Archive | orokorra

RSS feed for this section

MEXIKORA EDO VENEZUELARA? (I)

Mayen aztarnak

Artikulu hau irakurtzearekin batera, irudimenezko mundu batean sartzeko gonbitea egiten dizuet irakurle orori. Ondorengoa da gaurkoan plazaratzen dudana: Nora bidaiatuko zenukete, Mexikoko Riviera Mayako hondartzetara ala Venezuelako birjintasunean barrenera? Itxaron! Ez ezazue oraindik ezer erantzun. Aukera zaila da benetan, baina biak oso lurralde ezberdinak badira ere, badute gauza komun bat, biak hitz bakar batera murriztu daitezkeela, alegia: PARADISUA. Zuetako asko leku hauetan egon gabeak izango zarete eta batzuek seguru aski sekula ezagutuko ez dituzuenez, hona hemen lurralde hauek zertxobait ezagutzeko aukera paregabe bat, irakurgai exotiko eta atsegin bat, aldi berean gure adimena aberasteko ikasgai bat izango dena.

Bi norako hauek ez ditut zori hutsez hautatu, ezagutzen ditudan lekurik ederrenak direlako baizik. Iazko udan izan nuen hauek bisitatzeko beta eta baita zortea ere eta, bide batez, aurtengo uda hementxe denez, leku hauetara joatea gomendatzen dizuet. Ez zarete damutuko!
Lehenik Mexikori helduko diot. Mexiko lindo! Leku aparta zalantzarik gabe; nik, ordea, herrialde aberats honen zati txikitxo bat ezagutzeko aukera baino ez dut izan. Karibe itsasoaren erdi-erdian kokatzen den penintsulaz ari naiz, Yucatán penintsulaz, alegia; bertako kultura Maya aitzindariagatik, Riviera Maya izenez ezaguna dena. Bere hondartza paradisiakoak direla eta bidaia agentzietako eskaera nagusienetako bat bilakatu da. Bere edertasuna ezin zalantza dezakegu. Harea zuri eta finezko hondartza kilometrikoak, ur garden eta epela, palmerak nonahi, fauna eta flora aberatsa, kultura aberastasuna, eguraldi tropikal aparta, bertako jendearen apaltasun eta alaitasuna… eta hori guztia gutxi balitz, sekulako azpiegitura turistikoak 3, 4 eta 5 izarreko hotelak daudelarik. Hotel onenek izugarrizko prestakuntzak dauzkate gainera: igerilekuak, jakuzziak, saunak, 24 orduetan argiztatutako teniseko kantxak, golf zelaiak, pin-pon mahaiak, balley ball, saskibaloi eta futbol zelaiak, diskotekak, bospasei jatetxe… eta “dena barneâ€? balearekin joanik, nahi adina jarduera egin (snorkel, bela, piragua…) eta nahi adina jan eta edateko aukera duzu xentimo bat bera ere gehiago ordaindu gabe!

Astebeterako bidaia hartuz gero, ondorengoa egitea proposatuko nuke. Behin hotelagatik ordaindu den guztia ordaindu eta gero, hotelaz eta honen hondartza pribatuaz ondo gozatzea gomendatzen dut. Baina behin putzu handia zeharkatuta ezin geratuko gara egonaldi osoa hotelean sartuta Mexiko ezagutu gabe denbora “xahutuzâ€? eta, horregatik, irteera ezberdinak egiteari ere aukera polita deritzot. Aukerak ugariak dira: Xcaret erreserba naturala, Chichen Itza Mayen aztarnak, Santa Clarara erosketetara…

Eginahalak eginik, oso ondo pasatu eta sekula ahaztuko ez ditugun oporrak igaroko ditugula dudarik ez egin. Mexikoko kosta alde batera utzirik, Venezuelari ekingo diot baina ez orain, hemendik egun batzuetarako utziko dut artikuluaren bigarren zatia. Abuztuko egun hauetan gehiegi luzatzen banaiz, ez du inork artikuluaren bukaera irakurriko eta Venezuelak hori baino gehiago merezi du…

Hona hemen nire bidaietan ateratako hainbat argazki. Argazkiak nik ateratakoak izatean, gainera, xarma berezi bat dute. Begiratu itzazue, denok dakizuenez, irudi batek mila hitzek baino gehiago balio dute eta!

Comments { 4 }

YACOa, etxeko hitzontzia

Duela hilabete pare bat hudoei buruzko artikulutxo bat argitaratu nuen, eta oraingoan ere, nire animalienganako miresmena agerian utzi nahian eta naturari buruz zertxobait gehigo ikas dezagun, antzeko batekin natorkizue. Izenburuan irakur daitekeen bezalaxe, yacoa izan da hautatu dudana, baina izen honek zerbait esaten al digu? Zer izan liteke yaco bat? Txakur bat agian? Bitxia badirudi ere, yacoa Afrikako hegazti bat da, loro bat zehazki.

Yacoa Hasteko, komenigarriena bere izen desberdinak ezagutzea izango litzateke; zientzialariek Psittacus Erithacus hitz latinez izenpetu zuten; halere, ezagunagoa da loro gris afrikar izenaz edota soilki yaco hitzaz. Logikoki, animalia honen jatorria Afrikan kokatzen da, eta batez ere kontinentearen mendebaldean aurki dezakegu (egoera basatian). Zorionez, Espainian edota Euskal Herrian bertan badira hegazti hauen ugalketaz eta hazkuntzaz arduratzen diren haztegiak, bertan eskuragarri izan ditzakegularik. Dena dela, animalia-dendetan erosgai dauden gehienak Afrikan ehizatu eta bertatik geure lurraldera esportatutakoak dira.

Yacoa elikatzenYacoaren kolore gris eta txuriak oso deigarriak ez badira ere, bere isatseko lumen gorri biziak (luma hauek oso preziatuak dira Afrikan) primeran ematen dio hegaztiari. Gauza jakina da hegazti hau gizaki ahotsaren imitatzaile hoberenetarikoa dela. Pertsonen inguruan urtebete inguru igaro ondoren, tamaina handiko (30 cm inguru) loro hauek isilezin bilakatzen dira, hasieran soinu sinpleenak erreproduzitzen ikasiz (etxeko tinbrea, txakur zaunkak..) eta, ondoren, esaldi luze eta konplexuak esan eta gogoratzeraino iritsiz. Hau guztia bere mihi eta eztarri formari esker burutu dezake, baina talentu hau guztia bere bizkortasunari zor zaio hein handi batean. Bere inteligentzia (4 urteko pertsona batenarekin pareka daitekeena) dela medio, fonetikaren maila gainditu eta esaten ari den hitzak edota esaldiak ulertzeraino ailega daiteke. Halaber, animalia hitzontzi hauek etxekide apartak dira, betiko lagun minak ezbairik gabe eta, ez bakarrik adiskidetasunean primerakoak izateagatik, literalki horrela delako baizik; izan ere, 50-60 urteko adinera irits baitaitezke!.

Pribilegiatuki garatua duen adimen eta mintzatzeko erraztasuna aipatu ditudan bezalaxe, kontuan hartzekoa da ere horrek guztiak ikasketa prozesu gogorra suposa dezakeela loroarentzat jabearen eskutik; izan ere, aurretik aipatutako guztia ikas dezan pazientzia eta eguneroko lan eta konstantzia ezinbestekoak baitira . Horrela ez bada, hots, animaliatxoa kaiolan giltzapeturik besterik gabe uzten badugu, ez du gauza handirik ikasiko eta ziur aski kanario baten antzeko apaingarri gisako papera burutuko du.

Aitortu beharrean nago nire artikulurako loro grisa aukeratu izana ez dela kasualitate hutsa izan, nik neuk etxean lagun hegodun hauetako bat izateko aukera eta zortea biak baititut. Hudoen artikuluan esan nuen moduan, maila honetako animalia bat izateak erantzukizun handia suposatzen du, aintzat hartu beharrean baikaude burdin trangen atzean dauden izaki horiek bizirik daudela eta bertan ez daudela soilki altzari gisa. Arrazoi horrexegatik, elikadura eta kaiolaren garbitasunaz gain, gure loroak edota bestelako animaliek gure maitasun eta arretak beharrezkoak dituzte, baita merezi ere! Horrela, bada, euren egoitza ahalik eta erosoen izan dadin eta, aldi berean, zoriontsuak izan daitezen saiatu beharko genuke ezbairik gabe.

Artikulua irakurtzerakoan yacoarekiko interesa piztu eta animalia honi buruzko xehetasun gehiago jakin nahi baduzue, klikatu hemen edo hemen.

Comments { 1 }

Nazioarteko Egunak

Nazio Batuen Erakundea Aste Santuko oporrak hasi baino lehen, apirilaren 7an, azkeneko egunean hain zuzen ere, ikastolarantz abiatu aurretik irratia piztuta zegoen eta Osasunaren Eguna zela entzun nuen. Horren ondorioz, pentsatzen hasi nintzen, aurretik entzunda bainituen Bakearen Eguna (irailaren 21ean), IHESAren Kontrako Borrokaren Eguna (abenduaren 1ean), Uraren Eguna (martxoaren 22an), Liburuaren Eguna ( apirilaren 23an) eta abar bazirela, baina nire jakin-mina asetzeko, interneten miatzen ibili naiz eta hara non aurkitu dudan, nire lilurapenerako, Abiazio Zibilaren Nazioarteko Eguna existitzen dela! Baina ez hori bakarrik, Dibertsitate Biologikoaren Nazioarteko Eguna ere badagoela jakin dut! Eta horrela beste hamaika adibide gehiagorekin… Ez al da guztiz bitxia horrelako egunak egotea? Nire aburuz, bai, baina are arraroagoa biztanle gehienok lau bat besterik ez jakitea!

Hemendik aurrera, ezjakintasun hori gainditzeko, hona hemen Nazioarteko edo Munduko Egun batzuen datak (Espainiarako Nazio Batuen Informazio Zentrutik eta NBEtik zuzenean euskaratua) :

URTARRILA

  • Urtarrilaren 27a: Holokaustoko Biktimen Oroipenerako Nazioarteko Eguna

OTSAILA

MARTXOA

  • Martxoaren 8a: Emakumearen Eguna
  • Martxoaren 21a: Arraza Diskriminazioaren Desagerpenaren Aldeko Nazioarteko Eguna
  • Martxoaren 21etik aurrera: Arrazismo eta Arraza Diskriminazioaren Aurka Borrokatzen duten Herriekiko Aste Solidarioa
  • Martxoaren 22a: Uraren Eguna
  • Martxoaren 23a: Meteorologiaren Eguna
  • Martxoaren 24a: Turberkulosiaren Aurkako Eguna
  • Martxoaren 25a: Atxilotutako eta Desagertutako Pertsonenganako Nazioarteko Solidaritate Eguna

APIRILA

  • Apirilaren 7a: Osasunaren Eguna
  • Apirilaren 23a: Liburuaren eta Autore Eskubideen Eguna
  • Apirilaren 25a: Paludismoaren Egun Afrikarra
  • Apirilaren 26a: Jabego Intelektualaren Eguna

    MAIATZA

EKAINA

  • Ekainaren 4a: Erasotutatako Ume Errubakuen Nazioarteko Eguna
  • Ekainaren 5a: Ingurugiroaren Eguna
  • Ekainaren 17a: Basamortutzearen eta Lehortearen Kontrako Borroka Eguna
  • Ekainaren 20a: Errefuxiatuaren Eguna
  • Ekainaren 26a: Drogen Erabilpen Desegokiaren Kontrako Nazioarteko Borroka Eguna
  • Ekainaren 26an ere: Tortura Biktimen Aldeko Nazioarteko Eguna
  • *Ekainaren 28a: Gai Harrotasunaren Nazioarteko Eguna

UZTAILA

  • Uztailaren lehenengo larunbata: Kooperatiben Nazioarteko Eguna
  • Uztailaren 11a: Biztanleriaren Eguna

ABUZTUA

  • Abuztuaren 9a: Biztanleria Indigenen Nazioarteko Eguna
  • Abuztuaren 12a: Gazteriaren Nazioarteko Eguna
  • Abuztuaren 23a: Esklabu Merkataritzaren Oroitzapen eta Deuseztearen Nazioarteko Eguna
  • Abuztuaren 31a: Elkartasunaren Nazioarteko Eguna

IRAILA

  • Irailaren 8a: Alfabetatzearen Nazioarteko Eguna
  • Irailaren 16a: Ozono-geruzaren Babesaren aldeko Nazioarteko Eguna
  • Irailaren 21a: Bakearen Aldeko Nazioarteko Eguna
  • Iraileko azken astea: Itsasaldeko Eguna

URRIA

  • Urriaren 1a: Adineko Pertsonen Nazioarteko Eguna
  • Urriaren lehen astelehena: Habitataren Eguna
  • Urriaren 4tik 10era: Espazioaren Astea
  • Urriaren 5a: Irakasleen Eguna
  • Urriaren 9a: Postaren Eguna
  • Urriaren 10a: Buruko Osasunaren Eguna
  • Urriko bigarren asteazkena: Hondamendi Naturalen Murriztapenaren Aldeko Nazioarteko Eguna
  • Urriaren 16a: Elikaduraren Eguna
  • Urriaren 17a: Txirotasuna Errotik Kentzeko Nazioarteko Eguna
  • Urriaren 24a: Nazio Batuen Eguna
  • Urriaren 24a: Garapenari Buruzko Informazioaren Eguna
  • Urriaren 24tik 30era: Armagabetzearen Astea

AZAROA

  • Azaroaren 6a: Gerra eta Gatazka Armatuetan Ingurugiroaren Esplotazioaren Prebentziorako Nazioarteko Eguna
  • Azaroaren 16a: Tolerantziaren Aldeko Nazioarteko Eguna
  • Azaroaren 20a: Afrikako Industrializazioaren Eguna
  • Azaroaren 20a: Umearen Egun Unibertsala
  • Azaroaren 21a: Telebistaren Eguna
  • Azaroaren 25: Emakumeenganako Tratu Txarrak Gaitzesteko Nazioarteko Eguna
  • Azaroaren 29a: Palestinar Herriarekiko Elkartasunaren Nazioarteko Eguna

ABENDUA

*= Ez dira aipatutako web orrialdeetan azaltzen

Bertan ageri diren egunen artean gehienak Mundu Osoko Egunak (egunak bezala aipatzen direnak) edo Nazioarteko Egunak dira; baina zein da bi hauen arteko aldea? Lehenengoek gizarte osoaren mobilizazioa inplikatzen dute, NBEaren aburuz, kausa unibertsal baten alde (ingurugiroa, elikadura, IHESA…). Bigarrenak, aldiz, komunitate internazionalek hartutako erabakietatik datoz, Nazio Batuetako Batzar Orokorrak erabakitakoak dira, alegia.

Interesgarriak dira benetan ondorengo esteka hauek gairen inguruan informazio gehiago nahi baduzue:

  • Erabili.com-en arikulu interesgarri bat dago, non Nazioarteko Egunaren erabilpen zuzena ematen digun.
Comments { 0 }
-->