{"id":21696,"date":"2017-08-27T20:39:30","date_gmt":"2017-08-27T18:39:30","guid":{"rendered":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/?p=21696"},"modified":"2017-08-24T14:01:56","modified_gmt":"2017-08-24T12:01:56","slug":"xaboi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/xaboi","title":{"rendered":"xaboi"},"content":{"rendered":"

iz.\u00c2\u00a0<\/em> Urarekin nahasirik, garbitzeko eta koipea kentzeko erabiltzen den produktua, alkali bat gantz batekin konbinatzean lortzen dena. Xaboi bigunak eta gogorrak. Xaboi berezi bat erosten zuen, oso garestia, azalmintza leun-leun edukitzeko. Xaboi puska bakarra ematen digute hilabete osorako, bai arropa garbitzeko eta bai norberaren garbitasunerako. Xaboi fabrika<\/em>. (Hiztegi Batua)<\/em><\/p>\n

Orotariko Euskal Hiztegian<\/strong><\/p>\n

\n

xaboi<\/strong> (R; Chaho, H (S), Lh), jaboi (V, G; A\u00c3\u00b1), jaboe (V; Lar, H (s.v. saboia)), xabon (B, Sal, S; ZMoso 68), jabon, xabo (Lh; xaboa det., H (S; s.v. jaboa)), xabu (S; Chaho (S), H (S)), xaun (BN-baig), txaboe (A), txaboi (V, AN; Lar, A\u00c3\u00b1), saboi (H), saboa (det., SP, H), jaboa (H (det., V, G)), sabona (G-nav), sagona (G-nav). Ref.: A (jaboe, txaboe, xaboi); Lh (xabu, xaun); Lrq \/\u00c5\u00a1abu) [ox\u00c3\u00adtona]\/; Ond Bac (sabona); Iz Als (sagoni); Etxba Eib (jaboi); Izeta HiztB2 (xabona); Elexp Berg (jaboe).<\/p>\n

Tr. El primer testimonio corresponde a Lizarraga de Elcano (xabon en el manuscrito y jaboi en la edici\u00c3\u00b3n de Iturriaga). La forma mejor documentada es jaboi, empleada por autores meridionales. Hay tambi\u00c3\u00a9n jabon en Txirrita (rimando con gona), saboi en Orixe (saboi-askillo) y txaboe en Erkiaga. Al Norte s\u00c3\u00b3lo se encuentran las formas suletinas xabo y xabua (det.).<\/p>\n

1.<\/strong><\/em> Jab\u00c3\u00b3n<\/strong>. “Xab\u00c3\u00b3n” Lar y A\u00c3\u00b1. “Jaboiak urrindu dittu gaitz asko” Etxba Eib. “Eskuek ongi garbitu xabonakin” Izeta BHizt2. v. salboin. Garbitzek\u00c3\u00b3 oi\u00c3\u00a1l agitz mantx\u00c3\u00a1tua, ezt\u00c3\u00a1 \u00c3\u00a1ski pas\u00c3\u00a1tzea ure\u00c3\u00a1n ar\u00c3\u00adn ar\u00c3\u00adna, be\u00c3\u00a1rda lixua \u00c3\u00b3na, autses, ur b\u00c3\u00a9ros, xab\u00c3\u00b3nas ig\u00c3\u00b3rzis \u00c3\u00b3ngi. LE Urt ms. 81v (ed. 1846, 227 jaboiez). Onek ez du jaboyik ikutu egin zanetik. Sor AuOst 94. Marseilla deitzen den hiri handi batetan fabrikatzen die xabua. Eskual 24-4-1908 (ap. DRA). Munduko xaboak eta hurak oro \/ Bildurik ere, eztiek xurituko \/ sortzez beltz dena, Bohame ala Morro. Andurain UskIb 39. Kamixa zarra, ziki\u00c3\u00b1a gona, \/ garbitutzeko falta jabona. Tx B 56. Miesa-erropa zuriak txaboiaz edo kuztoreaz garbitu. Erkiag Arran 134. Lukainka, jaboi kaja ta babarrun zaku ga\u00c3\u00b1ean exerita. Ugalde Iltz 45. Txaboe idorra, labain eta ipizki txikia. Erkiag BatB 122. Aurreko gabean, gorputza jaboiaz ondo garbitu, ta beatzetako azkazalak moztu zizkidan amak. Osk Kurl 82. Jaboi asko mi\u00c3\u00b1in eta ezpanak zikin. (V-m). EZBB II 7. Errekara joan bear gero, jaboiarekin erropa dana garbitzera. BAyerbe 153. v. tbn. Jaboi: Azc PB 360. SM Zirik 115. Salav 59. JAzpiroz 130. Zendoia 209.<\/p>\n

2.<\/strong><\/em> “Txab\u00c5\u00a9 (S), adulaci\u00c3\u00b3n<\/strong>” A.<\/p>\n<\/div>\n

Sinonimoak:<\/strong>\u00c2\u00a0iz.<\/p>\n

\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0[salboina]: salboin<\/a> Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)<\/em><\/div>\n

Beste hizkuntza batzuetan<\/strong> (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):<\/p>\n

es<\/strong> (1) iz. (Kim.) jab\u00c3\u00b3n (2) iz. jab\u00c3\u00b3n, jaboneta
\nfr<\/strong> savon
\nen<\/strong> soap
\nport<\/strong> sab\u00c3\u00a3o<\/p>\n

Dutxatu berria zetorren eta xaboi<\/strong> usain sarkorra zabaldu zuen gelan.\u00c2\u00a0 <\/em>[Romain zen bere izena, Joxean Agirre (Elkar, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)<\/em><\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/a>

xaboi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)<\/p><\/div>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

iz.\u00c2\u00a0 Urarekin nahasirik, garbitzeko eta koipea kentzeko erabiltzen den produktua, alkali bat gantz batekin konbinatzean lortzen dena. Xaboi bigunak eta gogorrak. Xaboi berezi bat erosten zuen, oso garestia, azalmintza leun-leun edukitzeko. Xaboi puska bakarra ematen digute hilabete osorako, bai arropa garbitzeko eta bai norberaren garbitasunerako. Xaboi fabrika. (Hiztegi Batua) Orotariko Euskal Hiztegian xaboi (R; Chaho, […]<\/p>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[21],"tags":[60],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21696"}],"collection":[{"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=21696"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21696\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":21731,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/21696\/revisions\/21731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=21696"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=21696"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=21696"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}