Recent Updates Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:06 pm on 2019/11/17 Permalink | Reply
    Tags:   

    susmaezin 

    adj. Ezin susmatuzkoa. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    Sinonimoak: adj.

    [susmaezin] : ezusteko, ezin susmatuzko, susmagaitz, ustekabe. Ant. susmagarri (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. insospechado, -a
    fr izond. insoupçonné
    en izond. unsuspected
    port
    izond.insuspeito(a), insuspeitado(a)

    Euskal Herriko gatazka ardatz hartuta, `Susmaezinak’ eleberria argitaratu du Itxaro Bordak joan den irailean. Kontakizunari «osotasun» bat emateko xedez, gatazkaren bi aldeetako biktimei eman die hitza. [«Gogoetaren eta kritikaren paralisi bat izan da kasik 50 urtetan», Joana Ibargarai (Berria.eus, 2019-11-17)]

     

    susmaezin (Argazkia: Jagoba Manterola, FOKU)

     
  • Maite 10:47 pm on 2019/11/16 Permalink | Reply
    Tags:   

    birakor 

    adj. Biratzeko gauza dena. Bulegoko aulki birakorrean eserita. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    birakor. “Voluble” Lar. Izan nadin [...] zuzen, oartia, ez birakor, bai bakun. Lar STomas 2. Zeñen birakorrak eta bidegabeak diran gizonak euren usteak edo iritziak moldatzen dituztenean. Otag EE 1882c, 449.

    Sinonimoak: izond. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [aldakorra]: zah.aldakor, mudakor Ipar., aldabera g.e., sanjakor Ipar. beh., kanbiakor Ipar. g.e.
        [birakaria]: birakari

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. giratorio, -a, rotatorio, -a
    fr izond. (chaise) rotatif, tournant; tournant(e); (en movimiento de rotación) giratoire;
    (mueble, silla) pivotant(e)
    en izond. (chair) swivel, (formal, technical) rotatory, gyratory
    port izond. giratório(a)

    Bulegoko aulki birakorrean eserita. (Hiztegi Batua)

    birakor (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:36 pm on 2019/11/15 Permalink | Reply
    Tags:   

    mildiu 

    iz. Landareei, bereziki mahatsondo eta patatei, erasaten dien gaitza, onddo batek eragina dena. Ik. gorrina.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    Sinonimoak: iz.

        [gorrina]: gorrina, gorrien Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. mildíu
    fr iz. moisissure
    en iz. mildew

    Euskal Herriko mahasgintzan kalterik gehien eragiten duen gaitza da mildiua. (Hiztegi Batua)

    mildiu [Argazkia: Wikipedia CC, Christian Hummert (Ixitixel)]

     

     
  • Maite 11:43 pm on 2019/11/14 Permalink | Reply
    Tags:   

    hazil 

    iz. Lap. eta BNaf. Azaroa. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hazil. 1. (V-arrig-arr, L, BN-baig-lab, AN-larr-erro; SP (-illa), Urt Gram 15, Lar, Añ (G), Arch VocGr , vEys, VocCB , Dv, H). Ref.: A; EI 318; Satr CEEN 1969, 84; Echaide Nav 65. Noviembre. v. azaro. Tr. Documentado desde Leiçarraga, es más frecuente al Norte (aunque no lo encontramos en los suletinos). En DFrec hay 25 ejs. de hazil, 9 de ellos septentrionales y 13 guipuzcoanos. Hazilla. Lç Cal a 8r. Hazillak hogoi eta hamar egun ditu. Harb ũ 2v. Zer da Saindu guzien Besta, Hazilaren lehen egunean Elizak begiratzen duena? CatLav 439. (V 208) Urteko Illen erdiak izen bana, besteak biña, ta iruna dute [...]. 11. Azaroa, Azilla, Zemendilla. Cb EBO 47s. Meditazionea San Andresen bestako. Hazilaren hogoi eta hamarrean. Jaur 387. Gero haritza ebak daiteke hazil beherapenean; berantago ere bai, izerdia geldirik dagoeno. Dv Lab 376. Hazil ingurutsuan, erle aberatsei khentzen zaiote gaineko gaitzerua bere onthasunarekin. Ib. 299s. Erruman sarthu ziren Hazila akhabatzean 1537an. Laph 172. Hazilaren lehentsuan jautsi zen Zanzianerat. Ib. 228. Bukatu zituanian Erromako egitekuak, Azillian itzuli zan Asisa Santa Maria Aingeruenera. Bv AsL 159. Beraz, hazilaren lehen eguna zuan; dakikan bezala, besta eguna. Elzb PAd 19. 1887-garren urteko Azilaren 8an. A Ardi 17. Bi urthe badu hemen dela, goiz batez ethorria, hazilan beleak gure landetara bezala. Barb Sup 55. Haize hegoak dauka epheltsu hazila. Ox 185. Azil deritxon illan / Ogeta bostian. Enb 79. Azillan lauko eguberdian / Arizti zarreko gaztañedian. Ib. 191. 1936garren Azilleko 27gneko Legeak [...] damaizkidan eskubideak. EAEg 24-10-1936, 126. Maulen egina hazilaren bortzean. Lf Murtuts 47. Altzolako Juan Donearen Eliz Nagusian. 1947garren urteko Azillak 15. NEtx Nola 37. MCMLVIgarren urteko Azillaren XIVan. NEtx Antz 99. Hazilaren hogoi-ta-sei-zazpietan, 1930-ean. InZerb Azk 27. Azilaren lau lehen egunak hotz eta lanho. Herr 5-11-1959 (ap. DRA). Pleiadak, beren goizaldiko sortzearekin, itsasketa-aldia iragartzen omen zuten; Hiadak, eurien etorrera, orril eta azillean. Ibiñ Virgil 81. Hazilean oroit hilez eta heien kontseiluez. EZBB I 55. Azillaren 10ean. Etxabu Kontu 138. v. tbn. EZ Eliç LXVI. ExIzp (ed. 1716), 8. EucolT s/n. JesBih 468. ForuAB 99. GH 1924, 649. Gerrika 91.

    2. “Siembra” A (que cita HeH). Beha diozozue aireko hegastinei, ez baidute hek egiten hazillik ez uztarik. He Mt 6, 26 (tbn. hazillik HeH; Lç eztute ereiten, Dv ez baitute eraiten). Xoriek ez dagite hazilik, uztarik, / Eta badute zer jan, auher daudelarik. Ox 70.

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [azaroa]: L-BNazaro, zemendi Bizk., gorotzil zah.
        [ereintza]: Ipar. g.e.azaro, ereinaldi, ereintza, ereite

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (BN/L) noviembre ➥ azaro (2)  iz. siembra
    fr iz. novembre
    en iz. November
    port iz. novembro

    Mus txapelketa bat izanen da Luhusoko trinketean, hazilaren 16an. [Herria, 2008-10-30, 4. orr. (Egungo Testuen Corpusa)]

    hazil (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:30 pm on 2019/11/13 Permalink | Reply  

    piperpoto 

    iz.  1 iz. Piperrak kontserban jartzeko ontzia. Piperpoto mailatu batean estropezu eginda. 2 iz. Lgart. Euskal abertzaleen artean, Espainiako bandera hori-gorria. Negoziazioetan ari ziren bitartean, piperpotoa jarri zuten balkoian. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    PIPER-POTO. Bote de pimientos en conserva. Piper poto mallatu baten estropuzu eginda. Ag Kr 13. Ura zan tupi, oliontzi, piper poto, pertza ta padelai eragitea. Ag G 301. Piperpote utsitu batzubetan arri koskorrak sartu. Kk Ab I 57. Len piper-poto billa / ibiltzen zirala, / aietxek saldu eta / erosia zala [erloju-katia] . In Uzt LEG II 265. Piperra piperpotoan bezala. MEIG VI 130.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. bote de pimientos (2) iz. (lgart.) bandera española (con sentido despectivo)
    fr
    en
    port

    Negoziazioetan ari ziren bitartean, piperpotoa jarri zuten balkoian. (Hiztegi Batua)

    piperpoto (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:03 pm on 2019/11/12 Permalink | Reply
    Tags:   

    oti 

    iz. Intsektu hegalari eta jauzkaria, kolore arrekoa, oso jatuna, landetan kalte handiak egiten dituena (Fam. Acrididae). Otiz beteriko landak. Oti samaldak. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1 oti. (G; BN (-th-); Lar, Añ, H (G); -th- SP, Lar, H), hoti (-th- H (S)), ote (BN-ciz). Ref.: A (oti); A Apend (ote). Langosta (insecto); tbn. aplicado a otros insectos similares. “Cigarra” A Apend. v. larrapote. Eta haren biandá zen othiz eta basa eztiz. Lç Mt 3, 4 (TB, Ol ot(h)i, Echn ote, SalabBN otte; He larrepota, Dv xartal, Ur, Ur (V), Hual langosta, Ip igel, Leon larrapote, Ker matxingorringo, IBk basalangosta, IBe matxin-salto). Otijen errira eldu ziran. “Cavallette” . Otx 58. Eman zien aien uzta podenari, / aien lan saria otiari. Or Ps 77, 46 (Ol otti). OTTI (H; otte BN-ciz-mix ap. A; Dv). (Forma con palat.). “Sauterelle” Dv. “Saltamontes, langosta de los campos” A. Haren hazgarria zen otte . eta ezti basa. SalabBN Mt 3, 4 (Lç othi). Ottia suondoan ari, dena kantu. Barb Sup 187. Alhor-xiloetarik kantazak, ottia! Ox 150. Gelditu ziren ondarrak uharra bezala jinikako otte . batzuek jan zituzten. CatJauf 26. Izurrite, usteldura, suzko harri eta otte eta ilhunbeek oro funditu zituzten. Zerb IxtS 35. Aien zituak podenari eman zizkion / ta okuntzak ottiari. Ol Ps 78, 46.

    2 oti. (B). Ref.: A; Izeta BHizt2.”Primer brote de la patata. [...] Otiek aundituek, eriteko prest” Izeta BHizt2.

    Sinonimoak: iz.

        [intsektu jauzkaria]: larrapote, larrepetit (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Zool.) langosta [ortóptero]
    fr iz. criquet
    en iz. locust
    port iz. (Zool.) gafanhoto

    Haserre ziren aberatsak, zeren otiek beraien abereek behar zuten belarra jaten baitzuten.  [Gauzen presentzia, Pablo Sastre (Elkar, 2007)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

    oti (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:24 pm on 2019/11/11 Permalink | Reply
    Tags:   

    txobo 

    izond. (B) Ezkerreko eskuaz baliatzen dena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txobo. “(V-och), zurdo” Diccionario Vasco-Español-Francés hiztegiari (1905-1906) dagokio.”>A.

    Sinonimoak: izond. Bizk.

    [ezkerra]: ezker, ezkerti, ezkerdo g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. (B) zurdo, -a
    fr izond. gaucher, -ère
    en izond. left-handed
    port izond. (B) canhoto(a)

    Txomin txoboa da eta ezkerreko eskuarekin idazten du.  #gaurkohitza

    txobo (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel