Archive | orokorra

RSS feed for this section

Handien indarra, handien agintea

Merkataritza-guneaGero eta gehiago dira, eta gero eta jende gehiagok hartzen du bertan erosketak egiteko erabakia. Ez, ez naiz ari auzoko denda txikiei buruz, normalean hiriburuetan edo hiriburuen inguruan kokatzen diren merkataritza-gune handiei buruz ari naiz. Argi dago, noizbait, denok joan garela eta joaten jarraituko dugula pabilioi handi hauetara, baina inoiz pentsatu al dugu horrek denda txikiengan izan ditzakeen ondorioez?

Zalantzarik gabe, ez da burura etortzen zaigun lehen kezka, erakusleihoan ikusten ditugun erdi prezioko prakek hori guztia pentsatzea galarazten baitigute. Baina egia da kaleak ez liratekeela berdinak izango denda txikirik ez balego. Ziurrenik, askoz jende gutxiago ibiliko litzateke hara eta hona, eta hormak batere erakusleiho eta, ondorioz, inongo argirik gabe, karrikak pareta tarte soil bat izatea eragingo zuten.

Onartu beharra dago zentro komertzial hauek aurrera ateratzeko, langile ugarik egin behar dutela lan bertan, hots, langabe kopuru handi batek langabe izateari uzteko aukerak ematen dituztela. Horrez gain, eskaintzen dituzten aukerak anitzak dira: denda ezberdin ugari bata bestearen ondoan, zinema, jatetxe eta horrelako hainbat toki, aukera handia produktuak hautatzeko orduan, hainbat eskaintza, zerbitzu ezberdinak (aparkalekua edo komun publikoak, esate baterako), ordutegi paregabea lanak ordu asko jaten dizkionarentzat… Hala eta guztiz ere, onerako edo txarrerako, aukera anitz horien artean ezin dugu saltzaile eta erosle arteko harremana aipatu, beharbada, merkatal zentroetako aire girotuek hoztu dutelako, edo zentro komertzial hauetako jende kopuru altuak harreman hori posible ez izatea eragin duelako.

Dendak kaleanDena den, eremu erraldoi horiek ez dira enpresa txiki horiek dituzten aurkari bakarrak, kontuan hartu beharrekoa baita mundu hau gero eta globalizatuagoa izatearen eragile nagusia den Internet. Euskal Estatistika Erakundearen arabera 2007an gehien bisitatu ziren orrien artean egunkari digitalak eta mezularitza orriak nagusitu ziren arren, gisa honetako orri ezagunetariko bat ere aipatu beharra dago, rankinean 18. postua lortu zuena, ebay hain zuzen ere. Izan ere, gaur egun gero eta erosketa gehiago egiten dira amaraunean nabigatuz, horretarako bereziki prestatutako orrietan, non bakoitzak bere salmenta eta erosketa propioak egin ditzakeen klik soil bat eginez. Baina ez hori bakarrik, erosketak egiteko erosotasun eta azkartasunaz gain, Internet bidez lan egiten duten enpresa hauek aukera ugari eskaintzen dituzte: beherapen txundigarriak, etxetik mugitu gabe produktuaz gozatzeko aukera…

Baina fidatzen al gara geure ordenagailuan ikusten ditugun saltzaile eta prezioez? Badirudi baietz, gero eta gehiago baitira etxetik bere erosketak egitera animatzen direnak.

Hitz gutxitan esateko, bistakoa da urteak aurrera doazen heinean, gauzak aurrerantz edo atzerantz aldatu egiten direla. Gainera, batzuen onerako eta besteen kalterako, bide beretik jarraituko dutela argi dago. Edonola ere, ahaztu ezinezko zerbait da neurriaren kontua, txikiak ezin ditugulako ahantzi handiek agintzen jarraitu arren.

Comments { 13 }

Egipto, benetako miraria

piramide_aurreanEgipto aldizkari eta egunkarietan asko azaltzen den herrialdea da gaur egun, bai bere edertasunagatik, baita oso modan jarri den lekua izateagatik ere. Jende askori gustatuko litzaioke bertara joatea egun batzuk pasatzera eta bertako zenbait toki ikustea. Uda honetan zorionekoa izan naiz; izan ere, El Cairoko zenbait mirari ikusi ahal izateaz gain, herrialde honetaz pixka bat gehiago ikasi ahal izan dut.

El Cairo oso famatua da, bertan aurkitzen baitira piramideak. Baina benetan horren ikusgarriak al dira? Egia esaten badizuet, bai. Erabat harrigarria da garai haietan zituzten baliabideekin horrelako monumentuak egin ahal izatea. Hiru piramide desberdin daude, eta horietako bietan sartzeko aukera ematen dute. Nik bakarrean sartzeko aukera izan nuen, eta barrutik ez zitzaidan horren ikusgarria iruditu. Gehien harritu ninduena piramideen tamaina da. Betidanik jakin izan dut handiak direla, baina errealitatean ikusi arte ez nuen pentsatuko horrenbeste zirenik. Bertako inguruetan Egiptoko jende asko ikusten da, eta denek zurekin argazki bat atera nahi izaten duteNi ez nintzen gutxiago izan, noski! Zapi bat jarri zidaten buruan eta beraiekin atera nuen hainbat argazki. Ondoren, beraien gamelu batera igo ninduten bertan argazkiak gehiago ateratzeko.

Piramideen ingurua bisitatu beharreko toki bat da, baina ez bakarra. El Cairon toki ikusgarri gehiago daude, horietako bat benetan polita den Citadelako meskita dugu. 1830. urtean eraiki zuen Yusuf Bushank greziarrak. Meskita ikusteaz gain, etxea ere ikus daiteke, eta beraiei egindako erretratuak nola eta noiz egin ziren azaltzen dizute. Baina benetan bitxia iruditu zitzaidana bertakoek kontatzen duten meskitan gertatutako istorioa da. Meskita hau Mohammed Aliren menpean omen zegoen. Eta kondairak dioenez, jendea aurka zuen hartzen zituen erabakiengatik. Horregatik, egun batean herriko biztanle guztiak elkarrekin Citadelara joatera erabaki zuten Mohammedi boterea kentzeko asmoz. Bertara iritsi zirenean, Alik bere zaldia hartu eta meskita aurreko harresia saltatuz ihes egitea lortu omen zuen.

Denek esaten dutenez, Egiptoko museoa bisitatu beharreko beste leku bat da. Egia esango dizuet: bertan egon nintzen, baina ez zitzaidan gehiegi gustatu, agian, ez nuelako inongo gidarik eta ez nekielako nondik hasi museoa aztertzen. Hala ere, ez nintzen bertako gauza bitxienak ikusi gabe gelditu. Benetan txundigarria da nola kontserbatzen diren harriak, piezak, eta baita momiak ere. Hamar momia ikusteko aukera izan nuen, besteak beste, bere garaian aldaketa handiak ekarri zituen Ramses II.aren momia.

Nire ustez, dena den, Egiptoko aipagarriena bertako jendea da. Izugarria da nola kezkatzen diren zuregatik, beti laguntzeko prest daude, eta zer gutxirekin diren zoriontsu! Kaletik paseatzen zoazenean, denek nahi dute zurekin hitz egin edota zu agurtu. Kanpora afaltzera joan ginen batean, esaterako, taxi-gidariarekin gaueko hamaiketan hotelera bueltatzeko gelditu ginen eta, azaltzen ez zenez, bi mutil gu hotelera eramateko prest agertu ziren berehala. Beraiekin hitz egiten hasi eta konturatu ginen pixkanaka-pixkanaka Egipton ere gauzak aldatzen ari direla. Lehen inork ez zuen edaten edota neska-laguna izaten; gaur egun, ordea, bai. Neska gazteak jada ez dute beloa eramaten eta ez dituzte garai batean egin beharreko errezo guztiak egiten. Dena den, hau guztia aldatu egiten da Ramadan jaian. Nahiz eta, esan bezala, gauzak eraldatzen joan, jai honek berdin jarraitzen du: gazteek egun arruntetan zenbait gauza betetzen ez dituzten arren, jai honetan dena betetzen dute, hau da, ez dute erretzen, ez dute jaten, ez dute urik edaten… Eguzkia ezkutatzen denean, familia osoa elkartu eta jan egiten dute, baita errezatu ere.

Amaitzeko, onartu beharra daukat izugarrizko zortea izan dudala bertara joateko aukera izan dudalako; halere, ezin izan dudanez dena gustatuko litzaidakeen bezala ikusi, noizbait bueltatzea espero dut.

Comments { 7 }

Edertasuna = argaltasuna

argaltasunaDenboraren joanak gizakiaren lehentasunak aldatu ditu. Mundu berri bat eraiki du, baina mundua ez dago denon neurrira egina. Batarentzat, txikiegia; bestearentzat, handiegia… Ipar mundu kapitalista honek askea izan nahi duen arren, gizakiak gizartearen neurrikoa izan nahi du, mugatua. Lehen norbanakoaren helburua biziraupena bazen, orain norgehiagoka da.

Dema honen frogetako bat bullyinga dugu. Aurrez ere existentzia izan duen arren, denboraren poderioz irten da argitara. Halabeharrez, guztion auzoetan lortu du presentzia azken bolada honetan. Biktima izatearen arrazoia desberdina izatea da. Gizartearen kopia ez dena, taldetik kanpora! Biktima hauetako asko gizenak dira. Gizartearen peskisan: itsusiak, desberdinak, arraroak… Inposatu dugun rola bete ezean, ez dugu lekurik, eta, ondorioz, hauetako askok irtenbide bat aurkitzen dute. Onartuak izateko argaltzea dute oinarrizko baldintza, zigorra. Argaltzetik gehiegi argaltzera, ordea, badago alderik.

Asko eta asko mugaren ertzeraino heltzen dira. Anorexiaren hatzaparretan erortzen direnen %95 emakumezkoa da. Normalean, nerabezaroan egiten dute irrist, baina 20tik 30 urte bitartera ere ohikoa izaten da. Gaixoak dira gaixoak… Gizarteak behartu ditu sufritzera eta hauek men besterik ez dute egin. Zergatik kondenatzen ote dugu emakumea ederra izatera?

gehiegizko argaltasunaTristea den arren, denok edo gehienok dugu helburu hau: klon bat gehiago izatea. Dendetako erakusleihoetan kalera begira dauden manikiak dira perfektuak: argalak. Ez gara ohartzen, baina, neurri utopiko batzuk baino ez direla. Edonola ere, ez dira horren neurri irrealak ere. Aurtengo Cibeles Pasarelako antolatzaileek, esaterako, iazko parte-hartzaileen %30ari ateak itxi behar izan dizkiote, ez omen dute nutrizioan adituak direnek ezarritako baldintzak betetzen. Gutxieneko gorputz masa %18 izan behar dute osasuntsuak izateko eta, dirudienez, iazko %30 gaixoa da. Egia esan, aurrera pausu bat dela deritzot gaixoak izatera bultzatzen gaituen burugabekeria honi hegoak mozteari, baina honek ere badu kontraesanik: %17ko gorputz-masa duena osasuntsua ez bada, %18 duena ba ote? Eurak dira modeloak eta ereduak. Guk ere politak izan nahi dugu. Beraz, argalak. Hor dago arazoa.

Hala eta guztiz ere, ez dugu zertan hain urrun joan gizarteak daraman norabideaz jabetzeko. Arazo honen partaide eta demostrazio ez dira bullyingaren biktimak, anorexikoak eta mundu osoko pasareletan zeta finen euskarritzat gorputz argalak dituzten neskatilak soilik. Lagun batek hala aireratu zuen mahaiaren bueltan afari lege bat egiten genuen bitartean. Kalean zihoala bi emakume helduk topo egin eta batak besteari esan omen zion: “Jesus neska, zeinen dotore zauden! Argaldu egin zara, ezta?” Bestea orduan, azken hilabetean bi kilo irabaziak zituela jakinaren gainean egonagatik, inoiz baino zoriontsuago joan zen kalean aurrera, noizean behin, eta horietan justu-justu, hitz egiten zuen ezagunarekin hitz aspertuan aritu ondoren.

Kontuak kontu, gu gara gizartea, gu gara errudunak eta baita biktimak ere. Guk geuk inposatu dugun eredu edo prototipo argal honek gizartean onartuak izateko legeak ezarri ditu. Dena den, hain garatua iruditzen zaigun gizakiak askea izan nahi omen du. Har dezala, bada, gizarteak berak hitza. Klon bat gehiago? Ez, eskerrik asko!

Comments { 8 }
-->