Archive | arazoak

RSS feed for this section

Produktu gaixoak ala erosle inuzenteak?

bonbilla (FlickrCC, Lotus Carroll)

bonbilla (FlickrCC, Lotus Carroll)

Gure amak beti esaten dit garrasika: “Ez zara gai gauzak zaintzeko! Dena puskatzen duzu!”. Egia da zenbaitetan arrazoia izaten duela, ez baititut gauzak zaindu beharko liratekeen bezala zaintzen, baina nire gelako bonbillak askotan apurtzen dira, eta hauen matxuraren arrazoiak ez du nirekin zerikusirik. Zergatik irauten du gero eta gutxiago erosten dugun orok?

Teknologiak aurrera egiten du; halere, produktuek garai batean baino gutxiago irauten dute. Aurrekoan, interneten nabigatzen ari nintzela, 1901ean instalatu zen bonbilla bat oraindik martxan jarraitzen duela ikusi nuen. Harrigarria benetan! Ez nuen, ordea, hori bakarrik aurkitu; izan ere, gaur egungo produktuen iraupen motzaren arrazoia ere aurkitu bainuen: obsoleszentzia programatua.

Obsoleszentzia programatu hau erosten ditugun ekoizkinek gutxi irautean datza. Enpresetan nahita programatzen dituzte luze iraun ez dezaten. Hau gertatzeko arrazoi bat krisia da: ez dutenez nahi adinako diru sarrera, bidegabekeria honetara jotzen dute. Denek asko irauten dituzten produktuak baldin baditugu, ez daukagu beste bat erosteko beharra. Dena den, matxuratu egiten badira eta beharrezkoak direla ikusten badugu, beste bat erostera jotzen dugu.

Egia da hau ona izan daitekeela ekonomiarentzat, etengabe dirua mugitzen delako; aldi berean, baina, iruzur egiten digute. Guk kalitatezko produktu on batengatik ordaintzen dugu, eta erosi dugun hau epe laburrean hondatzeko jaioa da. Horretaz aparte, guk haren ordezkoa erosten xahutu dugun diru hori beste edozein lekutan inberti dezakegu, eta hau ere lagungarria litzateke ekonomiarentzat.

objektu zaharren hilerria (FlickrCC, maol)

Gainera, kontua ez da bakarrik amarrukeria. Produktu berria erostean, zaharra botatzen dugu. Produktu berria sortzeko lehengaiak behar dira, eta hauek inongo ardurarik gabe erabiltzen ditugu amaituko direla pentsatu gabe. Benetan penagarria balio ez duten gauza hauen baratzea da. Zatar pila guztiak garapen bidean dauden estatuetara bidaltzen dira, 2. eskuko produktu gisa sal daitezen, erabilgarriak izango balira bezala. Zoritxarrez, hauen %80 baino gehiagok ez du ezertarako balio. Eta hori gutxi balitz, herrialde hauek munduaren zabortegi bilakatzen ari dira.

Laburbilduz, nahiz eta gu jakinaren gainean ez egon, baliteke erosi berri dugun ordenagailu edo dena delakoa segituan hondatzeko egina izatea, eta beste bat erosi behar izatea gutxi barru. Hori gutxi ez eta produktu sastar hauek guztiak garatu gabeko herrialdeetara eramaten dituzte, bertan 2. eskuko produktu gisa saltzeko. Benetan, ez dut ulertzen nola onartzen duten produktu hauek kaleratzea!

Comments { 0 }

Intimitate-eskubidea Interneten

ordenagailuanBidezkoa al da bideo eta irudiak  interneten ikusgai jartzea pertsonaren oniritzirik izan gabe? Intimitatearen eskubidea pertsona batek ezkutuan edo gainerako gizakiengandik gordeta geratzen den eremua atxikitzeko duen eskubidea da, eta hau gizartean duintasunez eta bizitza kalitate gutxiengo batez bizitzeko beharrezkoa da. Oinarri honetatik hasita,  internet eskubide hau urratzen ari  da. Nork ez du ikusi edo entzun Olvido Hormigos Carpiori gertatutakoa? Nik telebistan ikusi nuen gertatutakoa, eta hunkitu egin ninduen. Inoiz pentsatu gabe nengoen  zer-nolako arriskua duen interneten bideoak edo  informazio pertsonala ipintzea.

Lehenik eta behin, Olvidoren kasua aztertu beharko genuke. Atzera bueltatuz, gogoratuko duzue Olvido Hormigos Carpio PSOEko zinegotziak duela hilabete batzuk  bere karguaz dimisio aurkeztu zuela. Gero atzera bota zen eta, azkenean, ez dakit zertan geratu zen auzia. Honek bere senarrari bideo erotiko bat bidali zion, zeinetan Olvido bera goitik behera  biluzik eta masturbatzen ateratzen zen. Bideoa bidali eta handik bi ordura herri osoak zuen bideo horren berri. Jendea  herriko kaleetara atera zen honi buruz hitz egitera eta Olvido kritikatzera. Honen ondorioz, bera eta bere familia moralki oso hunkiturik geratu ziren. Ez al zaizue iruditzen ondo egongo litzatekeela mekanismo kontrol bat jartzea gertaera hauen aurrean?

Horren haritik, webgune sozialetan ( Facebook, Tuenti, Twitter) zintzilikatzen dugun informazio pertsonala webgune horren jabetza bilakatzen da. Horrela, aurreko kasuan aipatu dugun bezala, intimitate-eskubidea guztiz galtzen dugu. Hala nola, ezagunak diren pertsonalitateen bideoak youtuben hedatzen dira, eta bertan bere bizitza sexualaren xehetasun guztiak azaltzen dira. Behin bideo hauek zintzilikatuta daudenean,  osa zaila da, ia-ia ezinezkoa, bere kopia guztiak ezabatzea. Beti existituko da norbait bideo hori gorde duena bere ordenagailuko diskoan eta, ondoren, hori berriro ere beste jendearen esku ipiniko duena.

Bestalde, badago beste modu bat zure intimitate-eskubidea galtzeko, hau  oso arriskutsua da eta oso jende gutxik daki. Ezezagun batek “troiar birus” bat bidal diezazuke, hau  zure Windows sisteman gauzatuko da eta zure web kamera filmatzen ari den guztia grabatuko du. Ondoren, interneten zintzilizatzeko gai izango da ziurrenik. Horregatik, erabat seguru egon behar da zure datu pertsonalak ematean, zein arrisku dituen, datu hauek beste erabiltzaileen esku jartzen baitira.

Aurreko guztia laburbilduz, zera esan daiteke: Internet harremanetan jartzeko eta elkarri eragiteko modua erreboluzionatzen ari da, bai pertsonen artean, eta baita gero eta globalagoa den mundu honetan. Aurrerakuntza izugarria da zalantzarik gabe , eta, gainera, ez dago atzera bueltarik. Dena den, horrekin batera arazoak ere azaleratzen ari dira ikuspegi guztietatik funtsezko bi eskubideren aurkakotasunagatik: intimitate-eskubidea eta adierazpen askatuna.

Aipatutako birusak ekiditeko bideo hau interesgarria iruditu zait:

Comments { 0 }

Teknologia berrien aurrean, kontzientziarik bai?

FlickrCC, karindalziel

FlickrCC, karindalziel

Zer sentiarazi dizu izenburuko estekako bideoak? Eta hurrengo datuak: “Osasunaren Erakunde Mundialak kalkulatzen duenez, munduko biztanleriaren lautik batek teknologiaren gehiegizko erabilerarekin arazoak dauzka”. Ez al zaizu hotzikara ikaragarri handi bat barruraino sartzen? Teknologiarekiko menpekotasuna da bere izena, gure gizartearen izurritea.

Lehenik eta behin, azpimarratu beharra dago aurrerapen hauek guztiak aurrera pauso handia izan direla egungo gizartean. Internetek, beste elementu askoren artean, adibide modura, gauza ugari eskaintzen dizkigu: informazio iturri bikainak, mota guztietako hiztegiak, etxetik atera ezinik dagoen jendearentzat baliabideak, urruti dagoen norbaitekin kontaktuan jartzeko aukera, eta abar. Nolanahi ere, arlo honetan, denbora izanen da testigu. Baliabideak behar ez bezala erabiliz gero, denborarekin arazo larriak sortzen direla argi ikus dezakegu, hala nola, norbanakoaren kontrola galtzea, abstinentzia sindromea, bakoitzaren eginbeharrak alde batera uztea… beste askoren artean.

Arazo hau, nerabeen munduan ematen da batik bat. Gazteek lanak egiteko, lagunekin harremanetan jartzeko, musika entzuteko, sentimenduak adierazteko, argazkiak partekatzeko eta milaka gauza burutzeko erabiltzen dute ordenagailua, sakelako telefonoa, internet… Jokabide hauek, berez, ez dira kaltegarriak, pertsona guztiek behin eta berriz errepikatzen baitituzte; halere, hauetako baten esklabo bihurtzen zarenean, mendekotasun sozialaren besoetan erortzen ari zara. Zoritxarrez, Espainian egindako hainbat ikerketatan desestali den informazioaren arabera, patologia hau sendatzen dituzten zentroetan gero eta jende gehiago dago laguntza eske, internetaren eskupean daudela eta. Adibide modura, Bartzelonako Hospital Clinic eta Hospital San Joan de Déu-ko datuak dauzkagu. Bi ospitale hauetako argibideek diotenez, 2005etik online jokoen mende dagoen jendearen kontsultak asko igo dira. Gainera, 12 eta 25 urte bitartean kokatzen den Madrilgo biztanleriaren %15ek teknologia berriekin aferak dauzkala argitzen digute aipatutako ikerketa horiek.

FlickrCC, Visit Greenwich

FlickrCC, Visit Greenwich

Beraz, zera esan dezakegu: teknologia berriek, ondo erabiliz gero, era aberasgarri batean bete dezakete gure bizitza; gaizki erabiliz gero, ordea, menpekotasun psikologiko baten menpe erortzeko arriskuan egon gaitezke; gizartearentzat aurrerapausoa dena, gure munduarentzat atzerapauso bihurtuz.

Amaitzeko, hausnarketa modura, har ezazu zure teknologiarekiko harremana ebaluatzeko tarte bat. Jar ezazu abesti hau, egin ezazu teknologiarekiko menpekotasunaren testa eta, azkenik, ikus ezazu ondorengo bideoa. Saia gaitezen, bada, pixkanaka-pixkanaka teknologia berriak erreminta bezala era zuzenean erabiltzen, eta teknologiak dakarzkigun gaixotasun sozial, larri hauengandik aldentzen. Zoriontsuago izan eta bizitza guztiz gozatu nahi?

Comments { 0 }
-->