Tagged: T Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:24 pm on 2022/01/13 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txikitero 

    iz. Heg. Herr. Tabernaz taberna baxoerdiak hartzen ibiltzen den pertsona. Gero eta urriago dira txikiteroak. Txikitero-kuadrilla bat.  (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txikitero. “Poteador, chiquitero. Txikitero amorratua da Bandako diretoria” Elexp Berg. . Bilbo aldeko txikiterotan be asko egon, eta auek, egun onentzat aspaldian baru eginda, atxur galantak egun orretan . Gerrika 106.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Heg.) (lgart.) chiquitero, -a
    fr iz.
    en iz.
    port iz.

    Testuinguruan

    Gero eta urriago dira txikiteroak. (Hiztegi batua)

     
  • Maite 10:27 pm on 2021/12/25 Permalink | Reply
    Tags: T   

    tokolo 

    1 iz. Betekada; betekadaren ondorengo astuntasuna. 2 adj. Potoloa. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1. Insustancial, bobalicón. v. ttokol, totolo (2). Barthou minixtro ohi gaztea gure Berdoly tokoloaz bertzerik dena, nahiz bardin tzarra, bederen bi zangoek goiz arrats beti xutik daukatena. HU Aurp 145.

    2. “(V-arr-oroz), gordinflón” A. v. totolo.

    3. (G-azp). Llenazo, pesadez de estómago. Koipe pillo au artzen badet, egun guzirako tokoloa egingo zaidak nere urdaillean. NEtx LBB 186.

    Sinonimoak: iz. Heg.

    [janari- edo edari-asealdia]: ase, asealdi, asebete, betealdi, sabeltara Ipar., aseka Zub., tripaldi beh., sabelbete g.e., enpatxu Heg. beh., tripakada Heg. beh., tokolo (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. atocinado, -a; fofo, -a; gordinflón, -ona (2) iz. pesadez [de estómago]
    fr (1) flasque; gros, gros(se), grassouillet(ette) (2) lourdeur
    en (1) flabby, fatty (2) bloated feeling, (informal) stuffed feeling
    port (1) balofo (2) peso do estômago

    Testuinguruan

    Indaba-jana egin ondoren egun guztirako tokoloa egin zitzaidan urdailean. (Elhuyar hiztegia)

     
  • Maite 11:08 pm on 2021/12/20 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txantiloi 

    1 iz. Teknol. Forma jakineko xafla edo pieza zapala, zerbait marrazteko eredu gisa erabiltzen dena. Diseinu aldetik ezagutza mugatua dutenek aldez aurretik egindako txantiloiak erabiliko dituzte. 2 iz. Inform. Aurrez prestaturiko dokumentu-eredua, beste dokumentu batzuk sortzeko baliatzen dena. OpenOffice-en txantiloi biltegian ekintza askotarako balio duten txantiloiak aurki daitezke. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txantiloi. ” Txantxilloi (V), escantillón, regla o plantilla que se usa en diversos oficios mecánicos” A. Cf. VocNav: “Chantillón. El chantillón de la ciudad de Pamplona era la vieja tabla del fiel contraste, en la que figuraban inscritos los artículos de las artesanías locales, como lienzos, sayales, márfegas, cotonados, etc., que radicaban en las antiguas rúas de los Sacos o Zacuninda y de las Burullerías”. En DFrec hay 3 ejs. Cf. txantxilloi.

    Sinonimoak: iz.

    [txantiloi] : molde, patroi, barne-zola (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Mar.) escantillón, plantilla, patrón (2) iz. (Inform.) plantilla (3) iz. (Teknol.) plantilla, calibrador; calibre [de verificación]
    fr (1) iz. modèle, patron (2) iz. (Teknol.) calibre
    en iz. pattern [dressmaking]; template [to produce a specific shape]; model [before a finished object]
    port iz. caderno

    Testuinguruan

    Oroitzen dituzue erregela haiek, letrak egiteko txantiloi bat zeramatenak? [Gezurren basoa, Alberto Ladron Arana (Elkar, 2016)]

     
  • Maite 10:20 pm on 2021/12/05 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txandaka 

    adb. Bakoitza bere txandan, elkarri txanda emanez. Ik. aldizka. Apaiz sail bakoitzak aste osoan bete behar zituen Jaunaren etxeko eginkizunak, txandaka. Egun onak eta txarrak txandaka izaten ziren. Txandaka hartu gaituzte nahigabeak eta pozak. Berokia txandaka erabiliko dugu, aste batean zuk eta bestean nik. Txandaka dugu biok burdina urtzeko lana. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txandaka.

    1. (V, G, AN-gip; Lar, Añ (G), H (<ch->)), xaindeka (L-côte), xadaka (Hb), txainaka (AN-gip). Ref.: A (txandaka, xaindeka); SM EiTec1 (txibiri); Garbiz Lezo 279; Etxba Eib; Elexp Berg ; Gte Erd 40 y 244. Alternando(se), por turnos. “(A) veces, por veces, alternando, aldizka, txandaka ” Lar, Añ. “Por turnos, alternativamente. Ola aundi oietan gau ta egun lan egin oi da, baiñan txandaka, gabez batzuek, besteak guk bezela ” A. ” Gure tallarrian, sapatuetan, txandaka eitxen juau zeñek atara txibirixak ” SM EiTec1 (s.v. txibiri). ” Barriak eta negarrak txandaka ibiltzen dira ” Etxba Eib. . ” Anai-arrebak txandaka zaintzen dabe ama ” Elexp Berg. . ” Egun onak eta txarrak txandaka izaten ziren (G-azp-goi, AN-gip)” Gte Erd 244. v. aldika. Tr. Documentado sólo en autores meridionales. En DFrec hay 7 ejs. de txandaka. Oitu zaite Meza nagusietara txandaka bada ere. AA III 411. Geroko egun batzuetan Apostoluak ondotik kendu etzitzaiozkan, eta zeruko Aingeruakin txandaka progua egiten zioten. Lard 536. Txandaka bata bestearen buru edo agintari asteoro bakoitza izatea. Aran SIgn 95. Egoten ziñala gau ta egunetan / barautan, / orazio, / zilizio / azoteakin txandaka. MSIgn 346. Meralla txandaka ibilliko degu, aste batean zuk, eta bestean nik. Moc Damu 9. Apaiz-sail bakoitzak aste osoan bete bear zituen Yaunaren etxeko eginkizunak, txandaka. Ir YKBiz 2n. Auziei buruz iritzbideak ezartzea, aitatu ditugun lege-onuemallariak, txandaka, egin bezate. EAEg 30-12-1936, 684. Txandaka degu biok burni-urtze-lana. NEtx Antz 18. Arkitu ote litezke une berean guregan Aingeru ona ta gaiztoa? –Ez uke arrigarri; baña naiago diñat txandaka iduritaratzea, batak edo besteak eragiten gaitunean. Or QA 57. Anai-arrebak txandaka egin oi zuten zaiketa. Etxde JJ 249. Egin zituzten aurrerako ta atzerako jira-birak, eskuak eta oñak txandaka lurrean jarrita. Anab Poli 111. Goardiak ere egiten giñun txandaka. Salav 73. Txandaka artu gaituzte naigabeak eta pozak. NEtx LBB 74. Igande ta jaiero, musika taldeagaz txandaka, lau pieza joten zituan tanboliñak. Etxabu Kontu 40. [Paketea] bizkarrean txandaka artuz, abitu giñan Gorrotolan gora. JAzpiroz 152. Beti batek irabaztekotan, ez dago zer egiñik. Txandaka bear dira tristurak eta pozak. Albeniz 169.
    v. tbn. Bil 131. Ag Kr 13. Bilbao IpuiB 91. SM Zirik 9. Erkiag BatB 51. Osk Kurl 74. Ataño TxanKan 145. Gauetan, txandaka-txandaka, bi lagunek guardia egiten genion erri guziari. Alkain 34. (Con sentido espacial).Alternando.
    Esan bear det errenkada batean baso piñua eta bestean insignis txandaka aldatu zituztela. Munita 69.

    2. tandaka (R ap. A), dandaka (BN ap. A; VocBN, H). “Par pac” VocBN . “Par fois, à reprises; par termes” H. “A plazos” A.

    3. tandaka. Por grupos. Etxiak ezarriko dütü tandaka. Zunbatenaz eta hobe beitirateke, hanbatenaz prezioak harzalek gorago dütükie. Herr 28-4-1960, 3. Huna orai, tandaka tandaka, ministerio bakhotxaren pekoak.Eskual 17-1-1908, 3.

    Sinonimoak: adond.

    [elkarri txanda hartuz]: aldika, aldizka, txandan (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. por turnos, a turnos, por tandas, alternando
    fr adb. alternativement, à tour de rôle, chacun à son tour
    en adb. by turns, in turns
    port adb. em turnos, em lotes, alternando

    Testuinguruan

    Txandaka joan dira sartzen Landako gunera bisitariak, pilaketarik gabe. [Ainhoa Sarasola (mold.), Berria.eus]

     
  • Maite 11:28 pm on 2021/11/04 Permalink | Reply
    Tags: T   

    taxutu 

    du ad. taxutu, taxu/taxutu, taxutzen || Taxua eman, itxuratu, moldatu. Ik. tankeratu. Bertsoen tankerara taxuturiko olerkia. Liburuak gai aberatsa du, ongi taxutua eta zehatz eta garbi aditzera emana. Zumarragan taxutu zen zeharo, eta biribildu, asmo eder hori. Ederki taxuturiko gizakiak ugaritu ditu eleberri honetan. Definizio moduan taxuturiko esaera. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

    [tankeratu]: antzeratu, itxuratu, tankeratu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) du ad. componer, arreglar, preparar, disponer (2) du ad. dar forma; moldear, plasmar, diseñar (3) du ad. (GN) calcular, tantear, tasar
    fr (1) du ad. préparer, organiser, arranger ; adapter, accommoder (2) du ad. [itxuratu] donner forme, formaliser, mettre en forme, façonner (3) du ad. calculer, estimer, évaluer
    en (1) du ad. [egokitu] to arrange, to organize, to prepare; to adapt (2) du ad. [itxuratu] to shape, to form; to mould (Br); to mold (Am); to draw up [plan, programme, scheme] (3) du ad. [kalkulatu] to calculate, to estimate
    port (1) du ad. componer, arreglar, preparar, disponer (2) du ad. dar forma; moldear, plasmar, diseñar (3) du ad. (GN) calcular, tantear, tasar

    Testuinguruan

    Bizitzea egokitu zitzaizkion garai nahasi eta arriskutsuek taxutu zuten bere lana eta gogortu oinarritzat dituen argudioak. [Herritarra, Thomas Hobbes / Esteban Antxustegi (EHU, 2004)]

     
  • Maite 10:03 pm on 2021/10/29 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txitxildu 

    du ad. txitxildu, txitxil, txitxiltzen|| Bizk. g.er. (Begiak) erdi itxi. Begiak txitxildurik begiratzen zuen urrunera. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txitxildu. (V-och-gip ap. A). “Entornar (los ojos). Loen loaz ezin dot geiago, aspaldion nago begiak txitxilduta dodazala ” A.

    Sinonimoak: ad. Bizk. g.e.

    [txilotu]: txilotu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. (B) entornar [los ojos]
    fr du ad. fermer à demi, ouvrir à moitié [les yeux]
    en du ad. to half-close [eyes]
    port du ad. (B) entornar [los ojos]

    Testuinguruan

    Begiak txitxildurik begiratzen zuen urrunera. (Hiztegi Batua).

     
  • Maite 9:36 am on 2021/10/16 Permalink | Reply
    Tags: T   

    tuta 

    Hiztegi Batuan

    tuta 1. > 1 iz. Ipar. Turuta. 2 iz. Ipar. [Oharra: Euskaltzaindiak, tuta-k euskara idatzian izan duen erabilera kontuan harturik, forma hori ‘tutua, hodia’ adieran ez erabiltzea gomendatzen du; ik. tutu; hodi].

    tuta 2. > adj. Ipar. Pertsonez mintzatuz, ganora gutxikoa. Mihi gezurtiaz diru biltzen ari dena tuta eta zoroa da.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    tuta 1

    1 tuta. 1. (BN, S, R ap. A ; VocBN, Hb, Dv (BN), H, Foix) (Nombre aplicado a diversos instrumentos como cuerno, trompa, corneta, clarín, bocina, etc.). “Cornemuse à un seul tuyau” VocBN. “Instrument à vent, habituellement une corne, qui n’a qu’une note et ne rend qu’un son” H. “Cuerno o corneta de cuerno” A. “Corne creuse pour signaux d’ appel, tüta” Foix (Lhande deduce de aquí un supuesto tema tüt). v. turuta, 1 tutu.

    2. (V-ger, L, BN, S, R-uzt; Hb, Gèze→Dv, Alth). Ref.: A; Lh . “Tüta, navette” Gèze. “Canette” Ib. 322. “Navette. N’est-ce pas plutôt la canule renfermée dans la navette?” Dv. “Lanzadera del telar” A. “Khanabera mehe zathi bat, hari itzulikatuz bethea, lantzaderan haria alde bat eta bertze deramana” Alth in Lander RIEV 1911, 597. Para una descripción completa de un telar, v. Lhande pág. 411. Sare-xulo bakoitza lau ari-gurutzez: / aiñezkak (marsoka, tuta) zenbat zizta, neurtzen asi zaitez. “Lanzadera” . Or Eus 104.

    3. Tubo.

    4. “(V-ple-arr-oroz-m-gip, G-goi), tango, juguete de niños; vulg., cotán” A. v. 1 tango.

    5. Sonido de bocina de automóvil, sirena, etc.

    tuta 2

    (A, que cita Dv Prov), tut (Dv, A). “Vain, léger” Dv. Cf. tut. v. tutari. Mihi gezurtiaz diru biltzen hari dena, tuta eta zoroa da. Dv Prov 21, 6.

    (Jarraitu irakurtzen)

    Sinonimoak: iz. Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [anezka]: anezka    

    [turuta]: turuta, tutu, korneta Heg.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1. (1) iz. (Ipar.) corneta, cornetín, clarín (2) iz. (Ipar.) tubo, conducto || 2. vano, superficial, vacío; voluble
    fr 1. (1) iz. (Ipar.) cornet, cornet à pistons, clairon (2) iz. (Ipar.) tube, conduit(e) || 2. superficiel, creux, vain; versatile, inconstant
    en 1. (1) iz. (Ipar.) cornet, bugle (2) iz. (Ipar.) tube, pipe || 2. superficial, frivolous, empty-headed; unstable
    port 1. (1) iz. (Ipar.) corneta, corneteiro, clarim (2) iz. (Ipar.) tubo || 2. fraco, ralo, superficial; volúvel

    Testuinguruan

    Mihi gezurtiaz diru biltzen ari dena tuta eta zoroa da. (Hiztegi batua)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel