Archive | orokorra

Jendaurreko
Azalpen on bat emateko

egin
beharrekoa

Jendaurreko
Azalpenak (gizarteko praktika formal bat izanda) egitura jakin bat betetzen
du, beti errespetatzen dena. Ondorengo lerroetan egitura hau azalduko dugu,
eta baita atal bakoitzean hizlariak kontuan hartu behar dituenak ere:

PRESTAKETA

Helburua:
Hizlariak
alorraren edukiak barneratzea eta planifikatzea, gero informazioaren
transmisioa zuzen egiteko.

Pausoak:

1)
Irakurketa burutuko duen ingurunea aztertu, komunikazio markoa.

2)
Edukiak aukeratu, pilatu eta jerarkizatu. Ideiek kohesioa
mantendu behar dute.

3)
Diskurtsoa antolatu (eskema moduan zein testu eran): ideia
garrantzitsuak eta bigarren mailakoak; mamia eta ondorioa; azalpena,
deskripzioak eta adibideak etab. bereizi.

4)
Denborara
egokitu.

5) Dauden
baliabide guztiak biltzen saiatu (gardenkiak, grafikoak, aipuak,
arbela, marrazkiak, bestelako tresnak…), eta hauek gure azalpenean izango
duten lekua zehaztu.

Azalpen
garaian erabiltzeko eskemaren bat egin daiteke, baita irakurri nahi den
pasarteren bat, erakutsi nahi den marrazkiren bat etab. bildu ere. Hau guztia
lagungarri baino ez da izango, Jendaurreko Azalpena bat bateko jarioa izango
baita.

JENDAURREKO
AZALPENA BERA

1.atala:
hizlariaren aurkezpena

Aurkezleak
(gure kasuan irakasleak) azalpenaren aurkezpena egingo du, horretarako
“jakitunari� merezi adinako garrantzia emanez. Aurkezpen honek azalpenari
behar duen itxura emango dio, jendaurreko diskurtso formalarena. Hizlariaren
lehen agerpena atal honetan izango da, isilik egongo bada ere.

2.atala:
hizlariaren ekoizpena

Atal honek
bere baitan hiru zati ditu, hona hemen hurrenez hurren azalduta:

1)
Hitzartzea edo azalpenaren aurkezpena

Helburuak:

   
 entzulearekin
lehen kontaktua izatea, hitzartzea

   
 bataren
(jakitunaren) eta besteen (entzuleen) rolak definitzea edo zehaztea.

   
 entzuleak
erakartzea

Pausoak:

q
hizlariak
gaiaren gaineko bere espektatibak azaltzen ditu, zergatik aukeratu duen gai
hau, zergatik hitz egingo duen horren gainean…

q
entzulea
erakartzeko, txisteren bat edo anekdotaren bat kontatu, objekturen bat
erakutsi etab. egin dezake.

Garrantzitsua
da hiztunak egoeraren kontzientzia izatea, bere komunikatzeko gaitasunarena,
jakintza transmititzeko helburuarena, hartzailearena…

2)
Muina: edukiak igortzea

Egitura:
Muinak bere baitan hiru zati izango ditu

1. Gaiaren
sarrera: gai osoari gainbegirada bat ematea

2. Gaiaren
garapena

3.
Ondorioa: beti ez da konklusio bat izango, debaterako galdera bat

edo duda
bat ere plantea daiteke. Baina beti ere, hizlariaren helburuen muina izango
da, entzulea bideratu nahi duen tokia.

Helburuak:

§
informazio
jakin bat entzuleei helaraztea.

§
esaten
ari dena ulergarri gertatzea.

§
esaten
ari dena gustagarri eta erakargarri gertatzea.

§
 Erakartzea:
entzulearen atentzioa mantentzea.

Pausoak:
pauso guztiak aldi berean bete beharko ditu.

q
Adibideak
jarri, entzulearengandik gertukoak eta bisualak.

Hobeto
uler dezaten eta atentzioa mantendu dezaten.

q
Ahots
aldaketak egin: maila ezberdinetako edukiak

markatzeko,
deskribapen edo adibideetan… atentzioa

mantentzen
lagunduko du.

q
Galdera
erretorikoak egin atentzioa manten dezaten.

q
Entzulearen
jarrerari eta keinuei adi egon, ulertu ote duten,

aspertzen
ari ote diren etab. jakiteko. Ulertu ez badute,

esandakoa
errepikatu zehaztasun gehiagoz, adibide

gertukoagoekin,
pausa gehiago egin informazioa barnera

dezaten…
Aspertzen ari badira, berriz, lehen esan bezala

ahotsarekin
jokatu, galderak egin…

q
Material
lagungarria erabili

q
Denbora
zaindu

q
Hizkuntza
egokia erabili (entzuleen eta egoeraren arabera)

q
Hizkuntza
zuzena erabili.

3)
Hitzuztea edo azalpenaren bukaera:

Helburuak:

§
entzulearekin
kontaktua etetea, hitzuztea

§
entzuleak
eskertzea .

Pausoak:

q
Bere
hitzaldia bukatu dela adieraziko du, jendeari eskerrak

emanez,
“gustatu zaizuela espero dut� edo “ez al zenuten

lorik
hartuko!â€? bezalakoekin…

Kontuan
hartu beharreko beste zenbait arau:

Azalpen
osoan zehar, hizlariak edozein hizketa ekintzatan betetzen diren

arauak
bete beharko ditu:

q
Entzulearen
aurrean patxadan jartzea, nerbioek eragindako

mugimendurik
egin gabe (lasai gaudenaren itxura egin behintzat).

q
Entzuleari
begira hitz egin.

q
Entzuteko
moduan hitz egin, ez ahopean.

q
Ondo
ahoskatu.

q
Hitzari
eutsi, ez egin behar ez den isilunerik zer esan ez

dakigulako
edo soltura faltarengatik.

q
Keinuak
eta gorputzeko mugimenduak erabili komunikazio hobea

lortzeko.

3.atala:
hitzaldiaren bukaera

Aurkezleak
edo moderatzaileak egingo du. Hizlariari eskerrak eman, eta,

hala nahi
izanez gero, galdera- erantzunen tartea zabaldu eta gidatu.

Gaur urriaren 12a da. Denok ezagutzen dugu egun hau Pilareko amabirjinaren eguna izan eta zubi luzea dakarrelako. Baina gertakizun ugari jazo dira egun honetan, esaterako, duela zortzi urte René Lacoste hil zen.

Ziur nago Lacoste hitza entzutean, denoi gauza bera etorriko zaizuela burura: krokodilo baten irudia sinbolotzat duen nikia. Baina nor izan zen zeinu honen sortzailea?

Jean René Lacoste Frantzian, 1904ko uztailaren 2an jaio zen tenis-jokalari garrantzitsu eta ospetsua izan zen. Henri Cochet, Jean Borotra eta Jacques Brugnonekin batera, Los Mosqueteros izeneko taldean parte hartu zuen eta 1927an hauekin, lehen aldiz, amerikarrei Davis kopa irabaztea lortu zuen. Garaipen honen ostean, bi aldiz irabazi zuen Britainia Handiko Wimbledon txapelketan eta beste bi aldiz Estatu Batuetako Openean.

Baina krokodiloaren benetako historia 1927an hasi zen. Frantziako taldearen kapitainarekin apustu bat egin zuenean, hain zuzen ere. Honek, Davis kopa irabaziz gero, krokodilo azalez eginiko maleta bat oparituko ziola agindu zion. apustu honen berri entzutean, prentsa amerikarrak el cocodrilo goitizena jarri zion eta mundu osoan ezizen hau mantendu zuen kantxan izandako bizkortasunagatik eta bere aurkaria beti presiopean edukitzeagatik, krokodiloek egiten duten antzera.

Bere lagun zen Robert Georgek krokodilo bat marraztu eta partidak jokatzeko erabili ohi zuen nikian bordatu zion. Hau gaur egun ezagutzen duguna baino handiagoa zen.

Garai hartan, tenis-jokalariek nahiz golfariek mahuka luzeko nikiak erabiltzen zituzten eta René Lacoste erosoagoa izango zen janzki baten bila hasi zen. Orduan, polo bezala ezagutzen duguna sortu zuen. Hasiera batean zuria, luzeraz erabiltzen zena baino motzagoa, cancalé lepoduna eta mahuka motzekoa. Eta, noski, krokodiloa grabatu zion.

1933an, André Gillier enpresari famatuarekin elkartu eta polo hauek eta golfarientzat balioko zuten beste batzuk ekoiztuko zituzten sozietate bat sortu zuen.

René Lacoste hil zenean, bere familiako hainbat kidek hartu zioten lekukoa. Urteak pasa ahala, Lacoste, kirol arropez gain, jantzi informalak sortzen hasi zen. Gaur egun, zapatilak, erlojuak, kosmetika, betaurrekoak…denetarik aurki dezakegu bere izenean.

Harrigarria da nola hazten diren batzuetan negozioak, ezizen baten ondorioz sortu zen ideia eta, gaur egun, Lacostek izugarrizko tamaina du: 110 herrialdetan agertzen da, 784 denda baino gehiago ditu munduan zehar barreiatuta, 2003an 857 milioi euro irabazi zituzten …Eta hori gutxi balitz, zifra hauek etengabe goraka egiten ari dira!!!

Gure planeta, azken urteetan, aldaketa klimatiko izugarria jasaten ari da. Gero eta aldatze gehiago daude eta zientzilarien ustean eraldaketa guztiak bat datoz negutegi efektuarekin eta horrek eragiten dituen aldakuntzekin.

Aldaketa hauek guztiak ozono geruza desagertzen ari delako gertatzen ari dira. Lurrak babesten duen geruza galtzen ari denez, eguzki izpiak gehiago sartzen dira lurrera eta ondorioz, lurra, denbora pasa ahala, pixkanaka-pixkanaka berotzen ari da.

Berotze honen eraginez, lurra azken urte hauetan nahiko ero dabil eta hondamendi natural ugari gertatzen ari da: lurrikarak, uholdeak, urakanak, suteak (beroaren eraginez)… Hau guztia gutxi bada, itsasoaren ur-maila igotzen ari da, poloetako izeberrak urtzen ari direlako, tenperaturen igoeren eraginez. Izeberren urtzeen ondorioz, animalia espezie asko desagertzen ari dira beraien bizilekua, hau da, izeberrak, likidotzen ari direlako.

Gaur egun, Munduko Meteorologia Erakundeak adierazi duenez, ozono geruzak Antartida gainean duen zuloa inoiz baino handiagoa da.

Gure aldetik jarriz gero, egoera zertxobait hobetu dezakegu. Esaterako, materiala ondo birziklatuz has gaitezke (material ugari oraindik ez baitugu ongi birziklatzen) edo energia alternatiboen bideetan sakonduz (oraindik ez dira aski eta batzuk oso garestiak dira). Ozono geruza suntsitzeko beste arrazoi bat ibilgailuen kea da. Kotxe elektronikoak erabiliko bagenitu, ingurugiroarekiko kaltea askoz txikiagoa izango litzateke. Eta neurriak hartzen hasiko bagina?