Archive | gizartea

RSS feed for this section

Non eta nola

By on 2011(e)ko urtarrilak 20 in arazoak, gizartea

Hamalau urte besterik ez zituen. Aurrez behin baino gehiagotan alde egin zuen etxetik eta, oraingo honetan ere, egun batzuetako ezinegonaren buruan azalduko zela uste zuen poliziak. Baina ez dira egun batzuk bakarrik izan, bi hilabete baizik. Eta ez da ezinegon hutsa izan, infernu hotz eta garratza baizik.

Urriaren 3an desagertu zen Madrilgo Prosperidad auzoko neska, bere mutil errumaniarrak elkarrekin ihes egiteko ideia eman ostean. Berak ez zekiena zen, ordea, ihesaldia baino kaiolatzea izango zela. Errumaniarrak Badajozeko etxe batean giltzapetu eta herriko bizilagunei -herriko zinegotzi-ohi bati eta bake-epaile bati, besteak beste- saldu zien gaua joan eta gaua etorri, 10-60 euroren trukean. Bi hilabeteko oinaze jasanezina izan zen gazteak jasan beharrekoa, abenduak 4ra arte ez baitzen askatua izan.

Neskatoaren mina alde batera utzita -zaila bada ere-, Berrian irakurri nuenean benetan deigarri gertatu zitzaidanari helduko diot. Herritarrei (neskaren prostituzioaz jakitun ziren ugari baitzeuden) bi hilabeteko epe horretan nolatan ezer esan ez zuten galdetzean, itxuraz “beste neska errumaniar bat” zirudiela izan zen jasotako erantzuna.

Beste neska errumaniar bat? Beste bat? Badirudi jendea gogoz kontra bahitu eta beste zenbaiten gose gaixobera asetzeko erabiltzeak gure ingurukoekin gertatzen denean bakarrik larritzen gaituela… Baina zer gertatzen da beste neska errumaniar guztiekin?

Espainian 400.000 emakume inguru esplotatzen ditu negozio honek -gehiago ez badira-, eta, lanbidea borondatez hautaturikoa izanez gero legez onarturikoa bada ere, horietako asko behartuak dira; gehiengoa inoiz beteko ez diren promesez limurturiko kanpotarrez osaturikoa izanik. Eta beste zenbait herrialderekin alderatuz, geurean arlo honek (ere) duen tabuaren itzalak ez du laguntzen arazo honen desagerpenean.

Erakunde ugari dira indarrez kontu honi aurre egin nahian dabiltzanak, baina badirudi ezer gutxi lortzen ari direla. Azken urteetako immigrazio masiboak eta helmuga herrialdeetan immigrante horiek lana aurkitzeko dituzten zailtasunek prostuzioaz gain beste irtenbiderik ez dutela uzten ditu neska asko eta asko: mundu ilun honetan sartu beharko dira, biziraungo badute. Honek -eta krisiak langabe utzi dituen pertsonen gorakadak- beraien burua saltzea beste irtenbiderik ez duten pertsonen kopuruaren gorakada ekarri du. Eta okerrena ageriko irtenbiderik ez dagoela da…

Nik, bitartean, ezingo dut burutik kentzea lortu munduan -Madrilgo neska desagertuaren senitartekoek azken bi hilabeteetan egin zuten antzera- Gabonak beraien alabak non eta nola dauden galdetuz igaro beharko dituzten milaka familia daudela.

Comments { 6 }

Xake-mate publizitateari

By on 2011(e)ko urtarrilak 15 in arazoak, gizartea

“… Besoetako bat mahai gainean pausatu du Paulek, aurkariari bere txanda dela iragarriz. Jokalariak begirada taulatik aldentzearekin batera, Janinenarekin tartekatu da, eta isiltasunak ukitu du berriz gela osoa, tarteka ganbera izugarri hura ikusleren baten hitz hutsalen batek betetzen duelarik. Izerdi tanta bat masail gorrixketan behera irristatu zaio neskari. Kontzentrazioari bide emanez, begirada taulan zentratu du berriz, eta egoera sakon aztertu, ñabardurarik txikiena ere aintzat hartuz — Eta peoi hau hona mugituz gero? Edota zaldiak beste lauki honetara salto egiten badu? Bai, baina gero Paulek beste mugimendu hau egiten badu? Noski, beste hau egin beharko nuke — Eta horrela jarraituko dute jolasean, arrats antzu hura erabat usteldu bitartean, batak bestea erabat menderatu arte. Azken hitzak dagoeneko irten dira Paulen ezpain artetik, atoan Janinen belarrira helduko den hats leuna. Bai, horrela da; itzal beltzak argi zuria jan du, eta errege zuria xake taulan pausatu da, etzanda. Mendean hartu du erresuma beltzak. Amaitu da jokoa: xake-mate…”

Gizabanako baten sozializazio prozesuari dagokionez, bere buruaren nortasuna garatzeko, beharrezkoak ditu bere ingurutik jasotzen dituen informazioa eta eragina. Horrela, geure nortasunaren garapena, xake partida, jaiotzen garenean hasten da. Eta nahiz eta hasieran modu inkontzientean eragiten diguten, geure bizitza osoan zehar taula zuri-beltz honen gainean higitzen gara.

Halere, bada une bat partida horretan taulari begiratu eta jarrera kritikoa har dezakeguna; izaki libreak izanik, aukera dezakeguna. Iristen zaigun eragin hori guztia barneratu edo ez erabakitzeko gaitasuna hartzen joaten gara, denborak aurrera egin ahala. Dena den, askotan konturatzen ez bagara ere, badira hainbat zeharkako eragile gure izatea manipulatzeko gai direnak: hedabideak, adibidez. Hauek dira gure barne-garapenaren grafikako x aldagai askeak, beraiei interesatzen zaizkien balioak hartzen dituztenak gero zabaltzeko, eta gu y menpeko aldagaiak.

Harrigarria bada ere, gaur egun bizi dugun egoera sozialari erreparatzen bazaio, argi asko ikus daiteke gure gizartea hainbat kulturaren arteko borroka handi baten emaitza dela. Emaitza hori, borroka horren nolabaiteko irabazleen botereari esker, gero eta estremistagoa izatera heltzen ari dela ere ikus dezakegu, gugana heltzen zaizkigun hedabide horiek guztiak herrialde eta erakunde boteretsuenen menpe baitaude, euren interesen arabera jokatuz, gizabanakoa homogeneizatzea bilatzen dutenak. Badirudi guztiok ideologia eta itxura berekoak izan behar dugula, mundu idealizatu baten irudia eskaintzen baitigute. Xake partida honi, hain juxtu, globalizazio izena eman zaio; eta alde beltzeko piezarik boteretsuenari, erregeari, publizitatea eta hedabideak. Hemen klikatuz gero, soziologo baten hitzaldi interesgarri bat duzue ikusgai.

Azken urteotan mundu osoan zehar horrenbeste zabaldu den publizitatea da gaur ezagutzen dugun egoeraren eragilea. Azken batean, honen zati handi bat munduko herrialderik boteretsuenen menpe dagoela ezin uka daiteke, eta hauek dira euren ideiak mundu osoko gizarteari helarazten dizkiotenak, gizartea guztiz manipulatuz, euren ekonomiaren mesederako. Herritarrak kontsumismora erakartzeko erabiltzen dituzten metodoak pentsaezinak dira askotan, sormenezko publizitateari bide emanez.

Nik uste, baina, bakoitza dela bere nortasunari so egin ez eta kanpotik datorkigun gezur eta interesen estrategia horiei uko egiten jakin behar duena. Publizitateak beti bilatzen ditu hartzailearengana heltzeko trikimailuak. Eurek nahi dutena egiteko, gure gogoa nola manipulatu pentsatzen ari dira etengabe; halere, gakoa euren amua ez irentsi eta jarrera kritikoa izatean dago. Guztiok ikasi beharko genuke geure nortasunari tinko eusten, globalizazioaren produktu ez bilakatzeko.

Comments { 8 }

Odol-ematea, egin dezakezun oparirik onena

By on 2011(e)ko urtarrilak 8 in arazoak, gizartea

Euskadin odol-emateak ehuneko zazpi erori dira udan. Baina hau ez da guztia, Espainia mailan ere odol-emate kopuruak asko erori dira azkenaldi honetan. Hau aldatzeko, leku ezberdinetan konponbide ezberdinak pentsatzen hasi dira. Ni gehien harritu nauena Bartzelonan egiten hasi direna izan da. Normalean, odol-ematearen ondoren, ogitarteko, edari edota elikagai ezberdinak ematen dituzte; beste leku batzuetan, ordea, elastikoak, bolalumak… odol-emateari buruzko slogan edo marrazkiekin, publizitatea egiteko. Bartzelonan, berriz, ospe handiko sukaldariak egindako janariak ematen hasi dira odol-emate kopurua handitzeko. Hortaz, odola emateaz gain, kalitatezko menu bat jateko aukera izango dute kataluniarrek. Bazkaria prestatzen lehena Fermí Puig chef ospetsua izan zen, eta honen ondoren, Ada Parellada, Fabián Martín, Ferran Adria… sukaldari ospetsuek hartuko dute parte. Bakoitzak bere menu propioa prestatuko du, Fermí Puigek, esate baterako, lau tapaz osatutako menua egin zuen, elikagai goxo eta osasuntsuekin. Niri ideia hau oso originala iruditu zait eta, egia esan, osoerantzun ona izan du Katalunia osoan.

Hala eta guztiz ere, garrantzitsuena da jendea odol-ematearen garrantziaz konturatzea; izan ere, odol honi esker pertsonen biziak salba ditzakegu, eta baita askoren osasun baldintzak hobetu ere. Halaber, odola oso garrantzitsua da talasemia etadrepanocytosis bezalako gaixotasunak dituzten pertsonei laguntzeko, izan ere, hauek aldiro odol-transfusioak behar dituzte bizi ahal izateko.

Gainera, odola egunero behar den zerbait da. Odol-emailerik gabe, esate baterako, nekez egin ahal izango lirateke premiazko ebakuntza asko eta asko. Odolak denbora tarte mugatu batean baino ez du balio, eta, guk ez badugu ematen, ez genuke izango odol transfusioak izateko aukera eta, beraz, aipatu bezala, ez genuke urgentziaz operatzeko aukera izango. Ez dago esan beharrik, ebakuntza hauek gabe jende asko hilko litzatekeela.

Odola beste pertsona bati eman diezaiokegun oparirik onena da; izan ere, odol horrekin pertsona baten bizia edo bat baino gehiagorena salba baitezakegu (odola deskonposatzen bada -globulo gorri, plaketak… -, hainbat gaixotasun berezi senda daiteke).

Ondorioz, odola ematera gonbidatzen zaituztet. Hau oso garrantzitsua da besteei laguntzeko, eta, azkenean, egin behar dugun bakarra da denbora tarte txiki batean min pixka bat jasan, besterik ez. Beti, noski, medikuek emandako baldintzak jarraituz. Baldintza hauek jarraitu ezean, gure gaixotasunak beste pertsona bati transmitituko genizkioke, eta garbi dago ez dugula hori nahi. Hemen uzten dizuedan bideo hau Gurutze Gorriak eta Coca-Colak egindako iragarki bat da, odol-emate kopuruak handitzeko.

Comments { 1 }
-->