Tag Archives | arazoak

Eskola-porrota: gizartearen arazo gorria

eskola-porrota1Haur batek bere adin urrirako eskuratu behar duen errendimendu maila ez oso altua jadetsi ez duenean, kalifikazio negatiboak, gehienetan oso negatiboak, erdietsi ohi dira. Kurtsoa amaitzean, 2 gutxiegi baino gehiago ditu eta, ondorioz, kurtsoa errepikatu beharrean aurkitzen da gaztea. Baina zerk sortzen du eskola-porrota? Zergatik sortzen da?

Atzerapen mentalak, ikaste-nahasteak, nahaste emozionalak, hiperaktibitatearen nahastea, besteak beste, dira eskola-porrotaren kausa agerienak. Aipaturikoetatik gutxien ematen dena oztopo mentala da, %2 hain zuzen ere. Ikasketako nahasteak, dislexia esaterako, eta emozionalak antzeko portzentajea heltzen dute, %29 eta %30 hurrenez hurren. Azkenik, hiperaktibitatearen nahasteak, baita TDAH izenez (gaztelaniaz) ezaguna ere , %10 bereganatzen dute. Gainerako %29a beste hainbat kausak atzematen du.

Eskola-porrotaren zergatia aztertzea da norako mamitsuena. Batetik, familia giroa ediren dugu, haurren eta gazteen ikasketetan gehien eragiten duena baita. Gurasoen jarrera takarrak eta gogorrak, edo agian gogorregiak, maitasun ezak, autoestimu baxuak, besteak beste, eskola-porrota sor dezake. Egoera honen irtenbidea lortzeko, gurasoekin hitz egitea izango litzateke gomendagarria edo, zenbait kasutan, profesionalengana joatea. Bigarrenik, motibazio gabeziarekin egiten dugu topo. Eragite eskasa dagoenean, askotan eskolako emaitzak ez dira onak izaten. Horrelako arazo baten aurrean, hasiera batean, haurrak gehien atsegin duen gai bat lantzera bultzatu beharko litzaioke. Horrela, gero, ez hain gustuko dituenak ikasteko erraztasun handiagoa izango du. Azkenik, arazo fisiko eta psikologikoak dauzkagu. Entzumen edo ikusmen arazoak, lehen esan bezala, dislexia eta abar.

eskola-porrota2Aurrezaindu al daiteke eskola-porrota? Gurasoek lan korapilatsu horretan dute protagonismo zuzena. Txiki-txikitatik umea estimulatu beharra daukate, haurraren lehenengo urteak erabakigarriak baitira bere garapen intelektualerako. Marraztera bultzatuz, musikaren laguntzarekin… haurrak estimulu egokiak eskura ditzake. Bestetik, eredu zuzena, hots, ona eman behar zaio txikiari, liburuak gomendatuz, antzerki-aretoetara edo erakusketetara joanez, kultura atsegin duzula erakusteko asmoz, alegia. Gora handikoa ikasketekiko interesa azaltzea da. Hala eta guztiz ere, ez zaio gehiegi exijitu behar, emaitza okerragoak lortzeko aukera dago eta. Sekula egin behar ez direnak konparazioak dira, bakoitzak bere maila baitu. Azkenik, aholkugarria da haurraren irakaslearekin harremana izatea.

Gaur egun, %29 inguruan dago eskola-porrota Espainian (EAEn %16,5ean gutxi gorabehera), Europako batez bestetik oso urrun. Herrialde bakarra dago Espainiaren gainetik portzentajean, Portugal hain zuzen ere. Europako beste zenbait herrialdetan, Suedian esate baterako, %7koa bakarrik da eskola-porrota. Zergatik hainbesteko berdingabetasuna? Orobat, Lehen Hezkuntzan %32k kurtsoa errepikatzen du, %35ek ez du DBHko bigarren maila gainditzen, %48k ez du batxilergoa gailentzen eta, azkenekoz, unibertsitatean hasten diren erdiak bere ikasketak alde batera uzten dituzte.

Non dago aterabidea? Badirudi gurasoek daukatela giltza. Baina, zergatik hainbesteko diferentzia Suedia eta Espainiaren artean? Zertan ezberdintzen dira? Nahiz eta gero eta oihartzun garaiagoa izan arlo honek, afera handiago bilakatzen ari da. Noiz hasiko ote da portzentaje hori murrizten?

Comments { 0 }

Heriotza zigorra: irtenbide ote?

argia-zeldanHeriotza zigorra Estatuaren hiltzera zigortuaren exekuzioa da, aldez aurretik legerian agertzen den delitu bat egin izanagatik. Gaztigua aplikatzen zaien lege-hauste horiei krimen edo delitu kapital deritze. Exekuzio formalak ez dira atzo goizekoak, bai baitirudi idatzizko historiaren sorreratik erabili ohi zirela; sistema judizialak agertu zirenetik, hain zuzen ere. Historia osoan zehar itxura ezberdina hartuz joan dira exekuzioak eta gizartearen antolakuntzaren baitakoak izan direla esan daiteke; izan ere, hasiera batean tribuak epaitzen zituen justiziak, baina, geroago, klaseen mende egongo ziren epai eta zigorrak. Gizarte sistemaz haratago, gerrak ere, exekuzio masibotzat jo ditzakegu. XX. mendean, kasu, nazio-estatuen arteko gudek milioika pertsonen bizitzak ebatsi zituzten.

Egungo egoerari arreta paratuz gero, mundu osoan 18.000 eta 27.000 pertsona bitarte hiltzera kondenaturik daudela ikusten dugu. Urrutira joan gabe, 2007. urtean, 1.252 pertsona exekutatu ziren 24 lurraldetan, Amnistia Internacional erakundearen datuen arabera. Horrez gain, 3.347 pertsona kondenatu zituzten hiltzera 51 lurraldetan. Aipatu beharra dago desoreka handia dagoela munduko lurraldeen artean heriotza zigorraren erabilerari dagokionez. Are gehiago, 2007an aurrera eramandako exekuzioen %88 bost lurraldetan baino ez ziren burutu: Saudi Arabian, Txinan, Estatu Batuetan, Iranen eta Pakistanen, hurrenez hurren.

aulki-elektrikoaAurrez esan bezala, heriotza zigorrak itxura ezberdinak hartu izan ditu. Ez hori bakarrik, heriotza zigorra aplikatzen zaien delituak ere, aldakorrak dira lurralde batetik bestera. Edozertara, lurralde erretentzionista (heriotza zigorra mantentzen duena) askotan, hilketa, espioitza edo traizioa zigortzen dituzte. Batzuetan, delitu sexualak, adulterioa edo sodomia, esaterako, punitzen dituzte. Bestelako delituen artean, apostasia, narkotrafikoa, pertsonen trafikoa eta korrupzio politikoa ere sar daitezke “masen eskarmentu” gisa. Beste alde batetik, indar armatuetan, koldarkeria, desertzio, managaiztasun eta matxinada delituak zehatzeko ere erabiltzen da heriotza zigorra.

Gaztigu horrek hartzen duen itxuraren arabera, metodo konkretu batez ariko gara. Egun, zazpi prozedura erabiltzen dira, horien artean urka eta fusilamendua direla nagusi. Urkaren bidez, bizkar-muineko lesioek edo iratopenak eragiten du heriotza grabitatearen ondorioz, gorputzak egiten duen indarragatik. Fusilamenduetan, gatibua bizi-organoetako lesio, nerbio-sistema zentraleko traumatismo edo hemorragiengatik hiltzen da. Aitzitik, elektrokuzioak ematen diren kasuetan, atxilotua aulki batera lotu eta kobrezko elektrodo hezeak ipintzen dizkiote buru eta hanka batean, korronte elektrikozko deskarga bortitzak aplikatuz; ondorio gisa, bihotz-gelditze eta arnas-paralisia gertatzen dira. Injekzio hilgarriaren bitartez, barbituriko kantitate hilgarri bat beste produktu kimiko gerarazgarri batekin nahasten da; heriotza sortzeko, ordea, zain egoki batean txertatu beharra dago eta badaude kasuak, non ebakuntza txiki bat ere egin behar izaten den. Gas exekuzioetan, gas zianuroa askatzen da atxiloa dagoen gas ganberan, arnasa hartzen duenean pozoituz. Dekapitazioak ere, erabiltzen dira hiltzera kondenaturikoekin, sable bidezko kolpe batekin, burua enborretik aldentzen ahaleginduz. Lapidazioetan, gatibua lotu eta garuneko lesioek, asfixiak edo lesioen konbinazio batek hil dezakete. Metodo honek heriotza luzatzea ahalbidetzen du.

horkaHasieran aipatu dugunez, historian zehar “betidanik” izan da heriotza zigorra present. Haatik, XII. mende aldera, aurkako jarrera batzuk azaltzen joan ziren. Honela esan zuen mende horretan bertan Maimonides sefardiak: “Hobea eta pozgarriagoa da mila errudun askatzea, errugabe bakar bat hiltzera kondenatzea baino.” Egia esan, polemika handia sortzen duen gaia dugu heriotza zigorrarena; alta, bi jarrera dira nabarmenenak: aldekoa eta kontrakoa. Alde daudenek delituen murrizketa azpimarratzen dute batik bat; aurka daudenek, ostera, biziarteko kateak baino delituen murrizketa handiagoa lortzen ez duela diote eta giza eskubideen aurka doala. Gainera, errugabeen exekuzioak bultzatzen omen ditu.

Nire uste apalean, edozein zigor aplikatzerako, erruduntasunak akatsik gabe egon behar du frogatuta, ezin baitzaio inori egin ez duen zerbait leporatu. Txorakeria badirudi ere, sarritan ikusi dira errugabeak kartzelan eta errudunak kalean eta onartezina deritzot horri. Heriotza zigorrak berak suposatzen duenari dagokionez, errudunak heriotza merezi balu, berak eskatu eta bere burua akabatzea izango litzatekeela hobezina iruditzen zait. Modu horretan, egindako kaltea ordaindu ezin denez, gehiago ez sortzea bermatuko bailuke. Hala ere, ez dut uste irtenbidea hori denik. Haur bat negarrez ari denean, karamelu bat ematea ez da irtenbide egokiena, zergatik ari den negarrez ikertu behar baita. Antzeko zerbait gertatzen da heriotza zigorrarekin. Konponbidea ez da gaizkilea akabatzea; bai, ordea, egin duena zergatik egin duen ikertzea. Era horren bitartez, egungo gizartearen arazo larriez jabetuko ginateke eta, horrekin batera, irtenbide gisa balio lezaketen ideiak otuko litzaizkiguke.

Comments { 1 }

Organoen trafikoa, egia ala fikzioa?

transplanteaNork ez du inoiz entzun organoen komertzio edo trafikoa delakoaz? Egungo gizartean oso entzunak ditugu hitz horiek, baina ba al dakigu zehazki zeri buruz ari garen horri buruz entzutean? Ezer baino lehen, organoen komertzioa eta organoen trafikoa bereizi behar dira. Lehena, gorputzeko atalak saltzea edo erostean datza; bigarrena, ordea, gorputzeko atal horiek pertsona bati kendu eta beste norabaitera eramatean. Bi kontzeptuak erabat desberdinak dira eta askotan, ez bereizteagatik, hanka-sartzeak egiten ditugu.

Hasteko, esan beharra daukagu, egun transplante mordoa egiten dela: bihotzekoa, biriketakoa, pankreasekoa, korneakoa… Organoen transplante bat egiteko emaile bat behar da; emailerik egon ezean, ez litzateke inongo ebakuntzarik egongo. Gaur egun, gero eta gehiagok ikusten du bere burua organoren baten beharrean. Emaileen kopurua ez da handitzen eta organoen beharrean daudenena, aldiz, puzten doa urteen poderioz. Adibiderik garbiena AEBetan aurki dezakegu; izan ere, han organoren baten zain dauden zerrendetan %20 geratzen da organorik gabe, heriotzaren zain.

Organoen komertzioa, aurrez esan bezala, organoen salerosketa da. Egoera hau, pertsona aberats eta pertsona behartsu baten artean ematen da. Alde batetik, aberatsak bizitzen jarraitzeko irtenbide bakarra du, organoaren transplantea; eta bestetik, txiroak dirua behar duenez gero, edozer gauza egiteko prest ikusten du bere burua sos batzuen truke, kasu honetan bere organoak saltzera ere iritsiz. Komertzio hau jende aberatsa eta oso behartsuak elkarrekin bizi diren herrialdeetan ematen da normalean, Hego Amerikan adibidez. Dirudunak diru kopuru tentagarria eskaintzen dio behartsuari honek bere organoa “eman” diezaion.

Organoen emaileen beharra

gero eta handiagoa da

Gizarte kontsumista honek gastua besterik ez du buruan; ondorioz, diru-faltan dagoen pertsonak oso gaizki bizi du egoera hau. Muturreko kasuetan, egoera ekonomiko lazgarrian bizi diren pertsonek edozer egiteko gertu aurkitzen dute euren burua, euren gorputzeko atalak salduz. Egoera hau ez da inondik ere juxtua, gizakion eskubideek diotenaren arabera, izatez denok eduki beharko baikenuke bizitza duin bat izateko aukera.

Bestalde, organoen salerosketa hauetan eskaera gehien dagoen organoa giltzurruna da (10.000 ale urteko). Gorputzeko atalen batean akatsen bat duen pertsonak bere burua arriskuan ikustean, beste herrialde batera edota bere herrialdeko bati bere organoa erosten dio, bere burua arriskutik kanpo geratuz eta bestearena arriskuan jarriz. Organoak erosi edo saltzen diren kasuetan, bi eratako ebakuntzak egiten dira: batzuk ospitale seguruetan egiten dira, gainontzeko transplante guztien moduan. Beste batzuk, aldiz, inongo segurtasunik gabeko lekuetan egiten dira. Azken hauetan oso ohikoa da infekzioren bat sortzea eta gaixoa ebakuntza gelatik bertatik ez irtetea. Bestalde, ezin dugu ahaztu pertsona bakoitzak DNA jakina dugula. Hori horrela izanik, transplantatua izan den pertsonak ezinbesteko du bere antigorputzak indargetzeko pilulak hartzea, errefusa eman ez dadin.

organoakBaina gatozen harira. Hau da benetako galdera: ematen al da organoen trafikoa? Ez, teknikoki ezinezkoa da ematea. Nahiz eta gutako askok kontrakoa pentsatu, ez da posible. Lehenik eta behin, transplanteetan espezializatutako medikuek nahikoa lan izaten dute ebakuntza hauek behar bezala egiten. Halaber, pertsona bati organoa kentzean, organo hori garbitu eta garraiatu egin beharko litzateke, betiere era egokian, eta horretarako tresneria egokia behar da, baita horretan trebatutako mediku talde bat ere.

Homo homini lupus, gizona gizonaren etsai. Gizarte kontsumista honen jarduteko eragatik edota gutako bakoitzaren geurekoikeriagatik agian, ez dugu ikusten, ezta ikusi nahi ere, errealitate gordina. Ezertxo ere ez duen jendea bere bizia arriskatzeko prest dago eta gu ez gara gai Gabonetako oparirik gabe geratzeko. Egoera honi aurre egiteko, mundu honetako kide guztiak maila berean jartzea izango litzateke lehenengo gauza, geure arteko desberdintasunak hutsean utziz. Nik, bederen, ez dut esperantza galduko, eta, gaurtik aurrera, nork bere harri-koskorra ekarriz, gizarte hobea sortuko dugulakoan nago. Zer diozu zuk?

Amaitzeko, John Q filma gomendatu nahi dizuet. Film honetan, John Q delakoaren semeak bihotzeko transplante bat behar du, eta berak direnak eta ez direnak egiten ditu semeari emaile bat lortzearren.

Comments { 0 }
-->