Archive | 2006

“Sudur hautsa ” etorkizuneko jakia ote?

Nor ez da bere bizitzan zehar txominetan itxita edota lehenengo landarea deritzoten kartelekin topatu? Bada, oraindik aipatutako adibideren batekin tupust egin ez baduzu, ziur egon gutxien espero duzun unean, honelako egoera bitxi baten aurrean egongo zarela.

Euskara arlo guztietara hedatu nahi izatearen ideia egunetik egunera zabaltzen doa. Asko gara euskara esparru orotan ikusi nahi genukeenak, baina, noski, beharko lukeen bezala, ez edozein eratara. Nork ez du, bada, gaztelaniazko hainbat esaldi edo hitzen itzulpen ankerra bistatzeko aukerarik izan? Duela egun gutxi, honelako gertakari baten aurrean topatu nintzen eta, egia esan, sinesgaitza iruditu zitzaidan egoera!

Familiakoak elkartu eta hura ospatzeko aukera bikaina jatetxe batera joatea zela iruditu zitzaigun. Tokia aukeratu ostean, mahaian bakoitzak bere eserlekua hartu genuen, zerbitzaria agertu zen arte. Orduan, ohikoa den eran, zerbitzariak bertan dasta genitzakeen menuen zerrenda eskaini zigun, eta pentsatzen genuen bitartean joan egin zen. Karta hura irakurtzen ari ginela, zer irakurriko eta sudur hautsa izenaz agertzen zen jaki bat. “Sudur hautsa” dastatzeko aukera omen genuen! Noski, karta osatzen zuten orrialdeetan atzera eginez, gaztelaniaz idatzirik aurkitzen zenarekin egin genuen topo, eta orduan ohartu ginen sudur hautsa hitzek rapeari egiten ziotela erreferentzia.

Etxera heldu orduko, hitz hura bilatzeari ekin genion. Emaitzak honakoak izan ziren:

Rape: (Itsas) zapo (Lophius sp.)
Rapé: Sudur-hauts, tabako-hauts, arraspa

Ondoren, sudur hautsa hitz arrotz haren esanahaia begiratzera joan ginen. Honako hau jartzen zuen:

Sudur hautsa: iz. Tabako hautsa, sudurretik hartzen zena.

Gauzak horrela, esanahiak ongi frogatzea eta ziurtasun minimo batez idaztea ongi egongo litzatekeela pentsatzen dut, izan ere, honelako itzulpenak egin ordez, rapea jartzea egokiagoa litzatekeela iruditzen baitzait. Seguruenik, guztiok era garbiago batean ulertu ahal izango genuke. Hala izan ezean, euskarara itzultzerakoan arreta pixka bat jartzea ez legoke gaizki. Begira, bestela, sustatun topatu nuen irudi hau ( bere garaian esamesa ugari piztu zuena):


Inozentada ote?
“Errespatzea”? “Araua izan da”? Kerik gabeko “kunea”? Aurtengo txantxa ote? Zoritxarrez, ez du hala ematen. Baina kontsola gaitezen: katalanezko bertsioak ere akats larriak ditu, oso larriak (eta, harrigarriena: valentzierazkoak ere huts berberak ditu! ;-). Vilawebekoek atera duten ondorioa: erretzea ez da zilegi, baina bai, ordea, ortografia-hutsak egitea.

(Espainiako Osasun eta Kontsumo Ministerioa)

Comments { 6 }

Multimedia

linkatu hemen entzuteko

EUSKALJAKINTZA IRRATIA









Put my show and this player on your website or your social network.

Comments { 0 }

Bolognako tratatua

Aspalditik ahotik ahora dabilen gaia dugu hau eta nigana ere zehaztasun handirik gabeko informazio solte bezala iritsi zen . Horrela, bada, ingurukoei galdetuz eta interneten begiratuz, nik uste nuena baino garrantzi handiagoko gaia dela konturatzean, tratatu honen nondik norakoak pixka bat argitzea erabaki dut.

Bolognako aitormenaren helburua EHEA “European Higher Education Area� edo Europako goi mailako ikasketen eremu bat 2010erako sortzea da. 1998. urtean eman ziren lehen pausoak, Frantzia, Alemania, Italia eta Erresuma Batuaren parte hartzearekin. Urtebete beranduago, Europako 29 naziok sinatu zuten Bolognan hitzarmen ospetsua. Funtsean, Europa osoko unibertsitate ikasketak homogeneizatzea da, honela ikasleek tratatua sinatua duen beste nazio batean bere ikasketei dagokien izendapena izan dezaten. Honek Europari hezkuntza aldetik batasun handia emango dio, kanpoko merkatuetara begira prestakuntza maila bat ziurtatuz. Gaur egun, 40tik gora dira egitasmo hau aurrera eramaten ari diren lurraldeak.

Aldaketa nagusiak hauexek izango dira:

. Bi ziklotan banatuko dira karrerak, GRADU eta POSGRADUAK (Diplomaturen ordez osagarri berri bat ezarriko da). Lehenengo zikloak balio zehatz bat izan beharko du, eta aldaketa guztiak europar lan merkatuari begira egingo dira.

. MASTER eta DOKTORATU batez osatzeko aukera egongo da.

Honez gain, garrantzi izugarria hartuko du ETCS edo “European Credit Transfer System� kreditu banaketak. Kreditu hauek 25-30 orduko balorea izango dute. Honen helburua ikasketen zati bat kanpoan burutu nahi dituzten ikasleei gauzak erraztea, eta jada kanpoan izan direnei beraien egonaldiaren balioa aintzat hartzea da. Arintasun bat bermatu nahi da herrialde desberdinen sistemen artean.

Kredituen sistema berri honek baditu bere desberdintasunak gaur egun guk dugun sistemarekin, gurean kreditoek 10 orduko balioa izateaz gain, ordu praktikoen eta teorikoen kontaketa adierazten dute, eta europarrean IKASLEAREN LANA agertu nahi da. Ikasleen lana baloratzeak azterketei garrantzi pixka bat kenduko die eta egunero klasean egindakoak bere lekua hartuko du.

Klaseen dinamikak ere aldaketak jasoko ditu kreditu hauekin. Irakaslearen papera dinamikoagoa eta probetxugarriagoa bilakatu nahi dute, klaseko denbora, lan munduan aurkitzen diren kasuetara zuzenduz eta ikasketa “teorikoa� ikaslearen esku utziz.

Karrera bakoitza 180 edo 240 ETCS kredituz osatuta egotea espero dute (60 bat urtean , beraz 3 edo 4 urte). Gai tronkalek ikasketen %50-75 osatuko dute. Ondoren datozen Masterrak 60-180 ETCSez osatuta egongo dira eta hauen prezioa unibertsitatea aurkitzen den komunitate autonomoak erabakiko du, baina urtea 3000 euroren inguruan ibiliko dela uste da. 2. ikasketa hauek egiteko karrera bakoitzak adieraziko ditu bete beharreko ezaugarriak. Azkenik, norbaitek doktoratu bat egiteko asmoa badu (aupa zu!), gutxienez, 300 kreditu ETCS eginda izan beharko ditu. Hauen iraupena ere gaurkoen antzekoa izango dela estimatzen da, 3 urte inguru, hain zuzen. Ikasketen azken zati honetan aipatzekoa da doctor europeus izendapena eguneratzeko nahia dagoela . Hau doktoratua beste estatu europar batean egiteagatik emango da.

Zenbait zalantza

Hasteko, karrera eta diplomatura asko desagertu behar ziren zurrumurrua zertan geratu da?
Sarean irakurri ahal izan dudanez, MECetik (Ministerio de Educacion y Ciencia) ofizialak izango diren titulazioen zerrenda bat eratzen ari dira. Hasiera batean, titulazio asko desagertuko zirela uste zen, baina beranduago argitu zuten aldaketa batzuk egin behar zituztela hasierako planean eta honek ikasketa gehienak edo ia gehienak mantentzea ziurtatuko zuela (“ia� horrek suposatu behar duenaren azalpenen zain geratu beharko dugu). Bertan, titulu ofizialek graduen sistemara pasatzeko beharko dituzten ezaugarriak agertuko dira.

Eta nola gertatuko da, bada, aldaketa?

Sistema berriaren ezarpena ez da bat-batekoa izango, urtez urte joango da bermatzen. Gainera, beraien ikasketak aldaketarik gabe bukatu nahi dituzten ikasleek azterketetarako hainbat deialdi izango dute, baina, noski, aukera hauek galduz gero, aldaketa jasan beharko dute.

Lizentziatura bat ikasia duen ingeniari batek, adibidez, plan berriarekin 4 urtetan burutu duenaren maila bera izango al du?

Argi dago ingeniari bat prestatzeko behar diren 5 urteak, gehi proiektuak… ezin direla 4 urteko ikasketa batzuekin alderatu. Horregatik, 240 ETCSez gain, beste 60 bat kreditu baloratzea eskatzen dute askok, 2. zikloa izango zen Masterraren zati baten antzera baloratzea alegia, BACHELOR izenaz ere ezagutua. 240+60 ideia hau eztabaidatzen ari den gaia da oraindik.

Kontu honek guztiak gure inguruan ere bere oihartzuna izan du. Horren lekuko izan zen pasa den azaroaren 17an egin ziren greba eta hitzaldiak. Ikasleen Nazioarteko Eguna zela aprobetxatuz, Ikasle Abertzaleak taldeak greba deialdia egin zuen Euskal Herriko unibertsitate askotan. Bere ordezkariek Arrasateko Unibertsitatean beraien jarrera eta iritzia argitu zuten.

Amaitzeko gai honi buruz zuen ikuspuntua, zalantzak, datuak… ematera animatu nahi zaituztet, denontzat oso lagungarria izango baita jada gainean dugun aldaketa hau hobeto ezagutzeko.

Comments { 0 }
-->