Archive | orokorra

Gaur egun hain ezaguna den arropa eta, batez ere, zapatila marka honek historia luzea du. 1966. urtean fabrikatu ziren Californian etxe honetako lehen zapatilak, Paul Van Dorenek diseinatu ondoren.

Xelebrea ematen duen arren, atera ziren lehen goizean 12 zapatila pare saldu zituzten.
70. hamarkadaren hasieran, skater batzuk dira zapatila hauek erabiltzen eta modan jartzen lehenak eta hamarkada honen bukaerarako, Californian mundu guztiak erabiliko ditu eta bertan 70 denda baino gehiago irekiko dira. Sean Penn aktorea izango da marka honen izena zabaltzen gehien lagunduko duena, bere film batean zapatila hauek jantzita eraman ondoren.

1983an negozioa ez da hain ondo joango eta porrot egingo dute. Zenbait zapatila mota ondo saltzen jarraituko dira, baina beste batzuk ez eta horregatik ezingo dute zor duten diru hori guztia ordaindu. Paul Van Dorenek bere langileei laguntza eskatuko die eta hauek enpresa aurrera aterako dute. Hiru urte beranduago, Vansek bere zor guztiak ordainduta izango ditu.

1994an mundu guztira iritsiko diren diseinu berriak egingo dituzte. Gero eta ospe handiagoa hartzen joango da eta kirol desberdinetako txapelketak babestuko ditu, skate, BMX, surf eta beste hainbat.

1998. urtean, antzko etxeetakolehenengoa izango da ¨skatepark¨ bat irekitzen . Urte berean, Vans marka txikietatik hoberenetako bat bezala hartuko da.

2000tik aurrera, oso urte onak izango dira Vans markarako. Gero eta sari handiagoak, Dogtowneko pelikula bat babestuko dute eta ospez beteriko urteak izango dira. Amaitzeko, 2004. urtean diseinu koloretsuak eta konbinazio ugari sartuko dituzte euren modeloetan. Marka honen esentzia beti zapatila berdinak da. Modeloak ugarituz doaz baina hasiera batean egiten zirenak eta gaur egun egiten direnak itxura berdintsua mantentzen dute, hori bai, diseinu gehiagorekin oraingoak.

Akropolia antzinako Grezian, hiri gainean, kokaturiko gotorlekua zen eta greziar arteak laga digun monumentu multzorik garrantzitsuena da. Itsasoaren gainetik 156 kilometrora kokatzen da eta, K.a. V. mende inguruan eraiki zen Perikles agintari politikoaren aginduz.

Sargunera iritsi baino lehen, eskuinean Atenea Nikeren tenplua dago, Fidias arkitekto handiak eraikia. Eraikin honen atzealdean, Partenoia dago, dudarik gabe, garai arteko tenplurik garrantzitsuenetakoa dena. Ezkerraldean, Akropoliaren amaieran, Erekteion tenplu joniarra dago. Eraikin hau Akropoliko ederrenetakoa da, bere arkupe batean emakume itxurako zutabeak dituelako.

Eraikin hauek guztiak orain dela 2500 urte altxatu ziren, eta nahiz eta hainbat eraso jaso, nagusienek zutik iraun dute gaur egun arte, ea beste hainbeste urte irauten duten, benetan miragarriak baitira.

Badakizue, Atenasera joanez gero, ez galdu aukera eta Akropolia bisita ezazue, ez zaizue garbaituko, benetan ederra baita. Gainera, museoren batera joateko abagunea baduzue, aprobetxatu eta garai hartako eskulturak ikusi. Zinez miragarriak dira!

Aurreko batean, gaur egungo “mito urbano� handienetariko bati buruz hitz egiten zuen korreo bat jaso nuen. Bertan, organoen salerosketaz hitz egiten zen. Benetan gai interesgarria iruditu zitzaidan eta interneten informazioa aurkitzea erabaki nuen. Ez dago asko bilatu beharrik gai honen inguruan artikulu eta testu desberdinak aurkitu ahal izateko.

Baina zertan datza organoen salerosketak? Mito bat da edo gu guztion begion aurrean gertatzen den bihozgabekeria bat da? Nola sortzen da, baina, horretara dedikatzen den talde bat?

Gaur irakurri dudanaren arabera, organo transplante bat behar duen jende kopurua emaileena baino dezente handiagoa da. Horren eraginez, dirudunak edozein prezio ordaintzeko prest daude (badirudi gure gizartean dirua eta boterea duenak edozer egin edo eros dezakeela, etika eta moralaren gainetik jarriz) eta ,ez dutenak, beraien bizi kalitate eskasagatik (hauetariko askok irauteko ere ez dute), beraien edo seme-alaben organoak saltzeko prest daude, ondorioak zeintzuk diren jakin gabe. Hauetariko batzuk, iragarkiak jartzen omen dituzte, beraien organo bat saltzeko prest daudela adieraziz. Beste zenbaitetan, ordea, ez da salerosketara murrizten.

Gure gizartean zirrara handien sortzen duen metodoa, organo ilegalak lortu ahal izateko, bahiketa bidez eginikoa da. Errealitatea da, urtean zehar, heldu nahiz haur asko desagertzen direla eta, gehienetan, ez dela gehiago beraien berririk izaten. Zenbaitetan, gorpuak agertzen dira eta organoren baten gabezia izaten dute. Beste kasu batzuetan, bizirik aurkitzen dituzten arren, organoren bat falta zaie edo agian itsu daude.

Horrek izugarri harritu nau eta nire buruari galde egin diot ea zer dela eta agertzen diren haurrak itsututa. Horren erantzuna oso sinplea da, kornea transplanteak egin ahal izateko, begiak lapurtzen dizkiete. Benetan harrigarria iruditu zait, baina artikulu desberdinetan irakurri dudanez, kornea transplanteak ere egiten dira. Ondorengo organoen izenak dira gehien aipatzen direnak: giltzurrunak, korneak, birikak eta gibela ere zenbaitetan agertzen da.

Beste batzuetan, desagertzen diren haur horien etorkizuna guztiz desberdina da. Badaude mafia batzuk, lurralde pobreetan haurrak bahitu eta ondoren “lurralde aberatsetako� familiei saltzen dizkietenak. Kasu normaletan adoptatzeko zailtasunak dituzten familiak izan ohi dira.

Ondorengo lurraldeetan ematen dira desagerpen kasu gehienak: Hego Amerikako estatu batzuetan, Txinan, Filipinetan, Hong Kongen, Ipar Afrikako lurralde batzuetan eta Egipton ere bai.

Hala ere, aipatu behar da, organo baten transplantea egin ahal izateko, beharrezkoa den jende kopurua eta material egokia lortzea oso zaila dela. Horrez gain, transplante bat egin ahal izateko, ongi prestaturiko leku behar izaten da, hau da, ez du edozein lekutxok balio. Hori guztia kontuan izaten badugu, oso zaila dirudi horretara dedikatzen diren mafiak daudela sinestea edo errealtzat hartzea. Gainera, egia da ez dela inongo talderik harrapatu. Baina desagerpenak, organorik gabe agertzen diren haur eta helduak eta beraien organoak diru eskasia bategatik saltzeko prest dauden pertsonak, existitzen dira; beraz, zerbait gertatzen da.

Kontua da, nolabait, gertaera hauek desagerraraztea edo jaistea lor dezakegula. Horretarako, emaile kopuru gehiago behar da. Gauza da, guk hil ostean, ez ditugula gure organoak ezertarako behar. Beraz, zergatik kostatzen zaigu horrenbeste emaile izatea?

Artikulu eta helbide interesgarriak:

• Los talibán, implicados en el tráfico de órganos infantiles
• Penuria de órganos
• Comercio y tráfico de órganos
• El tráfico ilegal de órganos para transplante
• Órganos
• 
  El tráfico de órganos como actividad económica