{"id":33028,"date":"2021-12-07T22:21:20","date_gmt":"2021-12-07T21:21:20","guid":{"rendered":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/?p=33028"},"modified":"2021-12-08T20:03:52","modified_gmt":"2021-12-08T19:03:52","slug":"lanbera","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/lanbera","title":{"rendered":"lanbera"},"content":{"rendered":"\n

iz. (B) <\/em>Elurbustia.<\/em> (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Orotariko Euskal Hiztegian<\/strong><\/p>\n\n\n\n

lanbera.<\/strong> “(V-och-gip), aguanieve<\/strong>, agua que cae de las nubes mezclada con nieve” A.<\/p>\n\n\n\n

Sinonimoak:<\/strong> iz.<\/p>\n\n\n\n

[lanbera]<\/strong> : (Meteorol.) elurbusti<\/p>\n\n\n\n

Beste hizkuntza batzuetan<\/strong> (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):<\/p>\n\n\n\n

es<\/strong> iz. aguanieve
fr<\/strong> iz. neige fondue
en<\/strong> iz. sleet
port<\/strong> iz. granizo; <\/p>\n\n\n\n

Testuinguruan<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zirimiria lanbera <\/strong>bihurtu zela nabaritu zuen. #gaurkohitza<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

Informazio gehigarria:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\u00e2\u20ac\u0153Elurraren eta euriaren arteko kategoria baten berri eman beharrean dago: Elur bustia. Aldaera hori euskara batuan dago zabalduen. Aldaerak aldaera, honako terminoak dauzkagu corpusean: elur busti <\/em>(besteak beste, edur busti<\/em>,B-Lekeitio: DVEF<\/em>) \/ elur busti<\/em>,behe-nafarrera, lapurtera, erronkariera: DVEF<\/em> \/ elurbusti<\/em>,N-Baztan: Izeta, 1996) elur<\/em>–euri <\/em>(besteak beste, edur-euri<\/em>,B-Gernika: DVEF<\/em> \/ edurrauri<\/em>,B-Lemoiz, Orozko: EHHA<\/em> \/ edurrauri<\/em>,B-Mendata: EHHA<\/em>) elur-ur<\/em> (besteak beste, edur ur<\/em>,B-Abadi\u00c3\u00b1o: Gaminde & Salterain, 1991 \/ bizkaiera: DVEF<\/em> \/ elur ur<\/em>, N-Lesaka: DVEF <\/em>, euri-elur <\/em>(euriedur<\/em>,A-Aramaio: EHHA<\/em>), \u00c2\u00a0gazur <\/em>(B-Markina: DVEF<\/em>)eta lanbera <\/em>(B-Otxandio \/ G-Arrasate: DVEF<\/em>). Hiztunaren lehen pertzepzioan elurra \u00e2\u20ac\u0153bustita\u00e2\u20ac\u009d dagoela edo isurkari batekin nahasten dela dirudi. Horrela, elur bustia<\/em> terminoa dago, berez, elurra bustita ez balego bezala, hortaz, elurra \u00e2\u20ac\u0153busti\u00e2\u20ac\u009d egiten da; isurkariarekin, euria edo ura nahastean elkarketa hauek sortzen dira: elur-euri<\/em>, euri-elur eta elur-ur<\/em>. Kasu horietan ez dago beste objektu edo gauza batzuekin inolako konparaziorik, ez dago metaforarik. Hiztunak elurra eta euria edo ura ikusten ditu nahasirik. Gazur<\/em> berbarekin, ostera, metafora oso polita gertatzen da: Bizkaiko Markinako hiztunek elur bustia erortzen ikusten dutenean \u00e2\u20ac\u0153esnea gatzatzean eratzen den ur gazia\u00e2\u20ac\u009d-rekin alderatzen dute (Harluxet). Izan ere, hori da gazur <\/em>hitzaren jatorrizko esangura. Azkenik, lanbera<\/em><\/strong> berba dugu. La(i)no<\/em> hitza eta bera<\/em> atzizkiaz osatuta badirudi ere, ez bide dauka lainoarekin zer ikusirik. Lanbera(tu)<\/em> <\/strong>aditza ere badago eta esanahi bikoitza du: alde batetik, \u00e2\u20ac\u0153elurra bigundu\u00e2\u20ac\u009d esan nahi du \u00e2\u20ac\u201chorrek badauka loturarik\u00e2\u20ac\u201c, eta, bestetik, \u00e2\u20ac\u0153hotz handia egiten duenean, aroa epeltzea\u00e2\u20ac\u009d.<\/p>\n\n\n\n

\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0 \u00e2\u20ac\u0153Aurrera eginez, ordu edo egun batzuk igarorik, gehienetan elurra biguntzen hasten da. Egoera hori euskarak, besteak beste, lanberatu<\/em><\/strong>aditzaren bitartez azaltzen du. Osagaiei buruz, itxuraz lehenengoa *lanno<\/em>, eta bigarrena *bera<\/em> dira. Gogora dezagun Otxandion (Bizkaia) eta Arrasaten (Gipuzkoa) Azkuek (DVEF<\/em>) lanbera<\/em> <\/strong>eskuratu zuela elurbustiari irizteko. Bestalde, lanberatu<\/em><\/strong> aditzak beste adiera bat ere badauka: aroa epeldu edo hotz handi-handitik epelagora igarotzea. Azkenik, Bergara aldeko hiztegian honako hau jaso zuen Elexpuruk (2004): \u00e2\u20ac\u0153Egindako elurra gorpuztu, apur bat trinkotu (Otxandio). Edurre batu eitten da, edurre puxkat lanberatu<\/em>ten asten danien, lanberatu<\/em>. Edurre ei\u00c3\u00b1 barritten ezileike bolaik ei\u00c3\u00b1\u00e2\u20ac\u009d. Horrela definiturik ez du ematen elurra biguntzen denik, baizik eta behin lurraren gainean egonda, jausi berritan, gogortu edo trinkotu egiten dela\u00e2\u20ac\u009d.\u00c2\u00a0<\/p>\n\n\n\n

Euskal lexiko etnometeorologikoaren azterketa, Kepa Diegez <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Doktore-tesia, hemen eskuragarri: https:\/\/addi.ehu.es\/handle\/10810\/53666<\/a><\/p>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

iz. (B) Elurbustia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa) Orotariko Euskal Hiztegian lanbera. “(V-och-gip), aguanieve, agua que cae de las nubes mezclada con nieve” A. Sinonimoak: iz. [lanbera] : (Meteorol.) elurbusti Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak): es iz. aguanievefr iz. neige fondueen iz. sleetport iz. granizo; Testuinguruan Zirimiria lanbera bihurtu zela nabaritu zuen. #gaurkohitza Informazio […]<\/p>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[1,13],"tags":[52],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33028"}],"collection":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33028"}],"version-history":[{"count":5,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33051,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33028\/revisions\/33051"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}