Archive | gizartea

RSS feed for this section

Opari bat zuretzat!

By on 2011(e)ko abenduak 23 in arazoak, gizartea

Abenduan sartzeaz batera, telebista piztu orduko biak, bai begiak eta baita belarriak ere, nekatzeko moduko iragarki piloen presentzia areagotuz doala konturatzen naiz. Hau gutxi balitz, kaleetan honezkero hasi dira gauak nola egunak apaintzen dituzten argi koloretsuz hornituriko dekorazioak. Laster izango dugu, duda izpirik gabe, EITBko urteroko Gabonetako iragarkia gure etxeetako pantailetan, urteroko tradizioari helduz! Nire aurreikuspen ukaezina: Gabonak bertan ditugu, ate joka.

Argiz apainduriko kaleak, kolorez jantziriko pinuak, eta opari mordoa hauen azpian gordeta haurren batek irekiko zain (ez da espero luzea izango hauxe, inondik ere). Nolanahi ere, ilargiak berak bezalaxe, Gabonek badute guztiok ikusten dugun baina ukatzen dugun aurpegia, hots, kontsumismoa.

Orain arte idatziriko lerroetan esandakoa nahikoa eta, apika, gehiegi da zabaldu nahi izan dudan mezuaz jabetu zaitezten, askotan hitz gutxi batzuk nahikoa baitira benetan adierazi nahi dena islatzeko. Ulertze onari, hitz gutxi, ez al da egia? Izan ere, oraingo honetan ene artikuluaren helburua ez da gai honen inguruko eztabaida sortzea besterik. Zertarako dagoeneko jakin badakizuena kontatu? Zuen iritzia baino ez dut nahi gaurkoan!

Azken batean, ziur nago guztiok ondo baino hobeto dakizuela kontsumismoa zer den, baduzuela Gabonetan ematen den kontsumo edo erosketa konpultsiboaren berri, alegia. Hau, jakina, hazi egin da azken urteotan Internet bidezko erosketaren ondorioz, esan beharrik ere ez dago.

Halere, kontua ez da ea benetan ongi iruditzen zaizuen urteko sasoi honetan ematen den bloke kontsumistaren ekintza, ea honen aurrean zuek nola jokatzen duzuen eta nola jokatu beharko zenuketen aitortzeko gai ote zareten baizik. Anima zaitez eta utzi zure iruzkina, konpartitu zure esperientzia euskaljakintzarekin. Prest egongo al zinateke kontsumismoari, zehazki Gabonetako kontsumismoari bizkarra emateko? Gabonetan erosteko behar kontrolaezinak hartzen al zaitu? Zer duzu esateko honen inguruan? Krisiak eraginik ba al du, benetan, gai honi dagokionez? Tik-tak, tik-tak…

Comments { 0 }

Ezin heriotza zigorra gainetik kendu

By on 2011(e)ko abenduak 14 in arazoak, gizartea

Orain dela gutxi jakin genuenez, hiru gizon hil zituzten AEBetan heriotza zigorra dela eta. Kasu horietatik atentzioa gehien eman zidana Troy Davisena izan zen. Gizon hau 2011ko irailaren 2an hil zuten, 42 urterekin, injekzio hilgarriaren bidez. Exekuzio honek izan du polemika gehien; izan ere, jende askoren ustez, akusatua errugabea baitzen. Troy Davis 1991an kondenatu zuten, bi urte lehenago, 1989an, polizia bat hiltzeagatik. Akusatuak hiru aldiz saihestu zuen bere exekuzioa 2007. urtetik. 2011n, berriro ere kasua atzeratu eta ez zutela hilko pentsatu zuen, baina oker zegoen. Epaimahaiak beranduago adierazi zuen poliziak hertsatuta erabaki zuela. Hau da, beraien ustez, Davis errugabea zen, baina poliziak behartu zituen erruduna zela esatera. Ondorioz, hiltzera kondenatu zuten. Ustez berak hildako poliziaren familikoek nola hiltzen zen ikustera joan ziren Jackson kartzelera. Euren aburuz, Davis erruduna zen, eta Anneliese MacPhail alarguna ados agertu zen epaiketaren emaitzarekin.

Azter ditzagun gizon honen azken hitzak:

Ez zen nire errua izan, ez neukan pistolarik eta errugabea naiz.

Esan daiteke horiek ez direla gizon errudun baten hitzak. Horren adierazle da Troy Davisen alde jende ugari ipini zela: manifestazioak egon ziren eta bai Aita Santuak eta Europar Batasunak ere babesa eman zioten.

Goian aipatutako gertakizunaz aparte, duela gutxi beste kasu zital bati buruz entzun genuen: espainiarren biloba zen Manuel Valle heriotza zigorrera kondenatua zegoen Estatu Batuetan, Floridan hain zuzen ere, polizia bat hil izanagatik. Espainiako Gobernuak eta Europar Batasunak zigorra kentzeko eskatu zieten amerikarrei, baina ez zen horrela gertatu. Okerrena zera izan zen: gizon honi jarri behar zioten injekzioa ez zen besteak bezalakoa. Injekzio mota honek kontziente uzten zaitu eta izugarrizko mina jasaten duzu beste injekzio bat jartzen dizuten bitartean.

Dena den, kasu hauek ez dira bakarrak. Berrietan asko azaldu dira eta horregatik ezagutzen ditugu, baina oraindik munduko beste hainbat herrialdetan –Txina, Ipar Korea, Irak eta AEBko estatu batzuetan esate baterako- horrelako zigorrak aplikatzen dira.

Bestalde, Amnesty International-ek adierazi duenez, aurtengo heriotzen portzentajea gutxitu egin da, eta heriotza zigorra aplikatzen duten herrialdeen kopurua ere urriagoa da. Espero dezagun, bada, urte batzuen ondoren heriotza zigorra desagertuta egotea munduan zehar.

Informazio gehiago: rtve.es/penamuerte

Comments { 1 }

Gaueko argien kalte larriak

By on 2011(e)ko abenduak 12 in arazoak, gizartea

Ken zazpiren Gaueko argiak abestiak dio “argiak piztuta topatzen ditut kalera irteten naizen orduan”. Egia da, egun eta gau argiak piztuta daude nonahi. Nori ez zaio gertatu, noizbait, etxetik irten eta sukaldeko argia piztuta uztea? Niri, zoritxarrez, behin baino gehiagotan. Inoiz pentsatu gabe nengoen argiak sortutako kutsadura hain larria izan zitekeenik; harrigarria eta sinesgaitza iruditu zitzaidan Berrian irakurri nuen arte honi buruz. Orduan ohartu nintzen argiak sortzen duen kalteaz.

Lehenik, eta adibide gisa, aipatzekoa da astronomoei sortzen diegun arazoa. Hauek izarrak aztertzeaz arduratzen dira, eta guk, gaur egun, gero eta kale-argi gehiago ipintzen ditugu, herri eta hirietan batez ere. Faroletako argia zeruan islatzen da gehienbat, eta horrek sortarazten du kaltea; beraz, saia gaitezen argia erabiltzen beharrezkoak diren objektu edo inguruak argitzeko. Gainera, askotan beharrik izan gabe, piztuta mantentzen ditugu. Ondorioz, oso zaila izaten da izarrak ikustea. Egia esan, bistakoa da arazo hau ez dela denetan larriena. Ni harritu ninduenak argiak gizakioi egunaren eta gauaren erritmoa hautsi diezagukeela jakitea izan zen. Egindako ikerketen arabera, gauean argia ez izateak melatonina hormona murriztu egiten du eta hormona hau, alde batetik, loa eragiteaz arduratzen da. Bestetik, antza denez, minbizietatik babesten gaitu. Beraz, zenbat eta argi gehiago erabili gauez, minbizia pairatzeko arriskua orduan eta handiagoa izango da. Lo orduak murriztea ere eragin dezake.

Bigarrenik, gizakioi kalteak sortzeaz gain, animaliengan ere gaitz larriak sortzen ditu. Honako hauek dira batzuk: txorien migrazioan eragiten du, intsektuak harrapatzen ditu, animalien habitata eraldatzen du… Denetan larriena, txoriei sortutako kaltea dela iruditzen zait. Izan ere, gauean argi gehiegi egoteak txoriak lehenago loditzea dakar; ondorioz, goizegi hasten dira migratzen. Sinesgaitza dirudien arren, gaueko argiarekin jateak loditzea dakar. Duela gutxi egin da ikerketa arratoiekin eta orain gizakiekin egin nahi da.

Nolanahi ere, pentsatu behar dugu gauean argirik gabe ibiltzea ez litzatekeela erosoa izango; izan ere, edozer gauzarekin estroputz egin eta lurrera eror gintezke, edo beldurtu egingo ginateke kalean zehar bakarrik ibili behar izanez gero, gertatzen diren gauza guztiekin. Gaueko argia inoiz asmatu izan ez balitz, argirik gabe bizitzeko arazorik ez genuke izango; halere, gaur egun, argi artifizialik gabe bizitzea ezinezkoa dela esatera ausartzen naiz. Edonola ere, honekin ez dut esan nahi argi asko erabiltzea egoki jokatzea denik. Dena bere neurrian.

Aurreko guztia laburbilduz, zera esan daiteke: gauez argia erabiltzea kaltegarria da. Halere, gaur egun argirik gabe bizitzea ezinezkoa denez, modu kontrolatu batean erabiltzea izango lizateke egokiena arazoak murrizteko.

Bideo honetan, labur-labur azaltzen dira argiak sortutako kutsaduraren ondorio gutxi batzuk.

Comments { 0 }
-->