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Esan dezagun, azkenik, batzuetan modu komnparazio lokailu gisa erabiltzen dutela autore batzuek, \u00e2\u20ac\u0153nola \u00e2\u20ac\u00a6. hala\u00e2\u20ac\u009d egin beharrean \u00e2\u20ac\u0153nola \u00e2\u20ac\u00a6. halaber\u00e2\u20ac\u009d egitura erabiliz:<\/p>\n<ul>\n<li>\n<div><em><em>nola<\/em><\/em> entrenatu behar baitu jokalariak partida ongi jokatu nahi badu, <em><em>halaber<\/em><\/em> egin behar du piano jotzaileak ere egunen batean kontzertua xuxen eman nahi baldin badu<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><em>nola<\/em> urak bere bidea aukerkitzen duen ororen gainetik, <em>halaber<\/em> demokraziarik ez den herrialdeetan jendeak ere bere bidea topatzen du askatasunez bizitzeko<\/div>\n<\/li>\n<li>\n<div><a href=\"http:\/\/www.ehu.eus\/seg\/morf\/5\/19\/1\/5\/adibg11?do=export_xhtml\">adibide gehiago<\/a><\/div>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p><a title=\"halaber\" href=\"http:\/\/www.ehu.eus\/seg\/morf\/5\/19\/1\/5\"><em>Jatorrizko gunean<\/em><\/a> irakurri.<\/p>\n<\/div>\n<p><strong>Sinonimoak:<\/strong>\u00c2\u00a0<em><strong>adond. <em>(UZEIren Sinonimoen Hiztegia)<\/em><br \/>\n<\/strong><\/em><\/p>\n<div>\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0[berebat]: <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=berdin\">berdin<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=era%20batean\">era batean<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=era%20batera\">era batera<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=era%20berean\">era berean<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=igualki\">igualki<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=orobat\">orobat<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=berebat\">berebat<\/a> Heg., <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=igual\">igual<\/a> beh., <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=berala\">berala<\/a> zah., <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=berdinki\">berdinki<\/a> Ipar. g.e., <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=halaberki\">halaberki<\/a> Ipar. zah.<\/div>\n<div>\n<div>halaber lok.<\/div>\n<div>\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0[orobat]: <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=halaberki\">halaberki<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=orobat\">orobat<\/a>, <a href=\"http:\/\/www.uzei.eus\/online\/sinonimoen-hiztegia-iruzkinak?w=berebat\">berebat<\/a> Heg.<\/div>\n<\/div>\n<p><strong>Beste hizkuntza batzuetan<\/strong> (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):<\/p>\n<p><strong>es<\/strong> lok. asimismo, tambi\u00c3\u00a9n, igualmente<br \/>\n<strong>fr<\/strong> lok. ainsi, de m\u00c3\u00aame, pareillement<br \/>\n<strong>en<\/strong> lok. also, as well, too<br \/>\n<strong>port<\/strong> adv assim mesmo, tamb\u00c3\u00a9m<\/p>\n<p><strong>Entzun: <\/strong><\/p>\n<blockquote><p><em>Ereduak bezalatsu, ekonomilariek oso gogoko dituzte, <strong>halaber<\/strong>, metaforak eta narrazio metaforikoak.\u00c2\u00a0<\/em>[Txanponaren bi aldeak, I\u00c3\u00b1aki Heras (Alberdania, 2003)]<em> (Ereduzko Prosa Gaur)<\/em><\/p><\/blockquote>\n<blockquote><p><em><strong>Halaber<\/strong>, zuhaitzak bagina, ezingo genuke deus maite apeta kontzientez, baina emankorrago eta ugalkorrago egingo gintuzkeen oro desio izango genuke. <\/em>[Hainbat idazlan, San Agustin \/ Imanol Unzurrunzaga (Klasikoak, 2003)]<em> (Ereduzko Prosa Gaur)<\/em><\/p><\/blockquote>\n<div id=\"attachment_16138\" style=\"width: 465px\" class=\"wp-caption aligncenter\"><a href=\"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/halaber.jpg\"><img aria-describedby=\"caption-attachment-16138\" loading=\"lazy\" class=\" wp-image-16138 \" title=\"halaber\" src=\"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/halaber.jpg\" alt=\"\" width=\"455\" height=\"209\" srcset=\"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/halaber.jpg 650w, http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/halaber-300x137.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 455px) 100vw, 455px\" \/><\/a><p id=\"caption-attachment-16138\" class=\"wp-caption-text\">halaber (Gaurko hitza, CC)<\/p><\/div>\n<p><span class='st_twitter_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><span class='st_plusone_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><span class='st_facebook_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><span class='st_email_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><span class='st_sharethis_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><span class='st_fblike_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>adlag.\u00c2\u00a0Era berean, berdin.\u00c2\u00a0(Lur Hiztegi Entziklopedikoa) Sareko Euskal Gramatika: 1. Jatorriaz zerbait Jatorria ekialdean duen hitza da hau. Han hedatua zegoen, eta Nafarroan, idazleen lekukotasunek erakusten duten bezala. Euskara batuan, egia esan, arrakasta handia izan du. \u00e2\u20ac\u0153Gainera\u00e2\u20ac\u009d eta \u00e2\u20ac\u0153bestalde\u00e2\u20ac\u009d lokailuekin gertatzen den gisan, hitz honen morfologia aski gardena da. Alde batetik \u00e2\u20ac\u0153hala\u00e2\u20ac\u009d dugu, aizlagun modala, eta [&hellip;]<\/p>\n<p><span class='st_twitter_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><span class='st_plusone_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><span class='st_facebook_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><span class='st_email_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><span class='st_sharethis_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><span class='st_fblike_vcount' st_title='halaber' st_url='http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/halaber' displayText='share'><\/span><\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9],"tags":[47],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16132"}],"collection":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=16132"}],"version-history":[{"count":7,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16132\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":16140,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/16132\/revisions\/16140"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=16132"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=16132"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=16132"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}