Tagged: L Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:58 am on 2014/04/24 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lohi-estali 

    izond. Ehun, kolore, etab.i buruz, orbanak ondo estaltzen edo disimulatzen dituenaz esaten da.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘zikin-estali’)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    LOHI-ESTALI. “(V-ger), litm., oculta manchas. Se dice de las telas en las cuales se conocen poco las manchas” A.

    Eibarko berbak eta esakerak (A. SARASUA, 2002)

    lohiestali. Zikiña igartzen ez dan erropia. (Color sufrido que disimula lo sucio)

    Sinonimoak: izond.
    [zikin-estalia] : zikin-estali (Orotariko Euskal Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar, 5000 adorez eta Word Reference hiztegiak):

    es (referido a los colores) sufrido/da
    fr (color) peu salissant(e)
    en (of colour) that does not show the dirt
    port (color) que disfarça a sujeira [el negro es un color muy sufrido: a cor preta que disfarça bem a sujeira.]

    Entzun:

    Arropa lohi-estalia erosi behar izaten diot beti: siempre le tengo que comprar ropa de colores sufridos

    Mahoizko frakak lohi-estaliak dira: los pantalones de mahon son de colores sufridos

    lohi-estali (FlickrCC, Ian ;cKellar)

     
  • Maite 10:24 am on 2014/04/23 Permalink | Reply
    Tags: L   

    leitu 

    du ad. 1. (B) Izoztu. Hotzez leituta gelditu zen.  2. (herr.) Irakurri. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [izotza egin]: Bizk.hormatu, izotza egin, izoztu, karroindatu Ipar., leia egin Bizk., jelatu Gip.
    [isurkariak izotz bihurtu]: Bizk.izoztu, hormatu Ipar., jelatu Gip.
    [irakurri]: beh.irakurri

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (B) helar(se), congelar(se) (2) (herr.) leer
    fr (1) (se) geler, (se) glacer (2) lire
    en (1) to freeze (2) read
    port (1) gelar-se, congelar-se (2) ler

    Entzun:

    Bere liburuek apaletan diraute, leitu barik, erran gabe doa: esku bat esku bat da beti, eta errazagoa eta atseginagoa zaigu inori eskutik heltzea, liburuari heltzea baino.  [Neguko zirkua, Harkaitz Cano (Susa, 2005.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Hori da ikaragarriko liburua, biziki hunki nauena eta behar dutana berriz leitu, eta harekin gustian joan ninteke zeren izigarri aberatsa baita.  [Ez da musik, Menane Oxandabaratz (Elkar, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Hotzez leituta geratu zen. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    leitu (DevianArt, CurlyDeea)

    leitu (FlickrCC, ThomasLife)

     
  • Maite 10:01 am on 2014/04/22 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lur 

    iz. 1. (maiusk. eta mug.) Gizakia bizi den planeta. 2. Lur planetaren gainazala, eta bereziki, urez estalia ez dena. 3. Lurraren gainazal solidoa eratzen duen osagaia, bereziki tamaina txikiko ale mineral edota organikoz osatutako material ez trinkoa, mineral edo harri gogorrari kontrajarria. 4. Nekazaritza-erabilpena duen edo izan dezakeen osagai hori bera, eta haren hedadura. Haziak ernatzeko lur heze emankorrak. 5. Lurraldea. Aaron ez zela lur aginduan sartuko. 6. Toki, ingurune edo barrunbe bateko behereneko gainazala, gauzak eta pertsonak bermatzen direna. Mahaitik lurrera erori zen. 7. ELEKTR. Lurraren masa-eroalea. Hitzarmenez, puntu bakoitzeko potentzial-diferentzia zero baliokotzat hartzen da. Jarraitu irakurtzen… (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Lurraren eguna (Wikipedia)

    Lurraren Eguna apirilaren 22an ospatzen da mundu osoan Lurraren natura-ingurunearen aldeko kontzientzia sustatzeko. Proposatzailea Estatu Batuetako Gaylord Nelson senataria izan zen, egun hori proposatu baitzuen superpopulazioaren, kutsaduraren, biodibertsitatearen eta Lurra babesteko beste ingurumen-kezka batzuei buruzko kontzientzia piztearren.

    Lehen agerraldia 1970eko apirilaren 22an egin zen, Estatu Batuetako Gaylord Nelson ingurumenaren aktibista eta senatariak sustatua, ingurumen-agentzia bat sortzea eskatzeko. Gizarte-presioaren ondorioz, Estatu Batuetako gobernuak Environmental Protection Agency (EPA) agentzia sortu zuen, eta ingurumena babesteko lege batzuk eman zituen.

    Nazio Batuek ere Lurraren Eguna ospatzen dute martxoko ekinokzioan (martxoaren 21aren inguruan). Ekimen hori John McConnell pazifismoaren ekintzaileak proposatu zion UNESCOri 1969an, «Lurraren bandera» diseinatu zen urte berean. Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiak oniritzia eman zion egun hori ospatzeari, eta 1971n ospatu zen lehen aldiz.

    Sinonimoak: iz. (UZEI eta Adorez sinonimoen hiztegiak)

    [lurbira]: ludi, lurbira, mundu
    [oinen azpian duguna]: behegain, solairu, zola, zoru, behearen gain Bizk., angelu zah.
    [lehor]: lehor, lur idor
    [eremu]: eremu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (astronomiaz ari garela, maiusk. eta mug.) tierra; Tierra; globo terráqueo/terrestre (2) [materia] tierra; [buztina] barro, arcilla (3) suelo, tierra (4) [lurraldea] (pl.) tierras; paraje, territorio (5) (Elektr.) tierra (6)
    fr (1) (astronomiaz ari garela, maiusk. eta mug.) terre ; Terre (2) sol, terre (3)
    en (1) (astronomian maiusk. eta mug.) [planeta] ground, earth (2) land, terrain; soil (3) [lurrazala] ground; floor
    port (1) (astronomiaz ari garela, maiusk. eta mug.) terra; Terra (2) solo, terra, chão

    Entzun:

    Libertatea ez omen den lurra da, / eta, halatan, deus ere ez da ausaz, / zeren beti baita lur bat haratago.  [Lur bat haratago, Joan Mari Irigoien (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Hor zirela, beste guzien erdian, jakin behar zen! Egia da gauaz gauarekin nahasten dela Gaueko, eta bai egunaz, bai gauaz, lurrarekin nahasten dela Lur[Oilandoiko ermita, Michel Oronoz (Elkarlanean, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Hik hire lur guztiak utziko dizkidak. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Nire eskerrona azaldu nahi diet Lur argitaletxean erredakzio kide ditudan guztiei, eskaini didaten laguntzagatik. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Kristala puskatu egin zen eta edari hondarrak lur zola likits zikinean zabaldu ziren! [Airezko emakumeak, Felipe Juaristi (Erein, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Lur (Wikimedia Commons)

    lur (Wikimedia Commons9

     
  • Maite 6:39 pm on 2014/04/11 Permalink | Reply
    Tags: L   

    latorri 

    iz. Eztainuz estalitako altzairuzko xafla mehea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:  iz. Heg.
    [burdinzuria] : burdinzuri (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es hojalata
    fr fer-blanc
    en tin, tinplate
    port lata, latão

    Entzun:

    Aldarearen aurrean eskegitako latorri trokelatuzko lanpara handi gustu oneko batean, atsoak pizturiko metxa bat ari zen distiraka. [Idi orgaren karranka, Victor Hugo / Koldo Izagirre (Elkar, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    latorri (pixabayCC, Silberfuchs)

    latorri (enviadoespecial.es)

     
  • Maite 7:45 am on 2014/02/21 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lasai 

    1. izond. Estutasunik, kezkarik, larritasunik gabea. Pertsona lasaia nekez larritzen da. 2. izond. Estua, meharra edo tinkoa ez dena. Bide lasaia. Soineko lasaia. 3. izond. Arauekiko hertsitasunik gabeko jarrera edo portaera agertzen duena. 4. izond. HIZKL. Ezaugarri akustikoen arabera, indar gutxiko erresonantzi eremuak azaltzen dituen fonema (tinkoari kontrajarria). 5. adb. Estutasunik, kezkarik, larritasunik gabe. Zaude lasai ez da ezer gertatuko. 6. adb. Tinkotasunik gabe. Lasai lotu. 7. adb. Arauekiko hertsitasunik gabe. Lasaiegi hezitako haurrak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: lasai adond. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [lasaiki] : bare, jabal, lasaiki, trankil, hatsaren gainean Ipar., trankilki Ipar., nasai Bizk., nare jas., lasaikiro g.e., narerik g.e., kieto Ipar. beh.
    lasai izond.

    [trankila] : bare, ezti, eztitsu, geldi, gozo, malats, naretsu, trankil, eme Ipar., jabal Ipar., largo Ipar., laxo Ipar., ole Ipar., astitsu Bizk., nasai Bizk., basi Naf., anple Zub., goxo adkor., baretsu jas., nare jas., dultze zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. tranquilo, -a; calmado, -a; sosegado, -a; reposado, -a (2) izond. ancho, -a, holgado, -a; suelto, -a; flojo, -a; desahogado, -a; cumplido, -a (3) izond. desenfrenado, -a; libertino, -a; disoluto, -a (4) adb. tranquilo, -a; quieto, -a; calmo, -a; con tranquilidad; tranquilamente, relajadamente; con calma; calmadamente (5) adb. suelto, -a; flojo, -a; con flojedad; flojamente; relajadamente; con laxitud
    fr (1) izond. tranquille, calme, paisible (2) izond. large, ample (3) adb. tranquillement, calmement, doucement (4) adb. de manière décontractée/détendue, à l’aise
    en (1) izond. calm, quiet, peaceful (2) izond. [arropa, oinetakoak] wide, broad; loose, losse-fitting (3) adb. calmly, quietly; relaxed
    port (1) izond. tranqüilo(a), sossegado(a) (2) izond. folgado(a) (3) izond. descomedido(a), dissoluto(a) (4) adb. tranqüilamente, con calma

    Entzun:

    Bakardadea lurralde jendetsu bat da, azken finean. Metafora-jario lotsagaldu honekin hasten banaiz –barkamena eskatzen dut horregatik–, da halakotik gutxi aurkituko duzulako Ana Malagonen testuen artean. Nahikoa iritzi zabaldua da mikroipuingintzak, genero edo azpigenero gisa, zerikusi gehiago duela poesiarekin, ipuingintza estandarrarekin –azken finean, narratibarekin– baino. Agian hala da –Elizak badauzka doktoreak–, baina Lasai, ez da ezer gertatzen honetakoak lirikarik, poesiarik gabeko hiperlaburrak dira. Mundu garaikidearen kondizioari dagokion bezala, alegia. [Ana Malagonen “Lasai, ez da ezer gertatzen” liburuaren hitzaurrea, Iban Zaldua (Elkar, 2014-02-17)]

    Lasai, ez da ezer gertatzen, Ana Malagon (Elkar.com)

     
  • Maite 7:56 am on 2014/01/20 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lanpas 

    iz. 1. ITSAS. (B) Ontzietan geletako ate aurrean jartzen den alfonbra. 2. Etxeetako ate aurrean oinetakoak garbitzeko jartzen den alfonbra txikia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    lanpas. “(V-ple), alfombra colocada a la entrada de la cámara en los buques” A.

    Hiztegi Batuan:

    lanpas iz. ‘ate aurreko alfonbra txikia’

    Sinonimoak: iz.
    [oinetakoak garbitzeko alfonbra] : zerria (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) (B) (Itsas.) alfombra colocada delante de las cabinas (2) felpudo
    fr paillasson
    en doormat; mat
    port apacho

    Entzun:

    Ez du lurra lantzen, ez du ehuntzen, eta hala ere Salomon bere loria guztian ere ez zen egun oson etzanda egoten lanpas baten gainean, eguzkipean izerditan blai, euli-bazka bihurturik eta guri-guri, bere jabeak lan egiten zuen bitartean isats salomonikoaren dantza alferra eta gainera esker oneko begirada gozoa erosteko.  [Deabruaren hiztegia, Ambroise Bierce / Xabier Olarra (Ibaizabal, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    lanpas (Orreaga Aranburu, CC)

     
  • Maite 8:13 am on 2013/12/20 Permalink | Reply
    Tags: L   

    lasta 

    iz. 1. Ontzian, komeni den sakoneraraino murgiltzeko eta egonkortasuna handiagotzeko kargatzen den pisu gehigarria. Euskal balen arrantzaleek teilak eramaten zituzten Ternuara lasta moduan. 2. (hed.) Edozein zama edo pisu gehigarri, fisiko zein psikiko. Globoek hareaz betetako zakutxoak dituzte lasta moduan. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    lasta. v. lastre.

    lastre (Lar, H), lasta (G-bet, L; Lar, Hb ap. Lh, H), lastra (H), lazt (G-bet). Ref.: A (lasta, lazt); Lh (lasta).

    Lastre. “Lest” H.   Bertutez kargatua dijoan ontzia, tentaldiyen lastrerik gabe. Aran SIgn 25. lazta (det.). Itsasontziyan lazta ziaro diruz kargatuta ekarri omen zuten (G-azp). “El fondo de la embarcación”. AEF 1921, 98s.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) lastre (2) (Itsas.) lastre, zahorra
    fr (1) lest (2) fig (impedimento) fardeau
    en (1) (peso que estabiliza) ballast [ship] (2) (impedimento) encumbrance, hindrance, impediment (3) figurado (molestia, peso muerto) burden, dead weight (4) (piedra de mala calidad) waste stone, scraps n
    port (1) lastro (2) fig obstáculo, empecilho

    Entzun:

    HITZA: Altzoa

    lasta (irudia: soymimarca.com)

    Helduok bihotzean / zenbat harramazka? / bizitzaren bizitzez / indarrak gasta. / Nekeak eta minak / askotan arrasta / uzten gaituzte eta / hori nola aska? / Bihotzeko zazta / bizkarreko lasta / banoa arnaska / hartzen nau xarmaz ta / altzoa da helduok / dugun sehaska.

    [Kartzelakoa buruz burukoan, Maialen Lujanbio (Bertsolari Txapelketa Nagusia 2013)] (sustatu.com)

     

    Bidea eta denbora, Anari

    Bideak eta denborak bat egin duten unean
    balea eri baten moduan ohituraren putzuan
    lastaren laztana pisu, pausu larriz nabil
    nahiz ez dudan inor atzetik
    nahiz inor ez dudan zain.

    Aurrean biderik ez da, norberak egina ez bada
    pausu adina itzal atzean
    eta aurrean zelai eder bat,
    zelai eten bat.

    Bueltarik ez da eta aitzina ez dut
    nahi dudana ez dut behar,
    behar omen dudana ez dut nahi.
    haize zakarrak nola, maitatzen dudana
    dena desio arren
    ez dut neuretzat ezer nahi.

    Eta ez diot inori ezer eskatzen
    ez dudalako eman nahi.
    pausu larriz nabil
    nahiz inor, ezer ez dudan zain.
    edo bai.

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel