Tagged: D Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:39 pm on 2016/01/22 Permalink | Reply
    Tags: D   

    dutxulu 

    iz. (Ipar.) Ontzi batean, daukan likidoa jaria dadin, egiten den zuloa; txorrota (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [dutxzulu] : txorro, iturri (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) espita, canilla; grifo
    fr iz. robinet, cannette
    en iz. [upelean] spigot, bung; [txorrota] tap, faucet
    port torneira

    Baga, biga, higa, laga, boga, sega, zahi, zohi, bela, harma, zamuka, zamari, dutxulu, beharri.  [Hitza azti, Iñaki Arranz (Alberdania, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

     

    dutxulu (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 12:36 pm on 2015/11/20 Permalink | Reply
    Tags: D   

    destatu 

    du ad. Tiro egin aurretik, arma bat jo nahi den ituaren norabidean jarri (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    destatu (O-SPAd, SP, Lar, Lar Sup, Dv, H (G, L), A). Apuntar; disponer, prevenir. “Mirer ou prendre visée” O-SPAd 882. El resto de los testimonios lexicográficos dependen directamente de éste (así SP, Dv, H (en parte) e incluso Azkue (“mirar”), que parece haber interpretado mal la trad. fr.), salvo Lar (“asestar artillería, &c., sutunpa [...] destatu”; cf. tbn. Lar DVC 206: “apuntar, asestar”) y Lar Sup (“disponer” > H). Kheinatzen dira eta eztute aurthikitzen; destatzen dira eta eztute desarratzen. Ax 54 (V 35). Ethorkizuneko gauzak, [...] nahi ditutzu oraidanik gobernatu, trazatu eta destatu. Ib. 66 (V 43, que traduce “alcanzar”; en AxH “resolver”). Guk destatzen eta ordenatzen dugun gero hartara heldu gabe, kontu hura konpli ditekeiela. Ib. 117 (V 77). Bethi ere, lehenbizitik hartu dugun xedeari, ahal bezanbat, aurthikitzen dioguela, hari iarraikitzen gatzaitzala, hartara destatzen eta enkaratzen garela. Ib. 270 (V 181).

    Sinonimoak: ad. g.e.

        [su-arma helburura zuzendu]: keinatu Ipar., apuntatu Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. apuntar; disponer, prevenir
    fr viser
    en aim
    port apontar

    Entzun:

    Intsektizida esprai aspaldian erabili gabea hartu eta armiarma destatu nuen. [Terrorea (III), Anjel Erro (Jira, 2015-11-20)] (Berria.eus)

    destatu (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 8:35 pm on 2015/11/07 Permalink | Reply
    Tags: D   

    domotika 

    Etxeetan sistema adimendunak jartzeaz arduratzen den jarduera; sistema horiei esker, batetik etxeko segurtasuna, eta bestetik etxeko tresnak maneiatzea, ondo erabiltzea eta kontrolatzea lortzen da.  (Euskalterm)

    Wikipedian:

    Domotika etxebizitzen tresnak automatizatzean eta sistema bakar batean biltzean datza, energiaren kudeaketa, segurtasuna, ongizatea eta komunikazio zerbitzuak hobetzeko asmoz. Hortaz, esan daiteke etxebizitza domotikoa etxebizitza adimenduna dela.

    Sistema domotiko batek ondorengo elementuak ditu:

     (Jarraitu irakurtzen…)

    Beste hizkuntza batzuetan (Euskalterm eta Word Reference hiztegiak):

    es domótica
    fr domotique
    en smart houses; house automation
    port domótica

    Entzun:

    Etxeko atariraino noa oinez, hirigunera; etxea luxuzkoa da, argi halogeno sentsoreduna dauka, igogailu ukigarria, domotika adimenduna, bio jogurtak hozkailuan… eta Bakarrik segitzen dut. [Post-it bizitzak, Iolanda Zuñiga / Iñigo Roque (Pasazaite, 2014)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

    domotika (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 2:24 pm on 2015/10/30 Permalink | Reply
    Tags: D   

    draia 

    iz. Perdigoia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegia:

    draia (BN ap. A; VocBN, H). Perdigón. v. drajera. Alhatzea heldu denian [basurdea], bost-pa-sei draia larriño animaliari bere begien artian landatzia. GaztAlm 1934, 50 (ap. DRA).

    Sinonimoak: iz.

        [perdigoia]: perdigoi (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es perdigón
    fr plomb de chasse
    en pellet, shot
    port perdigoto

    Entzun:

    Garai hartan armak muturretik kargatzen zituzten, lehenik piztona, gero bolbora eta azkenik perdigoiak edo draiak. [Luzaiden gaindi, Angel Aintziburu / Jean Baptiste Etxarren, Elkar, 2002] (Egungo Testuen Corpusa)

    draia (Irudia: comercio.superocio.net)

     
  • Maite 7:27 pm on 2015/10/24 Permalink | Reply
    Tags: D   

    diskete 

    iz. Banda magnetiko fin eta malgu batez osatutako disko unitatea, hauts partikulak kentzen dituen oihal batekin forratutako plastikozko euskarri laukizuzen batean zigilatua. 1970eko hamarkadan sortu zuen IBMk, eta bere markako konputagailuetan jarri zuen. 1972an, 3740 memoriako masa zuen disko malgua aurkeztu zuten, lehen diskoak fisikoki malguak zirelako horrela deitua. Gainerako konputagailu fabrikatzaileek berehala hartu zuten salgai zegoen softwarea banatzeko baliabide egokitzat. Ordudanik, hala ere, aldaketa ugari izan ditu, bai tamainan, bai memorizatzeko ahalmenean. 8 hazbetetik 3 ½-ra pasa da eta 100 KB gordetzetik 1,44 MB-era. Disketearen historian denera ia hamar mota ezberdin izan dira, eta bakoitzak zegokion irakurgailua izan du. (Wikipedia)
    Sinonimoak: iz. disko malgua (Wikipedia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Inform.) disquete, diskette, disco flexible
    fr iz. disquette
    en  iz. floppy (disk), diskette
    port  iz. disquete

    Informatikak badaki erantzun guztien berri; lehen oro liburuetan zegoen bezala, orain disketeetan. [Ez balego beste mundurik, Karlos Linazasoro (Alberdania, 2000, orr.: 83)] (Ereduzko Prosa Gaur)

     

    diskete (Chris Phan, FlickrCC)

     
  • Maite 9:46 pm on 2015/10/23 Permalink | Reply
    Tags: D   

    dohatsu 

     1. izond. Zorionekoa. 2. iz. ERL. Eliza katolikoak hildako fededunbati aitortzen dion titulua, sainduarena baino maila apalagokoa. Dohatsuari betiko zoriona eta gurtua izateko eskubidea, baina ez derrigorra, aitortzen zaizkio. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)
    Sinonimoak:izond.

        [zorionekoa]: atsegindunbienabenturatuzorionekozor ionezkozoriontsubozkariotsu Ipar., lorios Ipar., uros Ipar., dontsu Bizk., irus Zub.zoriondun g.e., zoritsu g.e.zorizko g.e., ditxoso zah., deuntsu Bizk. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1  izond.  felizdichoso, -abienaventurado, -a; 2  iz. (Erl.) beato, -a
    fr izond.  heureux, -euse ;  bienheureux, -euse ;  béat, -e
    en 1  izond.  happycontented;  blessed; fortunate; 2  iz. (Erl.) beatified person
    port 1 Feliz, bem-aventurado; 2 iz. (Erl.) beato, -a

    Eta, hasi aitzin, labur erranen dizut: ez nintzen, oro har, dohatsu izan. [ Lur bat haratago, JOAN MARI IRIGOIEN (Elkar, 2000, orr.: 381)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    dohatsu (Vladimir Pustovit, Flickr)

     
  • Maite 4:05 pm on 2015/10/14 Permalink | Reply
    Tags: D   

    desmasia 

    iz. (Ipar.) Kalte, hondamendi itxuragabea. Ikusi dituzue egun hauetako desmasia izugarriak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    desmasia (Dv, H (L)).

    1. Estrago, desastre, devastación, daño. “Désolation, dégât, ravage, dévastation” Dv. “Odolezko desmasia, sang versé avec abondance” H. Tr. Documentado en escritores septentrionales no suletinos desde fines del s. XVIII. En DFrec hay 4 ejs., septentrionales.

    Hedatu zen alde guzietarat israeldarren desmasiaren eta arka hartua zelako berria. Lg I 256. Bakharrik sei ehun benjamintar itzuri ziren desmasia hartarik. Ib. 242. [Heresiak] bereziki hartu zituen Langedoko eta Dofineko bazterrak, zeintan desmasiarik handienak egin baitzituen. MarIl 120. Zeri begira zaude? ala desmasia bera zure gainean ikusi artean? Dv LEd 118 (Cb Eg II 62 kalte). Desmasian ezarria da lurra oro. Dv Ier 4, 20 (Ker ondatuta). Nork erran dezake zonbat desmasia <-zia>, zonbat atsegabe yinen zazkon nazione hari. Elsb Fram X. Desmasia eta zorigaitz hoikien guzien erdian, huna zerk sustatzen zuen eta altxatzen zioen bihotza [Jobi]. Lap 387 (V 176). Pikotak izan zuen sobera denbora gure giristinoen artean anhitz desmasiaren egiteko. Prop 1894, 95. Desmasia gaitzak bazter guzietan: zaldi hil, karrosa xehakatu, odol istil, etxe herrautsien artean. StPierre 16. Alkool tzarren desmasiak. JE Med 146. Basurdiaren ondotik, errekolteri demasia [sic] haundienen egilia: azkona. GaztAlm 1934, 50 (ap. DRA). Ez badautatzu emaiten [...] hemengo desmasien ordaina, jakizu, nik erranik, hauziño bat eginen dauzutala. Lf Murtuts 8. Haizeak burrunban zafratzen du etxe hura eta etxea erori da. Hango desmasia! Leon Mt 7, 27 (Hual desegingua). Bi urtez asko nahaskeri, desmasia eta odol-ixurtze jasan zituzten gure arbasoek. Zerb Azk 61. Gard ibaiak gaindi egin du. Desmasiak miliarka… 35 hil. Herr 9-10-1958, 1. Egia erran, frogatua baita hiru aldairek su batek bezenbat desmasia egiten dutela. Larz GH 1959, 87. Desmasiak etziren handiak. Ardoy SFran 198.

    2. Exceso, demasía. Desmasia zuen lege [Arestik], eta ez zenbaitek noraezean gorde nahi genukeen nolabaiteko oreka irristakorra. MEIG V 133.

    Sinonimoak: iz. Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [hondamendia]: ausiabartza, azken beltz, galmen, hondamen, hondamendi, galtzapen Ipar., itxes Zub., hondaketa g.e., hondapen g.e., galpen zah., deskalabru Heg. beh.
        [gehiegikeria]: g.e.gehiegikeria, larregikeria, larkeria Bizk., neurrigabekeria g.e., esajerazio Heg. beh., gehiegi Ipar. zah., soberania Ipar. zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) estrago, devastación, desastre
    fr (Ipar.) destruction, ravage
    en disaster, catastrophe, devastation
    port estrago,  devastação, desastre

    Entzun:

    Haserrealdietan ordea itzali egiten du eta horrek gizona sumindu egiten baitu, burura datozkion desmasia guztiak botatzen dizkio oihuka. [Martutene, Ramon Saizarbitoria (Erein, 2012)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    desmasia (Gaurko hitza, CC)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel