Tagged: E Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:18 pm on 2021/12/04 Permalink | Reply
    Tags: E   

    egundalako 

    adj. Berebizikoa, berealdikoa.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    egundalako. (AN-gip), eguntalako (AN-gip), euntalako. Enorme, tremendo. v. EGUNDAINOKO (b), EGUNDOKO.
    An izan zituzten, prantzetarren aurka, egundalako burrukak. Loidi 217. Jendia zegon egun orretan / euntalako tankeran. Auspoa 39, 38. Jo du ta aidean euntalako bueltak baloiak. Auspoa 114, 49.

    Sinonimoak: iz.

    [egundoko]: berealdiko, egundainoko, egundoko, inolako, berebiziko Heg., upelako Bizk., beregaineko jas., mundial Heg. beh.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. absolución
    fr iz. (Ipar.) cahier
    en iz. (Ipar.) notebook
    port iz. caderno

    Testuinguruan

    Egundalako bestondoarekin esnatu naiz.

     
  • Maite 11:02 pm on 2021/11/30 Permalink | Reply
    Tags: E   

    egoskor 

    (1) adj. Nekez egosten dena. Belar egoskorrak. (2) adj. Amore ematen ez duena, setatsua. Ik. burugogor. Ez zaiteztela egoskorrak izan! Ez dakit zer kasketaldi egoskor zela medio. Euskarak azaltzen duen bizinahi egoskorra. Egoskorra zen bere maitasun-gorrotoetan. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1 egoskor. (V, G ap. A ; H). “Cosa que facilmente cuece” A.

    2 egoskor. v. egoskogor. egoskogor.

    2.1. (G-to), egosgogor (V, G, Sal), egoskor (V-gip, G), eroskor (V-gip). Ref.: A (egosgogor, egoskor, egoskogor); Garate Cont RIEV 1933, 96; Iz ArOñ (egóskor, eróskor), To (egoskor).
    Difícil de cocer.

    2.2 (G-azp-bet), egoskor (V-gip, G-azp-to, AN), eoskor (AN-larr), eosgogor, eroskor (V-gip), egosgor, eozkor, eosgor. Ref.: Inza EsZarr 176; Iz ArOñ (egóskor, eroskor), To; Asp Gehi, Leiz (eoskor); Gte Erd 212. Testarudo; de trato difícil. “La persona que no cede” Iz To. “El indócil” Iz ArOñ. “Persona de carácter difícil, rebelde” Asp Gehi. “Tozudo” , “se dice de la persona de temperamento duro y voluble” Asp Leiz. Gizarajuak oso egos-gogorra izan biar zuben; ta, ala, bere berririk ez genduben izaten. Alz Txib 84. Nik orlakuai esaten diyet / eosgor buru ariñak. Imaz Auspoa 24, 98. Batzuetan amorrazi egiten zuan egosgogorrak; bestetan erruki gintzaion gixajoari. Anab Usauri 9. Nire anai egoskorrak eztin olakorik aditu nai. Etxde JJ 82. Bi karabinero çegoskogorç. Ib. 44. Mando kaskallu eozkorragatik izan ezpalitz larri ibilliko zala Don Kijote? SMitx Unam 94s. Erakleito çegoskogorçrak darda gainean erabili bear zituen erritar aulok. Zait Plat 31. Ez daukagu guk zertan izanik / arro ta egosgogorrak. Basarri 172. Lizunago, lotsa gabeago, eoskorrago naiz. MAtx Gazt 58. Ni ez nazu egosgor gizatxar basati orietakoa ez. Lab SuEm 167. Ez zaiteztela çegoskogorçrak izan! Ib. 191. Mutil aundi-uste, erdi-txoro, egoskor, arro oietakoa. Ataño TxanKan 131. Pentsatutakoa azkar egin bearrekoa zan gure mutilla, ta eosgogorra ere bai, euskaldun geienak bezela. TxGarm BordaB 156. Lope de Agirre egoskorraren jaiotetxea. AZink 163. Guk sarri jartzen badizugu’re / bekoki egoskorrena. Insausti 317.Egoskogorçra zen bere maitasun-gorrotoetan. MIH 268. Aizeak gero ta kementsuago bakantzen zun lañozko maindire egoskorra.Etxde JJ 260.

    2.3. egoskogor. Difícil de digerir; (fig.) difícil de entender. Urdail ona beharko du izan irakurleak horrelako aditz-pilo egoskogorrak egosteko. MIH 34

    Sinonimoak: iz.

    [etxearen gainaldea] : terraza (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. difícil de cocer (2) izond. (hed.) testarudo, -a; terco, -a; de trato difícil (3) izond. difícil de digerir (4) izond. (hed.) difícil de entender; complicado, -a
    fr
    en
    port

    Testuinguruan

    Ez zaitez egoskorra izan!

     
  • Maite 9:51 pm on 2021/11/27 Permalink | Reply
    Tags: E   

    euritan 

    adb. Euripean. Euritan ibili. Euritan eta eguzkitan. Gazteak euritan saltoka. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    EURITAN. Bajo la lluvia. Cf. A Morf 108: “Difícil sería explicar la diferencia (y hay alguna) entre euritzan y euritan expuesto a la lluvia o algo así”. Ta iruntz edo euritan zuritu ditezan, zabalduten dira bedar ganian. Mg PAb 139. Or ibillten ziran aldra andiak, oiuka, deadarka, garrasika, mendirik-mendi, ibarrik-ibar, basorik-baso, euritan da edurretan. Ag AL 12. An egongo zala bear ba-zan gau guztian euritan. Anab Usauri 123. Patioan beste aldera euritan joan zan. JAIraz Bizia 58. Bazkaltzen berriz euritan / izaten giñan sarritan. Uzt Sas 69. Iñoiz euritan, orduan zakua burutik artu ta karobira. JAzpiroz 205. Traste guztiak euritan. Gerrika 54. v. tbn. EZBB II 60 (V-m). Alkain 79.

    Sinonimoak: adb.

    [euritan]: euripean

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. bajo la lluvia
    fr adb. sous la pluie
    en adb. under the rain
    port adb. sob a chuva

    Testuinguruan

    Euritan blai zegoen. [Eguzki beltzaren sekretua, Alberto Ladron Arana (Elkar, 2004)]

     
  • Maite 10:14 pm on 2021/11/14 Permalink | Reply
    Tags: E   

    eginahalean 

    adb. Eginahalak eginez, ahaleginean. Eginahalean atera ziren handik. Eskoletan ari dira sartzen eginahalean katalana, ez ikastola berezietan. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    EGINAHALEAN (V, G-bet, AN-5vill). Ref.: A EY III 325; Gte Erd 2. “Eginalean da euria (V)” A EY III 325. “Egiñalian ari da (G-bet), está haciendo todo lo que puede” Zt (comunicación personal). “Egiñalean darame (AN-5vill)” Gte Erd 2 (junto a oso bizkor, azkar, aguro de otras zonas). Cf. EGINAHALETAN, EGINAHAL GUZTIAN. Tr. Documentado en autores de la tradición meridional desde mediados del s. XVIII. Bildu bear du, egin alean, bere bihotza. Mb JBDev 107. Ontzi erdi-autsiari egin-alean lagunduaz. Lard 528. Ekiñ zion […] animen onera ere egiñ-alean begiratzeari. Aran SIgn 89. Sartu zan egiñalean ondarrera. Ag Kr 64. Begira nola dijuan egiñ-alan, zezena atzetik duala. Urruz Zer 143. Egiñalean aritu arren, uts eta putz-askoa atera zitzaidan. Ldi IL 32. Orok egiten dute lan egiñâlean. “Según su capacidad” . Or Eus 275. Arnas batean zijoan egiñalan eskalea. TAg Uzt 255. Jatorrizko auleria ori egiñalean erremediatzeko. Vill Jaink 132. Bularka dagi egiñ / alean. “Esfuerza, opone el pecho” . Gazt MusIx 121. Danak ixil-ixilik / ta egiñalean. Uzt Sas 97. Propaganda egiten dau / etxura apalean, / konbentzitu gurean / gu egiñalean. FEtxeb 150. Bereizkuntzak gehi ez daitezen eginahalean saiatuz. MIH 141. v. tbn. Muj PAm 22. EA OlBe 97. SMitx Aranz 95. Etxde AlosT 48. Anab Poli 102. NEtx LBB 66. Berron Kijote 146. Biotz osotik otoitz / gure egiñalean.Echag 267. Orduan, nork bere egin-alean, igesegin genduen. Lard 470. Ala ere, onik erten nintzan nere egiñalean. AZink 105.

    Sinonimoak: adlag.

    [ahaleginean]: ahalegina, ahaleginaz, ahaleginean, ahaleginez, buru-belarri, eginahala, ahaleginka g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Google hiztegiak):

    es adlg. haciendo lo posible; con todas las fuerzas
    fr adlg. faisant le possible, de toutes ses forces
    en adlg. making attempts/efforts, doing everything possible
    port adlg. fazendo o que é possível; com todo o poder

    Testuinguruan

    Eginahalean, begi bat behartu nuen iratzargailuaren aldera; oraindik hogei minutu baino gehiago diana jo arte. [Rock’n’roll, Aingeru Epaltza (Elkar, 2000)]

     
  • Maite 9:46 pm on 2021/11/12 Permalink | Reply
    Tags: E   

    enkel 

    adj. Ipar. g.er. Ahula. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    enkel.

    1. “Apático (BN-ciz)” A Apend.

    2. ” Intxaur enkela, nuez negra, incomible (BN-ciz)” A Apend.

    3. + engel (B ap. Izeta BHizt). Débil. “Delgado, débil. Hau mutiko engela duk ” Izeta BHizt. Hain dira hauskor [loreak] ! Jorrai kaska enkhel bat aski, han berean kalitzeko. SoEg Herr 1-11-1956, 1.

    Sinonimoak: izond. Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [ahula]: ahul, argal, maiskar, makal, maskal, mehe, mengel, enul Ipar., erkin Ipar., erpil Ipar., flako Ipar., malet Ipar., mendre Ipar., kaden Bizk., meko Bizk., herbal Ipar./Naf., aloxo g.e., gelbera g.e., magalo g.e., debil Heg. beh., entoil Ipar. g.e., flux Ipar. g.e., hozkil Bizk. g.e., makar Bizk. g.e., txakil Bizk. g.e., gelge Gip. g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adj. (ikus ahul) débil, endeble
    fr adj. faible, fragile
    en adj. weak
    port adj. fraco(a), débil

    Testuinguruan

    Gizon zahar, enkel eta gaixoa da. #gaurkohitza

     
  • Maite 11:09 pm on 2021/11/10 Permalink | Reply
    Tags: E   

    egoskin 

    iz. Infusioa. Tea eta gainerako egoskinak. Haren egoskinarekin bustiaz begiko mina eztitzen da. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    egoskin. (BN, S ap. A ; VocBN→Dv, Foix). Infusión. “Décoction” Foix. Haren egoskinaeki bustatzez edo müstükatzez begiko mina estitzen da. Alth Bot 17.

    Sinonimoak: iz.

    [infusioa]: edabe, infusio, tisana (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. infusión
    fr iz. infusion
    en iz. infusion
    port iz. infusão

    Testuinguruan

    Haren egoskinarekin bustiaz begiko mina eztitzen da. (Hiztegi Batua)

     
  • Maite 11:46 pm on 2021/10/23 Permalink | Reply
    Tags: E   

    elezu 

    adj. Berritsua. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    elezu. v. eletsu.

    eletsu. (B, L, BN, S; -lh- Lecl, Dv, H), elatsu (R, S; -lh- Foix), elazi (R-uzt), elazu (Sal), elezu (AN-ulz, B). Ref.: A (eletsu, elatsu, elazi, elazu); Lh Eusk 1919-1920 (II), 80; Lh (elhatsü, elhetsu); Lrq (elhetsu); Inza EsZarr 176; Izeta BHizt (elezu); EI 296. Hablador, charlatán, locuaz. ” Elazu, embustero, hablador” A. “Bavard” Foix. ” Elhatsü (S-saug), qui prête à la critique, à la discussion” Lh. “P[eu] u[sité]: on dit, selon le cas, babalaut ou elhekari ” Lrq. v. elati.
    Gizon galduak phizten ditu eskatimak, eta elhetsuak makhurtzen ditu buruzagiak. Dv Prov 16, 28 (Ol berritsu ). Obroena erranen du berorren baitan: zer elatsu dud adexkide kura. Mdg 148. Bazkari guzian solas guti egin zuen erretorak, hura bethi hain arrai eta elhetsu zena. M. Iriart GH 1927, 59.

    Sinonimoak: iz.

    [berritsua]: berri-jario, berriketari, berritsu, eletsu, erausle, hitz-jario, hitz-mizti, hitzontzi, hiztun, jolastun, mokokari, elekari Ipar., eleketari Ipar., berba-jario Bizk., berbaldun Bizk., berbati Bizk., berbatsu Bizk., berbontzi Bizk., kalaka Ipar./Naf., kalakari Ipar./Naf., elestari Zub., eleberriti zah., erasle Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. hablador, -a; charlatán, -ana; locuaz
    fr izond. bavard, -e ; causeur, -euse
    en izond. talkative, chatty, loquacious
    port izond. falador, -a, charlatão, -ona

    Testuinguruan

    Haurra oso elezua zen. #gaurkohitza

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel