Archive | orokorra

RSS feed for this section

Saretik askatu ezinik

internet-dangerGero eta denbora gehiago xahutzen omen du gizakiak telebista nahiz bideojokoetan, eta bereziki guztiok presente dugun komunikabiderik berrienean: interneten. Egun bizi garen mundu teknologiko honetan, ezinbesteko bilakatu dela esatera ere ausartuko nintzateke, ekintza guztiak interneten bidez egitera mugatzen ari baikara.

Informazioaren aroan gaude eta, Firely Erresuma Batuko aholkularitza erakundeak Reuters albiste agentziari esan zionez, “informazioa 90eko hamarkadako droga bihur daiteke.” Eta arrazoi zuela frogatzen ari da pixkanaka-pixkanaka, interneten erabilera okerrak dituen ondorioez ohartzen ez garela baitirudi. Horien artean da internetarekiko menpekotasuna.

internetera adikzioaAdituek frogatu dutenez, astean 30 ordu baino gehiago internetera konektatuta igarotzen dituen pertsonak internet-adikzioa dauka; hala ere, teoria hau hipotesi bat besterik ez da. Izan ere, oraindik ez da lortu zehatz-mehatz adieraztea zer den gaixotasun hau (hala deitu badaiteke; izan ere, batzuk baiezkoan baitaude eta beste batzuk, ordea, ezezkoan).

Echeburua eta Griffiths psikologoek adierazi dutenez, adibidez, beste zenbait adikzio asetzeko baliabidea izan daiteke. Greenfieldek, aldiz, ABCNEWS.com webgunean 1.800 pertsonei buruturiko inkestaren arabera, ondorengo ezaugarrien ondorioa dela dio:

  • Internetekin erlazionatutako arazo larriak izatea.
  • Konektatuta igaro diren ordu kopurua ezkutuan mantentzea.
  • Adina (zenbat eta gazteagoa izan, orduan eta arrisku handiagoa dago adikzio hau izateko).
  • Ordenagailuaren aurrean esertzeko eta konektatzeko gogo bizia sentitzea uneoro.

Ildo horretatik, gaixoetan ematen diren kasu desberdinak aipatu behar dira. Kimberly Young psikologoak aztertu zuen bezala, honela antola daitezke:

IZENA EZARPENAK EDUKIAK ONDORIOAK
Adikzio ziber-sexuala Helduentzako webguneak Pornografikoak eta sexualak Sare pornografikoen zabalkuntza
Ziber-erlazioetarako adikzioa Eztabaida-guneak, e-postak, txatak Komunikazio interaktiboa beste erabiltzaileekin Erreala eta birtuala dena nahastea
Sarearen konpultsioak Webgune komertzialak Zori-jokoak, komertzio elektronikoa, enkanteak Ludopatia
Informazio bilatzaileak eta “arlote elektronikoak” FTP eta TELNET Sarean nabigatzea helbururik gabe eta intereseko gaiei buruzko informazioa bilatzea Informazio-iturri desberdinak ez erabiltzea

Dena den, arazoa, nire ustez, ez da menpekotasun hau izatea, adikzio honi aurrea ez hartzea baizik. Oso garrantzitsua da lehenbailehen detektatzea, denboraren eta intentsitatearen arteko erlazioa dela eta: zenbat eta denbora gehiago utzi adikzioari aurrera egiten, orduan eta sakonagoa da mina, eta zailagoa da sendatzen. Beraz, bi konponbide hauek kontuan hartu beharko lirateke. Alde batetik, heziketa, zein funtsezkoa iruditzen zaidan gazteek internetaren erabilera arduratsua ikasteko. Hau gurasoen, irakasleen eta gizartearen ardura da. Horretarako, gomendagarria izango litzateke haurrek sarrera mugatua izatea internetera, ordutegiari eta edukiei dagokionez; baita familiaren esku-hartzea laguntza profesionalarekin ere: pediatra adin txikikoen kasuan, eta, psikologoa, helduenean. Bestetik, gaixoari arazoa seriotasunez planteatzea eta irtenbide desberdinak eskaintzea. Esate baterako, gorputz-jarduera eta familiarekin komunikatzea.

Gainera, aipatzekoa da pertsona askok inkontzienteki pairatzen dutela internetarekiko menpekotasuna. Horregatik, multzo zabal honetan parte hartzen duzuen ala ez frogatzeko aukera ematen zaizue hemen.

Ondorioz, kontuz ibili eta deskonektatu internetetik lehenbailehen, gaitzak harrapa ez zaitzan!

Comments { 5 }

Joko Olinpikoak eta Joko Paralinpikoak, batzuk besteak baino hobeak?

joko-olinpikoen-sinboloajoko-paralinpikoak-sinboloaUda honetan elkarrizketa askotan entzun dugu Joko Olinpiko hitza. Joko Olinpikoak antzinako Grezian ospatzen ziren festa erlijioso, kultural eta kirolarien ondorio bat dira, eta, lehen aldiz, 1896an ospatu ziren Atenasen. Bi motatako Joko Olinpikoak bereiz ditzakegu: udakoak eta negukoak. Joko Olinpikoak antolatzen dituena Olinpiadetako Batzorde Internazionala (COI) da. Hauez gain, alabaina, badaude ezintasun fisiko, mental eta zentzumen urritua dituztenak parte har dezaketen Joko berezi batzuk ere bai. Hauek Joko Paralinpikoak dira; hala ere, adimen urritasuna dutenentzako Joko Olinpiko Bereziak daude. Joko hauetan parte hartzen duen kirolari ugari dago, baina euren mailan eginiko lana berdin baloratzen ote da? Nire ustez, EZ! Pasa gaitezen bada, gaia atalez atal jorratzera.

usain-boltLehenik eta behin, kirolarien gaia sakontzen hasi aurretik, nire buruari galdera bat egiten diot: nork erantzungo liguke, klasean edo kalean, Olinpiadek zein sinbolo daukaten galdetuz gero? Gehienek, denek ez esatearren. Paralinpikoek daukaten sinboloaz pertsona berdinei galdetuz gero, ostera, nork erantzungo liguke? Ia inork ere ez. Hori zergatik izango den pentsatzen hasita, konturatuko gara komunikabideek izugarrizko garrantzia daukatela; izan ere, Joko Olinpikoak ospatzen ari ziren bitartean,horiek baino ez ziren agertzen hauetan; ondoren, ordea, Joko Paralinpikoak ospatzen ari zirela ia konturatu ere ez ginen egin. Dena den, esan behar da garai batetik hona gauzak asko aldatu direla, onerako, Joko Paralinpikoei dagokielarik; halere, oraindik asko geratzen da Olinpiadek duten oihartzuna edukitzeko.

Kirolariak aztertzen hasten bagara, ohartuko gara Joko Paralinpikoetan parte hartu duen kirolari bat ere ez dela Usain Bolt edo Michael Phelps bezain famatua. Egia da bi hauek eginiko lana eta errekor apurketak izugarrizkoak izan direla; alta, Joko Paralinpikoetan ere badaude hainbat errekor hautsi dituztenak ere, Miranda Uhl estatu batuarra esaterako. Mirandak, Erin Popovichekin batera, lau errekor hautsi zituen SM6 eta SM7 igeriketako kategorietan; dena dela, beraien izenak ez dira horrenbeste entzun gure artean. Honek zer esan nahi du, Joko Paralinpikoetan hautsitako errekorrak ez duela ezer balio? Edo bata bestea baino garrantzitsuagoa edo errazagoa dela?

Miranda UhlIldo beretik jarraituz, lehen aipatutako Usain Bolti, izugarrizko dirutza eman diote, eta ematen diote, egin duen lanagatik, besteak beste, milioi bat dolar jasotzen ditu jendaurrera irteten den bakoitzeko. Gainera, esan dezaket ez dela Joko Olinpikoetan itxurazko lana egiteagatik horrenbeste diru jaso duen bakarra. Hau horrela izanagatik ere, seguru nago Miranda Uhli eman dioten diru laguntza ez dela horren altua izan, ezta Joko Paralinpikoetan errekorra hautsi duen beste edonorena ere.

Hau dena horrela izanik, gure gizartean Joko Olinpikoak izugarrizko garrantzia dutela esan genezake; Joko Paralinpikoek, berriz, lehen ikusi bezala, ez dute horrenbestekorik, gero eta gehiago hartzen ari diren arren. 2012rako errotik aldatu beharra daukagu hau guztia, eta Joko Paralinpikoei garrantzi handiagoa eman; izan ere, bertan parte hartzen duten kirolariek ere izugarrizko lana egiten baitute bertara joan aurretik eta beraien lanak ere meritu handia baitauka. Ez al da hala?

Comments { 0 }

Eta garapenak norabidea galtzen badu?

gorpuaDudarik gabe, XXI. mendea teknologia berrien mendea izango zela esan zuenak bete-betean asmatu zuen; izan ere, prentsara jotzen dugun bakoitzean ia beti aurkitzen dugu aurkikuntza berri baten inguruko artikuluren bat edo beste. Artikulu horietan arlo guztietako idorokundeak aurki ditzakegu; gure gustura molda daitekeen robot bat, tekilatik abiatuta diamanteak lortzea… , baina gehien interesatzen zaizkigunak medikuntza arlokoak izan ohi dira, beldurra sortzen duen heriotza saihestu edo bizitza erosoagoa bezalakorik ez baitago. Hona hemen azkeneko berriak:

Gehienok entzuna izango duzue Bartzelonan farmakorik gabe eginiko lehen trakea transplantearena. Miraria hildako emaile baten trakea eta gaixoaren ama zelulen erabilpenean datza. Horrela, gaixotasun baten ondorioz ezkerreko birikarik gabe geratzera zihoan emakumea operatu, eta hamar egunetara etxean egotea lortu dute; izan ere, aurrerakuntza honek gorputzak transplantea errefusatzearen ondorioak aurrezten baitu.

Hala ere, japoniar zientzialari batzuk urrutiago iritsi dira. Kaltzio fosfato hautsa, ur destilatua eta likido solidatzailearen arteko nahasketa batekin nahi diren neurriko hezurrak egitea lortu baitute. Kaltzio fosfatoa benetako hezurren material berdina izanik, hildako hezurrak erabiltzea saihesten da.

Hori guztia gutxi balitz, Kaliforniako Teknologia Institutuak hamar minutu baino gutxiagotan odol tanta batean gaixotasun kardiobaskular eta minbiziaren presentzia detektatzen duen txip bat garatzea lortu du. Orain arte minbizia detektatzeko prozesuaren iraupena ezagututa, benetako aurrerakuntza hori ere.

zahartzaroCelle-2 aldizkariak honako beste hau argitaratu du: ADN txip batzuen garapenari esker, ugaztunetan zahartze prozesua baldintzatzen duena sirtuin izeneko proteina dela baieztatu da. ADNaren narriadura dela eta, aktibatu gabe egon behar duten geneak aktibatzen direnean, sirtuin proteinak ezin du bere lana ondo egin, bere lana espresio genetiko egoki baten erregulazioan baitatza. Hortik abiatuta, aldizkariak zahartzaroaren mekanismo unibertsal bat proposatu du, izaki guztiengan berdina dena; izan ere, eboluzioan zehar mantendu den mekanismo batez hitz egiten ari gara.

Aurreko aurkikuntzan oinarrituta, saguekin egindako ikerketek bere emaitza eman dute. Sirtuin gehiagoko saguetan ADNaren konponketa eraginkorragoa da, saguen bizi itxaropena %24-46 artean areagotuz.

Hotzikara eragiten du urte gutxiren buruan zahartzaroaren aurkako sendagarria eskura edukiko dugulako ideia soilak, edo ama zelulen bitartez txarto daukagun organoren bat bere kopiaz ordezkatzeak. Sentsazio horrek aipatutako guztiari oztopoak jartzea ekartzen du; izan ere, aurrerakuntza horiek guztiak onerako erabil daitezkeen bezalaxe txarrerako erabil baitaitezke. Alfred Nobel dinamitaren asmatzaileari galdetu besterik ez dago.

Teknologia berrien abiadura eta gizakiak hori guztia onartzeko prozesuak behar duen denbora eskutik ez doazenean, modu batera edo bestera, saihestu nahi ditugun hanka sartzeetan erortzen garela iruditzen zait. Halaxe esan zuen Albert Einstein zientifiko alemanak ere bere garaian:

“Zergatik ematen digu hain zoriontasun gutxi lana aurreztu eta bizitza errazten digun teknologia zientifiko bikain honek? Sinpleki hauxe da erantzuna: oraindik zentzutasunez erabiltzen ikasi ez dugulako.”

Informazio gehiago:

Comments { 3 }
-->