Tagged: L Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 9:26 am on 2015/06/16 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lotsaizun 

    1. iz. Laido apalgarria. Bere arrebari egindako bidegabekeria eta lotsaizuna. 2. iz. Lotsatzeko zioa, lotsabidea. 3. iz. (pl.) Lotsariak. 4. izond. Lotsatzekoa, lotsagarria.(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak (UZEIren Sinonimoen Hiztegia): iz. jas.

    [laido apalgarria]: irain, laido, ofentsa, afruntu Ipar., ahalkeizun Ipar., ahapaldi Ipar. pl., desohore Ipar., idoi Ipar., lotsari Bizk., goitzarren Zub., injuria beh., betzigo g.e., geren g.e., iraintasun g.e., aputio zah., desondra Heg. beh., agrabio Heg. zah.
    [lotsabidea]: lotsabide
    [lotsariak]: pl.lotsari Bizk. pl., ahalkeriajas. pl.Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1)  iz. vergüenza, infamia, deshonra; (2) iz. deshonra, deshonor, motivo de vergüenza; (3) iz. (pl.) partes pudendas, vergüenzas; (4) izond. vergonzoso, -a; deshonroso, -a; bochornoso, -a; indecente
    fr  iz. déshonneur, honte
    en (1) iz. [laidoa] disgrace, infamy; (2)  iz. [lotsabidea] dishonour (Br); dishonor (Am)
    port iz. vergonha, desonra,

    Eta aurreneko araua dagoeneko ikasi dugu zein den: elebakarra baino barregarriagoa da beste hizkuntzaren bat duena, hainbati bere burua ukatzeraino ahoraino sartu zaion ezten eta lotsaizun. [Barrea lege, Iñigo Aranbarri (Larrepetit, 2015-05-10)] (Berria.eus)

    lotsaizun (Lauren Hammond, FlickrCC)

     
  • Maite 7:33 pm on 2015/05/29 Permalink | Reply
    Tags: L   

    luizi 

    iz. Urak bigunduz eta pisuaren pisuz gertatzen den lur-malkarren higidura. Lubizi batek bidea estali du. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa, “lubizi”)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    luizi (V-gip, G-azp-to), lubizi (G-to), lubesi (A Apend), luetzi (V-gip). Ref.: A (lubizi); Iz UrrAnz (luisíxa), To (lubiziya); Elexp Berg.

    Etim. De lur-bizi, litm. ‘tierra viva’.

    Desprendimiento de tierras. “Azkenengo euri aundixekin luizixak ein die batian bestian” Elexp Berg. Luizia. Izt C 235 (en una lista de fenómenos naturales). Lubiziek jandako mendixka bizkar-gorriak. Mok 13s. Lubizi-bildurra dagon tokian lurrari eusteko. Munita 46. Lurrak, izan ere, aldapa aundian ebaki ezkero, badu luizia eta bera joan bearra. Insausti 305. Terrenoak bastante aldapak, eta urak arrastatuta, luiziak ondatutako lekuak. Albeniz 33.

    “(G), tierras caídas” A. Itsasora dioazten ibaiek baso-mendietako lurrak eta arkoskoak eraman-ala eramaten dituzte, ta onetara sortzen dira luiziak (eroritako lurrak) eta mausarrak (ibaiak bazterreratutako lur ona). Zait Plat 37s.

    Sinonimoak: iz.

    [lur malkarren higidura]: lur-jausi, lurtadura, luperi Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es desprendimiento [de tierra(s)]; corrimiento de tierra(s)
    fr eboulement
    en landslide, landfall
    port desmoronamento

    Pio Barojaren edo Unamunoren estilo vasco loriatzetik abiatzen da diskurtso politikoaren eta ahulezia linguistikoaren arteko luizia nola zuritu ez dakien saio bat baino gehiago. [Mentura dugun artean, Anjel Lertxundi (Alberdania, 2001, 136 or.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Autobidean eta luizi bategatik hainbat bidaiari hiltzen direnean, zera gertatu da, urrutiko edo hurbileko norbaitek fede zantzu bat izan duela. [Groenlandiako lezioa, Bernardo Atxaga (Erein, 1998, 34 or.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    luizi (Hirian aldizkaria, FlickrCC)

     
  • Maite 12:03 pm on 2015/05/04 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lupetz 

    iz. (B) Lohia, lokatza. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    lupetz (V-arr; Lar, Añ (V), Dv), lupetza. Ref.: Larrak EG 1958 (3-4), 371. Barro, lodo. “Lupetz, Arratian lokatzari esaten yako” Larrak EG 1958 (3-4), 371. v. lokatz. Erleak lupetz loien balia dira, euren eztiabia gozoak egiteko. Añ LoraS 114. Lupetz puska bat. Añ NekeA 240. Egin eban gizonaren gorputza lupetzeagaz edo buztinagaz. Itz Azald 28. Praka-barrenak loi-loi eginda lupetzez. Kk Ab I 60. Jaiotzatik aldian dakarren lupetzea ezin dabela ganetik kendu. “Fango”. Otx 99. Igurtzi eban arpegia, lupetza zikiña zelanbait kentzeko. Erkiag BatB 45. Lupetzarekin bere irudiz / Adan egiña bazuan. Ayesta 133.

    Sinonimoak: iz. Bizk.

    [lokatza]: basa, lohi, lokatz, baltsa Ipar., istil Ipar., parta Ipar. g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  iz. (B) barro, lodo, fango
    fr boue, fange
    en mud, silt,
    port barro, lodo, lama

    Ez zioten entzun, baina keinua seinaletzat hartu zuten eta denek, besteak beste Busturiako gizon-emakumeek, bustitako harriak eta lupetzezko eskukadak jaurtikitzeari ekin zioten.  [Gerlari zuria, Joanes Urkixo (Elkar, 2004), Orr.: 176] (Ereduzko Prosa Gaur).

    lupetz (Y Nakanishi, FlickrCC)


     
  • Maite 8:30 am on 2015/04/10 Permalink | Reply
    Tags: L   

    laztantasun 

    iz. Maitasuna, xera. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    laztantasun (V ap. A; H), lastantasun (Dv (V)). Ternura, amor, cariño. “Tendresse” Dv. “Attachement vif, amour” H. Zelan erantzun deutset alango laztantasun eta on-eretxi gozoai? Añ EL2 161. Kontu zorrotza eskatuko deust, eni eustan lastantasun ta askogurearena. Ib. 48. Guganako on-eretxi eta laztantasun gozoa. Zav Serm I 55. Ematen zioen eskua estu estu ta laztantasunez baserritarrai. VMg III. Amarik errukior eta samurrenaren laztantasun gozo-gozoagaz maitatu ginduzan. Eguzk LorIl110 (ap. DRA).

    Sinonimoak: iz.

    (1) samurtasun, biguntasun. (2) maitasun, txera. (ADOREZ Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1)  iz.  ternuracariño (2)  iz.  amor
    fr (1) iz.  tendressecolère (2) iz. amouraffection
    en (1)  iz.  tenderness, gentleness (2) iz. love
    port (1) iz. ternura, suavidade (2) iz. amor

    Entzun:

    Nola erantzungo diet halako laztantasun eta oniritzi gozoei?

    laztantasun (Rita M, FlickrCC)

     

     
  • Maite 9:24 pm on 2015/02/22 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lokartu 

    da ad. (batez ere Ipar.) Lo hartu, loak hartu. Etzan zen lurrean eta lokartu zen arbola haren azpian. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:ad.

    [loak hartu]: lo hartu, loak hartu, loharkatu Ipar., lokumatu Ipar. g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (batez ere Ipar.) dormirse, adormecerse (2) (batez ere Ipar.) (hed.) entumecer(se); aplacar(se), sosegar(se)
    fr (1) (batez ere Ipar.) s’endormir, s’assoupir (2) (batez ere Ipar.) (hed.) s’engourdir, se calmer
    en (1) to get to sleep, to go to sleep, to fall asleep (2) to be/go numb
    port (1) adormecer, pegar no sono (2) aplacar-se, serenar-se

    Entzun:

    ESAN GABE DOA

    Elkartasun basatia, Oier Guillan (Susa poesia)

    Minarena naiz zorionarena beste.

    Esan gabe doa

    Jendez beterik dagoen gutxiengo batekoa naiz.

    Esan gabe doa

    Beldurrarena naiz pozarena beste.

    Diot. nintzen. Diot. nintzen. Diot. nintzen. A.

    Esan gabe doa

    Erbestearena naiz aberriarena beste.
    Eskuak garbitu eta haiei so
    diot: nor naiz hau.
    Hanka lokartu ostean orratz batekin ziztatu
    eta zera pentsatzen dut:
    norena da nirea den min hau.
    Edo:
    zergatik du nire antza haur honek.

    (Isilunea).

    Zergatik dute nire antza alkandorek
    Zergatik dute nire antza mesanotxeko liburuek
    zergatik dute nire antza familia argazkiek
    zergatik dute nire antza eltxoek
    zergatik dute nire antza etxeko zapatilek
    zergatik dute nire antza maite ditudan pertsonek
    zergatik dute nire antza nire antzik ez dutenek.

    Esan gabe doa

    Lekuz mugitzen den airea da denbora.

    Esan gabe doa

    BELDURRA airea IRAULTZA airea GEZURRA airea
    BERUNA airea BIZITZA airea ZARATA airea
    GARUNA airea DENBORA airea GARENA airea
    GINENA airea HIZKUNTZA airea AHOTSA airea

    Esan gabe doa

    A.

    Esan gabe doa

    Mmm.
    (Isilunea).
    Nggsssb.
    (Isilunea).

    [Elkartasun basatia, Oier Guillan (Susa poesia, 2013)]

     
  • Maite 9:09 pm on 2014/12/26 Permalink | Reply
    Tags: L   

    likin 

    (B) 1. izond. Erraz itsasten dena, likatsua. Izerdi likina. 2. iz. Lingirda. Apoaren bizkar gaineko likina baino higuingarriagoa (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: izond. Bizk.

    [likatsua]: biketsu, gomatsu, likatsu, lirdinga, lirdingatsu, bikedun g.e., biskatsu g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. (B) pegajoso, -a; viscoso, -a (2) iz. (B) limazo, viscosidad
    fr (1) izond. visqueux, -euse (2) iz. viscosité
    en (1) izond. viscous; sticky (2) iz. slime, sliminess
    port (1) izond. pegajoso(a) (2) iz. viscosidade

    Entzun:

    PUNPAKA

    erditik aurrera irakurtzen hasitako
    liburu bat bezala ezagutu nahi zintuzket
    lehen erdiko orriak bilatu
    edo zeuk azaldu
    basa artean edo sasitzan aurkitu
    eta falta diren pasarteak asmatu
    edo beste aldaera batean esan

    txango luzeak egin eta nire gogoa
    Mantxako mortuan barrena hegalari dabilenean
    naizena baino gehiago naizen ilusioak hartzen nau
    zauri guztiak direla sendagarri
    ez dagoela osatu ez daitekeen testurik
    ez higa ez daitekeen harririk

    autobidean aurreratzen gaituzten
    autoetako gidarien albokoak hainbat
    banaizelako ilusioak hartzen nau
    eta neuregan zaramatzadala iruditzen zait
    ilunabar gorrantza hedakorrean
    eta une eterno batez itsu-itsuan sinesten dut
    kartzelazainen papar iletsu likina gabe
    eta presoen bisita galaraziengatik ez balitz
    ezinezkoa litzatekeela munduan edertasuna

    [Kapital publikoa, Jose Luis Otamendi (Susa, 2014)]

    likin (Pixabay, Washu, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 10:28 am on 2014/12/08 Permalink | Reply
    Tags: L   

    loka 

    izond. Oiloez eta hegazti emeez mintzatuz, arrautzen gainean jarririk txitatzen ari dena. Oilo loka baten txitak. Oiloa loka egon, loka jarri.

    adb. 1. (batez ere B) Koloka, ongi finkatu gabe. 2. TEKNOL. Eragingailu batek, baita biraka dabilela ere, eragin beharreko piezei eragiten ez dien egoeran. Ibilgailuaren abiadura-kaxa loka dago. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak (UZEI Sinonimoen Hiztegia)

    adond. [koloka]: koloka, kolokan, kordokan, kordoka Ipar.

    izond. [txitatzen ari den hegaztia]: koloka Ipar.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar, Labayru eta Word Reference hiztegiak):

    es 1 izond. clueco, -a; llueca 2 adb. clueca; llueca || 1 adb. (batez ere B) tambaleándose, balanceándose; suelto, -a; rijoso, -a 2 adb. (Autom.) en punto muerto 3 iz. (Autom.) punto muerto [de la caja de cambios] || adb. (zahar.) sexualmente inquieta, que mantiene relaciones sexuales esporádicas. (Genero femeninoari dagokio)
    fr adj [gallina+ qui couve || (desatado, no sujeto) détaché(e)
    en adj [gallina] broody || loose
    port adj [gallina] choco(a) || solto(a)

    Entzun:

    oiloa loka jarri da: la gallina se ha puesto clueca (5000 adorez hiztegia)

    hondar gorrian ur lokak: las aguas oscilantes sobre la arena roja (5000 adorez hiztegia)

    goiko hortz loka noiz jausiko dago: el diente flojo de arriba está a punto de caer (5000 adorez hiztegia)

    goiko hortz bat loka daukat: un diente de los de arriba lo tengo medio suelto (5000 adorez hiztegia)

    Ez dizuet esan: besoa loka duenak musua estaltzen dion zapia darama. [Hizlandia, Iñigo Aranbarri (Susa, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Pistola gerrian gorde nuen, bulto handiegia egin eta loka geratzen zen arren. [Kolosala izango da, Joseba Sarrionandia (Txalaparta, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Andy Caulfield/Photographer’s Choice/Getty Images

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel