Emakumeen aurkako indarkeria, egun, pil-pilean jarraitzen duen arazo bat da. Arazoa ez da eraso fisikoetaramugatzen, hitzezko erasoek eta mehatxuek ere edonor mintzen dute. Egunero hiltzen da munduan emakumeren bat aipaturiko arazo honengatik. Hau gelditzeko, heziketa da garrantzitsuena nire ustez. Umeak gizon eta emakumeen arteko berdintasunean hezi behar ditugu. Honek denborarekin gizonezkoak emakumeak baino gehiago ez sentitzea eta erasoak gutxitzea lekarkeela uste dut. Emankundek dio “Berdintasunak gizonago egiten zaitu”.
Lehenengo, iraina; gero, mehatxua; ondoren, jipoia… Gero? Gero, kartzela. Iaz, Ertzaintzak 902 pertsona atxilotu zituen emakumeen aurkako indarkeria eragotzita. Hauek harrapatutakoak dira; dena den, kasu errealen aurrean gutxi dira; izan ere, asko eta asko denuntziatu gabe geratzen baitira. Bortxaturiko emakumeek ez dute askotan adorerik euren “maiteak” salatzeko. Zer egin egoera honen aurka? Nik ez dut erantzunik.
Zigor zorrotzagoak eta lege bereziak beharrezkoak dira. Zer lortzen da horrekin, baina? Azkenean kalera itzuli eta hasitako lana bukatzen dute, bortxatzaileak ez dira gelditzen euren biktima hil arte. Konponbiderik gabeko arazoa ote da orduan? Heziketa da konponbidea, aurretik aipatu bezala. Etxean, eskolan, kalean… txiki-txikitatik berdintasunean hezitako umeak ez dira bortxatzaile izango, eta baliteke, denborarekin, bortxaketa gure eguneroko albistegietatik desagertzea.
Gaur egun arrisku gutxien duen garraioa hegazkina dela ziurtatzen da. Hala ere, jendeak oraindik ere beldur puntu hori edukitzen du. Kontua da, istripuren bat gertatzen denean, hildako gehien bertan agertzen direla, eta horrek eragin handia du. Nahiz eta ez jazo istripu ugari, erreakzioa desberdina da hegazkin istripu bat edo kotxe istripu bat ikustean. Zarrasta handiagoa ematen digu hegazkin bat erortzean, beste batekin talka egitean eta hainbeste hildako ikustean. Edozer arazorengatik istripuren bat gerta daitekeela eta ezin duzula zeure burua salbatu pentsatze hutsak atzera bultzatzen zaitu. Zergatik ezin saihestu zirrara puntu hori hegazkinean zauden momentu oro?
Lehenik eta behin, kotxe eta hegazkin istripuak alderatuz, desberdintasuna oso nabarmena da. 1990 eta 1999 bitartean, urteko 20 hegazkin istripu batez besteko gertatu ziren mundu osoan zehar. Hori ikusirik, ondoriozta daiteke akzidente bat egoteko oso probabilitate gutxi daudela. Egunero 22.000 hegaldi inguru egon ohi dira eta, beraz, argi eta garbi ikus daiteke hegazkina munduko garraiorik seguruena dela. Bestalde, automobilei dagokienez, Espainian egunero istripu ugari daude, 40-50 inguru asteburuetan soilik. Hortaz, ezberdintasuna izugarria da.
Bigarrenik, aipatzekoa da hegazkinen garapena. Gizakiak hegan egitea ia ezinezkoa zen Wright anaiak lehengo aldiz hegan egitea lortu zuten arte. Hortik orain ditugun hegazkin harrigarrietara iritsi gara. Gaur egun, teknologia dela medio, ia ezinezkoa da akatsen bat egotea. 1994. urtean, Boeing 777 hegazkina atera zen ordenagailuz osaturik lehenengo aldiz. 2001ean, “RQ-4 Global Hawkâ€ak Estatu Batuetatik atera zen Australiara iritsi arte. Bidaia horrek 23 ordu eta 23 minutu iraun zuen eta tripulatu gabeko bidaiarik luzeena izan zen. 2005ean, “Airbus A380â€a atera zen, eta bidaiari gehien zituen lehen hegazkin komertziala izan zen. Hala ere, aurreko hegazkin horri “Antonov An-225â€ak gailendu zitzaion 1988. urtean. Geroztik, munduko hegazkinik handiena izan da. Beraz, argi ikusten da, urteak aurrera doazen heinean, hegazkinak ere aurrera doazela eta gero eta seguruagoak direla eta garatuagoak daudela.
Aurreko guztia laburbilduz, zera esan daiteke: hegazkina munduko garraiorik seguruena da; beraz, hegazkin istripu bat gerta daitekeen bezala, beste hainbat istripu gerta daiteke. Ez da beti okerrena begiratu behar; izan ere, nire ustez, argi eta garbi ikus daitezke hegazkinak dituen abantailak. Ondorioz, beldurrak alde batera utzi eta lasai ibili.
Asko idatzi eta hitz egin da azken asteetan -egunkari, telebista, irrati, internet edota bestelako komunikabideetan- Aminatou Haidar ekintzaile sahararrari buruz. Emakume hau Mendebaldeko Saharako hiriburu den El Aaiún-en jaio zen 1967an eta oso gazte zenetik eman du, bide baketsuen bidez beti ere, sinisten duenaren alde egiten, Arabiar Errepublika Demokratiko Sahararra errealitate izan dadin alegia.
Ustez bidezkoa denaren alde egitearren emakume honek azaldutako adorea garesti atera zaio: jazarpenak, epaiketarik gabeko espetxeratzeak eta torturak, beste basakeria askoren artean. Azkenekoz, pasa den urteko azaroaren 13an, sari bat jaso ondoren New Yorketik zetorrela, El Aaiúneko aireportuan atxiki zuten bi kazetari espainiarrekin batera, eta egun bat geroago hiriburutik egotzi zuten eta Lanzarotera bueltarazi, Haidarrek fitxa polizialean bere burua marokoartzat jotzeari ezezkoa eman zionean. Hala, hogeita hamabi egun eman zituen gose greban, bere herrira bueltatzeko aldarrikapenari une oro eutsiz.
Aminatou Haidarrena ez zen gose greba hutsa izan; bere bizitza osoan, beste aberkide askorekin batera, eman duen borrokaren erakuslearen sinbolo bat baizik. Borroka honetan, munduan izaten diren beste gatazka askotan bezala, fronte boteretsu eta ahul bat dugu, Maroko eta Sahara hurrenez hurren. Hala ere, ahultasun horren aurrean sahararrek indarra atera ahal izan dute munduari esateko bertan daudela, nazioa direla, eta nahi dutela, bakean eta askatasunean, zer izan nahi duten erabaki, bide demokratikoei gogor eutsiz hainbatetan ukatu zaien autodeterminaziora heltzeko.
Aminatou borroka horren ikur bilakatu da azkenaldian, hilzorian egon ostean, bere osasuna sinesten duen kausaren alde jokatuz, beharko lukeena eta ez dena defendatzearren alegia. Familiarengandik, lagunengandik, herritik… urrun mantentzen saiatu dira, bakoitzaren aberria maitatzea eta defendatzea delitu balitz bezala. Ez dute lortu, ordea. Azkenean, Marokori hitzaren boterearen, borroka baketsuaren eta garrantzitsuagoa den saharar herriaren aurrean makurtzea besterik ez zaio geratu; horrela, argudio guztiak agorturik, Haidarren El Aaiúnera buelta onartu behar izan du. Haidarrek bataila bat irabazi du, baina bide luzea geratzen zaio oraindik, noizbait, Arabiar Errepublika Demokratiko Sahararra errealitate bilakatzea nahi badu.
Beraz, Saharak bizi duen gatazkak hortxe dirau eta hortxe jarraituko du boteretsuek herriari hitza ematen ez dioten bitartean; horixe baita, nire uste apalean, askori entzutea zail egiten bazaie ere, munduan dagoen gatazka askori amaiera emateko bide bakarra: autodeterminazioa. Beti ere, bide politiko, demokratiko eta baketsuak erabiliz, azken batean kausa edo ideia batzuen alde egiteko dagoen biderik duinena. Mahatma Gandhi handiak behin esan zuen bezala: “Odol ibaiak igaroko dira gure askatasuna irabazi aurretik, baina odol horrek geurea beharko du.”
Hementxe uzten dizuet Aminatou Haidarri gose greban zegoela egin zitzaion elkarrizketa. Ingelesez dago, baina uste dut balioko duela emakume honek sufritu duen bidegabekeriaren ideia zabalago bat egiteko.
mugatzen, hitzezko erasoek eta mehatxuek ere edonor mintzen dute. Egunero hiltzen da munduan emakumeren bat aipaturiko arazo honengatik. Hau gelditzeko, heziketa da garrantzitsuena nire ustez. Umeak gizon eta emakumeen arteko berdintasunean hezi behar ditugu. Honek denborarekin gizonezkoak emakumeak baino gehiago ez sentitzea eta erasoak gutxitzea lekarkeela uste dut. Emankundek dio “Berdintasunak gizonago egiten zaitu”.
Iruzkin berriak