{"id":23339,"date":"2018-03-09T21:05:55","date_gmt":"2018-03-09T20:05:55","guid":{"rendered":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/?p=23339"},"modified":"2018-03-09T21:05:55","modified_gmt":"2018-03-09T20:05:55","slug":"hutsune","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/hutsune","title":{"rendered":"hutsune"},"content":{"rendered":"

iz<\/em>.\u00c2\u00a0Tarte edo une hutsa. Ik.\u00c2\u00a0hutsarte.<\/strong>\u00c2\u00a0Harresiak zituen hutsuneetan. Burdinen arteko hutsuneetatik. Bazen jende franko plazan, baina bazterretan hutsuneak nabari ziren.\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0(Hiztegi Batua)<\/p>\n

Orotariko Euskal Hiztegia<\/strong><\/p>\n

hutsune<\/strong> (gral.; Lar, A\u00c3\u00b1, Dv (V), H (V, G)), hutsgune<\/strong> (B, BN-baig; SP (que cita a Axular), H), utsuna<\/strong> (V-gip), husgune (B; Dv, H (+ u-)), utzune, uskune.<\/strong> Ref.: A (usgune, utsune, utsgune); Lrq (h\u00c3\u00bcts); Elexp Berg (utsuna).<\/p>\n

Tr. Documentado al Sur desde Lizarraga de Elcano, al Norte se encuentra en Axular, J. Etchepare y Mirande. La forma general es (h)utsune, con aspiraci\u00c3\u00b3n inicial en Mirande (Pr 116), Aresti (Tobera 280), Oskillaso (Kurl 199), Lasa y BiblE. Hay utsuna en Apaolaza (102), Garitaonaindia (junto a usgune), Gandiaga (tbn. 199 utsune), Etxebarria, Olea y F. Etxebarria e Insausti; hutsgune en Axular y J. Etchepare (junto a usgune), usgune en Lizarraga de Elcano y Zinkunegi, y utzune en Astarloa (junto a utsune) y en un ejemplo de EE (1882a, 129). En DFrec hay 69 ejs. de (h)utsune, 2 de husgune y 1 de hutsgune.<\/p>\n

1. Hueco; claro, espacio o intervalo vac\u00c3\u00ado. “Hueco”, “cavidad” Lar y A\u00c3\u00b1. “Calibre del ca\u00c3\u00b1\u00c3\u00b3n, su hueco” Lar. “Concavidad” Lar. “Terrear, verse la tierra en los sembrados, erei\u00c3\u00b1ean utsuneak agiri” Ib. “Corral en cartapacio, &c., utsunea. Lat. lacuna” Ib. “C\u00c3\u00b3ncavo [=’concavidad’]” A\u00c3\u00b1. “Creux, concavit\u00c3\u00a9” Dv. “1.\u00c2\u00ba seno, en el sentido de concavidad; 2.\u00c2\u00ba trecho vac\u00c3\u00ado, hueco, cavidad” A. “Jente asko zeuan, bai\u00c3\u00b1a utsuna batzuk pe agiri zien” Elexp Berg.<\/p>\n

Eztu bazterrik, eztu huts-gunerik, guztia da bethea. Ax 590 (V 379). Obra zimendurik g\u00c3\u00a1be f\u00c3\u00a1lsuan edo usg\u00c3\u00bane du\u00c3\u00a9la par\u00c3\u00a9tean, urratu ta eroriko d\u00c3\u00a1. LE Urt ms. 86r (ed. 1846, 242 utsune). Buru azur biribilla da beste azur batzuben batzakuntzia, zeintzuk egiten dabeen utsune edo onzi bat. Mg PAb 85. Beretzat badau bere izena ta besterentzat badau bestiaren izena, barruban agiri dan utsune berariazko baten. CrIc 167. Bere bizilekua zan atx baten leze ta utsune bat. A\u00c3\u00b1 NekeA 235. Ekusten zirala emakumeen bular-inguruan ustai andi batzuek: oekin utsune andia geratzen zan. AA II 120. Beraren barrunpeko uts-uneak egi\u00c3\u00b1eratzen du gela andi baten idurineko artzulo bat. Izt C 66. Moises […] ez begietan illuntasunik, ez ortzetan utsunerik, ezagutu gabe, Eleazar eta Josueren eskuetan il zan. Lard 107. Beronen ondotik eta lelengo esanaren aurrean egiten zan burdi\u00c3\u00b1 okertuekin orma utztaizin bat, utsuna barruko alderutz ebala. R. Murga EE 1895b, 494.<\/p>\n

(s. XX). Gizadi mordozka lodia ikusten zan utsune guztiak beteaz. Ag Kr 221. Elizan orratz batentzako ere utsunerik ezegoen. A Ardi 118. Zabaldu dau asko guda-mutillen arteko utsunia ta beronen erdi-erdijan geratzen dira ollar bijak. Kk Ab I 94. Bultzi (edo trena) eldu ba\u00c3\u00b1o aurreragotik geltokian etzan arkitzen utsuna aundirik. Garit Usand 45. Geienetan sorkalderuntz dagoana txikiago da ta utsune bat uzten du. Arzdi LEItz 84. Erregebidearen bi bazterrak hesten dituzten zuhatz-lerroen hutsgunetarik, ordoki bat gaitza agertzen zaiku. JE Ber 16. Husguneari esker, bazterrak agertzen dauzkigu etxe txar apal batzu. Ib. 42. Beatz-muturraz noizpait utsunea jotzen badet, senide antzo bedi: maiteki. TAg Y 1933, 21. [Zelula] batzuek badituzte husgune batzu, erran dugun uraz haatik beteak. JE Med 155. Sortaldetik daukan zutikako arria besteak ba\u00c3\u00b1o laburxeagoa izaten da, eta berorren eta estalkiaren bitartean utsune bat egon oi da. JMB ELG 87s. Mamian utsuneak egiten eta ezurrak nabarmentzen asi zitzaizkion. Etxde AlosT 34. Sutarako indar gutxikoa da. Zuaitz-utsuneetan sartzeko ez da ain txarra. Munita 50. Inguru osoan tellatua dauanez, utsune ortaz zerua agiri da beraren gi\u00c3\u00b1oan. Erkiag Arran 135. Azurrak, banan, etsiko dabe \/ t’emon erraien utsuna. Gand Elorri 168. Illebete astiroen ondoren etorriko ote zera Erigon eta Arrubiaren tartean edatzen dan utsunea betetzeko? Ibi\u00c3\u00b1 Virgil 70. Apala zar bat agiri da, liburuz betea. Tarteka, utsuneak ere ikusten dira ta aietan amalaunak nabarmen. NEtx LBB 103. Uhinak uhinen ondotik \/ hutsuneak izugarrizko \/ tarteak idekitzen \/ oraina eta geroaren \/ binbitartean. Lasa Poem 107. Utsuneren batzuk baegozan be, dana zan pi\u00c3\u00b1u eta pi\u00c3\u00b1u. Gerrika 222. Hutsunetako marrazki hauei, hirugarren kaizua, lodiera, eman behar zitzaien. “En hueco”. MEIG IX 137 (en colab. con NEtx).<\/p>\n

v. tbn. EE 1884a, 133. Ldi IL 140. Bilbao IpuiB 222. Basarri 89.<\/p>\n

(G-azp ap. Gketx Loiola; Lar, A\u00c3\u00b1), utsuna (V-gip ap. Etxba Eib), husgune (Dv, A (que cita a SP)). Agujero, bache. “Hoyo” Lar. “Hoya, hoyo” A\u00c3\u00b1. “Creux, d\u00c3\u00a9pression” Dv. “Bide ortatik utsuna bat dago zaindu biarrekua” Etxba Eib. “Bache. Aizearen utsuneetan, aideplanuek zabu aundiak egiten dituzte” Gketx Loiola. \u00c2\u00a0Bidean eukazan labantasun, traba, utsune ta mi\u00c3\u00b1 artzeko arriskoak ikusi zituanean […]. Ag Kr 141. Besteak, besotik eutsiaz, zapidunari ezkerrera edo eskubira eragiten dio, koskarik jo eztezan, utsunietan erori eztedin. Ag G 356. Lurrean zetzaten zutarriak, eta giza-irudiak beren uskuneetan apurtzen ziran. Txill Egan 1956 (2), 25.<\/p>\n

Sinonimoak:<\/strong>\u00c2\u00a0iz.<\/p>\n

[hutsa]: Bizk. zah.akats, bekatu, huts, hutsaldi, hutsegin, hutsegite, errezelo Ipar., estakuruIpar., peto Ipar., errakuntza Bizk., falta beh., aitzakia g.e., hutsarte g.e., baia Ipar. g.e., tatxa Heg. g.e., eten Bizk. g.e., petxa Zub. g.e. \u00c2\u00a0(UZEIren Sinonimoen Hiztegia)<\/p>\n

\nBeste hizkuntza batzuetan<\/strong>\u00c2\u00a0(Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):<\/p>\n

es<\/strong>\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0iz. hueco, trecho vac\u00c3\u00ado, laguna; interrupci\u00c3\u00b3n, soluci\u00c3\u00b3n de continuidad; concavidad; [basoan, mendian…] claro
\nfr<\/strong>\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0iz. cavit\u00c3\u00a9, concavit\u00c3\u00a9, trou
\nen<\/strong>\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0iz. hollow, cavity
\nport<\/strong>\u00c2\u00a0iz. vazio, vaga, espa\u00c3\u00a7o<\/p>\n

\"\"<\/a>

Hutsuneak, agerian. Berria.\u00c2\u00a0<\/p><\/div>\n<\/div>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

iz.\u00c2\u00a0Tarte edo une hutsa. Ik.\u00c2\u00a0hutsarte.\u00c2\u00a0Harresiak zituen hutsuneetan. Burdinen arteko hutsuneetatik. Bazen jende franko plazan, baina bazterretan hutsuneak nabari ziren.\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0(Hiztegi Batua) Orotariko Euskal Hiztegia hutsune (gral.; Lar, A\u00c3\u00b1, Dv (V), H (V, G)), hutsgune (B, BN-baig; SP (que cita a Axular), H), utsuna (V-gip), husgune (B; Dv, H (+ u-)), utzune, uskune. Ref.: A (usgune, utsune, […]<\/p>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9],"tags":[47],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23339"}],"collection":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23339"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23339\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23343,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23339\/revisions\/23343"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23339"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23339"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23339"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}