Tagged: A Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:28 pm on 2020/11/22 Permalink | Reply
    Tags: A   

    arigune 

    Euskaraldian, euskaraz aritzeko guneak.

    Ariguneek, edo euskaraz aritzeko guneek, euskaraz hitz egiteko aukera bermatzen dute uneoro, izan entitate barruan edo izan entitateak herritarrekin duen harremanean.

    euskaraldia.eus (moldatua)

    Euskaraldia

    Euskara ulertzen duten hiztunen arteko hizkuntza ohiturak aldatzeko ariketa soziala da Euskaraldia, gizartearen gune guztietara zabaldua eta denborari dagokionez mugatua. Euskaraldiaren helburu nagusia herritarren hizkuntza ohiturak aldatuta euskararen erabilera handitzea da. 2020an, azaroaren 20tik abenduaren 4ra egingo dugu ariketa eta aurten, norbanako bezala (ahobizi edo belarriprest izanez), parte hartzeko aukeraz gain, taldean parte hartzeko aukera ere izango dugu ariguneen bidez.

    Testuinguruan

    Aurten bi modu egongo dira entitate barruan parte hartzeko. Batetik, ariguneak sortuko dira, eta ahobizi eta belarriprest moduan parte-hartuko badute ere, modu kolektiboan egingo dute ariketa. Eta, bestetik, ariguneetan egon ezin duten kideak daude; horiek, iaz bezala, norbanako moduan egingo dute ariketa: belarriprest eta ahobizi rolekin. euskaraldia.eus

     
  • Maite 8:17 pm on 2020/11/20 Permalink | Reply
    Tags: A   

    ahobizi 

    Euskaraldian…

    Euskaraz ulertzen duten guztiekin euskaraz egiten du uneoro. Kideek euskaraz ulertzen ote duten ez dakienean lehen hitzak, beti, euskaraz egiten ditu; euskaraz ulertzen badute, euskaraz jarraitzen du. Batzuetan zaila izan arren, elkarrizketa elebidunetan ere euskarari eusten dio kideek ulertzen dutenean.

    euskaraldia.eus (moldatua)

    Euskaraldia

    Euskara ulertzen duten hiztunen arteko hizkuntza ohiturak aldatzeko ariketa soziala da Euskaraldia, gizartearen gune guztietara zabaldua eta denborari dagokionez mugatua. Euskaraldiaren helburu nagusia herritarren hizkuntza ohiturak aldatuta euskararen erabilera handitzea da. 2020an, azaroaren 20tik abenduaren 4ra egingo dugu ariketa eta aurten, norbanako bezala (ahobizi edo belarriprest izanez), parte hartzeko aukeraz gain, taldean parte hartzeko aukera ere izango dugu ariguneen bidez.

    Testuinguruan

    Ahobizi izateak ez du euskaraz hitz egiteko gaitasunarekin zerikusirik, jokaerarekin baizik! Ahal duzun guztietan euskara erabiltzeko prest? Ahobizi zara! euskaraldia.eus

     
  • Maite 10:18 pm on 2020/11/10 Permalink | Reply
    Tags: A   

    artesi 

    1 iz. Gip. eta Naf. Pitzatua, arrakala. Paretan egindako artesi zabal xamar batek bide ematen zuen dena ikusi eta dena aditzeko. 2 iz. Buruko ileak orraztean egiten den marra. Ileko artesia xuxen-xuxen egina zuen (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1 artesi.

    1. (G-to, AN-larr-gip), artasi (G-bet, AN), artazi (G, AN-gip), artezi. Ref.: A (artasi, artazi, artesi, buruzpide); Asp Leiz; Iz To (artesiya). Hendidura, grieta. “Grietas de las manos” A. “Etxe batean armiarma-sareak eta autsa ta itzasiak edo artesiak agiri diranean, etxe artan ezta buruzpide onik (G-to)” Ib. s.v. buruzpide. “La grieta (de la madera)” Iz To. “Grietas en la tierra, producidas por sequía persistente” Asp Leiz. v. 1 arteka. Beroakin zabaldu ta otzakin estutu: arritzar aiek artezituta gelditzen ditun. Artezi aietan goroztizko ziriak sartzen dizkiñat gero. Eston Iz 43. Arkaitz-artesi ta arbol-zuloetan egiñ oi zituzten beren erresumak erle zuur maratzek. Berron Kijote 124. Nere begiok itxi bear ote, aurrez-aurre / kezka-gaia dudalarik, nai ta ez ikusteko gero / arimaren zaurien artesietatik? Ib. 157. Adarrak moztu, laban batekin artesi bat egin ta artesiortan bi garagar-ale jarri. Ostolaiz 105. (G-to, AN-gip). “(G-to), un taladro en la oreja del ganado lanar” A. “Corte o señal en la oreja del ganado lanar” BU Arano. 2. (G-goi ap. A ), artasi (G-azp) Raya del pelo. “Artesi okerra daukezu buruun” (G-goi). “Artasia atera” (G-azp).

    2 artesi. (V-gip, G-goi). Ref.: Urkia EEs 1930, 30; Iz ArOñ . Cercado para guardar y ordeñar las ovejas. “Ardiak euki ta jeizteko txabol-ate ondoan egiten dan esia” Urkia EEs 1930, 30. “Pesebre de ovejas” Iz ArOñ. Sarratu ein daunarren / laño itsubak… / [ardi] danak artesirantza / bere txistubak. Zidorra Euzk 1929, 208. Gero badaude arrizko artesiik eta oiri deitzen zaie eskortak. (G-goi).

    Sinonimoak: iz. G-N

    [arteka]: arteka, pitzadura, arraildura Ipar., arrakala Bizk., pitzatu Gip., artesitu G-N, erdiro Zub., bretxa zah., arrail Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (G/GN) hendidura, grieta (2) iz. raya del pelo (3) iz. cercado para guardar y ordeñar las ovejas
    fr (1) iz. fente, fissure (2) iz. raie
    en (1)  iz. [arrakala] crack (2) iz. [burukoa] parting
    port (1) iz. (G/GN) brecha (2) iz. (do cabelo) risca

    Testuinguruan

    Ileko artesia xuxen-xuxen egina zuen. (Hiztegi Batua)

     
  • Maite 9:50 pm on 2020/11/01 Permalink | Reply
    Tags: A   

    altxatu 

    1 da/du ad. Etzanda edo eserita dagoena zutitu. Altxa zaitez lehenbailehen. Ohetik altxatu. Eskutik hartu eta altxatu zuen. 2 du ad. Jaso, goratu. Eskuak, begiak, burua altxatu. Aingura altxatu. Hirurehun kiloko harria altxatu du bizkarrera. 3 da/du ad. Irud. Boza gero eta gehiago altxatuz ari zen. Bat-batean altxatu zen ekaitz izugarri bat. Haizea altxatu zen eta euria gelditu. Frantziako errepublikan nahasmendu handiak altxatu dira. Prezioak altxatu dituzte. 4 da/du ad. Ipar. Oreaz mintzatuz, harrotu. Ogia altxatu. 5 da ad. (kontra edo aurka-rekin). Matxinatu. Erregearen aurka altxatu ziren. Altxatuko dira jendeak jendeen kontra, erreinuak erreinuen kontra. 6 du ad. Eraiki. Eliza eder bat altxatu zuten. 7 du ad. Ipar. Hartu, jaso, bildu. Altxa ezazu esku ohea eta joan zaitez. Lur onean uzta txarra altxatu duenak hazia laster alda beza. Hil honetan gure herrian bizi direnen izen guztiak altxatuak izanen dira. Film zuzendariak ikusleen saria ere altxatu du. 8 du ad. Ipar. eta Naf. Gorde, ezkutatu. Kutxan altxatua zegoen koroa. Bere gauzak ganberan altxatzen zituen. 9 du ad. Ipar. Kendu, ebatsi. Maiteen nuena altxatu didate. 10 du ad. Ipar. Hazi, hezi. Seme-alabak ongi altxatu. Jainkoaren beldurtasunean hazi eta altxatu ditu. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [jaiki]: jaiki, tentetu, zutitu, haikatu Ipar., jagi Bizk., zutundu Bizk., zutikatu g.e.    

    [hazi]: Ipar.hazi, hezi, mendu g.e., gurendu Ipar. zah.    

    [errebelatu]: asaldatu, bihurritu, aihertu Ipar., bihurtu Ipar., errebelatu Ipar., erreboltatu g.e.    

    [eraiki]: Ipar.eraiki, jaso, eregi Bizk., ekidatu neol., fabrikatu zah., bastitu Ipar. beh.    

    [jaso]: aupatu, goratu, igo, jaiki, jaso, goiti egin Ipar., goraltxatu Ipar., hupatu Ipar., igan Ipar./Naf., aireratu, bildu, jaso, airatu Ipar.    

    [kendu]: harrapakatu, harrapatu, kendu, lapurtu, ostu, arrobatu Ipar., trikun-trakun egin Ipar., ebatsi Ipar./Naf., goratu Ipar. zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1)  da/du ad. [zutitu] levantar(se), incorporar(se), alzar(se) (2) da/du ad. [prezioa] subir, encarecer(se) (3) da/du ad. [norbaiten kontra] rebelarse, alzar(se) (4) da/du ad. [ogiaren orea] levantar(se) (5) u ad. [jaso, goratu] subir, levantar, alzar, elevar (6) du ad. [eraiki] construir, edificar (7) du ad. (Ipar.) (sarritan preso hitza aurretik duela) detener, apresar (8) du ad. (GN/Ipar.) esconder, ocultar (9) du ad. (Ipar.) quitar; robar (10) du ad. (GN/Ipar.) guardar, recoger (11) du ad. (Ipar.) educar, criar

    fr (1) da/du ad. se lever [du lit] ; lever, soulever (2) da/du ad. [prezioa] augmenter, hausser (3) da/du ad. [norbaiten kontra] se soulever, se révolter (4) du ad. (Ipar.) mettre en prison (5) du ad. (Ipar.) garder, cacher (6) du ad. (Ipar.) ramasser, ranger (7) du ad. (Ipar.) instruire, élever, éduquer, dresser [éducation]

    en (1) du ad. to raise, to lift (2) du ad. [salneurria] to raise the price of, to put up the price of, to make more expensive, to increase (3) du ad. to put sth away, to keep, to collect; to organize (4) du ad. [haurrak] to bring up, to rear, to raise (5) da ad. to stand (up) (6) da ad. [garestitu] to rise in price, to increase in price (7) da ad. [matxinatu] to rebel

    Testuinguruan

    Hamaika Gara egitasmoak ekitaldi bat egin du Durangon, ‘Altxa!’ lelopean. [Jon O. Urain, berria.eus]

    Argazkia: Marisol Ramirez, Foku

     
  • Maite 7:53 pm on 2020/10/25 Permalink | Reply
    Tags: A   

    alarma-egoera 

    (lexia) POL. Arazopolitiko edo sozial larri baina iraupen laburrekoa dela eta, gobernuak ezartzen duen estatuaren edo beronen lurraldeko zati baten bizitza politiko-sozialaren ohizkanpoko egoera. Ez du hiritarren eskubiderik murrizten, ez eteten ere. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Euskalterm hiztegian

    alarma-egoera. Ezohiko egoera, hondamendiek, osasun-krisiek, funtsezko zerbitzu publikoen geldiarazpenak edo premia biziko produktuen hornidurarik ezak eragindako normaltasunaren alterazio larria gertatzen denean deklaratzen dena.

    Wikipedian:

    Espainiako legedian, alarma-egoerak (gaztelaniaz: estado de alarma) urgentzia edo larrialdiko egoera murritza adierazten du, suposatuz, Estatuko zati batean aparteko botereak erabili behar direla denboran gehiegi luzatu gabe. Espainiako 1978ko Konstituzioaren 116.2. artikuluak honela azaltzen du:

    «Alarma-egoera Gobernuak adieraziko du, Ministro Kontseiluak emandako dekretuaren bidez, gehienez jota hamabost egunerako, eta kontu-arrazoiak emango dizkio Diputatuen Kongresuari, hori berehalaxe bilduko baita helburu horrekin; Kongresuaren baimenik gabe, ezingo da luzatu epe hori. Dekretuak finkatuko du zein lurralde-esparrutara zabaltzen diren adierazpenaren ondoreak»
    Wikipedia, alarma-egoera

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (lexia) estado de alarma
    fr (lexia)état d’alarme
    en (lexia)state of alarm
    port (lexia)

    Testuinguruan

    Alarma egoera onartu du Espainiako Gobernuak, sei hilabeterako luzatzeko asmoz. [Edu Lartzanguren, berria.eus (2020-10-25)]

     
  • Maite 9:19 pm on 2020/10/18 Permalink | Reply
    Tags: A   

    arrain-belarri 

    iz. Itsas moluskua, maskorrak kanpoaldetik ilunak eta latzak, eta barrualdetik zuriak eta leunak dituena, harkaitzetan itsatsia bizi dena eta sukaldaritzan oso aintzat hartua dena (Ostrea edulis, etab.).

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ARRAIN-BELARRI.

    a) Ostia, pescado, arran belarria” Lcc. “Ostra, ispel, arrain-bearri” BeraLzM. (-beharri BN-baig-mix, S; Dv, H, BeraLzM; arranberri AN-ilzarb). Ref.: A; Bon-Ond 141; Lrq. “Coquille, coque” Bon-Ond. “Coquillage. Syn. maskurra” H. “Trajeron de Santiago conchas (arrainbeharriak)” (BN-mix) JMB Mund IV 18. Cf. Etch 390 arrañ beharri zabala, ‘poisson aux nageoires plates’. Lephoan bazakharkaten orok, edergailu bezala, harri-xuri edo arrain-beharrizko lephoko bat. Prop 1887, 27. “Petite coquillage dont on couvre quelquefois les boîtes” Hb.

    b) (- beharri S). “Trompe de chasse en coquillage” Lh y Lrq.

    Sinonimoak: iz.

    [ostra] : ostra

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Zool.) ostra
    fr iz. huître
    en iz. oyster
    port iz. ostra

    Testuinguruan

    Arrain-belarri erraldoiak jan genituen Oléronen. #gaurkohitza

     
  • Maite 8:37 pm on 2020/09/22 Permalink | Reply
    Tags: A   

    abegikor 

    adj. Abegi ona egiten duena. Ik. abegitsu. Jendea abegikorra da Txilen. Irribarre abegikorra eskaini zion neskari. Egiazko giro abegikor eta harmoniatsua. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

    [abegikor] : abegitsu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  izond. acogedor, -a, hospitalario, -a
    fr izond. accueillant
    en  izond. welcoming, hospitable; kind-hearted
    port izond. acolhedor(a), aconchegante

    Testuinguruan

    Dagoeneko itzuliko ez den normaltasuna aldarrikatu beharrean, beharbada errealitate abegikorragoak eraikitzen/pentsatzen eman beharko genuke gure denbora; eta agian ez genuke hain atxikirik sentitu beharko utzi dugunarekin. [Normaltasuna, Goizalde Landabaso (berria.eus, 2020-09-22)]

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel