{"id":23982,"date":"2018-06-03T20:21:17","date_gmt":"2018-06-03T18:21:17","guid":{"rendered":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/?p=23982"},"modified":"2018-06-03T20:21:17","modified_gmt":"2018-06-03T18:21:17","slug":"ortzantz","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/ortzantz","title":{"rendered":"ortzantz"},"content":{"rendered":"

iz. Ipar.<\/em> Trumoia. Horra non goibeltzen den zerua eta laster ortzantza karraskan abiatzen<\/em>. <\/em> (Hiztegi Batua)<\/em><\/p>\n

Orotariko Euskal Hiztegia<\/strong><\/p>\n

\n

ortzantz<\/strong> (AN-burg, L, BN; Dv (s.v. ortzi), H (BN, S)), orzantz (BN-ciz-mix, S; Dv (S); -nz Saug Voc, Arch VocGr, VocBN), ozantz (BN-ciz, S; G\u00c3\u00a8ze (-nz-), Dv), ozazantz (H (S)), ortzi-azantz. Ref.: Bon Trueno 416; A (ortzantz, orzantz, ozantza); Satr VocP; Echaide Nav 30.<\/p>\n

Etim. De *or(t)z-azantz ‘ruido del cielo’, con p\u00c3\u00a9rdida disimilatoria de -z-. Esta etimolog\u00c3\u00ada fue ya propuesta por Sauguis (cf. supra Saug Voc).<\/p>\n

Tr. Documentado en textos septentrionales de los ss. XIX y XX. La forma general es or(t)zantz; hay un ej. de ortzi-azantz (forma sin duda facticia) en Barbier (junto a orzantz y ortzanz).<\/p>\n

1.<\/em> Trueno.<\/strong> “Orzanza, igurziria […], iduri du orzeazanza eta agian orzea heuskara zaharrian zerua erran nahi zen” Saug Voc. “Syncope de orz, azanz, signifiant bruit de nuage (tonnerre)” VocBN. “Ortzantz (ortz-en otsa?)” JMB ELG 82. Cf. HeH Mt 16, 3n. v. ortots. Ortziak edo ozantzak hurranik ari balin badira, ez jar, ez bilha atherbea arbolen azpian. Egunategi 1878, 9 (ap. DRA). Horra non goibeltzen den zerua eta laster ortzantza karraskan abiatzen. Arb Igand 100. Eguerditan orzantzaren burrunba ilhuna buruen gainean zabilakigun, artetan karraska izigarri batzuekin. Eskual 19-2-1909, 3. Azken arbolak […] karraskan ari ziren ondarreraino suntsitzen. Ortzi-azantza ematua zen. Barb Piar I 119. Tximista ta orzantzetik begiratzeko (BN-ciz). A EY I 165. Ortzantza apirileko, arnoa barrikako (BN-ciz). A EY III 163. Ortzantz eta ximixtek, ilun pean, egiten dute karraska. JEtchep 49. Berehala ortzantza burrunbaka hasten da. Ib. 49. Geldituko dira ortzantzak eta ez da gehiago harririk izanen, lurra Jaunarena dela jakin dezazun. Bibl Ex 9, 28 (Urt ihurtziri, Dv ihurtzuri, Ur turmoi, Ol yuzturi, Ker, BiblE trumoi).<\/p>\n

2.<\/strong><\/em> “Orzantz (BN), tempestad<\/strong>” A.<\/p>\n

3.<\/em> Rayo, rel\u00c3\u00a1mpago. <\/strong>Hil beitira eh\u00c3\u00bcn eta lauetan hogei eta zazpi jente d\u00c3\u00bcr\u00c3\u00bcndaren edo \u00c3\u00bch\u00c3\u00bclgiaren edo ihurziriaren arrakontr\u00c3\u00bctik. Hirur hitz ziberotar horik bad\u00c3\u00bct\u00c3\u00bcg\u00c3\u00bc manexen eta laphurtarren orzantza hitzarentako. Eskual 31-7-1908, 4.<\/p>\n

4.<\/em> Firmamento.<\/strong> Ortziak Jainkoaren ederra diago ta ortzantzak Aren eskuek egi\u00c3\u00b1ak otsegiten ditu (Ps 18, 2). “Firmamentum”. Or MB 48. Bigarren egunean egi\u00c3\u00b1ik, ortzantza, zeru izena duna. “Firmamentum”. Or Aitork 351. (Fig.). Zure idaztiaren ortzantzari atxikirik. Or Aitork 395.<\/p>\n<\/div>\n

Sinonimoak:<\/strong> iz.
\n[etxearen gainaldea]<\/strong> : terraza<\/a> (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)<\/em><\/p>\n

Beste hizkuntza batzuetan<\/strong> (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):<\/p>\n

es<\/strong> iz. (Ipar.) trueno
\nfr<\/strong> tonnerre, coup de tonnerre
\nen<\/strong> thunder
\nport<\/strong> trov\u00c3\u00a3o<\/p>\n

Ortzantz<\/strong> karraska bat aditu zen.\u00c2\u00a0<\/em>[Zeruetako erresuma<\/em>, Itxaro Borda (Susa, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)<\/em><\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/a>

ortzantz (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)<\/p><\/div>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

iz. Ipar. Trumoia. Horra non goibeltzen den zerua eta laster ortzantza karraskan abiatzen. (Hiztegi Batua) Orotariko Euskal Hiztegia ortzantz (AN-burg, L, BN; Dv (s.v. ortzi), H (BN, S)), orzantz (BN-ciz-mix, S; Dv (S); -nz Saug Voc, Arch VocGr, VocBN), ozantz (BN-ciz, S; G\u00c3\u00a8ze (-nz-), Dv), ozazantz (H (S)), ortzi-azantz. Ref.: Bon Trueno 416; A (ortzantz, […]<\/p>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[16],"tags":[55],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23982"}],"collection":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=23982"}],"version-history":[{"count":7,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23982\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":23990,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/23982\/revisions\/23990"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=23982"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=23982"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=23982"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}