Tagged: H Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:33 pm on 2021/11/24 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hamahiru 

    1 zenbtz. Hamabi eta bat, 13. Hamahiru urte eman zituen eri. Hamahiru urtez preso egona. Hamahiru hortzeko area. Bost liberako hamahiru txanpon. Hamahiruren artean. Berrogeita hamahiru. Hamahiru mila. Heldu diren hamahiruak onik heldu dira. 2 iz. Zenbaki arrunten segidan hamahirugarrena. Hamahirua zenbaki itsusia dela esaten dute batzuek. Sei eta zazpi hamahiru dira. Hamahiru zenbakia. 3 (Data adierazteko). Aurten, otsailaren hamahirua igandea da. Hurrengo egunean, ekainak hamahiru, bete egin zitzaigun desira. Uztailaren hamahiruan bukatuko dugu ikastaroa (Hiztegi Batua)

    Wikipedia:

    Hamahiru (13) hamabiaren ondoren eta hamalauaren aurretik doan zenbaki naturala da. 13 seigarren zenbaki lehena da, 11aren ondoren eta 17ren aurretik.

    Iturria: Wikipedia, hamahiru

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) zenbtz. zehazt. trece (2) iz. [zenbakia] trece
    fr (1) zenbtz. zehazt. treize (2) iz. [zenbakia] treize
    en (1) zenbtz. zehazt. thirteen (2) iz. [zenbakia] thirteen
    port (1) zenbtz. zehazt. treze (2) iz. [zenbakia] treze

    Testuinguruan

    Gaurko hitzak gaur hamahiru urte bete ditu! #gaurkohitza

     
  • Maite 12:49 pm on 2021/10/30 Permalink | Reply
    Tags: H   

    harpa jo 

    Iseka-edo egin. Ik. adarra jo. Hori ez duk arrazoia, hori harpa jotzea duk. Irakurleari harpa jotzeko idatzia. Harpa jotzen ari da: txantxetan ari da. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    HARPAJO (V-gip, G-azp). Ref.: Etxba Eib; Gte Erd 164 y 271. Tomar el pelo, burlarse. “Arpia joten, loc. adv. que significa: en broma. Arpia joten diardu eta ez zeixozu ezer sinistu” Etxba Eib. “Alkarri arpa jotzen ari dira (G-azp)” Gte Erd 271. “Arpa jotzen ari da (G-azp)” Ib. 164 (junto a beti neri adarra jotzen ari da, etc., de otras zonas). Cf. supra los ejs. de Iraola, donde se juega con el sentido literal y fig. de la expresión. Ori eztek arrazoia, ori dek arpa jotzia. Iraola 98. Pikaru orrek ez du besterik: / maleziya eta tranpa; / gazte-gazterik ikasiya da, / ederki jotzen du arpa! Auspoa 63-64, 183. Alain Robre Grilleten nobelak irakurri ezpadituzu, nere ipui au, irakurleari “arpa jotzeko” idatzia dala, uste izango dezu. NEtx Antz 101. Utzi itzazu alde batera ziriketa beltz oiek. Ezpaitegu denbora arpa-jotzen galtzeko astirik. Ib. 118. Mutil zarrari erasotzen zioten, arpegian “arpa-jotzeko” irri-parre gaiztoa, agiri zutela. Ib. 119. Errero-perratzale Bilabonakoa, arpa jotzeko ez dek toki txarrekoa. Egan 1976, 226. Ez, beintzat, lanik ez dagoala esanaz arpa joaz ibili. AZink 140.

    Sinonimoak: ad. beh.

    [adarra jo]: adarra jo (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es tomar el pelo, burlarse
    fr se moquer de qqn
    en to make fun of sb/sth, to pull sb’s leg
    port pegar no pé de alguém

    Testuinguruan

    MIKEL.- (Moztuz eta adarrean) Tira, Xanti. Zer behar duk? Ez hintzen guri harpa jotzera etorriko, ez?… [Adio, ene Margari, Goenkale, 2001 (Egungo Testuen Corpusa)]

     
  • Maite 10:37 pm on 2021/10/09 Permalink | Reply
    Tags: H   

    heiagoraka 

    adb. Heiagoraz. Eskuak bere begitarte erreari loturik, heiagoraka ari zen. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    heiagoraka. (H), heigoraka. A gritos, gritando. “À hauts cris” H. Izialdurak heiagoraka abiarazi zituen. “Prae timore clamaverunt” . Dv Mt 14, 26 (Ip oihuz hasi). Heigoraka zauden (muttiko) bi biak. Iratz (ap. DRA). Eskuak bere begitarte erreari lothurik, heiagoraka ari zen. “Il se lamente sans arrêt” . Barb Leg 24. Heiagoraka joan zen gero jaunaren ganat, eta, bethi bezala, Maria Balentinaren gain eman zituen oro. “En poussant les hauts cris” . Ib. 68.

    Sinonimoak: adond.

    [heiagoraz]: heiagoraz Ipar. jas. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. (Ipar.) gritando, gimiendo
    fr adb. (Ipar.) gritando, gimiendo
    en adb. (Ipar.) gritando, gimiendo
    port adb. (Ipar.) gritando, gimiendo

    Testuinguruan

    Gau guztia heiagoraka egon ginen. (Elhuyar hiztegia)

     
  • Maite 10:32 pm on 2021/09/27 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hozkirritu 

    da/du ad. Bizk. hozkirritu, hozkirri/hozkirritu, hozkirritzen. Hotza sentitu edo sentiarazi. Aire zirimolak hozkirritu zuen Nathaniel. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hozkirritu.

    1. (V-gip ap. Iz ArOñ ). Sentir frío. ” Oskírrittuta, un poco frío, destemplado” Iz ArOñ. ” Ozkirrittuta ” Ib. Zugana gatoz / ozkirriturik, / o Iesus ona, su-billa. A Ezale 1897, 170b. Temblar, sentir escalofríos. Asaldu dira Eduma-nausijak, / ixuikaratu moabar gixonak, / ta kanandarrak ozkirritu danak. Arriand EG 1950 (5-6), 3.

    2. ” Ozkirritu, refrescar el tiempo” A Apend. .

    3. Refrescar. Bere beatz-muturra uretan busti ta nere mingaña ozkirritu (freskatu) dezan. Ir YKBiz 308. [Errege-semea] an itxi dot asperenka izaroko okoluan, axeak ozkirritu dagian. Larrak EG 1959 (3-6), 185.

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    ad. Bizk. [hotzikaratu]: hotzikaratu

    iz. Bizk. [hotzikara]: hotzikara, hozkirri Bizk.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) ad. da sentir frío (2) ad. refrescar el tiempo (3) ad. da, ad. refrescar(se)
    fr (1) ad. da avoir froid (2) ad. rafraîchir
    en (1) ad. da feel cold (2) ad. cool, freshen
    port (1) ad. da sentir frio (2) ad. refrescar

    Testuinguruan

    Aire zirimolak hozkirritu zuen Josu. #gaurkohitza

     
  • Maite 12:40 pm on 2021/09/12 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hartakotz 

    lok. Horregatik. Hartakotz otoitz egiten diot Maria beti birjina dohatsuari. Alduderi begira lorian nago ni, hartakotz dizkiot egun bertso hauek eskaini. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hartakotz. (BN, S; VocBN→A, H), hartakoz (AN-larr-erro, S; Gèze, Lecl), kartakoz (Sal, R). Ref.: A (hartakoz, kartakoz); Lrq (hartakoz) . Por aquello; por lo tanto, en consecuencia. “C’est pourquo” Gèze. “Pour cela. Nahi zare osasunean izan? Hartakotz, hartakotzat, ian eta edan ezazu hurriki, voulez-vous être en santé? Pour cela, mangez et buvez sobrement” H. “Por aquello, por dicha razón” A. “À cause de cela, c’est pourquoi” Lrq. v. hartarakotz, hortakotz.

    *Ene faltaz, ene faltaz, ene falta handiz hartakoz othoitzen düt. Bp I 68. Zeren beraren grazia gabe, haren boronthate saintia zihaureiek ezin egin baitirozie, ez eta hartakoz beragana hel. FPrS 16. Ezen Jandoni Paulok bere ahal guziak egiñ dituelarik Jainkozko xedez guzien gogarako izatekotz eta hartakotz guzia guzientzat egiñ delarik. Ch III 36, 1. Hartakotz hanitxen hobiago da eztitian osoki tentazionerik gabe izan. Mst I 20, 4 (SP halakotz, Ch hortakoz). Hartakotz manatzen tugu ertor eta Bikari guziak […] katixima haur xoilki, […] erakats eta erakatsaazi dezaten paropietan. CatLan 4. Itxasoala ere gazterik zütian eroaiten herioari akostüma laitian; hartakoz ere ordüz gerletarat. Egiat 256. Hartakotz zure legea / ene arimak maite du. (In Hm 169 ). Hartakotz othoitz egiten diot Maria bethi Birjina dohatsuari. CatLuz 4. Hartakoz, aldian güti egin behar da bethi berri jan ahal dadin. Ip Dial 104 (It hargatik, Ur orregaitik, Dv horren gatik). Hartakotz nahi da behar bezala aphaindu lurra. Dv Lab 77. Hartakotz […] Giristinotasunak eginarazi ditu intzirinak hastapenean, sinhetsia izateko. Hb Egia 144. Hartakotz, [epher aitamak] berak ere, airean ibiltzeko ordean, umeak bezala herrestan zabiltzak. Elzb PAd 17. Ez detzazke jasan holakoak, hartakotz dute bada tzarrek duten bezen higuin. HU Aurp 93. Ageri zen zer egünetara zoan Frantzia eta hartakoz mündü oro erreüs bizi zen. Const 23. Alduderi begira lorian nago ni, / Hartakotz dazkot egun pertsu hauk eskaini. Xa Odol 123. Ba dakik ere nola egonak giren Gasnategin elgarrekin. Hartakotz ez diat nahi hik eni “tu” baizik erraitea. Etchebarne 122. v. tbn. Tt Onsa 55. JE Bur 195. Hartakoz: Tt Arima 119. AstLas 10. Xarlem 56. UskLiB 67. Etch 322. CatS 50. Elsb Fram 155. Mde Pr 50. Casve SGrazi 52.

    Sinonimoak: iz.

    [hartakotz] : horregatik (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. por eso, a causa de eso, por ese motivo
    fr adb. pour ça, à cause de ça, pour cette raison
    en adb. for that, because of that, for that reason
    port adb. por isso

    Testuinguruan

    Hartakotz dut idatzi lan hori, pastorala zer den esplikatzeko. [Argia, 2010-02-28, 2220. zbk. | «Denbora erdia musika eta ibilka, hori ez duzu pastorala», Miel Anjel Elustondo]

     
  • Maite 10:40 pm on 2021/08/21 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hitz(-)erdika 

    1 adb. Laburki, hitz gutxitan. Hitz-erdika erantzun zion senarrari. 2 adb. Gauzak argi edo osorik edo zuzenean adierazi gabe. Ik. zehar-esan. Hitz erdika azaldu ditudan kezkak. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    HITZ-ERDIKA. (L-ain ap. A; T-L).

    a) (Adv.). (Hablar, etc.) con indirectas, por alusiones, veladamente. “Allusion (par)” T-L. Ahal bezain ixilik, hitz-erdika eta ingururekin. JE Bur 127. Ez ditake erran hitz-erdika mintzo direla. Herr 4-12-1958, 1. Itzerdika diñotsa andik aldegin dagiala. Erkiag BatB 186. Argitasun zerbait hitz-erdika ere emaiten duenik. Ardoy SFran 107. Hitz-erdika azaldu ditudan kezkak. MEIG II 68. v. tbn. Mde Pr 199. Ibiñ Virgil 41. NEtx LBB 37. Con pocas palabras, sumariamente, brevemente. Santa Cruz itzerdika, baserritarra balitz bezela. Or SCruz 121. Itz-erdika erantzuten zion senarrari. NEtx LBB 23. Gauza hainitz laburzki eta kasik hitz-erdika eman ditugu. Lf in Casve SGrazi 17.

    b) (Sust.). Pocas palabras, breves palabras. Begiratu zioten alkarri itzerdika batzuk esan bitartean. Ag G 100.

    Sinonimoak (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    [hitz erdika]: laburki, hitz gutxitan.

    [hitz erdika]: erdizka

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) brevemente, con pocas palabras (2) veladamente, con poca claridad; a medias palabras
    fr à mots couverts
    en in a veiled way
    port veladamente

    Testuinguruan

    Hitz-erdika gertatutakoa kontatu zidan. (Elhuyar hiztegia)

     
  • Maite 11:13 pm on 2021/07/12 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hatsankatu 

    da ad. g.er. Hatsankatu, hatsanka/hatsankatu, hatsankatzen || Hatsantu, hatsanditu. Hatsankatu naiz lasterka ibiliz. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hatsankatu. (B, BN-baig-ciz; VocB ), hatsangatu (Dv, A, Foix ap. Lh.). Ref.: A; Satr VocP; Izeta BHizt2. Jadear, sofocarse. “S’essouffler violemment, haleter” Dv. “Atsankatu naiz lasterka ibiliz, por correr tengo sobrealiento” VocB . “Desfallecer. Atsankatu naiz laizterka ibiliz (B), estoy jadeante de andar corriendo” A. “Atsankatu, sofocarse” Satr VocP. v. hatsantu. Irüzkiak büria erreik, Jonas hatsankatüik ziozün. ACasve Ion 4, 8. Xoria, zaude isillik, / ez egin nigarrik. / Zer atzeman dükezü / hola atsankatürik? A CPV 133s (corregido por Azkue en lugar de aflijitürik (v. ChantP 24)). (Part. en función de adj.) Lur huntako gauzen ondotik gabiltza hatsangatuak, akhituak. Dih MarH 288 (ap. DRA). Etzitazken geldirik egon. Nahiago zuten aberen ondotik hatsangatuak ibili. JEtchep 16. Bizpahiru mutiko gazte sartzen dira eta batek erraiten dio, erdi-hatsangatua bezala. Othoizlari nº 52, 47.

    Sinonimoak: ad. g.e.

    [hatsanditu]: hatsantu Ipar., hats-bahitu Ipar., hatsalbotu Zub., hatsanditu jas., hapatu Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da ad. (GN/Ipar.) sofocarse, jadear
    fr da ad. suffoquer, haleter, s’essouffler
    en da ad. to pant, to get out of breath
    port da ad. (GN/Ipar.) sufocar-se, ofegar

    Testuinguruan

    Hatsankatu naiz lasterka ibiliz. (Hiztegi Batua)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel