{"id":493,"date":"2016-01-01T21:40:46","date_gmt":"2016-01-01T20:40:46","guid":{"rendered":"http:\/\/euskaljakintza.wordpress.com\/?p=493"},"modified":"2016-01-01T21:43:14","modified_gmt":"2016-01-01T20:43:14","slug":"isiotu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/isiotu","title":{"rendered":"isiotu"},"content":{"rendered":"

du ad. Piztu, irazeki.\u00c2\u00a0(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)<\/em><\/p>\n

Orotariko Euskal Hiztegian<\/strong><\/p>\n

\n

isiotu, isio (V-m; A\u00c3\u00b1), eisetu, eixetu, exetu (V-arr-oroz; A\u00c3\u00b1), exio, ezio (Lar), esetu (A), isetu, isitu (V-gip), isotu (V-m), ixetu (V-ger-ple-arr-oroz-och; Dv), ixio (A\u00c3\u00b1), ixiotu (V-gip; Dv), ixitu (V-arr-oroz), ixotu (V), ixutu (V-gip), izetu (V-ger-arr-oroz), izio (V-ple-m), iziotu (V-gip), izitu. Ref.: A (esetu, isio, ixetu, ixotu, izetu, izio); Iz ArO\u00c3\u00b1 (ixiotu), UrrAnz (iziotu); Etxba Eib (ixotu); EAEL 273; Gte Erd 19.<\/p>\n

I (Vb.).<\/p>\n

1.<\/strong><\/em> Encender(se) (sentidos prop. y fig.). “Enardecer”, “encender”<\/strong> Lar y A\u00c3\u00b1. v. isin, izeki, piztu. Onek izio zituban Apostoluben biotzak. msO\u00c3\u00b1 10v. [Amodioagaz] isioten garian bere borondatia beti ta pozik egitera. CrIc 56. Ixio egizu suba. Mg PAb 69. Isio begi […] laba. Astar II 289. Ixotu zaite bada arimen gurarijan. Ur Apoc (V) 3, 19 (L\u00c3\u00a7 har […] zelo, He irazakazu, Ur (G) piztu, Dv erna, Ip s\u00c3\u00bchart, Ol e IBk lehia). Parola gabero iziotu oi duten. Aran SIgn 84. Berak bular au ixioketan. AB AmaE 442. Gezurtia, esan zion Inaziok izioturik. Apaol 25. Argi irukotx bat isio. A BeinB 66. Fede onetan bertan isiotu ta piztu zan Pedro. Kortazar Serm 407. Gorrotu zoliagoa ixetuten zan. Echta Jos 106. Ixitu eban ardaia. Kk Ab I 103 (3 ixetu). Zigarrua egiten eta izituten ebillan artian. Kk Ab II 117. Giz-argia izetu. Ldi BB 82. Ez i\u00c3\u00b1ork zigarrorik ixiotu. Etxde JJ 44. Isiotu eban bere erregaia. Erkiag BatB 87 (Arran 68 izetu).<\/p>\n

v. tbn. Ag AL 9 (88 iziotu). Itz Azald 17. Eisetu: Azc PB 130 (141 eixetu, 294 isetu). Exetu: A\u00c3\u00b1 EL1 160. Ixetu: Bilbao IpuiB 150. Ixio: fB Ic II 292 (I 95 exio). KIkV 116. And AUzta 97. Ixiotu: DurPl 114. Ur MarIl 121. Etxeg EEs 1908, 11. Ag G 244. Ayerb EEs 1915, 261. Eguzk GizAuz 189. Ixotu: SM Zirik 78. Etxba Ibilt 467. Izetu: Or BM 124. Markiegi in Ldi IL 10. Izio: Donce 17. Gand Elorri 89. Balad 184.<\/p>\n

+ ixio (H), izio (H), exetu (H, A), ezio (Lar, H). (Part. en funci\u00c3\u00b3n de adj.). Encendido, ardiente (sentidos prop. y fig.). “Kandela exetua” A (s.v. esetu). Argi isiuak. CrIc 131. Amodijo ixiuagaz. fB Ic II 294. Al dozun debozinoerik isijuenagaz. Astar II 271. Sugarrezko oe izioan. A\u00c3\u00b1 EL2 77 (EL1 32 exetu). Gar isiotu eta galdatuetatik. Itz Azald 85. v. tbn. JJMg BasEsc 50 (isio).<\/p>\n

2.<\/strong><\/em> ixio (A\u00c3\u00b1), exetu (A\u00c3\u00b1), ezio (Lar, H). (Aux. intrans. bipersonal). Prender el fuego, ponerse a arder. “Arder<\/strong>” Lar y A\u00c3\u00b1. “Ardieron los montes […] izeki zitzaien mendiai, ezio zitzaien” Lar. Cf. 1 atxiki (2).<\/p>\n

II (Sust.).<\/p>\n

1.<\/strong><\/em> ezio (H). Ardor, celo, fervor.<\/p>\n

2.<\/strong><\/em> ixo (V-gip). “Tiz\u00c3\u00b3n que los muchachos encend\u00c3\u00adamos en las brasas que se sacaban al p\u00c3\u00b3rtico de la iglesia despu\u00c3\u00a9s del oficio lit\u00c3\u00bargico de S\u00c3\u00a1bado Santo. Ixuakin, su barrixa eruaten senidietara izan naiz” Etxba Eib.<\/p>\n<\/div>\n

Sinonimoak: <\/strong>ad. Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)<\/em><\/p>\n

\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0[piztu]: piztu<\/a>, biztu<\/a> Bizk., izeki<\/a> Gip., irazeki<\/a> jas., atxiki<\/a> Ipar. zah.<\/div>\n
\n
isiotu izond. Bizk.<\/div>\n
\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0[piztua]: izeki<\/a> Gip., irazeki<\/a> jas.<\/div>\n<\/div>\n

Beste hizkuntza batzuetan<\/strong> (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):<\/p>\n

es<\/strong> du ad. (batez ere B) encender
\nfr<\/strong> du ad. allumer du feu
\nen<\/strong> du ad. [sua, kandela, zigarroa] to light; [argia] to switch\/turn on
\nport<\/strong> acender<\/p>\n

Entzun: <\/strong><\/p>\n

“Ez piztu telebistarik, ez isiotu<\/strong> irratirik! “.\u00c2\u00a0<\/em>[Hizlandia<\/em>, I\u00c3\u00b1igo Aranbarri (Susa, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)<\/em><\/p><\/blockquote>\n

Badaki ez duela ezer sinetsiko, baina hala ere zalantza baten ezinegona isiotu<\/strong> nahi du neskarengan, dantzan joan dakion sabeletik eztarrira, eztarritik garunera.\u00c2\u00a0<\/em>[Gauza txikien liburua, Pako Aristi (Erein, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)<\/em><\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/a>

isiotu (Pixabay, CC0 Public Domain)<\/p><\/div>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

du ad. Piztu, irazeki.\u00c2\u00a0(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa) Orotariko Euskal Hiztegian isiotu, isio (V-m; A\u00c3\u00b1), eisetu, eixetu, exetu (V-arr-oroz; A\u00c3\u00b1), exio, ezio (Lar), esetu (A), isetu, isitu (V-gip), isotu (V-m), ixetu (V-ger-ple-arr-oroz-och; Dv), ixio (A\u00c3\u00b1), ixiotu (V-gip; Dv), ixitu (V-arr-oroz), ixotu (V), ixutu (V-gip), izetu (V-ger-arr-oroz), izio (V-ple-m), iziotu (V-gip), izitu. Ref.: A (esetu, isio, ixetu, ixotu, […]<\/p>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[48],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/493"}],"collection":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=493"}],"version-history":[{"count":3,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/493\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17043,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/493\/revisions\/17043"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=493"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=493"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=493"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}