Tagged: S Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:58 pm on 2020/11/16 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sesitu 

    iz. Harrapatu.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    sesitu.

    1. (Urt), sasitu (SP, Ht VocGr). Atrapar; apoderase de; embargar (un sentimiento, etc.). “Saisir” SP y Ht VocGr 420. “Anteoccupare, […] lehenik sesitzea ” Urt II 141. Ustekabez hill egunak / sesi ez dezakela [kristaua]. Arg DevB 153. Tenpestak sesitu gaitu. Ib. 214. Elas pena, pena triste / sesitu ziñtuena! Ib. 225. Non ezten berehala / gozo guziez sesitzen / dohatsu bat bezala. Ib. 102. Sesitzen naiz bihotzean / sekulako garriaz. Ib. 8. Laster egiñik apastara / herioak tik sesitzen. Gç 205. Jadanik nau sesitu <zes->, / goritu, / gustia nau beretu [Jesus Haurraren suak]. Ib. 82. Espantu handi batek sesitu darot ene arima. Ib. 43. Nahasmenduak sesitu darot ene bihotza. Ib. 45. Zilha nazazu zauriez, / sesi dolore gustiez / haren amorekatik. Ib. 135. Manatzen zuen ezen izpiritu lohia ilkhi zedillala gizon haren ganik, ezen maiz sesitzen zuen biolentziarekien. He Lc 8, 29 (Lç eduki, Oteiza, Brunet arrebatatu, Dv harrapatu, Ol yabetu, Leon beretu, Or menperatu, Ker artu, IBk menpean hartu). Noiz eta ere izatu baizen hillzeko ikhara batez sasitua. He Gudu 136. Gaitzak ninduenean ondikotz sesitu. Elzb Po 209. En DFrec hay 2 ejs. de sesitu. Embargar. “(L, BN), être saisi par un tribunal” Lh.

    2. “(Tener tal) fruición [del bien que se posee], sasitu ” Lar.

    3. (Aux. intrans.). “Sentir, éprouver un saisissement” Lh. Yende on guziak lotsatu, harritu eta sesitu ziren yakin zutenean Errege kasatu zutela Parisetik. Elsb Fram 132.

    4. Comprender. Hau sesitzeko aski ginuke / bortzgarrenaz orroitzia: / gaizkirik egin daukuteneri / hobea da barkatzia. Mattin 63.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) du ad. (Ipar.) coger, atar, apresar (2) du ad. (Ipar.) entender
    fr (1) du ad. (Ipar.) prendre (2) du ad. (Ipar.) comprendre, saisir
    en (1) du ad. (Ipar.) take, grab, seize (2) du ad. (Ipar.) understand
    port (1) du ad. (Ipar.) agarrar, tomar, segurar (2) du ad. (Ipar.) entender, compreender

    Testuinguruan

    Zorion basa batek sesitu ninduen. [Azken apeza, Piarres Aintziart (Elkar, 2005)]

     
  • Maite 11:42 pm on 2020/10/10 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sarberri 

    iz. Hasiberria.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    sarberri. v. SARTU-BERRI.

    SARTU-BERRI, SARBERRI (L, BN, S ap. Lh; Lar; sarbarri Vc ap. A; Añ). “Novicio, principiante” Lar y Añ. “Recién entrado, novicio, en cualquier ocupación” A. “Nouveau venu, ‘bleu'” Lh. Praile gaztetxu edo sartubarrijak darue nekerik gogorrena. Mg PAb 125. Gatzamalliak bere, izanik sartu barrijak, ikasten dabee neke andijen ta irabazi laburraren bidez zer itxaraten deutseen. Ib. 125. Bere […] soldadubak sartu-barri legez sorrik eta urduriturik egozana. Astar II XII. Bere alabetako gazteen sarberriSor Margaritak bere aizpa ezkonduaren bidez gaztigatu zion. Arr Bearg 423 (ap. DRA). Ik, dakustanez, beti egon gura dok sartu-barri, besteon antzera eskintzariak egin baga. A Ezale 1897, 4b. An egozan sartu barriok [ildakoak], ondar gañean etzinda. Ag Kr 199. Recién entrado (en un edificio, local).Egoki ta bero agurtu zituan jaun sartuberri aiek. TAg Uzt 177. [Zoroetxean] sartu orduko […] esan ei zetsen sartu barriak. SM Zirik 21. Denak begiak sartuberriari buruz itzuli zituzten. JEtchep 102. (Aplicado a cosas).Pekatubaren ultze sartu barrija atera leite erraz. Mg CO 111. Barano aldiz bearnesetik hartua, sartuberria beraz bestearen ondoan. MIH 346. (Con complementos verbales).Jaunaren bidean sarthu berriak, eta oraiño ungi ikhasi gabeak errebelatuko dire. Ch III 7, 2. Untsa beharra günüke orano berriz erakuts lizagien bizitze huna, komentietan sarthü berrier bezala. “Tanquam boni novitii” . Mst I 22, 7 (Ip komentietan sarthü berri; SP ikhastun berri, Ch berthutean aprendiz, Ol asiberri, Pi asibarri). Konpainian sarthu berri bat zen Diego. Laph 170. Apaiz gaztetxoa nintzan ni, Leaburun sartuberria. A Ardi 83. Kaiera sartu-berria dan ontzi illuna. Mok 3. Len esan dutana, argialdian sartu-berri zenbaiti gerta oi zaizkie. Or QA 171. Eta aro ontan sartu-berriak gera. Vill Jaink 77.

    Sinonimoak: iz.

    [sartu berria] : hasiberri

    [nobizio] : nobizio

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1)  iz. novicio, -a, neófito, -a (2)  iz. novel, novato, -a, neófito, -a
    fr  izond. novice, nouveau/nouvelle venu, -e
    en (1)  iz. novice, neophyte (2)  iz. novel, newbie, neophyte
    port (1)  iz. novato (2)  iz. novel, novato

    Testuinguruan

    Sarberriak kantatzera doaz korura. (Elhuyar hiztegia)

     
  • Maite 11:06 pm on 2020/09/03 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sasiordeka 

    iz. Laua iruditu arren, gorantz egiten duen bidea. (Euskalterm)|| iz. Ordeka faltsua.  (Egungo Euskararen hiztegia)

    Sinonimoak: iz.

    [sasiordeka] : ordeka faltsu (Euskalterm)

    Beste hizkuntza batzuetan (Euskalterm):

    es iz. falso llano

    Testuinguruan

    Sasiordekan itolarrian dabilena, ito egiten da mendatean. [Xabier Usabiaga, @XabierUsabiaga

     
  • Maite 9:50 pm on 2020/04/15 Permalink | Reply
    Tags: S   

    saltoki 

    iz. Biz. Zerbait saltzen den, salmentak egiten diren tokia. Ik. saletxe2; saltegi; denda. Plazako saltokietan. Arraina handia denean, saltokira eramaten dute. (Hiztegi batua)

    Sinonimoak

    iz.    [denda]: botiga, denda, saletxe, saltegi

    Beste hizkuntza batzuetan

    • es iz. tienda, puesto de venta, establecimiento (comercial); lonja, mercado
    • en iz. shop, store
    • fr iz. magasin, boutique ; stand
    • port iz. loja, estabelecimento

    Testuinguruan

    Lantokiaren eta etxearen arteko bidean dauden saltokietan erosi ahalko da. (berria.eus, 2020-04-15)

    Argazkia: Foku (Berria.eus)

     
  • Maite 10:52 pm on 2020/02/12 Permalink | Reply
    Tags: S   

    solastatu 

    ad. solastatu, solasta, solastatzen || Solas egin, mintzatu. Santuez solastatu ziren luzaz. Emakumeekin solastatzeaz atsegin hartzen duenak, eta ez dela erortzearen beldur erraten duenak, sinetsarazi nahi du ez dela gizon.  (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    solastatu.

    1. (BN ap. A; Ht VocGr, VocBN, Dv, H (+ -lh-)), solaztatu (H). (Aux. intrans.). Conversar, charlar. “Parler, minzatzea, solastatzea ” Ht VocGr 397. “Converser, s’entretenir” Dv. v. SOLAS EGIN. Nork bere egitekoak egin ditzala eta behar duena behar duenarekin solhasta dadilla. Ax 327 (V 216). Ez solhasta sainduen abantaillez. SP Imit III 58, 2 (Ch etzaitezela halaber iar ihardukitzen sainduen merezimenduez). Solhasta zaitezkenzat bihotzez bihotz zure Jainkoarekin. He Phil 127. Jesus berrogoi egunez solastatzen da bere dizipuluekin. Dv LEd 18. Elgarrekin solastatzen ziren Donapauleko merkatuetan kausitzen zirelarik. JEtchep 51. Solasta zite harekin eta jarraik haren kontseiluer. Ardoy SFran 121. Giristino erlijioneaz luzaz solastatzea. Ib. 220. Frango usu joaiten nintzan haren etxolara, harekin solastatzera. Etchebarne 39. v. tbn. Dh 63. Lf Murtuts 29. Zerb Azk 39. SoEg Herr 12-5-1960, 2. Larre ArtzainE 193.
    (Aux. trans., con objeto directo). Zergatik ordea hain gogotik solhastatzen dugu elkhar? SP Imit I 10, 1 (Ch nondik dugu hanbat gutizia elkharrekiñ mintzatzeko?). ” Solastatu: […] 2.º s’amuser” Lh.

    2. (Aux. trans.). Adular, lisonjear. ” Solhastatzea norbait, mugueter quelqu’un de paroles” SP. Atsegin hartzen du bere burua solastaturik eta inguraturik ikusteaz. SP Phil 28 (He 27 lakhet baitu bilhatua eta balakatua izatea). Ordea, sarri elhatuko zarete eta guzien aitzinean iarriko zarete elkharren solhastatzen. Ib. 289 (He 289s elkarri amodiozko solhasa eta mainak eginen diotzotzue). Atsegin hartzea begietsia, balakatua eta solhastatua izaiteaz. Ib. 416 (He 420 begistatua, maiñatua eta balakatua izateaz atsegiñ hartzea). Baldin emakume batek lekurik ez emanagatik solhastatua izaiteko, plazerik hartzen badu nihork hura solhasta dezan, gaizki erraitekoa da hargatik. Ib. 447.

    Sinonimoak: ad. Ipar.

    [solas egin]: hitz egin, hizketatu, jardun, mintzatu, solas egin, ele egin Ipar., ele eman Ipar., elekatu Ipar., iharduki Ipar., mintzo izan Ipar., berba egin Bizk., ele erran Zub., elestatu Zub.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da ad. (Ipar.) hablar, conversar
    fr da ad. s’entretenir, converser
    en da ad. to talk, to chat
    port da ad. (Ipar.) falar, conversar

    Luzaz solastatu ginen. (Elhuyar hiztegia)

    solastatu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:35 pm on 2020/02/11 Permalink | Reply
    Tags: S   

    seguru 

    iz. 1 adb. Heg. Dudarik edo zalantzarik gabe. Ik. segur; ziur 2. Seguru dakit ez zabiltzala zu niregandik ihesi. Egia den ala ez den seguru jakin ez. 2 adb. Heg. Arriskurik gabe. Jainkoaren adiskidea banaiz, seguru nago arerio guztietatik. 3 adj. Heg. Ziurra. Ik. segur 2. Hizkuntza eredu eta gidari segurua. Gauza segurua da. 4 adj. Heg. Hutsezina. Bekatu guztien erremedio seguru eta erraza. 5 adj. Heg. Arriskurik gabea. Bide zuzen eta segurua. Euskararen zoria ez da gauza segurua, askozaz hobekiago dabil munduan judua. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak:  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    adond. Heg. [ziur]: ziur, ziurki, aments Ipar., segur Ipar., segurki Ipar., eskier neol., gertuz zah., segurik Ipar. g.e., gertuki Ipar. zah., ziertoro Heg. zah., arean Bizk. zah.
    izond. Heg. [ziurra]: ziur, segur Ipar., eskier neol., gertu zah., zierto Heg. g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. (Heg.) [ziurra] seguro, -a (2) izond. (Heg.) [arriskurik, kalterik ez duena] seguro, -a (3) izond. seguro, -a (4) adb. (Heg.) [ziur] seguro, -a, con seguridad (5) adb. (Heg.) seguramente, según parece, según dicen (6) adb. [arriskurik gabe] seguro, -a (7) iz. Ik. aseguru
    fr (1) izond. [ziurra] certain, -e, assuré, -ée (2) izond. [arriskurik, kalterik ez duena] sans risque (3) izond. sûr, -e (4) adb. [ziur] sûr, -e, avec certitude (5) adb. sûrement, certainement, à ce qu’il paraît (6) adb. [arriskurik gabe] sans risque
    en (1) izond. [ziurra] sure, certain (2) izond. [arriskurik gabea] safe (3) izond. [ziur] for sure, certainly, for certain (4) adb. [arriskurik gabe] safe

    Interneten erabilera seguru eta arduratsuari buruz hausnartzea ezinbestekoa da. 

    seguru (Argazkia: Safer Internet Day)

     
  • Maite 4:22 pm on 2020/02/07 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sotiltasun 

    iz. Sotila denaren nolakotasuna. Begiramenik, sotiltasunik eta garbitasunik ederrenez. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    sotiltasun.
    1. “Subtilité” Ht VocGr 428.
    2. (Vc ap. A; Añ). “Hermosura” , “pulidez” Añ. “Robustez” A. “(Sal, R), elegancia en el porte” A.
    3. (c. sg. A). “Mansedumbre, docilidad” A. Erromarrak ikusirik Juduak etzietela nai luketean bezain sotilltasun andia erakusten, aien mendean bizitzeko. Lard 538. Ar itzazu bere (Jesusen) sotiltasuna, humiltasuna eta otzantasuna miragarriak. Anima konsolatzallea 512 (ap. DRA).
    4. (G, L, BN, R ap. A ). Discreción. ” Urhets horiek egin behar dire sothiltasunekin, elhebiderik eman gabe, […] avec habileté” H (s.v. urhatsa). “Discreción, circunspección” A. Onik berebizikoenek kabi egin zuten aren baitan, eta begiramenik, sotiltasunik eta gurbiltasunik ederrenez, egin ere. Zait Plat 6. Oratik [= Horaziok] neurri, sotiltasun eta garaitasun sentikizuna du ezaupide. Gazt MusIx 62. Oar zaiozu azkeneko aapaldiaren sotiltasunari, aurreko neurtitza berrirotzean. Ib. 68. (V ap. A, que cita el msOch; Izt). “Cortesía” A. ” Sotiltasunaz etorri, con buenos modales, con cortesía” Izt 30v. “Modales” Ib. 74r.
    5. “(V-ger-ple, AN), tristeza” A.
    6. (Vc ap. A).Nobleza. XOTILTASUN ( (H)), TXOTILTASUN ( (Lar)). a) “Lindeza” Lar. b) (H). Agudeza, inteligencia, astucia. c) Modestia. Espiritu Santuaren sorkari edo frutuak amabi dira: […] Amaikagarrena, xotiltasuna. KIkG 22s. (KIkV 35 eratasun)

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    1. adeitasun, jentiltasun. Ant. laztasun.
    2. leialtasun, zintzotasun, prestutasun. Ant. desleialtasun, harrokeria.
    3. dotorezia, edertasun, lerdentasun. Ant. itsuskeria, trakestasun

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. prudencia, discreción; cortesía; distinción, elegancia; ingenio
    fr iz. douceur, amabilité, docilité, discrétion, élégance
    en iz. subtlety; prudence, caution, wisdom; courtesy, politeness
    port iz. prudência, discrição

    -Nola sartu zara nahaspila honetan? [Trapuan pupua, Patziku Perurena (Erein, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    sotiltasun (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel