Tagged: P Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:44 pm on 2022/04/16 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pintzel 

    iz. Kirten baten muturrean itsasten den ile edo zuntz sorta batez osaturiko tresna, gainazal batean pintura edo antzeko gairen bat hedatzeko erabiltzen dena. Ik. brotxa; zurdaki. Margolariaren pintzelak (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pintzel. (V-gip; T-L; -nz- Lar, Añ), pintxal (V-gip). Ref.: Etxba Eib (pintxal); Elexp Berg. “Pincel, pinzela, antzeskaia” Lar. “Blaireau, pinceau” T-L. “Pincel, brocha. Zuloagatar Iñazion pintxala, mundu guztian ezaguna” Etxba Eib. Figura nahi baduzue pintatu, har zatzue eskoletako koloreak, tintak eta pintzela. ES 188. Au guzia da bertze ainbertze golpe pintzelarekin ematentugunak (B, s. XVIII). BOEans 791. Biolinaren tokian, nai pianua dala, nai pintzelak nai beste antze (arte) ta jakintzaren bat ikasi daike. A LEItz 134. Bostortza bañon trebeago, pintzelak erabiltzen dituena. Egan 1955 (1-2), 9. Pintoreak trebeki jakin zuen neskatoaren begitartearen berezitasuna foto isil, kaskar hartatik bere pintzelaz aldatzen. Mde HaurB 68. Kuadro bat, irudi bat ikustean, zein pinzel edo kirtenaz pintatua izan den jakiteak. Vill Jaink 36.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. pincel
    fr iz. pinceau
    en iz. brush; paintbrush
    port iz. pincel

    Testuinguruan

    Pepponek, jakin gabe nola, eskuan aurkitu zuen iruditxo hura, eta orduan pintzel txiki bat hartu eta lana txukun-txukun egiten hasi zen. [On Camillo, Giovanni Guareschi / Koldo Biguri (Ibaizabal, 2001)]

     
  • Maite 11:19 pm on 2022/03/16 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pitaitu 

    iz. (B) Oparia; eskupekoa. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pitaitu. “(V-m), pitanza. Eun landara erosi neutsazan da bat pitaituan emon eustan, le compré cien plantas y una me dió de pitanza” A.

    Sinonimoak: iz.

    [pitaitu] : oparia

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (B) pitanza, regalo
    fr iz.
    en iz.
    port iz.

    Testuinguruan

    Eun landara erosi neutsazan da bat pitaituan emon eustan. (Orotariko Euskal Hiztegian)

     
  • Maite 8:40 pm on 2022/03/11 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pergut 

    1 adj. Zub. Erreka jo duena, zorrak ordaintzeko dirurik edo ondasunik ez duena. Fortuna egiteko, maita beti lana; pergut ez izateko, lege hori bada. 2 adj. (Irain hitz gisa). Zub. Ganoragabea. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pergut. (S ap. Lrq ; Foix ap. Lh.). Insolvente, arruinado. “Pergüt (S, Foix), insolvable” Lh. Sarjanten golde nabarrak / dirade gizun okerrak, / haien egitekuetarik egiten tie Indiak / aisa pergüt izanen dira haier behatzen direnak. ‘Seront facilement ruinés’ . Etch 308 (tbn. en ChantP 184 y Or Eus 282). Fortüna egiteko / maitha bethi lana […] Pergüt ez izateko / lege hori bada. Xikito 13. Zertako ez liro erran Bordeleko ardu iraikizaleer pinta zunbait ere hel eraz lezen ber pergüteer. Herr 21-2-1963, 3.

    (Empleado como insulto). Afrontür kokia / Erhokeriaz bethia / ignorent pergüt / erho bürü nahasia. StJul 112s. Eia, urra ezadazie, / ale pergut paria / orai xesteren duzie / ene besuaren airia. AstLas 24. Ale, bugre perguta, / zer arrazunamentia, / eztuk ez horik / gizonen egitatia. Ib. 22.

    Sinonimoak: izond. Zub.

    [ganorabakoa]: arin, babalore, babo, bulunba, buruarin, eltze, ergel, ero, eroxka, inozo, kaiku, kaskarin, kirten, lelantoni, lerdo, memo, tonto, tontolapiko, tutulu, txatxu, txoriburu, zoro, zoroxka, zozo, zozoilo, ments Ipar., pello Ipar., xanfarin Ipar., zuntzun Ipar., tontolo Heg., txoropito Heg., atunburu Bizk., gangar Bizk., ganorabako Bizk., ganoragabe Bizk., ganoragabeko Bizk., kokolo Bizk., lapiko Bizk., lelo Bizk., mozolo Bizk., papao Bizk., pepelerdo Bizk., taket Bizk., tankalo Bizk., tentel Bizk., txotxolo Bizk., tetele Ipar./Naf., pettux Lap., ilupa Naf., astapito beh., ganbelu beh., alotza g.e., haizebelats g.e., inputika g.e., narra g.e., txolin g.e., zoroko g.e., memelo Bizk. beh., koko Bizk. g.e., txotxin Bizk. g.e., pikabuztan Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. (Z) deudor, -a, moroso, -a, insolvente
    fr izond. (Z) débiteur(trice), défaillant, défaillante, insolvable
    en izond. (Z) debtor, defaulter, insolvent
    port izond. (Z) devedor(a), moroso(a), quebrado

    Testuinguruan

    Fortuna egiteko, maita beti lana; pergut ez izateko, lege hori bada. (Hiztegi batua)

     
  • Maite 10:51 pm on 2022/02/19 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pasiera 

    iz. Heg. Paseatzea. Hiria ezagutzeko pasiera egitea proposatu dit. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pasiera. pasira (G-azp). “Paseo, caminata” Elexp Berg. . Pasieran dabiltzan neskame axola gabearen apaingarri. Lasa Poem 117. Urrengo jaian, an dijoaz neskatxa biak, zein baiño zein, erriko pasiera-lekura. NEtx LBB 133 (v. pasealeku).

    Sinonimoak: iz. Heg.

    [paseatzea]: ibilaldi, ibilera, ibilketa, paseo Heg., bidaldi g.e., pasaia Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Heg.) paseo, caminata
    fr iz. (Heg.) promenade, balade
    en iz. (Heg.) walk, stroll, jaunt
    port iz. (Heg.) passeio, caminhada

    Testuinguruan

    Hiria ezagutzeko pasiera egitea proposatu dit. (Hiztegi Batua)

     
  • Maite 10:58 pm on 2022/01/31 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pailazokeria 

    iz. Pailazoari dagokion ekintza bitxia. Pailazokeriak egin. Antzeztokirako utzi ditu pailazokeriak. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pailazokeria. Payasada. Cantinflas galtza-jarioak trebe baino trebeago dihardu morrontzan, toreatzean nahiz dantzan, ohiturazko pailazokeriak apurren bat moarratu dizkiotelako edo. MEIG I 182.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Heg.) payasada
    fr iz. pitrerie, clownerie; bêtise, idiotie
    en iz. antics
    port iz. palhaçada

    Testuinguruan

    Antzeztokirako utzi ditu pailazokeriak. (Hiztegi batua)

     
  • Maite 12:02 am on 2021/12/17 Permalink | Reply
    Tags: P   

    pikabuztan 

    1 iz. Ipar. Karrozetan, bertara igotzean zangoa finkatzeko burdina. Ik. ointoki. 2 adj. Ipar. Buruarina, ganoragabea. Euskal gizarteak, bateraturik, betiko pikabuztan bakar batzuek salbu, elkartasun goresgarria adierazi du. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    PIKA-BUZTAN.

    a) Pusilánime; tonto. “Pika buztana bezen ergela (BN-lab), muy ligero, frívolo; litm., fatuo como la cola de la picaza” A. Hainbertze muthiko zantzail, bizkar handi, neska ergel ostoila, pika buztan. Eskual 15-11-1901, 1. Zuzenez segurki erraiten da holako horietaz direla pika-buztanak, ezen kameluak derabilzka, haizeak pikaren buztana derabilkan bezen errexki. Barb Sup 56. Aita batek luken bihozminik handiena nuke ene semetarik batek hartzen balitu aitzinean dugun pika-buztan horren manerak. JE Ber 72. Holakuak ditügü deitzen phika-buztan! GH 1930, 510. Jende perttoli, pika-buxtan batzuek hedoietan gora altxatzen zituzten gisa hortako balentria ederrak! Etcheb MGaric 229 (ap. DRA). Trixte paketa. Borondaterik gabeko pika buztana! D. Landart Anaiaren azken hitzak (Donostia, 1999), 171. Bixtan da erresumetako jaun minixtroak ez direla, eskualdunak erran liron bezala, phika buztanaren umeak! SoEg Herr 24-4-1958, 1.

    b) Estribo de carruaje. “Karrosetan zangoaren igaitean, finkatzeko burdinari erraiten dakote lekutan pikabuztana […] zerbeitez izen bereko xoriaren buztana gogoratzen duelakoan” Eskual 31-7-1908, 2.

    Sinonimoak: izond. Ipar.

    [ganoragabea]: ganoragabe Bizk., arin, babo, babalore, eltze, bulunba, ergel, alproja Heg., ganoragabeko Bizk., txotxin Bizk. g.e., koko Bizk. g.e., memelo Bizk. beh., zoroko g.e., txolin g.e., narra g.e., inputika g.e., haizebelats g.e., alotza g.e., ganbelu beh., pergut Zub., ilupa Naf., gangar Bizk., txotxolo Bizk., tankalo Bizk., kaiku, txoropito Heg., pettux Lap., taket Bizk., xanfarin Ipar., papao Bizk., zoroxka, buruarin, mozolo Bizk., inozo, astapito beh., tetele Ipar./Naf., tentel Bizk., pepelerdo Bizk., lelo Bizk., lapiko Bizk., kokolo Bizk., ganorabako Bizk., atunburu Bizk., tontolo Heg., pello Ipar., ments Ipar., zozoilo, zozo, zoro, txoriburu, txatxu, tutulu, tontolapiko, tonto, memo, lerdo, lelantoni, kirten, kaskarin, eroxka, ero (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar, Adorez eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Ipar.) estribo de carro (2) adj. inconstante, voluble, negligente
    fr (1) iz. (Ipar.) queue de pie (2) inconstant, versatile, négligent
    en (1) iz. running board (2) inconstant, unstable, fickle, negligent
    port (1) iz. (Ipar.) estribo de carro (2) volúvel, instável, inconstante, negligente

    Testuinguruan

    Euskal gizarteak, bateraturik, betiko pikabuztan bakar batzuek salbu, elkartasun goresgarria adierazi du. (HITZA BAHITUA, P.J., (2003-03-06, 1. orr.))

     
  • Maite 9:59 pm on 2021/10/11 Permalink | Reply
    Tags: P   

    petrikor 

    Euria lur lehorrean erortzen denean sortzen den usainaren izena.

    Wikipedian

    Petrikor (antzinako grezieraz: πέτρα harria eta ἰχώρ ikor) euria lur lehorrean erortzen denean sortzen den usainaren izena da. Askotan «lur bustia» edo «euriaren usain» gisa adierazten da. Normalki, euririk egin gabe denbora bat egon behar da usain hori agertzeko, eta nabarmena da lehorte baten ostean. (Jarraitu irakurtzen…)

    Sinonimoak: iz.

    [petrikor] : lur bustia, euriaren usain (Wikipedia euskaraz)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. petricor
    en iz. petrichor
    port iz. petricor

    Testuinguruan

    Zapaltzen dugun zoru gehiena infernuan egon da noizbait, orain, ekaitz ondorengo arratsaldetan, petrikor usaina darion arren. [La Palma: esnatu da lokartutako erraldoia, Juanma Gallego / Anakoz Amenabar (Alea.eus, 2021-10-08)]

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel