Tagged: L Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:39 pm on 2018/06/09 Permalink | Reply
    Tags: L   

    langa 

    iz. 1 iz. Esparru edo bide bateko sarbidea eragozteko zeharka jartzen den haga multzoa, ireki eta itxi egin daitekeena; bereziki, haga horietako bakoitza. Ik. kereta. Txantxangorri bat hesiko langan. Etxeburuko langa gaindituta. 2 iz. Kirol batzuetan, ateko goiko haga. Pilotak langan jo zuen. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    langa (G; Lar, Añ, H (V, G, L)). Ref.: A; AEF 1955, 79. Tr. Documentado en la literatura meridional, sobre todo del s. XX. En DFrec hay 3 ejs. Etim. De lat. planca.

    1. Cancilla, portilla. “Puerta, para entrar en los sembrados que están cerrados” Lar. “Puerta, barrera” Añ. Cf. Echaide Orio 121: “Puerta de un vallado”. Cf. VocNav s.v. langa. Ataka, langa, langamalla, langatea. Izt C 234 (en una lista de vocablos relacionados con la agricultura). Orduantxe zetorren Patxi etxe azpiko langatikan aurrera. Apaol 81. Tarte estuduna zan langa ori ta ezin atera zuan arkuma kanpora. Muj PAm 71. Belar-zelaian esiak asko / mallak ugari langetan. EuskOl 1933, 9. Langa berêla atzemanez, / jauzi batean gaiñeti igaro. Or Eus 313. Langatik berriz otsegin dio. Ib. 313. Etxeburuko langa gaindituta. TAg Uzt 115. Astoa langan bezela, ez aurrerako ez atzerako (G-to). A EY III 55. Txantxangorri bat esiko langan, / ardi ta bildots zainketan. Gand Elorri 62. [Eiztariak] langak irikitzeko / ederrak mutillak! Uzt LEG II 307.

    Ez degu errenditu nai / legeak jartzen dun langan. Basarri 171.

    Portería de fútbol. Tarteka [baloia] iristen zan, / bai, bi langetara. Zendoia 151.

    2. (V-arr-m-gip). Ref.: A; Iz ArOñ; Etxba Eib; Elexp Berg. Cada una de las traviesas que forman una cancilla. “Traviesa, leño largo y grueso” A. “Erromadiari kendu langa bat eta ondoren jarraittu zeskun jabiak” Etxba Eib. “Palanca, palos que se ponen en los portillos (Amescoa)” J.L. Elcarte. Beijak sartu dituzube langa arteko ziskubetan? Mg PAb 108. Ol zut auentzat setiñezko langak egin bear dituzu. Ol Ex 26, 26 (Dv, Ur (h)aga, Bibl trebes, BiblE zehar-egur). Ateraldi baten zazpi mille langa edo trabez atara eudiezan. Akes Ipiñ 24. Gure Elburua goian dagola / kurtze latz baten langetan. Gand Elorri 143.

    3. (V-gip ap. A; H). “Barre avec laquelle on maintient une porte fermée” H. “Tranca” A. Ertsi begi nasai kanpoko atea, barrutik langa sendoa ezarriaz. Erkiag BatB 144.

    4. “Entretoise d’un chariot” H.

    Sinonimoak: iz.

        [hesia]: hesi, lezoi, pezoi Ipar., barrera Heg., luhesi g.e., baragailu Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) z. cancilla; barrera, puerta movil (2) iz. (Kir.) travesaño, larguero
    fr iz. barrière, traverse, barre transversale
    en (1) iz. a pole that is placed over two stakes or posts as a boundary to discourage people, animals, etc. from entering a field, or to block the way; barrier, gate (2) iz. [kiroletan] crossbar
    port (1) barreira  (2) iz. (Kir.) travessão

    100.000 lagunen langa gaindituko du giza kateak.  Arantxa Elizegi Egilegor (Berria.eus, 2018-06-09)

    langa (Argazkia: Gure Esku Dago)

     
  • Maite 10:45 pm on 2018/05/21 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lanjeros 

    adj. Ipar. g.er. Arriskutsua. Gizon lanjerosa. Bekatu lanjeros bat da kolera? (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    lanjeros (Hb ap. Lh), danjeros, danjerus (Chaho), lanjerus (/lanžeúś/ S ap. Lrq; Chaho, Gèze), lanieros (-ñ- Chaho), danieros (-ñ- Chaho).

    Peligroso. Partikularki arimaren egitekoan luzamendiak baitira danjeros eta perillos. Tt Onsa 54. Tentazione handi bat eta danjeros <-ie-> bat. Tt Arima 8. Nola ordean gauza hauk danyerosak baitire presuna suerte guzientzat. He Gudu 80. Etsaiaren artifizio haiñ danyerosari ihes egiñ nahi badiogu. Ib. 170. Bekatü lanjeros bat dea Kolera? CatLan 117 (v. tbn. 109). Non ez duen errenontziatzen Elizak debekatzen dituen libertizione lanierosei. JesBih 429. Oi zer gauza lanyerosa den / amodioa gaztendako! Bordel 65. Kolera arimako eritarzün bat da lanjerusenenetarik khorpitzarenzat. Arch Gram 34. Bizitze huntako itsaso gaitz eta lanjerusian. Ip Hil 29. Ez dauzkigu debekatzen deboxkeriak, desordenak, plazer lanjerosak eta hobendunak baizen. Arb Igand 187s. Gizon lanjeros hari. HU Aurp 130. Libertimendu desonest eta lanjerosetan ibili denetz. CatJauf 16. Lanjerosenak dira atso begi gorriak. Larz Senper 28. Harma lanjerosa da geiago ezina. Xa Odol 136. Etxahun gizon lanjerosa dela. Lf ELit 176. Ibiltzen zen izigarriko leku lanjerosetan. Etchebarne 62. En DFrec hay 3 ejs. v. tbn. AR 275. MarIl 4. Jaur 118. Prop 1876-77, 89. Elsb Fram 173. Lap 14 (V 9). Casve SGrazi 17. Larre ArtzainE 57.

    Sinonimoak: izond. Ipar. g.e.

        [arriskutsua]: arriskugarri, arriskutsu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. (Ipar.) peligroso, -a, arriesgado, -a
    fr izond. dangereux, -euse, risqué, -e, périlleux, -euse
    en izond. risky, dangerous
    port izond. perigoso, -a, arriscado, -a

    Geltokira daramaten bi eskailerak lanjerosak dira. (Eelhuyar Hiztegia)

    lanjeros (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:03 pm on 2018/05/20 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lanberri 

    izond. Ipurtarina.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    lanberri (Lar -> H, Aq 705 (G)), lanbarri (V-ple-arr-oroz-m-gip ap. A).m1.Roza, la acción de rozar” Lar. “Artiga, tierra recién labrada” Ib. “Lanbarrixa eiñ, roturar una tierra por primera vez. [...] Lanbarrixa esate jako leku berrixan luarrixa eiñ danian. Lanbarrixa ein dda” Elexp Berg.

    Sinonimoak: adj.
    [ipurtarin] : (col.) ipurtaire, ipurtarin, ipurterre, oilo kanpoan errule (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Labayru eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) culo de mal asiento (2) artiga, tierra recien labrada
    fr (1) avoir la bougeotte
    en (1) (mainly US, informal) antsy adj
    port (1) formiga no rabo

    Lanberri-ospea du, lan bat amaitu aurretik beste batera ihesean dabilelako beti.

    lanberri (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:40 pm on 2018/05/19 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lankerio 

    iz. g.er. Nahigabea, atsekabea. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    lankerio. “(V-ger), disgusto. Etxat lankerio txarra etorri etxera!” A. Oinaze <-re>, lankerio (disgusto), samiñaldi eta al zuan gaitz oroz. Ayerb EEs 1912, 180. Selimunte-n il zan Trajano lankeriyo (disgusto) ta eragabekeriz (desorden) josirik. EEs 1913, 163. Dioklezianok lankeriyoz, ezbearrez eta apoitaz (miseria) beterik bere burua erail zuan gosez. Ib. 180. Ez egarririk, ez lor, ez lankeriyorik. Garit Veni mecum 120 (ap. DRA).

    Sinonimoak: iz. g.e.

        [ezbeharra]: alditxar, asturugaitz, ezbehar, koaita, miseria, zorigaitz, zorigaizto, zoritxar, dohakabetasun Ipar., lazeria Ipar., makur Ipar., malur Ipar., ondiko Ipar., meskabu Zub., desgrazia beh., gaitzegoki g.e., helkaitz g.e., desditxa zah., dohaingaitz zah., behargabe Ipar. g.e., dohakaitz Ipar. g.e., destorbu Zub. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. penalidad, disgusto, adversidad, desgracia
    fr iz. pénalité, contrariété, adversité, malheur
    en iz. hardship, suffering, annoyance, adversity, misfortune
    port iz. penalidade, desgosto, adversidade, desgraça

    Ez zaidak lankerio txarra etorri etxera! (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    lankerio (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:14 pm on 2018/04/30 Permalink | Reply
    Tags: L   

    larrutu 

    ad. gabetu, gabe/gabetu, gabetzen 1 da/du ad. Norbait edo zerbait gauzaren bat gabe utzi edo gelditu; norbaiti zerbaiten jabetasuna kendu. (Dagokion osagarriak -z atzizkia hartzen du). Bere ondasun eta aberastasun guztiez gabetu zuten. Zegozkidan eskubideez gabetu naizenez gero. Ez dut eskuetan dudanaz gabetu nahi. Azeria, buztanaz gabetua. Laguntza mota guztiez erabat gabeturik. Zeruko grazia miragarriaz gabetua aurkitzen den arima. Kalte handia da begietako bistaz, osasunaz eta azienda guztiaz gabetzea. 2 (Hitz elkartuetan, bigarren osagai gisa). Ik. axolagabetu; baliogabetu; bihozgabetu. Juduak errege gabetuak izan zirenean. 3 (Era burutua izenondo gisa). Ezedukien eta gabetuen artean. || Gizonik behartsuenari, on guztiez gabetuenari galdetzen badiozu. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad.
    [gabetu] : kendu, larrutu, bipildu. Ant. ipini, jarri, hornitu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da/du ad. desollar, despellejar (2) da/du ad. (hed.) arrasar, asolar (3) da/du ad. [lurzorua soildu] desmontar, desbrozar (4) da/du ad. [ondasunak] despojar, desplumar (5) da/du ad. desacreditar, desprestigiar
    fr (1) da/du ad. (se) dépouiller, (s’)écorcher (2) da/du ad. (hed.) (se) ravager, (se) dévaster (3) da/du ad. [lurzorua soildu] (se) débroussailler (4) da/du ad. (se) dépouiller, plumer (5) da/du ad. (se) discréditer
    en (1) da/du ad. [larrua] to skin (2) da/du ad. [lurzorua] to clear of, to leave bare of (3) da/du ad. [ondasunak] to clear out
    port (1) esfolar (2) arrasar (3) capinar (4) despojar (5) desacreditar

    Nolanahi ere, inor larrutu gabe, gauza bitxi asko konta zezakenat. [Denak du bere prezioa, Migel Angel Mintegi (Ibaizabal, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    larrutu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:27 pm on 2018/04/19 Permalink | Reply
    Tags: L   

    luze-labur 

    iz. luze-labur iz. Luzera, neurria. Bertso lerroak ez dira berdinak luze-laburrean. Ez naiz hemen abiatuko bide horren luze-laburra neurtzen. Nire lanaren zer-nolakoa, luze-laburra eta zertarakoa. || Latin silaben luze-laburra. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

        [neurria]: handitasun, handi-txiki, hein, izari, kaizu, neurri, tamaina Heg., esteria Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. estatura; tamaño; distancia
    fr iz. taille; distance
    en iz. height; size; distance
    port iz. estatura; tamanho(a); distância

    Luze-laburrean antzekoak gara. (Elhuyar Hiztegia)

    luze-labur (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:07 pm on 2018/04/13 Permalink | Reply
    Tags: L   

    larritasun 

    iz. 1 iz. Larri dagoenaren egoera. Ik. larrimin; larridura; estutasun. Bizitzako estura eta larritasun guztietarako pozgarri handi bat. Hona nire larritasunaren sustraia: euskara mendeko ikusten dut, gero eta mendekoago. 2 iz. Larria denaren nolakotasuna. Bekatuaren larritasunari begiraturik. Arazoaren larritasunak hartaraturik. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

        [estutasuna]: ataka, egonezin, estualdi, estura, estutasun, ezinegon, hinka, kinka, larri, larrialdi, larridura, larrimin, larriune, arrangura Ipar., arteka Ipar., behar-ordu Ipar., herstura Ipar., kexa Ipar., kexaldi Ipar., zinak eta minak Ipar., angustia Heg., elorrio Bizk., istilu Gip., hertsidura Zub., estu g.e., herrestadura g.e., larri-ordu g.e., trantze Heg. beh., antsia Heg. g.e., arbin Bizk. g.e., erreki Gip. g.e., estres Ipar. zah., kexagune Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. angustia, inquietud, aflicción (2) iz. gravedad, importancia (3) iz. grandeza, tamaño, magnitud (4) iz. (Fil.) (Psikol.) angustia
    fr (1) iz. angoisse, inquiétude, affliction (2) iz. gravité, importance (3) iz. grandeur, énormité
    en (1) iz. [herstura] anguish, worry, restlessness (2) iz. [garrantzia] gravity, seriousness
    port (1) angústia, inquietude (2) gravidade, importância (3) grandeza, magnitude

    Larritasun demokratikoaz” ohartarazi dute arlo ugaritako 70 lagunek[Jon o. Urain, Berria.eus (2018-04-13)]

    larritasun (Argazkia: Jon Urbe/FOKU, Berrian)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel