{"id":31018,"date":"2021-02-06T23:12:04","date_gmt":"2021-02-06T22:12:04","guid":{"rendered":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/?p=31018"},"modified":"2021-02-06T23:17:30","modified_gmt":"2021-02-06T22:17:30","slug":"melatu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/melatu","title":{"rendered":"melatu"},"content":{"rendered":"\n

ad. melatu, mela, melatzen 1<\/strong> du<\/em> ad. Fruituez mintzatuz, azukretan prestatu. 2<\/strong> da<\/em>\/du<\/em> ad. Fruitu batzuez mintzatuz, eguzkitan idortu. 3<\/strong> da<\/em>\/du<\/em> ad. Blai egin. Ik. mela-mela egin<\/a><\/strong>. Melatuta gelditu ginen lasterketa ikusten<\/em>. 4<\/strong> (Partizipio burutua izenondo gisa). Fruitu melatuak. Piku melatua baino ximurragoa. Mahats melatuak: mahaspasak. Haizea hezurretaraino sartzen ari zitzaion arropa melatuetan barna<\/em>. || mela-mela egin<\/strong> da<\/em>\/du<\/em> ad. Erabat busti, blai egin. Mela-mela eginda etorri da umea eskolatik<\/em>. (Hiztegi Batua)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Orotariko Euskal Hiztegian<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1 melatu<\/mark>. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

(Urt, Lh), meilatu (S? ap. A; Lecl, Dv, H; mella- Ht VocGr, Lar). (Aux. intrans.). Ocuparse de; meterse en. “Carere rebus urbanis, […] hiriko egitekoetan ez sartu, ez nahasi, ez melatu<\/mark>” Urt IV 246. “Emprender” Lar. “Entreprendre, se m\u00c3\u00aaler de” Lh. Bat bedera mela bedi duen ofizioaz \/ eta giristi\u00c3\u00b1o dena prestu izatekoaz. EZ Man I 3. Hark bezanbat hik eztakik, kontentadi heureaz \/ eta elizakoak bere mela beite arteaz. Ib. 33. Gobernatzen baitire desordenatuki deus ez eginez, bainan melatu<\/mark>z egokikitzen ez zaiotenaz. TB 2 Thess 3, 11 (He hei behatzen ez zaizten gauzetan sartzen direnak). Atso bat ere melatu<\/mark> saltsa huntan zauku sartu \/ aspaldiko ofizioa trakaseria du. AstLas 70.<\/p>\n\n\n\n

2 melatu<\/mark>. <\/strong><\/p>\n\n\n\n

1.<\/strong> (BN-mix ap. Lh ). “1.\u00c2\u00ba m\u00c3\u00bbrir (pomme)” ; 2. \u00c2\u00ba confire (fruits, etc.)” Lh. malatu (Foix). (Part. en funci\u00c3\u00b3n de adj.). “Confit, malat\u00c3\u00bc. Arhan malatia, phiko malatia” Foix. Cf. VocNav: “Mel\u00c3\u00a1u, d\u00c3\u00adcese del fruto resequido […]. Llaman meladico al higo medio seco (C\u00c3\u00a1seda)”. v. merlatu. Egizue dekozionea piko melatu<\/mark>z arnoarekin batean. Mong 591. Iko melauak. A BGuzur 115. Mahats melatu<\/mark>z jorikako pudding tinki bat. JE Ber 28. Kamineteko ahan-malatiak nurk jan t\u00c3\u00bc? GaztAlm 1934, 112. (ap. DRA) Bihotza piko melatu<\/mark>a bezala idortzen zaio. Othoizlari 1962, 434. <\/p>\n\n\n\n

2.<\/strong> (V-arr-gip, G-azp). Ref.: Iz ArO\u00c3\u00b1 y Elexp Berg (melau); Gte Erd 175.
Empapar(se), calar(se). “Mojarse” Garate Cont RIEV 1935, 351. “Melauta gelditu gi\u00c3\u00b1an karreria ikusten” Elexp Berg. “Melauta dago (V-arr), melauta etorri da (V-arr), oillo melaua bezela etorri da (G-azp)” Gte Erd 175. v. bustipelatu, pelatu. Ala biarrez, ondo melatu<\/mark>ta, ba\u00c3\u00b1a atara zan [ibaitik] . SM Zirik 135. “Se utiliza, por poner un ejemplo, cuando se remojan unos pimientos rojos hasta que quedan completamente blandos (V-gip)” Oregi (comunicaci\u00c3\u00b3n personal). <\/p>\n\n\n\n

3.<\/strong> (V-gip). Emborracharse. “Aura domekero melauta ibiltzen da” Elexp Berg. <\/p>\n\n\n\n

4.<\/strong> (V-gip ap. Etxba Eib y Elexp Berg ). (Uso sust.). “Se dice del remoj\u00c3\u00b3n.<\/strong> Arrate egunian artu genduan melau ederra arrasalde erdixan ei\u00c3\u00b1 eban zaparradiakin” Etxba Eib. “Kriston melatu<\/mark>a artu gi\u00c3\u00b1uan Urbixatik Arantzazura bittartian” Elexp Berg. <\/p>\n\n\n\n

MELA-MELA EGIN<\/strong> (V-gip ap. Elexp Berg ), MELATU<\/mark>–MELATU<\/mark> EGIN (V-gip ap. Etxba Eib ). a) Calar(se), empapar(se).<\/strong> “Melau melau ei\u00c3\u00b1da eldu gara txabola batera, izan dan zaparradiagaz” Etxba Eib. “Mela-mela eindda etorri da umia eskolatik” Elexp Berg. Jausi zan […] masia eiten euazen askara. […] atara eben irabolikaz mela-mela einda. SM Zirik 75. b) Emborracharse. <\/strong>“Illuntzeko zortziretarako mela-mela eindda zeuan” Elexp Berg.<\/p>\n\n\n\n

Sinonimoak:<\/strong> ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)<\/em><\/p>\n\n\n\n

[konfitatu]<\/strong>: konfitatu    <\/p>\n\n\n\n

[blai egin]<\/strong>: Bizk. basi-basi egin, basitu, blai egin, blai-blai egin, busti, mela-mela egin, pelatu Ipar., urtatu Ipar., tximu egin Gip., pelakatu g.e., txipatu , zipa egin , txipa egin<\/p>\n\n\n\n

Beste hizkuntza batzuetan<\/strong> (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):<\/p>\n\n\n\n

es<\/strong> (1) da\/du ad.<\/em> (Ipar.) [fruituak<\/em>] madurar (2) da\/du ad.<\/em> [fruituak<\/em>] secar(se) al sol (3) da\/du ad.<\/em> [almibarretan egosi<\/em>] almibarar (4) da\/du ad.<\/em> (B) mojar(se); empapar(se)
fr<\/strong> (1) da\/du ad.<\/em> [fruituak<\/em>] m\u00c3\u00bbrir (2)  da\/du ad.<\/em> [fruituak<\/em>] dess\u00c3\u00a9cher ; confire (3)  da\/du ad.<\/em> [almibarretan egosi<\/em>] baigner dans du sirop
en<\/strong> (1)  da\/du ad.<\/em> [fruituak<\/em>] to ripen (2) da\/du ad.<\/em> [fruituak<\/em>] to dry (3) da\/du ad.<\/em> [almibarretan egosi<\/em>] to preserve in syrup
port<\/strong> (1) da\/du ad.<\/em> (Ipar.) [fruituak<\/em>] madurar (2) da\/du ad.<\/em> [fruituak<\/em>] caramelizar (4) da\/du ad.<\/em> (B) molhar-se; ficar ensopado<\/p>\n\n\n\n

Testuinguruan<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Ustezko paradoxa <\/strong>ez da horren paradoxikoa<\/strong>. [Europako mugetan barrena<\/em>, Edorta Jimenez (Txalaparta, 2000)]<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\n

Melatua #gaurkohitza<\/a>? @euskaljakintza<\/a> https:\/\/t.co\/IZXs0Km3Vq<\/a><\/p>— Benito Fiz Diez (@bontxi) February 6, 2021<\/a><\/blockquote>