Gaurko hitza

Updates from azaroa, 2020 Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

• 

  Maite 11:33 pm on 2020/11/06 Permalink | Reply
  Tags: L ( 239 )   

  loeri 

  iz. 1 iz. Logaleak eragiten duen astuntasuna; logalea, logura. Loeri batek bezala, emeki-emeki hartu du gaitzak. 2 iz. Loa eragiten duen eritasuna. (Hiztegi Batua)

  Sinonimoak: iz. Ipar.

  [logura]: logale, logura, lohasma Ipar., lokuma Ipar., Maria bekaineko haur., Martin itsu haur. , zaldi zuri (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es (1) iz. (Ipar.) enfermedad del sueño (2) iz. (Ipar.) sueño, somnolencia
  fr  iz. somnolence
  en iz. somnolence, drowsiness, sleepiness
  port iz. sonolência

  Testuinguruan

  Betazalak apaltzen zaizkizu: loeriak eroaten zaitu. [Zeruetako erresuma, Itxaro Borda (Susa, 2005)]

  

   

  Reply

  Required fields are marked *

  Izena *

  E-posta *

  Webgunea

  Gorde nire izena, emaila eta webgunea bilatzaile honetan komentatzen dudan hurrengorako.

  Δ

• 

  Maite 11:27 pm on 2020/11/05 Permalink | Reply
  Tags: B ( 476 )   

  bizkitartean 

  1 adb. Zah. Bitartean, bien bitartean. 2 lok. Hala ere. Ik. alabaina. Santutasun gorenera goizik igo bada, bazituela bizkitartean denek badituzten jaidurak. (Hiztegi Batua)

  Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  adlag. zah. [bien bitartean]: artean, bien bitartean, bitartean, anartean Ipar., arteetan Bizk.

  lok. Ipar. [alabaina]: alabaina, alta bada, betiere, dena dela, dena den, edonola ere, edozeinetara ere, guztiarekin ere, haatik, hain zuzen ere, hala ere, hala eta guztiz ere, halere, hargatik, hartakotz, horratik, horregatik, inolaz ere, nolanahi ere, nolanahi ere den, zer gerta ere, zernahi gisaz, halarik ere Ipar., hortakotz Ipar., nolanahi den Ipar., nolanahi dela Heg., nolanahi dela ere Heg., edozelan ere Bizk., edozertara ere Bizk., alta Ipar./Naf., berdin Ipar./Naf., alabadere Zub., berain Zub., guztiaz ere zah., badarik Ipar. zah.

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es (1) adb. (zah.) (batez ere Ipar.) [denborazkoa] mientras tanto, entre tanto (2) lok. sin embargo
  fr (1) adb. pendant…, en attendant (2) lok. cependant, néanmoins
  en  lok. meanwhile
  port  lok. enquanto isso

  Testuinguruan

  Bizkitartean kultur ekoizleen estimua ez dabereziki igo. [Kultur beharra, Angel Erro (berria.eus, 2020-11-01)]

  

  @euskaljakintza, #gaurkohitza proposamena @angelerro ren eskutik,
  "#Bizkitartean kultur ekoizleen estimua ez da bereziki igo" | @berria https://t.co/XPZcaUW46T

  — Marijo Deogracias (@desplazatua) November 1, 2020

   
• 

  Maite 11:36 pm on 2020/11/04 Permalink | Reply
  Tags: K ( 331 )   

  koiu 

  du ad. Bizk. koiu, koiu, koiuten. || Hartu, harrapatu. Deskuidaturik zaudenean koiuko zaitu heriotzak.  (Hiztegi Batua)

  Orotariko Euskal Hiztegian

  koiu. koiu , koixu , koixidu . v. kojitu .

  kojitu.

  1. (-idu V-m), koiu (V-ple-arr), koxitu ( -du V-ple-arr-oroz; Dv (V)), koidxidu (V-m), koixidu (V-ple-arrig), koxiu, ko(i)xu (V-ple), kuieta- (sust. vbal.), koxi ( VocCB .(V)), kosi (V-arrig). Ref.: A (koiu, koidxidu, koixidu, koixu, koxidu); Garate 1 . a Cont RIEV 1930, 155; Holmer ApuntV (koxu); EAEL 58. Coger, atrapar. “Coger, alcanzar […], atrapau, koxi ” VocCB . ” Koxi, koxitute, koxitu (V), attraper” Dv. “En V-m se concreta su variante kojidu a significar el acto de recoger los aparatos de pesca” A. Akzidenteren batek kojidu balegi. VJ 15. Kojituko zaitu eriotzak. (Muruzabal, s. XVIII). ETZ 70. Erraz ezta oneek [azeariak] kojietea. Añ LoraS 122. Frantzesa kojitu atzetik. Echag 22. Legietan dagozan kastigu eta elexako penen ganera, zeintzuek bete betian koxiuten daudezan. Ur BulaAl 20 (BulaG 528 arrapatzen). Uts baten koiu ezin izan nendunean. A BGuzur 125. Atunek koixuteko. Ib. 131. Zure eskutxuak botakotsezan / anpurrak koixu-gurean. Zam EEs 1917, 197. Sasiyetako oialak eta / ollo kojitzen atsuak. Tx B II 66. Saguek kuietako. (V-arr) AEF1930, 17. Asua ta Erandio, Sondika ta Loiu, alegiñak eginarren, arto gitxi koiu. (V-ple) A EY III 140. Ai gixajoak, itxaron bearko dozue, niri koixu gura badeustazue. Anaitasuna n.º 86, 3. Soldata lortuteko / azeri koxita. Ayesta 112. Guk emendik geienok eulixek koxiten urtengo dogu. Gerrika 99. Conquistar. Areriyoak iñoz koiyu ezin izan euen Torrian. Ur BulaAl 31 (BulaG 530 arrapatu). ” Koxi (S), cobrar, recoger” A.

  2. koitu. Conseguir, lograr. Deseo eragabeak asetzea iñoiz edo berriz koitutzen badezu. Arr May 40. Deseo eragabe batzuek koitzearren. Ib. 89.

  Sinonimoak: ad. Bizk.

  [hartu]: atzeman, harrapatu, hartu, azarkatu Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es  du ad. (B) coger, alcanzar, atrapar, pillar
  fr du ad. (B)
  en du ad. (B)
  port du ad. (B)

  Testuinguruan

  Deskuidaturik zaudenean koiuko zaitu heriotzak. (Hiztegi Batua)

  

  https://twitter.com/gabiriakopa/status/1324071640276340738

   
• 

  Maite 11:26 pm on 2020/11/03 Permalink | Reply
  Tags: T ( 353 )   

  txalkor 

  izond. Konkorra duena. 

  Orotariko Euskal Hiztegian

  1. (G-azp-to, AN-gip-araq; Izt 30r), xalkor (AN-larr). Ref.: A; Inza RIEV 1928, 154; Iz To. “Corcovado” A. ” Xalkorra, decaído, encorvado por los años (AN-larr)” Inza RIEV 1928, 154. Kantuz plazara gatoz danzari / gaur Tolosako gazteria / gidari artu degu Gonzalez / Zanpanzartar ongi egiña, / izatez txalkorra bada ere / jakinduriaz txit abilla. Izt Po 138. Aitona xalkor, zelaia-barna. “Por la vega adelante va el anciano corcovado”. Or Eus 227. Atzelaria bide luzego / egin ta, dabil zalkorra. “La yegua zaguera […] tiene el lomo arqueado”. Ib. 346. Ezkurreko [=’de Ezkurra’?] xalkorra baño geiago ez aiz azitzen. “Konkorra” (AN-larr). Inza NaEsZarr 408.

  [Elorria] zuaitz kaxkarra da, biurria, txalkorra, zarpilla, […] ezertarako balio eztuana. Vill in Gand Elorri 9s. Giza-bizitza ere alakoxea omen da: txalkor, zarpil, arantzez josia, miña ta samiña alde guztietatik dariola. Ib. 10.

  zalkor (AN-gip), xalkor (AN-gip). “Zalkorra, raquítico (AN-gip)” Inza RIEV 1928, 154. “Hombre o mujer raquítico, pequeño. También cosa encogida, de mala raza” BU Arano.

  2. “(G-to), chichón” A.

  Sinonimoak: iz.

  [konkordun] : konkordun, konkor, korkox, lepo-oker (Elhuyar Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es izond. (G) corcovado, -a
  fr izond. bossu, -e
  en izond. hunchbacked, humpbacked, hunched
  port izond. corcunda

  Testuinguruan

  Kantuz plazara gatoz danzari / gaur Tolosako gazteria / gidari artu degu Gonzalez / Zanpanzartar ongi egiña, / izatez txalkorra bada ere / jakinduriaz txit abilla. Izt Po 138. (OEH)

  Proposamen bat, @euskaljakintza, gaurko hitzarako: 'txalkorra', konkorduna, alegia. Kafe tristearen balada-n irakurria @pasazaite

  — Miren Ibarluzea (@mibarluz) October 31, 2020

  

   
• 

  Maite 10:05 pm on 2020/11/02 Permalink | Reply  

  aztarnari 

  iz./adj. Zerbaiten aztarnei jarraitzen diena. (Hiztegi Batua)

  Sinonimoak: iz.

  [azternari]: azterkari (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es (1) iz./izond. rastreador, -a (2) iz. (Med.) rastreador, -a
  fr (1)  iz./izond. pisteur, -euse ; (txakurra) d’arrêt (2) iz. (Med.) traceur, -euse
  en (1) izond. tracking (2) iz. (Med.) contact tracer
  port iz./izond. rastejador, -a

  Testuinguruan

  COVID-19aren aztarnarien lana kutsatuen arrastoa jarraitzea da. #gaurkohitza

  

   
• 

  Maite 9:50 pm on 2020/11/01 Permalink | Reply
  Tags: A ( 569 )   

  altxatu 

  1 da/du ad. Etzanda edo eserita dagoena zutitu. Altxa zaitez lehenbailehen. Ohetik altxatu. Eskutik hartu eta altxatu zuen. 2 du ad. Jaso, goratu. Eskuak, begiak, burua altxatu. Aingura altxatu. Hirurehun kiloko harria altxatu du bizkarrera. 3 da/du ad. Irud. Boza gero eta gehiago altxatuz ari zen. Bat-batean altxatu zen ekaitz izugarri bat. Haizea altxatu zen eta euria gelditu. Frantziako errepublikan nahasmendu handiak altxatu dira. Prezioak altxatu dituzte. 4 da/du ad. Ipar. Oreaz mintzatuz, harrotu. Ogia altxatu. 5 da ad. (kontra edo aurka-rekin). Matxinatu. Erregearen aurka altxatu ziren. Altxatuko dira jendeak jendeen kontra, erreinuak erreinuen kontra. 6 du ad. Eraiki. Eliza eder bat altxatu zuten. 7 du ad. Ipar. Hartu, jaso, bildu. Altxa ezazu esku ohea eta joan zaitez. Lur onean uzta txarra altxatu duenak hazia laster alda beza. Hil honetan gure herrian bizi direnen izen guztiak altxatuak izanen dira. Film zuzendariak ikusleen saria ere altxatu du. 8 du ad. Ipar. eta Naf. Gorde, ezkutatu. Kutxan altxatua zegoen koroa. Bere gauzak ganberan altxatzen zituen. 9 du ad. Ipar. Kendu, ebatsi. Maiteen nuena altxatu didate. 10 du ad. Ipar. Hazi, hezi. Seme-alabak ongi altxatu. Jainkoaren beldurtasunean hazi eta altxatu ditu. (Hiztegi Batua)

  Sinonimoak: ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  [jaiki]: jaiki, tentetu, zutitu, haikatu Ipar., jagi Bizk., zutundu Bizk., zutikatu g.e.    

  [hazi]: Ipar.hazi, hezi, mendu g.e., gurendu Ipar. zah.    

  [errebelatu]: asaldatu, bihurritu, aihertu Ipar., bihurtu Ipar., errebelatu Ipar., erreboltatu g.e.    

  [eraiki]: Ipar.eraiki, jaso, eregi Bizk., ekidatu neol., fabrikatu zah., bastitu Ipar. beh.    

  [jaso]: aupatu, goratu, igo, jaiki, jaso, goiti egin Ipar., goraltxatu Ipar., hupatu Ipar., igan Ipar./Naf., aireratu, bildu, jaso, airatu Ipar.    

  [kendu]: harrapakatu, harrapatu, kendu, lapurtu, ostu, arrobatu Ipar., trikun-trakun egin Ipar., ebatsi Ipar./Naf., goratu Ipar. zah.

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es (1)  da/du ad. [zutitu] levantar(se), incorporar(se), alzar(se) (2) da/du ad. [prezioa] subir, encarecer(se) (3) da/du ad. [norbaiten kontra] rebelarse, alzar(se) (4) da/du ad. [ogiaren orea] levantar(se) (5) u ad. [jaso, goratu] subir, levantar, alzar, elevar (6) du ad. [eraiki] construir, edificar (7) du ad. (Ipar.) (sarritan preso hitza aurretik duela) detener, apresar (8) du ad. (GN/Ipar.) esconder, ocultar (9) du ad. (Ipar.) quitar; robar (10) du ad. (GN/Ipar.) guardar, recoger (11) du ad. (Ipar.) educar, criar
  

  fr (1) da/du ad. se lever [du lit] ; lever, soulever (2) da/du ad. [prezioa] augmenter, hausser (3) da/du ad. [norbaiten kontra] se soulever, se révolter (4) du ad. (Ipar.) mettre en prison (5) du ad. (Ipar.) garder, cacher (6) du ad. (Ipar.) ramasser, ranger (7) du ad. (Ipar.) instruire, élever, éduquer, dresser [éducation]

  en (1) du ad. to raise, to lift (2) du ad. [salneurria] to raise the price of, to put up the price of, to make more expensive, to increase (3) du ad. to put sth away, to keep, to collect; to organize (4) du ad. [haurrak] to bring up, to rear, to raise (5) da ad. to stand (up) (6) da ad. [garestitu] to rise in price, to increase in price (7) da ad. [matxinatu] to rebel

  Testuinguruan

  Hamaika Gara egitasmoak ekitaldi bat egin du Durangon, ‘Altxa!’ lelopean. [Jon O. Urain, berria.eus]