Archive | gizartea

RSS feed for this section

Gurasoen etxean betiko? Ez, mila esker!

By on 2010(e)ko abenduak 22 in arazoak, gizartea

Ikaslea zara ala lan egiten duzu? Hau da aurrekoan, lagunekin nire herriko taberna batean nengoela, mutil batek beste neska bati galdetu ziona. Gehien harritu ninduena, baina, erantzuna izan zen. Ikasketak iaz utzi nituen eta ez dut lan egiteko asmorik, gurasoen etxean ondo bizi naiz. Hori da neska gazteak erantzun ziona.

Gaur egun, telebistan gazteei buruzko gero eta programa gehiago jartzen dituzte. Hauetan gazteek 24 orduz zer egiten duten ikus dezakeg, esnatzen direnetik lokartzen diren arte. Lokartzen badira, noski; izan ere, askotan ikus baitezakegu, lo egin ordez, beste edozein gauza egiten dutela: festetan goizean goiz arte ibili, lo egin nahi dutenei pakean ez utzi eta horrelakoak, aurrekoan programa horietako batean ikusi nuen antzera. Programa hauetan argi ikus daiteke gaur egungo gazte askok lan egin edo ikasteko asmorik ez dutela, eta nahiago dutela telebista-programetara joan dirua erraz irabaztera.

Hori al da XXI. mendeko gazteok eskaini nahi dioguna gure etorkizunari? Antza denez, gero eta kasu gehiagotan hala da; izan ere, lehen azpimarratu dudan moduan, gero eta gazte gehiago dira etxean ezer egin gabe -ez lan, ez ikasi- geratzen direnak. Hori guztia gutxi balitz, gazte hauek euren gurasoen teilatupean bizi dira, haien diruaz eta laguntzaz baliatuz. Era honetan jokatzen duen generazioa “nini” izenez ezagutzen da. Gaztelaniazko, “NI estudian, Ni trabajan” esaldian du bere jatorria, eta honek, azken batean, gure herrialdeko gazte guztiak ezizen honekin ezagutzea ekarri du.

Penagarria iruditzen zait gazteok gainontzekoei eta gure atzetik datozen belaunaldiei irudi hau ematea, are gehiago gaur egun mundua dagoen egoeran egonda. Izan ere, adituek diotenez eta ikus daitekeenez, krisi gogor batean gaude sartuta eta gero eta ikasketa maila altuagoak eskatuko dizkigute lanpostu bat eskuratzeko garaian. Baina etxean sofan botata bagaude, alferkeriagatik edo beste edozein arrazoirengatik, argi eduki, ez dugula -gaur arte jende askok egin duen bezala- gurasoen etxea utzi eta gure kasara bizitzeko aukerarik izango.

Hala ere, egia da goitizen honek gazte guztiak zaku berdinean sartzen dituela eta, leku guztietan bezala, denetarik aurki dezakegula herrialde batean: golpe zorririk jotzen ez dutenak, eta, bestalde, beraien bizitza aurrera ateratzeko gogotsu lan egiten dutenak. Honen ondorioz, gaizki egongo litzateke “nini” erabiltzea gure herrialdeko gazte guztiei erreferentzia egiteko, orokortu egiten baitu; eta, gaur egun, gazte asko daude, bizitzan zerbait izateko, gogor lanean ari direnak. Dena den, beste askok ez dute horrelako ezer egiteko asmorik, aurrekoan El Diario Vascon irakurri bainuen 34 urte baino gutxiagoko 700.000 bat gaztek ez dutela ez lanik egiten, ezta ikasten ere.

Hau guztia esan ondoren, gaur egungo gazteei, ni barne, etorkizunean pentsazeko garaia iritsi zaigula esan nahi nieke. Buruan ditugun tontakeriak alde batera utzi, eta lanean hasteko garaia da. Argi hitz egitea nahi baduzue, egokitu zaigun etorkizun hau ez da batere erraza izan behar; beraz, hobe dugu ernatu, besteen baitan bizitzeko beharra ez izateko. Ala nahiago al duzue gurasoen etxean betiko geratu?

Comments { 4 }

Nola da posible horrelako basakeria egitea animalia bati?

By on 2010(e)ko abenduak 18 in arazoak, gizartea

Orain dela pare bat urte, lagun batek aipatu zidan Guillermo Vargasi buruzko artikulu bat irakurri zuela interneten nabigatzen zebilen bitartean. Zur eta lur geratu zen. Hau esan bezain laster, etxera joandakoan, artikulu txundigarri haren bila hasi nintzen, eta baita aurkitu ere! Artikulu hark Guillermo Vargasek, “Habacuc” ezizenez ezagutzen den artistak, Bienal Centroamericana de Arte izeneko erakustokian egiten saiatu zen artelan bati buruz hitz egiten zuen, “Eres lo que lees” izeneko artelanari buruz hain zuzen. Habacucek zioenez, kalean utzitako animaliak jasaten duten gosea azaltzea zen artelan horren helburua. Horretarako, Habacucek gau batean, bi umeren laguntzaz, kaletik txakur gaixo bat hartu eta goseak eta egarriak hil arte utzi zuen, astebetez, soka batez lotuta. Hori jende aurrean erakusteko intentzioarekin, artelan gisa.

Nire iritziz, lotsagarria da gaur egungo artea horrekin lotzea, animalien eskubideen aurka baitoaz mota horretako artelanak. Argi dago albiste honen inguruan ezinezkoa dela aldeko argudiorik ematea, baina aurkako argudio gisa esan dezakedana ondorengoa da: artista horrek ez zuen inolako eskubiderik astakeria hori egiteko babesik gabeko ugaztun bati. Gaur egun, hainbatetan -nahi baino gehiagotan, dena esan beharra dago- entzuten dugu animaliak izugarrizko tratu txarrak jasotzen dituztela, bai bere jabeengandik eta baita kaleko jendearengandik ere. Zerbait egin behar da tratu txar horiekin bukatu ahal izateko.

Honetaz aparte ere, gustatuko litzaidake jakitea erakustoki hartako ikusleak beraien muturren aurrean zakur bat erdi hilik ikustean nola erreakzionatu zuten; izan ere, horrela jarraitzen badugu, gaur egungo arteak etikaren mugak hautsiko baititu.

2006ko abuztuan Bienal Centroamericana de arte izeneko erakustokian ipinitako artelan hori dela eta, nik museo, galeria eta mota guztietako erakustokietako zuzendariei zera proposatu nahi diet: euren erakustokira joan nahi duten artista guztiei beraien eskulturak egiteko garaian muga batzuk ipintzea, ez baitago bizidun bat hainbesteko sufrimendua merezi duenik, ezta txakurra izanda ere. Baina proposamen hau onartuta ere, Guillermo Vargas bezalako artista batek ez zien kasurik egingo mugei; izan ere, behin erakusketara camisETA lema zuen niki bat jantzita agertu baitzen. Niri artista honek ekintza hauekin atentzioa deitzea gustatzen zaiola erakusten dit.

Comments { 5 }

Bizitza hobetzeko bidaia edo bizitza galtzeko bidaia?

By on 2010(e)ko abenduak 13 in arazoak, gizartea

Gaur egun Espainiara gero eta atzerritar gehiago iristen dira, euren bizilekuko egoera larriak bultzatuta: goseteak, gaixotasunak, baliabide faltak, gerrateak.. Egoera honetan bizi diren zoritxarreko pertsona hauek, ia gehienetan, kultura ezberdina duten herrietara joan behar izaten dute bakarrik, atzean beraien familia eta lagunak utzita, eta ez gutako edonork bidaiatzean duen antzera. Arazo eta eskasia asko jasan behar izaten dituzte, beraien bizitza kalitatea hobetzeko asmoz. Baina beti horrela gertatzen al da?

Hasteko, beste herrialde batera joan nahi izaten dutenak zenbait arazoekin topatzen dira. Alde batetik, beraien herrietan baliteke pentsatutako norakoetara joateko barkurik edo garraiobiderik ez egotea. Bestetik, egotekotan, gehienek ez dute dirurik izaten barku edo direlako horiek ordaintzeko. Egoera honen aurrean bi aukera dituzte. Alde batetik, inor konturatu gabe, ontzi batean sar daitezke eta, bestea, dezente arriskutsuagoa, egurrezko ontzi edo patera batean bidaiatzea.

Azkeneko aukera hau hartzen dutenek izugarrizko bidaia latza jasan behar izaten dute. Lehendabizi, jakin behar da, inongo segurtasunik gabe joaten direla jendez beteta, esertzeko toki justuarekin eta mugitzeko tokirik gabeko txalupetan. Bigarrenik, egurrezko ontzi hauek motorra oso txikia dutenez, hauen gasolina kontsumitzean -eta gehiago eduki ezean-, mareak bultzatuta zeharkatzen dute itsasoa, hainbat egunetan noraezean nabigatuz. Gainera, bidaia luze honetan ez dakite noiz iritsiko diren eta akaso iritsiko ote diren. Horregatik, batzuek, ez denek, aurreikusten dituzten ura eta janariak ez dira nahikoak izaten. Hori dela eta, batzuek, eguzkiaren ondorioz, egarria ezin izaten dute jasan eta itsasoko ura edaten hasten dira. Egarriak hil ordez, ur gaziak duen gatzaren eraginez deshidrataturik hiltzen dira.

Hala ere, askok eta askok bidaia honi aurre egiten diote eta, azkenean, iristen dira. Ez edozein modutan, baina: gehienek medikuen arreta behar izaten dute. Tarte honetan ere asko hil egiten dira. Bidaia eta osasun egoera larriak gainditzeko kemena dutenak kultura ezberdina duen herri batekin topatzen dira, ezer gutxirekin. Ez dute ez dirurik, ez janaririk, ez lo egiteko tokirik, ez dute ezer ere. Egoera honi aurre egin ahal izateko, bertan bizi diren kideen laguntza oso garrantzitsua da. Gaur egun badaude Xede batzuk, CETI (Centro Estancia Temporal de Inmigrantes), arrotzak elikatzeko sortuak izan direnak. Horrela, nahiz eta batzuetan lo egiteko tokirik ez izan, sabela betetzeko aukera behintzat badute.

Dena dela, gune hauek batzuetan ez dira gai izaten hainbeste jende elikatzeko. Hortaz, batzuk ezin izaten dira elikatu ere egin. Horrenbestez, beste irteera bat aukeratu behar izaten dute. Hainbat gaur egun hain famatu eta garestiak diren arropen imitazioak saltzen ibiltzen dira herriz herri, zerbait jateko dirua lortu nahian. Gainerakoak beste mota bateko negozioetan murgiltzen dira. Baina sarritan inork nahiko ez zukeen mundu batean murgiltzen dira, eta honek hainbat arazo sortzen dizkie. Ostean, badaude beste batzuk bertako kulturara ondo moldatzen direnak, eta lan eginez bertakotu nahi dutenak. Honetarako ere arazoa izaten dute. Kontuan izan behar da lan egiteko legalki egon behar dela aukeratutako herrian, eta hauek inongo dokumentaziorik gabe etortzen direnez, ezin dute lan egin. Eta hemen arazoak sortzen dira, hobeto esanda, arazo bat gehiago euren zakurako.

Horregatik, kanpotarrentzat zeharo zaila izan beharra dauka beste herrialde batera bidaiatzea, euren gauza guztiak atzean utzita, eta bertan ezin dutela ezer ere egin ikustea. Une oro ezintasuna sentitzen dute edozer gauza egiteko; ondorioz, askok diru erraza lortzeko joerari ekiten diote. Askotan, egun batez, euren tokian jarri beharko genuke, beraiek jasaten dutena ulertu ahal izateko. Ea modu honetara, horrelako kasuak ematen direnean, elkartasun gehiagorekin jokatzen dugun.

Comments { 2 }
-->