{"id":22668,"date":"2017-12-17T22:04:41","date_gmt":"2017-12-17T21:04:41","guid":{"rendered":"http:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/?p=22668"},"modified":"2017-12-17T22:19:18","modified_gmt":"2017-12-17T21:19:18","slug":"erkin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/erkin","title":{"rendered":"erkin"},"content":{"rendered":"

adj.\u00c2\u00a0<\/em> Ahula. Ik. kaden<\/strong>. Gizona berez da argala eta erkina. Mami gutxikoa eta erkina. Sustraian gaitza duen landarea beti izango da erkina, lur onean egon arren. Gogoa ahul eta erkin<\/em>. (Hiztegi Batua)<\/em><\/p>\n

Orotariko Euskal Hiztegian<\/strong><\/p>\n

\n

1 erkin<\/strong> (V, G; Mg PAbVoc, A\u00c3\u00b1, H), erkein (V-ple), erki (G-to-bet), irkin (V-gip). Ref.: A (erkin, erkein, erki); Etxba Eib; Iz ArO\u00c3\u00b1 (\u00c3\u00adrki\u00c3\u00b1), Als.<\/p>\n

D\u00c3\u00a9bil<\/strong> (sentidos prop. y fig.). “Alica\u00c3\u00addo”, “d\u00c3\u00a9bil”, “delicado” A\u00c3\u00b1. “Desmalazado, flacucho” A. “Desmedrado, flaco; (fig.), d\u00c3\u00a9bil, inconstante” Etxba Eib. Duvoisin dice encontrarlo en Etcheberri de Ziburu, y cita Eli\u00c3\u00a7 112: bista dezaken arima billuz eta erkhina; lo que se lee en realidad en esta p\u00c3\u00a1g. es <eikhi\u00c3\u00b1a>, sin duda errata por zikhi\u00c3\u00b1a, tal como aparece corregido en la ed. de 1666 (135); cf. Arren gure arima \/ Bekhatuez zikhi\u00c3\u00b1a (ib. 267). v. ahul, makal.<\/p>\n

Tr. Se encuentra en autores vizca\u00c3\u00adnos desde principios del s. XIX; entre los guipuzcoanos, aunque aparece ya en Jauregui, se documenta sobre todo en textos del s. XX, con mayor frecuencia en su segunda mitad. En DFrec hay 2 ejs.<\/p>\n

Argal, erkin ta itxuratik irtenda.<\/strong> Mg CC 219. Gauza ez batzuk, argal, erkin, aise apur batek oeraten ditubala. Mg PAb 59. Aumarik erkin, kaden edo argalena. Astar II 245. Gatxa daukan landaria beti izango da erkina. fB Ic III 348. Ene arima argal, erkin, kadenak. A\u00c3\u00b1 EL2 172. Emengo gauza erkin txar kaltarkitsuen ondoren. Jauregui 236. Izatia ain erkin ta argala esetsi eta tentazinoietan. Ur MarIl 85. Leor ta itxasoz ezarri arren \/ Sare ez erki\u00c3\u00b1ak. AB AmaE 40. Azaz ganeti erkinak \/ gaisoak ta ordiak. Azc PB 333. Mamin gitxikoa ta erki\u00c3\u00b1a. Ag Kr 11. Landare erki\u00c3\u00b1a. Ayerb EEs 1916, 33. Altsu naiz erkin, atzeak esango du zer naizen. A Ardi 92. Beste erki\u00c3\u00b1aren aldian gixon-itxurea yaukok be\u00c3\u00b1ipein. Kk Ab I 35. Neure lan au erkin eta txatarregia izango ez ete-dan. Eguzk LEItz 13. Txiro, erki\u00c3\u00b1ak deritzaizkigun iyekiak. Y 1933, 2. Gari-izpi erkin batzuk. Munita 146. Gogoa aul eta erkin (flojo) billakatzen du. Etxde JJ 210. Bere gogo argal, erkin eta kadenak. Zait Plat 60. Erki\u00c3\u00b1a ta sinplista [ideia]. Vill Jaink 42. Berez erki\u00c3\u00b1a ta gaizpera. Gazt MusIx 60. Ire bizi erkin ori. NEtx LBB 252. Biki bat kentzean, bakar ori \/ geratu leike erki\u00c3\u00b1a… Zendoia 163. v. tbn. Itz Azald 6. ForuAB 107. Enb 36. Erkiag Arran 118.<\/p>\n

(V-ger ap. A Apend), erken (V-ger ap. A Apend), irkin (V-ger ap. A Apend). Melanc\u00c3\u00b3lico<\/strong>.<\/p>\n<\/div>\n

\n

2 erkin<\/strong> (R; Dv (R)), erki (Dv (R-vid)). Ref.: A; ContR 518; Iz R 306; EAEL 252.<\/p>\n

1.<\/strong><\/em> (Aux. intrans.). Salir.<\/strong> “\u00c3\u2030rkin \u00c3\u00a1di xok\u00c3\u00a1ltetik, sal de la cocina” Iz R 306. “Euri egin g\u00c3\u00a1ian eguzkia \u00c3\u00a9rkin zi\u00c3\u00a1 (R-uzt), despu\u00c3\u00a9s que llovi\u00c3\u00b3, sali\u00c3\u00b3 el sol” Ib. 394. v. ilki. Erkin zen bein kolako erinzale bat eritra. Hual Mt 13, 3. Iguzkia erkitiari. Ib. 13, 6. Etsetik erkitian. CatR 17. Erkin zitzabein otso bat. Mdg 169.<\/p>\n

D. Arturo erkin ledin diputao. Mdg 136.<\/p>\n

2.<\/strong><\/em> (Aux. trans.). Sacar.<\/strong> “(R; Bon), sacar y tambi\u00c3\u00a9n salir” A. “\u00c3\u2030rkin zan s\u00c3\u00batik eltx\u00c3\u00a1noa (R-uzt), saca del fuego […]” Iz R 394. “\u00c3\u2030rkin zan iz\u00c3\u00b3rrotik (R-is), s\u00c3\u00a1calo de ra\u00c3\u00adz” Ib. 403. Erkiten ziolarik ezpata. Hual Mt 26, 51. Erkin zaun nabaja gaztiari. Mdg 125s.<\/p>\n

Anitxek bizia erkiten dei makila getarik, ebaki eta saltan. Mdg 131.<\/p>\n<\/div>\n

\n

3 erkin<\/strong> (B). Ref.: A; Izeta BHizt.<\/p>\n

1.<\/strong><\/em> De parto, con dolores de parto.<\/strong> “Ardi ori erkin dago” A. “Beia erkin dago. Baitugu bizpairu erkin” Izeta BHizt. v. erkale.\u00c2\u00a0 Hiru egun hartan erkin zagon emazte gaixo bat. Ardoy SFran 165. Ardi bat bi bildotxekin, \/ […] urruntxago bida erkin. Xa Odol 99.<\/p>\n

2.<\/strong><\/em> erkina (H; -kh- VocBN -> Dv, H). (Sust.). “Erkhi\u00c3\u00b1a, \u00c3\u00a9tat des femelles quadrup\u00c3\u00a8des prises de souffrances annon\u00c3\u00a7ant la d\u00c3\u00a9livrance prochaine” VocBN. Horra nun mandoa hasten den sekulako erki\u00c3\u00b1a-urkumietan eta eroririk lurrerat han tarrataka ehaiten lau hatzez. Intzaurreta Herr “Laminak” (ap. DRA).<\/p>\n<\/div>\n

\n

4 erkin<\/strong>. “(V-arr), dedo \u00c3\u00adndice<\/strong>” A.<\/p>\n

\n

5 erkin.<\/strong> “(?), lomo o grosor de pan, libro, colch\u00c3\u00b3n,<\/strong> etc.” A.<\/p>\n

\n

6 erkin.<\/strong> “Arazo<\/strong>” A Apend (que no indica fuente ni a cual de los significados de arazo se refiere).<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n

Sinonimoak:<\/strong>izond. Ipar.<\/p>\n

\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0\u00c2\u00a0[ahula]: ahul<\/a>, argal<\/a>, maiskar<\/a>, makal<\/a>, maskal<\/a>, mehe<\/a>, mengel<\/a>, enul<\/a> Ipar., erpil<\/a> Ipar., flako<\/a> Ipar., malet<\/a> Ipar., mendre<\/a> Ipar., kaden<\/a> Bizk., meko<\/a> Bizk., herbal<\/a> Ipar.\/Naf., aloxo<\/a> g.e., gelbera<\/a> g.e., magalo<\/a> g.e., debil<\/a> Heg. beh., enkel<\/a> Ipar. g.e., entoil<\/a> Ipar. g.e., flux<\/a> Ipar. g.e., hozkil<\/a> Bizk. g.e., makar<\/a> Bizk. g.e., txakil<\/a> Bizk. g.e., gelge<\/a> Gip. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)<\/em><\/div>\n

Beste hizkuntza batzuetan<\/strong> (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):<\/p>\n

es<\/strong> izond. (batez ere B) d\u00c3\u00a9bil, delicado, -a
\nfr<\/strong> izond. ch\u00c3\u00a9tif, -ive ; faible
\nen<\/strong> izond. weak; fragile, delicate
\nport<\/strong> izond. (batez ere B) fraco, a; delicado, -a<\/p>\n

Orain neure burua aurkitzen dut erkin<\/strong>, zaurgarri, hauskor<\/em>. [Labartzari agur<\/a>, Txillardegi] <\/em><\/em> (Ereduzko Prosa Gaur)<\/em><\/p><\/blockquote>\n

\"\"<\/a>

erkin (Argazkia: eitb.eus)<\/p><\/div>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

adj.\u00c2\u00a0 Ahula. Ik. kaden. Gizona berez da argala eta erkina. Mami gutxikoa eta erkina. Sustraian gaitza duen landarea beti izango da erkina, lur onean egon arren. Gogoa ahul eta erkin. (Hiztegi Batua) Orotariko Euskal Hiztegian 1 erkin (V, G; Mg PAbVoc, A\u00c3\u00b1, H), erkein (V-ple), erki (G-to-bet), irkin (V-gip). Ref.: A (erkin, erkein, erki); Etxba […]<\/p>\n

<\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/span><\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[6],"tags":[44],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22668"}],"collection":[{"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=22668"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22668\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":22679,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/22668\/revisions\/22679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=22668"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=22668"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/euskaljakintza.com\/gaurkohitza\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=22668"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}