Tag Archives | arazoak

Kontsumismoaren esklabu

By on 2010(e)ko azaroak 5 in arazoak, gizartea

Larunbata, azkenean! Nork ez du inoiz hau pentsatu? Ni neu sarritan pentsatzen dut hain itxarona den egun sakratu hau noiz iristsiko den. Planak eta intereseko ekintzak aldez aurretik pentsatzeko ohitura dugu. Kirolen bat egitea, paseotxo bat ematea, zinera joatea eta erosketaz erosketa ibiltzea dira ohikoenak, eta astean behin baino izaten ez den egun preziatuenean ahalik eta ondoen pasatzea dugu helburu nagusi. Larunbatak gizakiarentzako aisialdirako egun bilakatu dira, ez dago esan beharrik; izan ere, aldez aurretik antolatzen ditugun ekintza guztien helburua horixe izaten da.

Urrutira joan gabe, azken larunbatean erosketaz erosketa joan nintzen Donostiara, nire oinetako zaharrek hala eskatuta. Aldez aurretik, guztiok egin ohi dugun bezala, zein motatakoak eta zein dendatan topa nintzakeen pentsatu nuen, denbora aurreztearren; izan ere, neure burua ez baitut jendez pilatutako leku horietan gustuko ikusten. Handik eta hemendik, ez oso gustura, hainbat saltokitan ibili ondoren, azken batean saiatu nintzen. Bertan atentzioa eman zidan ume petral bat amatxori hiru pare zapatila erosteko konbentzitu nahian zebilen. Hiru pare zapatila!

Umearen nahia oso garbia zen, eta, dendako arduraduna nire oinetakoan bila ari zen bitartean, pentsatzeari ekin nion gure gizartean hain barneratuta dagoen kontsumismoari buruz. Ez zitzaidan burutik kendu dendan ikusitakoa, eta arratsalde horretan, ume horren antzera ni ere kontsumismoaren atzaparretan erortzen ari nintzela konturatu nintzen. Pentsakor utzi ninduen pasadizo hark. Dendakoak zapatila pare dotorea erakustean, aisialdiko arratsaldean erositako hainbat pultsera, jandako bi izozki eta pintxo zoragarriak etorri zitzaizkidan burura. Benetan beharrezkoak ote ziren pentsatu nuen, beste pertsona batzuk faltan zeuden bitartean. Ideia horretaz jabetzean, kontsumismoaren esklabu bihurtzen ari nintzela jabetu nintzen. Halaber, kontsumismoa gaur egungo gizartearen arazo garrantzitsuenetako bat bihurtzen ari zela pentsatu nuen. Afrikako beltz txikiek zer janik ez, eta ni arratsalde osoan jan eta jan, gastatu eta gastatu.

Hauxe da, bai, kontsumismoaren alde txarra: batzuek hiru pare edo gehiago dituzten bitartean, beste batzuek bakar bat ere ez. Umeari berriz begiratu eta nire barnean zergatik nahi zituen hainbeste pare pentsatu nuen. Ez nuen erantzun zehatz bat aurkitu, baina egungo iragarkietan egon zitekeela gakoa otu zitzaidan. Nire ezinegona handitzen joan zen, eta pentsamendu batek beste batera eraman ninduen. Zer erabili zuten zapatila horiek egiteko eta nork eginak ziren? Non? Nola? Laster jabetu nintzen estetikoki oso erakargarriak izateaz gain, erosoak ere bazirela. Halere, pixka bat sakonago aztertuz, “Made in Vietnam” ikusi nuen. Produktu horrek ingurumenari sekulako kaltea eragin zion susmoa nuen. Trenean, Donostiarako bidean amak denbora pasatzeko emandako consumer Eroski aldizkariaren artikulu bitaz gogoratu nintzen. Ez nekien zehazki zer esaten zuten, gainbegiratu besterik ez nituelako egin, baina lehenak kontsumismoa ingurumenean izaten ari den ondorio txarrak azpimarratzen zituen eta bigarrenak, aldiz, kontsumismoaren hazkundea. Trenean nindoala, Donostiara iritsi aurretik, hainbesterako arazoa ezin zitekeela izan pentsatu nuela oroitzen dut. Zapata-dendatik irten eta esku banatan bi erosketa poltsa zeramaten hiru neskatila gazte ikusi ondoren, berehala jabetu nintzen artikulu hark arrazoi osoa zuela.

Kontsimismoa eutsi ezin daitekeen erritmoan hazten ari zela jabetzeak eta denda hartan umearen bidegabekeria ikusteak arratsalde hartan nituen ideia guztiak aldatu zituen. “Ez naiz gehiago erostera etorriko”, esan nuen. Oso garbi ikusi nuen aisia kontsumismo hutsa bilakatzen ari zela. Ez dakit zuek zer pentsatzen duzuen gai honi buruz; nik dakidan gauza bakarra da, arratsalde hartan, nire zapatila zaharrek kontsumismoaren atzaparretatik bizirik ateratzea lortu zutela.

The story of stuff (1):

Informazio gehigarria:

Comments { 6 }

XXI. mendeko injustizia

By on 2010(e)ko urriak 29 in arazoak, gizartea

Ijito errumaniarren manifestaldi bat.Egungo Frantzia “aurreratu eta modernoan” Erdi Aroko egoera bat jazo da. 1789an beraiek aldarrikatutako “askatasuna, berdintasuna eta anaitasuna” bertan behera utzi izanaren irudia eman dute; izan ere, Sarkozy Frantziako lehendakariak ijito errumaniarrak beraien jatorrizko herrira erbesteratu baititu. Hori gutxi balitz, egoera horren aurrean, Europar Legebiltzarrak beste alde batera begiratu du azken unera arte jaramonik egin gabe, hiritar hauen eskubideak kontuan izan gabe. XXI. mendean omen gaude, baina era honetako gertakariak ez al gaituzte Erdi Arora eramaten?

Sarkozyren erabakiak pentsaera ultraeskuindarra areagotzen du, hala nola, diskurtso eta ekintza xenofoboak Europa osoan zehar zabalduz. Hala ere, larriena izan da esatea Frantzian zehar dauden arazo guztien jatorri ijito hauek direla. Dena dela, ekintza honen bidez, europar hiritar hauen eskubideak urratuak izan dira. Biztanle hauen funtsezko eskubidea den askatasuna guztiz ukatu zaie, nahiz eta Europar Batasuna bezalako erakundeak izan baditugun, kasu honetan bertako kide diren herrialdeetako herritarrak babesteko sortu zena, inolako salbuespenik egin gabe.

Aurreko asteetan zehar, Frantziak 700 errumaniar eta bulgariar ijito erbesteratu ditu gutxi gorabehera. Hauetako batzuk borondatez bueltatu omen dira beraien jatorrizko herrira; izan ere, Frantziak 300€ eskaini dizkie motxaileei inolako iskanbilarik sortu gabe beraien herrira bueltatzeko. Horietako batzuek, diru falta zela medio, baiezkoa eman dute. Hala ere, ekintza hau gogor kritikatu dute; izan ere, Frantziak “borondatezko erbesteratze” deitutako hori, beste hainbatek ekintza arrazistatzat hartu dute.

Gendarme frantsesak ijito bat atxilotzen.Irakurri dudanez, azkenean, Europar Batzordeak Frantzia ohartarazi du, pertsonen joan-etorri askearen eskubidea errespeta dezan. Eta batzordeak hitz eman du kontrolak jarriko dituela, eskubide hau bete dadin. Era berean, Bukarest Nicolas Sarkozyren erabakiarekiko ados eta ulerkor agertu da. “Gobernu frantsesaren erabakia ulertzen dugu eta, era beran, EBko edozein hiritarren eskubideak defendatzen ditugu inolako salbuespenik egin gabe” adierazi zuen Traian Basescu lehendakari errumaniarrak. Nolanahi ere, errumaniar eta bulgariar hauek, beraien arraza eta egoera ekonomikoaren ondorioz, bere herrian pairatzen duten diskriminazioa dela eta laster Frantziara edo gertuko beste herrialderen batera, Espainiara besteak beste, bueltatuko direla espero da.

Egia da, hala ere, egungo krisi ekonomikoak eragindako inmigrazioak hainbat arazo sorrarazi dizkigula. Urrutira jo gabe, gure herrialdeetara etorri diren nazionalitate desberdineko etorkinek delitugintza tasa handiagotu dute, besteak beste. Jakina da hauetariko batzuk, euren betebeharrak asetzeko, lapurretaz baliatzen direla. Hori dela eta, uler daiteke zati batean Sarkozyren haserrea hiritar hauekiko. Hala eta guztiz ere, haserre horrek ez dio biztanle hauek bere herrialdetik kanporatzeko eskubidea ematen. Horrela jokatuz, gizaki ordez, animalia moduan tratatzen ditu biztanle hauek, merkantzia bailiran, leku batetik bestera garraiatuz.

Hainbatetan, harriduraz begiratzen ditugu hirugarren munduko herrialdeetan ematen diren eskubide urraketak (esklabutza, gorputzeko atalen trafikoa, haurren esplotazioa…). Ez gara konturatzen, baina, gure inguruan ere horrelakoak ematen direla; garbi baitago diskriminazio, klasismo eta aurreiritziz beteriko gizarte batean bizi garela. Hori dela eta, azpimarratu nahiko nuke horrelako injustiziei gizarteak aurre egin beharko liekeela. Orain ijito errumaniarrek pairatu dute erasoa, eta guk bitartean ez dugu ezertxo ere egin. Baina honek horrela jarraituz gero, bihar zu izan zaitezke eta inork ez du ezertxo ere egingo zugatik. Ez al da hainbat gauza aldatzeko garaia?

Comments { 7 }

Ongi etorri Erdi Aroko espainiar kulturara!

By on 2010(e)ko irailak 25 in arazoak, gizartea

http://cronicadesociales.files.wordpress.com orrialdetik hartuaHona hemen, nire ustez, Espainian dagoen beste arazo larri bat: tauromakia. Bai, zezen jaialdiak kulturaren adierazgarri nagusi bihurtzen joan dira urteetan zehar, eta, gaur egun, sekulako garrantzia hartu dute hainbat probintziatan. Eta, egia esan, niri barregarria iruditzen zait oso leku batzuetan zezen hilketa hauen jaialdiei tradizio eta arte izena ematea. Animalia errugabe bat hiltzea kulturaren zati garrantzitsu bat izatea da herrialdearen zibilizazio mailaren erakusle. Eskerrak, ni bezala, gero eta jende gehiago dagoela sufrimendu eta laido higuingarri honen aurka borrokan, animalia gizajo hauen alde bakoitzak ahal duena ematen eta animalien tratu txarrekin amaitzeko esfortzu txiki bat egiten. Izan ere, badirudi jendea ez dela konturatzen oraindik, XXI. mende “zibilizatu” honetan, animalia baten tortura ez dela denborapasa bat, erailketa bat baizik. Ondorioz, eta animaliak maite ditugun pertsona guztion izenean, idazten dut artikulu hau.

Lehenik eta behin, animaliak izaki bizidunak direla azpimarratu nahi nuke. Ez dira ez objektuak, ez jostailuak, ez horrelako ezer. Baina badirudi hainbat lekutan jostailuak bailiran tratatzen dituztela, adibidez, zezen plazetan. Norbaitek imaginatzen al du zer-nolako beheramendu izan beharra daukan milaka pertsonen aurrean hainbat burugabek zurekin nahi dutena egitea? Izan ere, zezena plazara atera den orduko, hortxe dauka toreatzailea bera behin eta berriz mareatzeko prest. Behin, eta berriro, eta berriro, eta berriro… zezena poliki-poliki nekatu arte. Eta hori, gogoratu, milaka ikusleen aurrean, lehen esan bezala, jostailu bat izango balitz bezala. Eta nik zera galdetzen diot neure buruari: zergatik ez ditugu zezenaren eta toreatzailearen rolak elkarrekin aldatzen? Jar dezagun gizabanako guztiz ausart hori, atera ezin daitekeen zezen plaza batean, ezpata barik eta aske dagoen zezen batekin. Nor egongo litzateke sufritzen orduan? Bada, gezurra badirudi ere, sentsazio hori jasaten dute zezenek euren azken eguna iristen denean, umiliazio eta sufirmenduzko sentsazio latza, guk, gizakiok, kulturatzat hartzen duguna. Ulertezina benetan.

http://www.hoy.com.ec orrialdetik hartuaAurrekoarekin jarraituz, beste gauzatxo bat argudiatu nahi nuke. Izan ere, nire uste apalean, zezen bat ezpata batekin hiltzea ez da kultura jaialdi bat, erailketa bat baizik. Seguru nago “entretenimendu interesgarri” honen jarraitzaleak direnak orain esan berri dudan adierazpen honen aurka egongo direla eta, noski, ulergarria da; bai, guztiz normala baita animalia bat trapu zahar bat bezala erabiltzea eta gero, gainera, bizitza kentzea. Gainera, okerrena zera da: animaliak ikaragarri sufritzen duela hiltzen duten momentura arte. Batetik, pikatzaileak zaldi gainean lasai-lasai doazela animalia torturatzen hasten dira, euren lantzekin animalia zaurituz; bestetik, toreatzaileak zezen-ziri horietako sei bat sartzen dizkio bizkarrean eta festari bukaera emateko, ezpata bihotzeraino sartzen dio gupidarik gabe. Laburbilduz, zezena ordubete baino gehiago egon daiteke sufritzen eta zer egin ez dakielarik. Gero, gainera, toreatzaileak belarria mozten dio hilda dagoen ugaztunari, bere ausardiaren eta kuraiaren sinbolo gisa. Eta honen bitartean, jendea pozez zoratzen eta hiltzaileari txaloka. Hori bai, seguru nago beste edonork milaka pertsonen aurrean beste edozein animalia hilko balu, toreatzaileak zezena hil duen modu berean, kartzelara joango litzatekeela animalia bati tratu txarrak emateagatik. Hala ere, tauromakia kultura denez, animalia bat hiltzea ez da delitua, artea baizik. Nik ez dut, bada, ulertzen bi kasuen arteko desberdintasuna.

Azkenik, tauromakiako aurrerapen zibilizatu batzuk zoriondu nahi nituzke. Honen adibide dira, esaterako, Las Vegasen dauden zezen jaialdiak, odolik gabeko ekitaldiak antolatu baitituzte. Hau da, zezena toreatu eta gero, ez dute hilko, Espainian eta beste hainbat herrialdetan egiten den modura. Niri gaizki iruditzen zait animalia alde batetik bestera korrika ikustea jendearen entretenimendurako, lehen esan dudan bezala, umiliazioa besterik ez baitute jasaten, baina onartu beharra dago aurrerapauso garrantzitsua dela tauromakiaren munduan horrelako jarduerak prestatzea eta egitea. Jendeak ikus dezala bere kultura saio entretenigarria, bai, baina animaliarik hil gabe. Ez litzateke gaizki egongo Espainiako gobernuak Las Vegaseko tolerantziaren aldeko adibide garbi hori aztertzea eta, behintzat, praktikan jartzea, emaitza berdina izango ote den argitzeko. Tamalez, ez dirudi horrelako ezer gertatuko denik herrialde honetan, kulturaren zati garrantzitsu hau guztiz errotuta baitago.

http://4.bp.blogspot.com orrialdetik hartuaHau guztia laburbilduz, zera azpimarratu nahi nuke: animaliek guk bezainbeste eskubide dituzte bizitzeko, eta ez da posible XXI. mendean zezenak diren bezalako animalia errugabeak kultura adierazle diren argudioaz hiltzea, ez baitago eskubiderik animalia bati horrelako tratu txar eta bortitzak emateko. Saia gaitezen, beraz, denon artean zezen erailketa axolagabe horien aurka zerbait egiten, Katalunian egin berri duten bezala, gure semeen semeek ikus dezaten kultura hitzak ez duela bere baitan ez sufrimenduaren eta ezta umiliazioaren esanahirik ere.

Hona hemen tauromakiaren aurkako bideo interesgarri bat, zezenen sufrimendua betiko desager dadin:

Comments { 0 }
-->