EUSKALJAKINTZA. Horixe da gure blogaren izena. Literatura, kirola, musika, zinea… geure egungo (nahiz aspaldiko) gizartearen hamaika alor ukitu ditugu Euskaljakintzaren ibilbide atsegin eta aberats honetan. Baina berrikuntza bat dakarkizuet; oraindik landu ez dugun “jakintzaren” funtsezko atal batekin natorkizue oraingo honetan: MATEMATIKA. Zientziaren mundu liluragarrian barneratzeko garaia iritsi dela pentsatzen dut; ariketa linguistiko anitz proposatu dizkigu Maitek azkenaldian “hizkuntzarekin arazoak” atalean (ikus HAU GUZTIA edo GUZTI HAU artikulua, ORTOGRAFIA ARIKETA BAT artikulua edo Zer gertatzen da BAIT partikularekin artikulua), baina orain kalkuluetarako garaia iritsi da. Adimen pribilegiatu horiek lan pixka bat egin dezatela!
![“http://www.london-oratory.org/deptlks/maths/maths.gif� irudia ezin da bistaratu, akatsak dituelako.](https://www.london-oratory.org/deptlks/maths/maths.gif)
Aurreko batean irratia entzuten ari nintzela, Radio Nacional-eko “No es un dÃa cualquiera” programan eskaini zuten matematikaren inguruko sekzioak atentzio berezia deitu zidan. Kuestio eta ariketa anitz proposatu ohi dira asteburuetako programa berezi honetan, alor guztiak ukitzen dituztelarik. Dena dela, hizkuntzaren inguruko erreflexio eta elkarrizketak izaten dira ohikoenak. Bi hitzetan, gure blog honen egitura antzekoa du.
Baina aurrekoan, matematikari eskaini ziotzaion espazio bat: Josep Maria Albaigés i Olivart (bidegintzan ingeniaria eta zientzia ekonomikoetan lizentziatua, profesionalki eraikuntzaren eta higiezinen adarrekin erlazionaturiko hainbat enpresatan lanean aritutakoa, aparkamentu, autopista eta altuera handiko eraikinen diseinu eta eraikuntzan nabarmendua) aurkeztu zen Pepa Fernandez-ek aurkezturiko programan, eta problema matematiko benetan interesgarri bat planteatu zuen aurreko programaren batean aurkezturiko zenbaiti soluzioa eman ostean. Kuestioa da ingeniariak planteaturiko problemak zeharo liluratu ninduela. Eta, noski, arkatza hartu eta bi aldiz pentsatu gabe jarri nintzen burubelarri lanean erantzun zuzenaren bila, ehundaka zenbaki eta formula paperean izkribatuz. Soluzioaren atzetik eman nuen denbora!
Ez dizuet gehiago itxarotaraziko; zeuek ere garunari eman diezaiozuen, hona hemen, bada, hain katramilatsua iruditu daitekeen baina logika kontu huts batean laburbiltzen den problema liluragarri hori, ea zer iruditzen zaizuen:
ELTXO “SUPERSONIKOAREN” PROBLEMA
![“http://www.pcbypaul.com/wpclipart/animals/bugs/mosquito.png� irudia ezin da bistaratu, akatsak dituelako.](https://www.pcbypaul.com/wpclipart/animals/bugs/mosquito.png)
Bartzelona eta Madril hiriak ditugu, bien arteko distantzia 600 km-koa delarik; bi hiriak elkartzen dituen trenbidean zehar bi tren abiatzen dira une berean eta aurkako norantzan, hau da, bata Madriletik Bartzelonara eta bestea Bartzelonatik Madrilera. Biek abiadura bera daramate: 200 km/h-koa.
Pasa gaitezen problemaren bigarren atalera: eltxo “supersoniko” bat 400 km/h-ko abiaduraz irteten da ziztu bizian Madriletik Bartzelonara bi trenak martxan jartzen diren une berean, hots, trenetariko batek egingo lukeenaren antzera baina abiadura bikoitzaz. Ordea, eltxo honek jokabide berezia du: tren batekin topo egiten duen bakoitzean bere norantza aldatu eta aurkako norantzan abiatzen da bueltan, berriro aurkako aldetik datorkion beste trena topatu eta berriro ere norantzaz aldatzeko, prozesu errepikakor eta etengabean. Horrela ba, Madriletik Bartzelonarako bere hasierako bide horretan Bartzelonatik datorren trena aurkitzerakoan, bira eman eta Madrilera bidean jarriko du bere burua, bertatik datorren trena topatu eta berriro ere Bartzelonara bidean jartzeko, bere 400 km/h-ko abiadura konstantea mantenduz. Horixe izango da gure eltxo “supersonikoaren” jokabide errepikakorra, bi trenak Zaragozan gurutzatuko direnera arte, Madril eta Bartzekolaren arteko erdiko puntuan, alegia.
Hau guztia ezaguturik, bi trenak gurutzatzerakoan zenbateko distantzia burutu izango du gure eltxo “supersonikoak”?
Ikusten duzuenez, ariketxoa ez da ahuntzaren gauerdiko eztula. Orain zuen txanda da; adimen alfer horiek lanean jartzeko unea. Ez zaitezte enuntziatua irakurri orduko ernegatu, ez ezazue lehendabiziko unetik itxaropena galdu: irakurri ezazue planteaturikoa behar adina aldiz eta ariketa ondo ulertutakoan, kontzeptu guztiak argi eta garbi eduki bezain laster, PENTSATU. Ziur nago aditz honen esanahia ezagutzen duzuela. Baina problema honen soluzioa topatuko duenik izango al da? Espero dut baietz. Pentsatzean oinarritzen da guztia, aintzat hartu nire aholkua.
Zuen erantzunen zain geratzen naiz, beraz. Euskaljakintzako partaide eta irakurle guztien partaidetza eskatzen dut hizkuntzarenarekin batera, matematikaren jakintzak aurrera egin dezan. Ea nor den soluzioa aurkitzen lehena!!
Euskaljakintzako partaide garen guztiok prest gaude irabazleari (problema askatzen lehena denari) gure blog honetan ohorezko postu bat eskaintzeko. Eta, agian, beste zerbait ere bai…
Azkenik, erantzun zuzenaren berri erantzun kopuru onargarri bat izan bezain laster emango dizuedala esatea baino ez. Erantzunik ez izatearen kasuan ere (ezinezkoa den zerbait, nire kontsolamendurako!) publikatua izango da, noski, erantzun zuzena; problema ez da soluziobiderik gabe geratuko. Izango duzue, beraz, soluzioaren berri, egun batzuen buruan. Orain zuen erantzunen zain geratzen naiz!
Honelako problemak gustuko badituzue nahiz Albaigésen matematika kontuei buruzko informazio gehiago nahi izanez gero, ingeniariaren bitakora pertsonalean izango duzue honen guztiaren berri.
Iruzkin berriak