Tag Archives | arazoak

In vitro ernalkuntza, moralaren alde edo kontra?

By on 2009(e)ko maiatzak 6 in orokorra

Louise Joy Brown probeta batetik ateratako lehen haurra izan zen. Jaiotza honez geroztik, hainbat eta hainbat jaioko dira in vitro ernalkuntza dela eta. Gizartean onartuta dagoen teknika izanagatik ere, hautsak izugarri harrotu zituen bere garaian. Artikulu honen helburua polemika horiei ondorioren bat ateratzea den unetik, hasteko, ernalkuntza honen nondik norakoak azaltzea izango da egokiena.

in-vitroDenok dakigu medikuntza etengabe aurrera egiten ari dela; hori dela eta, irtenbidea bilatu behar zitzaion haur bat mundura ekarri nahi eta ezin zutenentzat. Eta hori nola? Komunikazio sare zabalek diraute goiz eta gau honen inguruko berriak aipatzen: 60 urteko andre batek bikiak izan dituela, gaur egun posible dela mundura ekarri nahi duten haur horien bereizgarriak aukeratzea… Honen guztiaren inguruan hausnarketa etikoa egin dezakegu. Goazen, bada, gaia atalez atal jorratzera.

In vitro ernalkuntzan, enbrioiaren transferentziaz hitz egin behar da, baina teknika hau ez da batere zaharra. Urteak atzera eginez gero, albaitaritzan erabilia izan zen amaren falopio tronpen arazoak, antzutasuna eta hainbat arrazoi ezberdinak medio. Albaitaritzan, beraz, arazo horiei aurre egitea lortu zen amaren obulu bat hartu, laborategi batean ernaldu eta garatzeke zegoen enbrioi hura, berriro ere, amaren barnean sartuz. Hau ikusirik, animaliekin erabilitako teknika hura gizakiekin erabiltzea pentsatu zen. Horrela, obulu eta espermatozoide normalik ez duten bikoteetan edota emakumea haurdun geratu ezin den kasuetan oso paper garrantzitsua beteko zuen.

Azaltzen hain erraza den prozesu hau aurrera eramatean bere zailtasunak izan ditzake. Emakumeak hormona-alterazio bat jasatea da lehen helburua; hala nola, hilabetean obulu bat sortu beharrean, zenbaitzuk sortzea. 4 eta 10 obuluren artean aterako zaizkio emakumeari ziztada baten bitartez eta ekografia baten bidez kontrolatuz. Hala ere, prozesu hau ez dago arrisku guztietatik at. Jarraian, gizonezkoaren semena lortu behar da eta hori, sarri askotan, masturbazioaren bitartez eskuratzen da. Hemendik aurrera, emakumearengandik eskuratutako obuluak semen horretan dauden espermatozoideekin ernaltzea besterik ez da geratzen. Pauso guztiak banan-banan aztertu behar dira ondo doazela ziurtatzeko. Beste era batera esanda, ernalkuntza honetan sortu diren enbrioiak mikroskopikoki behatu behar dira detaile guztiak kontutan hartuz; itxura anormala erakusten dutenak suntsitu egiten dira. Itxura hoberena dutenetatik hiru aukeratu eta emakumearen uteroan sartuko dira. Gainontzeko enbrioi guztiak izoztu egiten dira. Enbrioi kopuru handia transferitzen bada, haur biki kopuru handia ateratzeko probabilitatea dago; hori ekiditeko, beraz, hiru enbrioi transferitzea nahikoa eta gehiegi litzateke.

vitroEta teknika hau jarraituz gero, %100eko aukera al dago haurra izateko? Estatistika faboragarri bati beha, bikoteen %45ek baino ez omen du izaten haur osasuntsu bat. Horretaz aparte, adinak zerikusirik badauka prozesua burutzeko garaian. Adibidez, estatistika berdinari begiratzen badiogu, 35 eta 39 urte bitarteko emakumeetan, %28,9ra arte jaisten da; eta 40 urte baino gehiago duten emakumeez ari bagara, portzentajea %14,4 baino ez litzateke izango. Hala eta guztiz ere, oso zaila da in vitro ernalkuntzaren eraginkortasunaren inguruko datu fidagarriak eskuratzea, baina baiezta dezakegu sei bikotetik batek izango duela haurra izateko zorte hori.

Artikuluaren xedea ez da in vitro ernalkuntza zer den adieraztea, lehen esan bezala, horren guztiaren inguruan gertatzen denari buruzko hausnarketa egitea baizik. Konturatuko ginen oraino esandakoagatik, FIV deituriko teknika honek enbrioi kopuru handia hiltzera eramaten duela. Nahiz eta heriotza horiek borondatezkoak ez izan, onartuak dira. Horregatik, mediku taldea eta bikotea, biak, prozesu hau gauzatzearen erantzule diren momentutik, moralki heriotza horien errudun dira.

Beste gauza azpimarragarri bat zera da: denok dakigu medikuak prozedura eraginkorrak erabiltzera derrigortuta daudela, eta inoiz ere ez duda, mina eta arazo ekonomikoak sor ditzaketen prozedurak. Gauzak horrela, FIV horixe da: prozesu garestia, eraginkortasun eskasekoa eta zalantzatsua. Eta hori gutxi balitz, emakumearengan minak, antsietate kasuak, ziurgabetasunak… sortzen ditu. Teknika hau, ikuspuntu horretatik begiratuz gero, etikaren kontrakoa da zeharo. Hau guztia behin prozesuak eraginkortasun osoa eskuratuta eta sufrimendu hori eragiten ez duen momentutik aurrera onartu beharko litzateke.

Amaitzeko, medikuen lana sendatzea, lasaitzea eta kontsolatzea dela kontuan izanda, argi izan behar dugu teknika honekin ez dela antzutasuna sendatzen, nahiz eta bikotea ospitaletik haurra besoetan duela atera. Ez hori bakarrik, medikuek etengabe dihardute aukeratutako haurrak sortzeko teknika berrien bila, baina ez dira saiatu ere egiten arazo fisiologiko eta antzutasunaren inguruko arazoei irtenbidea aurkitzen.

Gure gizarte honetan, ez ote da garrantzitsuagoa haurra mundura ekartzea galarazten duten arazoei irtenbidea bilatzea, arazo horiei muzin egin eta teknika berriak asmatzen denbora galtzea baino? Jarraian, honen guztiaren inguruan ezagutzak zabaltzen lagunduko dizuen bideoa:

Comments { 1 }

“Hain gutxi balio duzu, non gainontzekoen bizitza izorratu behar duzun?”

By on 2009(e)ko maiatzak 3 in denetarik

kanpainaren leloaIazko abuztuan, Sevillako Udalak prostituzioaren aurkako kanpaina bati ekin zion “Hain gutxi balio duzu, non ordaindu egin behar baituzu? Prostituzioa ordaintzen duzulako existitzen da” lemapean. Argi dago lelo horren jomuga prostituzioa errotik kentzea dela, baina zer salneurritan? “Bezeroak” lotsa daitezen ahalegintzeak ez du inongo zentzurik. Batetik, prostituzioa maneiatzen duten esku beltzak hori gerta ez dadin arduratuko direlako; eta, bestetik, prostitutengan izan ditzakeen ondorio lazgarriengatik.

Egia ukaezina da diru kopuru ikaragarria mugitzen duela prostituzioaren “negozioak” egungo gizartean. Hala ere, ezin naiteke zenbaki zehatz bat ematera ausartu, ezta prostituten kopuruari edo “mundu” honen inguruan dabilen edozein daturi dagokionez ere. Ziur asko burura etortzen zaizun lehen kopurua gainditzeko modukoa izango da. Era berean, harritzerainokoa da prostituzioari buruzko informazioari dagokionez dagoen zuloa; gutxi izateaz gain, kontrajarria baita. Antonio Salas ezizenaren atzean ezkutatzen den kazetari ausartak, informazio hori zabaldu asmoz, autoanprostituzioan murgildu eta alde ilunena -argirik ba ote duen ere ez dakit oraindik- argitara eman zuen “El año que trafiqué con mujeres” liburuan. Aztertu zuen alorra emakumezko prostitutena izan bazen ere, kontuan izan behar da “prostituzio mota” anitz dagoela edonorentzat eskuragarri: emakume nahiz gizonentzakoa, homosexual edo heterosexualei zuzendua, “kaleko” edo “luxuzkoa“…

Horien guztien eskubideak aldarrikatzen dituzten hainbat talde badira eta horien artean ezagunena Hetaira dela esan daiteke. Kolektibo honek manifestu bat argitaratu zuen, non edonork euren xedearekin bat egin dezakeen: prostituten eskubideak onartuak izatea. Onetsiko balira, ordea, proxenetek ez lukete izango nori bizitza izorratu , ezta nondik probetxu atera ere. Sevillarren kanpaina oker dago: prostituzioaren hariak dantzarazten dituztenak azken aipatu horiek dira, ez bezeroak.

Txerpolari horiek ez dira euren lotsagabekeriak ezkutatzen ere gogaitzen. Horren adibide ezin garbiagoa da ANELA elkartea. Enpresarien defentsaren aitzakiaren atzean, emakume gajoen bizitzak zapaltzen diharduten gizaseme bihozgabeak baino ez dira, buruan euren interesak baino ez dituztenak. Prostitutak materiala dira lanerako presteurentzat, bai elkartrukerako eta baita eurekin sudurraren puntan jartzen zaien edozer egiteko ere. Gainerako guztien berdinak dira proxeneta okagarriak. Euren “negozioei” legaltasun kutsu bat ematen saiatzen badira ere, tabernakoa dute zerbitzu legal bakarra. “Negoziante” horien ezaugarriak antzekoak izan ohi dira. Bat aipatzearren, burdelen elkarteen sorreran zerikusirik baduen Jose Luis Roberto Navarro “jauna” dugu. España2000 alderdi faxistaren Paternako alkatetzarako hautagai izateaz gain, diskoteka atezainak eta eskoltak kudeatzen dituen enpresa bateko zuzendaria ere bada. Indibiduo honen “lokalak” barne, ANELAko burdelak dira Espainian legaltasun handiena dutenak. Zergatik ote?

Aipaturiko horretaz gain, Pablo Mayo ANELAko lehendakaria dena, El Tati, Juan Carlos Martinez eta abar dira prostituzioak berarekin dakartzan arazo askoren errudun. Hori dela eta, bezeroei baino lehen, horiei guztiei eraso behar litzaieke prostitutek jasaten duten jazarpenak eurengan duelako jatorria. Azkenik, behin entzun nuen esaldi bat etorri zait gogora: “Hobe da emakume bat bortxatu baino, burdel horietako batera joan.” Ez, bata bezain bortxazkoa baita bestea.

Comments { 0 }

Aurreiritzi eta epaiketa azkarrez

By on 2009(e)ko apirilak 27 in orokorra

susan_boyleJakina denez, duela gutxi emakume eskoziar bat, Susan Boyle, Ingalaterran oso ospetsu den programa batean, Britain´s Got Talent, parte hartzera aurkeztu zen. Susanek 47 urte ditu, langabezian dago, ez du zorte handirik izan bizitzan eta, gainera, ez da oso itxura onekoa. Baina hau guztia alde batera utzi, eta emakume honek duen dohainari erreparatzea komeni da: bere ahotsa izugarrizkoa da. Has gaitezen, baina, hasieratik. Boyleri ideia ona iruditu zitzaion bere herrialdeko programa honetan parte hartzea eta halaxe egin zuen. Nire ustez, bertara aurkeztu zen, alde batetik, duen gaitasuna erakusteko eta, bestetik, dirua irabazteko. Kontuan izan behar da horrelako programetan irabazleari diru dezente ematen diotela, eta, esan bezala Susan langabezian dago.

Bere txanda iritsi zitzaion. Susan bere burua aurkezten hasi zen. Epaileak eta publikoa harrituta geratu ziren emakume hau platoan sartzean. Ez hori bakarrik, barrez ere hasi ziren, baliteke bere itxuragatik edota bere adinagatik. Baina nork esan du abesteko, dantzatzeko… edozein gaitasun edukitzeko gaztea eta fisikoki polita izan behar denik? Hori guztia gizarteak egin du, guk egin dugu… Itxura ona izateaz gain, jakintsuak eta perfektuak izan behar dugu onartuak izateko? Ez dut uste hori horrela izan behar denik.

Susanek bere burua aurkeztu ondoren, abesten hasi zen eta denak txundituta geratu ziren; izan ere, emakumearen ahotsa ikaragarria da. Honela, emakumea Ingalaterrako pertsonarik famatuenetako bat bihurtu da. Hori gutxi balitz, mundu osoan zeharreko jende ugarik ikusi du Youtuben zintzilikatuta dauden bideoak. Booma hainbestekoa izan da, non bere bideoak ikusienen artean baitaude.

Hasieran errespetu falta pitin bat dagoela iruditu zitzaidan bideoa ikusi nuenean. Emakumeak duen gaitasuna erakutsi besterik ez du nahi. Boyle abesten hasi aurretik denak barrez daude, imintzio adarjotzaileak eginez; abesten hasi orduko, ordea, jarrera hori bat-batean aldatzen dute, zutitu eta txaloka hasten dira. Honekin adierazi nahi dudana zera da, maiz, aldez aurretik epaitzen dugula jendea, itxuragatik eta ezagutu gabe. Noiz aldatu behar ditugu jarrera horiek?

Egin klik estekaren gainean, zertaz ari garen ikusteko:

Susan Boyle – Singer – Britains Got Talent 2009 (With Lyrics)

Comments { 0 }
-->