{"id":33268,"date":"2022-01-08T22:43:45","date_gmt":"2022-01-08T21:43:45","guid":{"rendered":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/?p=33268"},"modified":"2022-01-09T08:39:12","modified_gmt":"2022-01-09T07:39:12","slug":"bigira","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/bigira","title":{"rendered":"bigira"},"content":{"rendered":"\n

iz. Aiz. <\/em>Arratsean, hitz egiteko eta atsegin hartzeko egiten zen bilera. Bigirak dira beste olgeta batzuk, baserri-etxeetan mutilek eta neskek gauaz egiten dituztenak. Bigiretako dantza nahasietan. Artazuriketa ospetsu eta bigira infernukoak<\/em>.<\/em> (Hiztegi Batua)<\/em><\/p>\n\n\n\n

Orotariko Euskal Hiztegian<\/strong><\/p>\n\n\n\n

bigira. Etim. Del lat. vigilia; v. SHLV 34s. y PT 317, para su posible relaci\u00c3\u00b3n con begira y begiratu . <\/p>\n\n\n\n

1.<\/strong> (V; Dgs-Lar 11, H, A DBols), bigiria (Lar, A\u00c3\u00b1), begira (V-oroz), begiria (Lar), bigera, bigeda (V-ger), bigida (Izt 122v). Ref.: A (bigira, begira); A Apend (bigeda). Velada, reuni\u00c3\u00b3n nocturna.<\/strong> “Con estas fiestas y regocijos velaban todas las noches en la dicha ermita […] a las cuales velas ellos llaman begirak” IC II 47. “Vela, vigilia” Lar. “Velador, el que vela, beillaria, bigirian dagoena” Ib. “Trasnochar, bella egin, bigirian egon” Ib. “Vela, vigilia de noche” A\u00c3\u00b1. “Visitas de noche o juntas, bigidak” Izt 122v. “Comedia” Dgs-Lar. “(Vc), tertulia, sarao. Generalmente se toma en mal sentido” A. “Begira (V-oroz), vela, tertulia” Ib. Tr. Documentado sobre todo en autores vizca\u00c3\u00adnos de principios del s. XIX; a partir de esta \u00c3\u00a9poca, su uso disminuye, aunque conoce una cierta revitalizaci\u00c3\u00b3n a principios del s. XX, con autores como Aguirre y (en mayor medida) Azkue. Si exceptuamos Birjin, no se encuentra en los textos con el significado de ‘vela, vigilia’ que le dan los dicc., de Larramendi y A\u00c3\u00b1ibarro. En cuanto a la distribuci\u00c3\u00b3n de variantes, bigira es con mucho la m\u00c3\u00a1s usada; begiria aparece en Birjin, y bigera (posible errata) en una ocasi\u00c3\u00b3n en A\u00c3\u00b1ibarro.
Begiratureintutzu Serora gartsu hauen bizi-araua ta garraztasunak, hauen begiriak, barurak, lizifrinak. “Leurs veilles”. Birjin 494. Euren etxetan artazuriketa ospetsu ta bigira infernukuak isten edo permitietan ditubenak. CrIc 117. Gauetako dibersio oei ematen die bigiraren izena. Mg CC 93. Bigira ta danza lotsabagiak. Mg CO 134. Bigiraak dira beste olgeeta batzuk baseerri etxeetan mutilak eta neskaak gabaz egiten ditubeenak. fB Olg 109s. Zein tronpia, zein sartain zaar bat (baseerrijetako bigireetan useetan dan legez) guztiekin joten da soinuba. Ib. 32s. Nekezarijeen sarauba da Bigiria. Ta andikijeen Bigiria da Sarauba. Ib. 116. Diabrubak eruezala guraso, onelakobigiraak etxian isten zitubeenak. JJMg BasEsc 111. Ea erromeria, batzaako dantza, naasteko yolas ta gau-bigereetara agindu badozuz. A\u00c3\u00b1 EL2 140 (Harriet cita gau bigireak). Gau-bigiretara. Ib. 149. Arrats atakobigira, billera edo batuerea amaitu zan. Ag AL 66. Bigirea (tertulia) amaitu artera\u00c3\u00b1o, bera izan zan gau atako jardungei bakarra. Ag Kr 135. Bigirako guztiak Indianoaren lepotik barrez-eztanda egiten jagi zirean. Ib. 137. Bigira bat, lagun-arteko etxe-biltzarre bat, bukatuta, bakoitza bere legorperako jeiki oi ziranetan. RIEV 1907, 168. Orainarte beronen bigirak ardazketari ta artazuritzaile-artekoak izan doaz; aurrerantzean, te-usaina surrak eta pianu-otsa belarriak asmau daien bigiretara bere eroango dogu gure izkera zar au. A EEs 1916, 109. Meza-nagusi ta arratseko bigira-bitartean. A LEItz 6. Gaurkoa langoxe bigira bat (velada bat) egin. Ib. 133. Irugarren bonbil andia erdi beterik utzi nien ta aien bigirak noizarte iraun otezuen batek badaki. A Ardi 41. Illuntzetan izan oi da euren bigira edo batzartxua. Erkiag BatB 136. <\/p>\n\n\n\n

2. <\/strong>“Visita<\/strong>, bigira, ikustamena, ikusmena” Izt 122v. Cf. bigiratu.<\/p>\n\n\n\n

Sinonimoak:<\/strong> iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)<\/em><\/p>\n\n\n\n

[berriketa]<\/strong>: berriketa, hizketaldi, tertulia. Ant. isilaldi<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

[beila]<\/strong>: beila<\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Beste hizkuntza batzuetan<\/strong> (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):<\/p>\n\n\n\n

es<\/strong> iz. (B) vela, vigilia; reuni\u00c3\u00b3n\/velada nocturna
fr<\/strong> iz. veille; r\u00c3\u00a9union, soir\u00c3\u00a9e
en<\/strong> iz. vigil; meeting, evening soiree
port<\/strong> iz. vigilia; reuni\u00c3\u00a3o, sarau<\/p>\n\n\n\n

Testuinguruan<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bilboko kale arteko bizitza, burgesia giroko bigirak <\/strong>eta hiriko musika mundua maite zituen, zalantzarik gabe. [Azkue, bilbotar ezezaguna<\/em>, Jurgi Kintana, Erein, 2015<\/em>]<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Irudia: Los dulces del santo. Jos\u00c3\u00a9 Jim\u00c3\u00a9nez Aranda (1892)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

iz. Aiz. Arratsean, hitz egiteko eta atsegin hartzeko egiten zen bilera. Bigirak dira beste olgeta batzuk, baserri-etxeetan mutilek eta neskek gauaz egiten dituztenak. Bigiretako dantza nahasietan. Artazuriketa ospetsu eta bigira infernukoak. (Hiztegi Batua) Orotariko Euskal Hiztegian bigira. Etim. Del lat. vigilia; v. SHLV 34s. y PT 317, para su posible relaci\u00c3\u00b3n con begira y begiratu […]<\/p>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[4],"tags":[42],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33268"}],"collection":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33268"}],"version-history":[{"count":4,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33268\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":33274,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33268\/revisions\/33274"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33268"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33268"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33268"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}