Tagged: A Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:31 pm on 2022/05/22 Permalink | Reply
    Tags: A   

    argi-muki 

    iz. Metxa; metxaren zati errea. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ARGI-MUKI (SP; -khi Hb). “Mèche de chandelle. Argi mukiz lizuntzea” SP. Kea darion argi-mukia eztu itzaliko. (Is 42, 3). Ir YKBiz 116 (Ol muki illurrena; Dv mitxa, Ker argizari).

    Sinonimoak: iz.

    [argi-muki]: muki, babil, metxa Heg., drunda g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. moco, mecha
    fr iz. mèche
    en iz. wick
    port iz. mecha, pavio

    Testuinguruan

    Kandela pizteko argi-mukiari su eman behar zaio. #gaurkohitza

     
  • Maite 10:29 pm on 2022/05/02 Permalink | Reply
    Tags: A   

    albiriste 

    1 iz. Zah. Berri ona; berri ona dakarrenari ematen zaion saria. Eman iezadazue albiriste, berri on bat eman nahi baitizuet. Albiriste saria. 2 iz. Albistea. Albiriste, ez dakienak hobe uste (esr. zah.). (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    albiriste. Etim. v. DCECH s.v. albricias.

    1. (Lar, H). Noticia. “Bonne nouvelle. Ce mot est usité en Labourt pour ‘félicitation’. Il dit encore en V, G, nouvelle en général” H. v. albiste. Albiriste, / Eztakianak hobe uste. Saug 200. Beraz albiriste hunez, giristino Iainkotiarrak, esporza zaitezte eta konberti zaitezte Iainko on hunen gana, dakusazuenaz geroz zein on den Iainkoa baithan fidatzea. Harb 271. Ajola-gabeturik uzten zuen baten edo besteren berri ematen ziolarik, edo-ta ezteietarako egin erazi zuen jantziarekiko albiristea jaulkitzen. Mde HaurB 33.

    2. (V, G ap. A ; SP, Lar, H (V, G, L)). Albricias. “Albiristeak, étrennes qu’on donne à celui qui apporte une bonne nouvelle” SP. “Albricias, buenas nuevas, noticias” Lar. “Étrenne, récompense pour une bonne nouvelle qu’on annonce” H. Baldin Aingiru batek erran baliaze Iainkoaren partez, ifernuan daudenei: Ea, iende penatuak, indazue albiriste, berri on bat eman nahi deratzuet. Ax 604 (V 388).

    Sinonimoak: iz. zah.

    [albistea]: albiste, berri, izpar g.e., notizia Heg. beh. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. albricias (2) iz. Ik. albiste
    fr (1) iz. offrandes, cadeau, présent (2) iz. nouvelle, information
    en (1) iz. gift, reward (2) iz. news
    port (1) iz. alvíssaras fpl. (2) iz. notícia

    Testuinguruan

    Buruz ikasi genuen garai hartan, itzulpena Gabriel Arestirena zela esan ziguten. Eta egia da, niri bederen, pasarteren batzuek belarriko mina eragiten zidatela. «Indazu albiristea» ospetsua zen bat. Eta bestea, doinuak goia jotzen duen unean kantatu beharreko «…bihar izan dadin, Internazionala gizonaren adin!» hura. Eta ez zen genero kontua orduan krakatekoa eragiten ziguna… [Albiristea, Andoni Egaña (berria.eus, 2022-05-01)]

     
  • Maite 8:41 am on 2022/04/21 Permalink | Reply
    Tags: A   

    amainari 

    iz. Seduzitzen duena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    amainari. “Celui qui aime à employer des paroles flatteuses et fallacieuses” Dv (→) A.

    Sinonimoak: iz.

    [amainari] : limurtzaile, seduktore, seduzitzaile

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. seductor, -a
    fr iz. séducteur, séductrice; charmeur, charmeuse
    en iz. seductive, (male) seducer, handsome devil, (female)seductress, temptress
    port iz. sedutor(a)

    Testuinguruan

    Amainari aparta zen, eta bere sortzeko gaitasunarekin ikusleak erakartzen zituen. #gaurkohitza

     
  • Maite 10:06 pm on 2022/04/12 Permalink | Reply
    Tags: A   

    arraitsu 

    adj. Distiratsua, argia. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    arraitsu.

    1. (H). Radiante, resplandeciente. “Qui rayonne” H. v. arraiotsu. O iguzki adimendu guztien arraitsua, / Prudenziaz argi zazu arren ene burua. EZ Man I 38. O begi gorputz tristeen iguzki arraitsua! / Hitaz ere mintzatzeko nahi nikek donua. Ib. 135. Kristalaren baldea. / Zuzi arraitsua. / Lanpa airekoa. EZ Man II 197. Zeruek dute iaunarren / deklaratzen gloria […] / Egun arraitsuak ere / orobat du egiten. EZ Eliç 372. Urrezko szeptro, diadema / eta tronu arraitsuak. Gç 160. Zur eder, zur arraitsua / zur guziz preziatua, / Gorphutz haren ukiteko / Izan-zare hautatua. CantIzp (ed. 1813) 77.

    2. (SP, Lar, VocCB, Dv, H, A). Jovial, afable. “Joyeux” SP. “Afable” Lar. “Afable, alegre, de ameno trato” VocCB. “(He), porté à la gracieuseté, gracieux” Dv. “Gai, affable” H. “Arraitsu (L, He), cortés, afable” A (que lo toma seguramente de Dv). Atarira ertetzen ziran etxekoandre maratzak eta aur jostariak, arraitsu (afable) agurtzen zittuzten Gipuzkoako aundikiak. Etxde AlosT 15. Izan zaitezte lengoak aitarekin: alaiak, arraitsuak eta jostakoiak. Etxde JJ 217.

    Sinonimoak: iz.

    [arraitsu]: distiratsu, argi. Ant. ilun (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. (batez ere Ipar.) radiante, resplandeciente (2) izond. (batez ere Ipar.) alegre, jovial
    fr (1) izond. (batez ere Ipar.) radiante, resplandeciente (2) izond. (batez ere Ipar.) alegre, jovial
    en (1) izond. (batez ere Ipar.) radiant, splendid (2) izond. (batez ere Ipar.) happy, cheerful,
    port (1) izond. (batez ere Ipar.) radiante, resplandeciente (2) izond. (batez ere Ipar.) alegre, jovial

    Testuinguruan

    Ume alaiak, arraitsuak eta jostalariak dira. (Elhuyar hiztegia)

     
  • Maite 11:54 pm on 2022/04/07 Permalink | Reply
    Tags: A   

    amainu 

    iz. Lausengua. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    amainu. (Dv→A). “Caresse, flatterie par laquelle on cherche à gagner, à séduire les personnes” Dv.

    Sinonimoak: iz.

    [lausengua]: balaku, eztikeria, zurikeria, zuriketa, losintxa Gip., koipekeria adkor., lausengu Ipar. jas., leunkeria Ipar. jas. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. lisonja, zalamería
    fr iz. flatterie, adulation
    en iz. flattery; adulation
    port iz. lisonja, bajulação

    Testuinguruan

    Bere hitzei jaramonik ez egin, amainuak dira. #gaurkohitza

     
  • Maite 11:54 pm on 2022/04/06 Permalink | Reply
    Tags: A   

    algara 

    iz. Barre oihua. Ik. karkara. Jendearen algarak eta txaloak. Bat-batean ematen diote denek algara handiaz barreari. Maite nuela esan nionean, algara batez erantzun zidan.  (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

    [barrea]: barre, barre-antz, iji eta aja, iji-aja, ijiji-ajaja, irri, karkaila Ipar., karkara Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. carcajada, risa (2) grito, vocerío
    fr iz. cri de joie, éclat de rire
    en iz. loud laugh, guffaw
    port (1) iz. gargalhada, riso (2) grito, berro

    Testuinguruan

    Jendearen algarak eta txaloak entzun dira. #gaurkohitza

     
  • Maite 9:40 pm on 2022/03/24 Permalink | Reply
    Tags: A   

    aho-uhal 

    aho uhal, aho-uhal iz. Ahokoa, brida. Zaldia aho uhaletik hartuta (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    AHO-UHAL. “Aougal (aoubal), rienda” BeraLzM. Eskerreko ao-ugala lasaiturik, zaldiak okertzean. Zait Sof 30. Zaldiak oiuka aizatuz batera, aougalak eskuz iñarrosten zituten. Ib. 30. Zaldia abo-ugaletik artuta. Etxde JJ 277. Ao-ugaletik (brida) eutsi zion ni igo nendin. Etxde Itxas 126. Ao-ualetik elduaz. Berron Kijote 209. Ao-ugaletik geldi-erazi zuan Rozinante. Ib. 45.

    Sinonimoak: iz.

    [aho(-)uhal] : brida, gida

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. rienda, brida [del caballo]
    fr iz. rêne,
    en iz. rein, bridle
    port iz. rédea, bridão

    Testuinguruan

    Zaldi gazteari aho-uhalak labur. (Elhuyar hiztegia)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel