Gaurko hitza

Tagged: H Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

• 

  Maite 11:56 am on 2011/07/12 Permalink | Reply
  Tags: H   

  herresta 

  Herresta, errestatu aditzari loturik datorren hitz bat da. “Errestatu”-ren sinonimoa “lerratu” izan daiteke. Norbait herrestan joatea, arrastaka joatea da.

  Baina pertsona bat herresta izatea, ezertarako fundamenturik ez duena da, miserablea. Guztiz hitz mespretxagarria da.

  • Zer gizon herresta! Egun osoa ostatutik atera gabe eta haurrak goseak uzten!

  2. (L, BN, S ap. A; Dv, H). Arrastrado, pobre, miserable. “1. se dit de quelque chose que l’on traîne. 2. personne sans force, débile” H. “Rastrero, vil” A. “5.º personne traitée sans nulle considération; 6.º canaille” Lh.  Gehiago ez aizela / emana zintzurrera, / ez hain guti nagitasun / laxo eta herrestera. EZ Eliç 112. Zapata herrestekin yauntzi bethikoa. Hb Esk 180. Bainan oinetako-herresta batzuekin, joan zitzaioten bera gizon hekiei, zer nahi zuten. Jnn SBi 142. Sukaldean nihor ez da, / sartzen da xakhur herresta. Zby RIEV 1909, 104. Pobre herresta apalenekin. HU Aurp 149. Zoazkit bixtatik, perreka, herresta, herbaila, krebauta! Barb Sup 66. Bizipide herresta batzuetan higatzen da ardunerik frantsesa. JE Ber 71. v. tbn. Lf Murtuts 49, Larz Iru 116.  Egia duka herresta bat bilhakatua dela? Larz Iru 144 (110 erresta).

  Eneko Bidegain (idazle eta irakasle)

   

  Reply

  Required fields are marked *

  Izena *

  E-posta *

  Webgunea

  Gorde nire izena, emaila eta webgunea bilatzaile honetan komentatzen dudan hurrengorako.

  Δ

• 

  Maite 10:53 am on 2011/06/28 Permalink | Reply
  Tags: H   

  hausbero 

  iz. Sua egin ondoren itzali gabe gelditzen den errautsa.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: iz.
  [errautsa] hauskaldar Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):
  

  es rescoldo, brasa
  fr braise
  en ember

  Zonbien bezperako suaren tankerakoa zen bere baitako esperantza: hausbero hutsa, atzera nekez suspertuko zena. [Baina bihotzak dio, Xabier Montoia (Elkar, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

  

  hausbero (FlickrCC, Henrique Vicente)

   
• 

  Maite 7:12 pm on 2011/05/15 Permalink | Reply
  Tags: H   

  hosto 

  iz. BOT. Landareen zurtoin eta adarretan hazten diren organo gehienetan orrikara eta berdeetako bakoitza. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
  

   
• 

  Maite 12:48 pm on 2011/04/30 Permalink | Reply
  Tags: H   

  herra 

  iz. Gorrotoa, ezinikusia, norbaitenganako gaizkinahizko joera. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: iz. Ipar.
  [gorrotoa] ezin eraman, ezinikusi, gorroto, higuin, ikusiezin, aiherkunde Ipar., hudigo(a) Ipar., otin Gip., gaitzerizko jas., aiher g.e., herragune g.e., higuindura g.e., inkurio g.e., hastio Ipar. g.e., herrakunde Ipar. g.e., higuintza g.e., keru Ipar. g.e., korromio Ipar. g.e., kurruka Bizk. g.e., hegigo zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

  es odio, rencor
  fr haine, rancune
  en hate, hatred, rancour; (US) rancor, resentment

  

  Abestia entzun eta hutsuneak betetzeko ariketa egiteko, egin klik irudiaren gainean.

   
• 

  Maite 9:11 am on 2011/04/29 Permalink | Reply
  Tags: H   

  huntz 

  iz. BOT. Araliazeoen familiako landare igokari eta hosto iraunkorra. Hosto larrukara, pedunkuludun eta osoak, eta zuhaitz, horma, etab.etan gora igotzeko balio duten sustrai arrotzak ditu. Arrunta da Euskal Herriko bi isurialdeetan (Hedera helix).  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: iz.
  [xira] xira, huntzorri, huntz-hosto (Adorez eta UZEI  sinonimoen hiztegiak)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

  es hiedra (Hedera helix)
  fr lierre
  en ivy

  Ez zait hura baino leku egokiagorik -politagorik- bururatu une horretan; memorian iltzatuta daramadan patioko iturri malapartatu horretatik ahalik eta gehien urruntzea izan da, ziurrenik, nire asmo kasik inkontzientea. Gogoan dut huntzak estaltzen duela parke ondoko horma altua, eta gustuko dut huntzaren berde iluna. [Etorkizuna, Iban Zaldua (Alberdania, 2005) Orr.: 17] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

  

  huntza (FlickrCC, splityarn)

   
• 

  Maite 11:16 am on 2011/04/21 Permalink | Reply
  Tags: H   

  hobendari 

  izond. eta iz. g.er. ‘bekataria’ (Hiztegi Batua)

  Sinonimoak: iz./izond. neol.
  [bekataria] bekatari, bekatore Ipar., bekatoros Ipar., hobendun Ipar., hobendi neol. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

  es pecador, -ora
  fr pécheur, pécheresse
  en sinner

  Arren obendari onen erruki izan ezazu! EEs 1921, 40. (Orotariko Euskal Hiztegia)

  Nik sinisten dut Garbiñek errurik ez duela, baina herriaren aurrean hobendari bezala agertu da; burua estaltzera behartu dute, galdurik neskatxaren izen garbia; eta Ugarteko etxearen omen beti goitua, oso lurperatu da. (Garbiñe. Katalina Eleizegi, 1916)
  

   
• 

  Maite 10:12 pm on 2011/03/16 Permalink | Reply
  Tags: H   

  hirotu 

  da/du ad. (batez ere Z) 1. Usteldu; andeatu, galdu. 2. Zahartu, ahitu.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: (1) usteldu, hondatu, galdu, alferrik galdu, andeatu (2) akitu (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

  es (1) corromper(se), pudrir(se) (2) envejecer, consumir(se), gastar(se)
  fr (1) pourrir (2) vieillir
  en (1) to go bad, rot (2) to age

  Yves Kleinek tinta urdina purruxkaz purruxka osatzen zuen, urrea eta neguko hotzek setiatu baserri guneetan bildu arbola abar, hosto eta beste lore hirotuak baliatzen zituen arren. [Jalgi hadi plazara, Itxaro Borda (Susa, 2007)] (Ereduzko Prosa Gaur)