Tagged: D Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:56 pm on 2019/10/17 Permalink | Reply
    Tags: D   

    domaia 

    iz. Ipar. Pena, lastima. Domaia da ez baititut 30 urte gutxiago. || damu-domaia Ipar. Kalte-ordaina. Bizikleta hautsi didazue; damu-domaiak zor dizkidazue. Sei mila euroko damu-domaiak pagatu beharko dizkio. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1. (En la expresión domaia da, ‘es una lástima’). Domaia da ez baititut 30 urthe gutiago! Larz Iru ziren (1962). “>Iru 24. Domaia duk hik eskola kitatzea. Erramun harginaren oroitzapenak (1989). “>Etchebarne 21.
    2. v. DAMU-DOMAIA(K) (s.v. damu).

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [domaia]: lastima, pena
    [domaia]: kalte, gaitz, oker

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Ipar.) lástima, pena
    fr iz. dommage
    en iz. pity
    port iz. lástima, pena, dó

    Eta ez, ez zait jendea gustatzen. Horrela, oro har. Domaia da, ze zutabe onak idatziko nituzkeen bestela. [Ez zait jendea gustatzen, Aritz Galarraga (Argia.eus, 2019-09-15)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    domaia (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:14 pm on 2019/10/10 Permalink | Reply
    Tags: D   

    desobiratu 

    ad.  Exhumatu (Elhuyar hiztegia)

    Sinonimoak: iz.

    [desobiratu] : exhumatu, desobiratu, hobitik/lurpetik atera (Elhuyar hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. exhumar
    fr du ad. exhumer, déterrer
    en du ad. (formal) exhume, disinter, (colloquial) dig up
    port du ad. exumar

    Franco hobitik ateratzeko azken oztopoa kendu du Gorenak. Hala, Espainiako Gobernuak desobiratzea gauzatzeko aukera du jada. Auzitegiak Gobernuaren dekretuaren gaineko kautelazko galarazpena indargabetu du. [Franco hobitik ateratzeko azken oztopoa kendu du Gorenak (Eitb.eus, 2019-10-10)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    desobiratu (Argazkia: EFE)

     
  • Maite 11:42 pm on 2019/08/31 Permalink | Reply
    Tags: D   

    donario 

    iz. Gip. Baretasuna, lasaitasuna. Donario ederrean zihoazen. Euskaraz gozo-gozo donariorik egokienean dihardute. || Donarioz ari du euria. Donario onean ari du euria. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    donario (Lar Sup).

    1. Don, gracia. “Galardón” Lar Sup. v. dohain. Irudi zait emaztia dela gauza eztia, / Donario guzietan guziz gauza emia. E 127. Bere edertasun eta donario paregabeen bidez. Arr May 178.

    2. (G-goi ap. Gte Erd). Tranquilidad, calma, parsimonia. “Donarioz ari du euria (G-goi), donario onean ari du euria (G-goi)” Gte Erd 110s. Gudariak etsaiaren alboratzean, eraen onean jartzeko martxa donariozkoa. Izt D 72. Mundu osoari begien aurrean ifintera, ikusi zezaten donarioz ondo. Izt C 10. Bereala batean andreak maneatutako jana donario andi gabe artuta. Lard 181. Guziai zegokien donario ederrean zijoazen. Ib. 86. Erromarrak gauza betaz eta donarioz artu zutelako. Ib. 531. Ala joan zan Brasil aldera / donarioz ta garboso. Iparg 361. Euskaraz gozo-gozo donariorik egokienean [diarduela]. Aran SIgn II. Esanaz gañera donarioz. Ib. 41. On Antoniok donario ederrean [...] esan zuen. Camp EE 1883b, 521.

    Sinonimoak:  iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [dohaina]: zah.bertute, dohain, onbide, onoimen g.e., donu zah., prenda Heg. zah., onoidade Bizk. zah.
    [donaria]: zah.prima, sari, sarigarri, errekonpentsa g.e., donari zah., premio Heg. beh., golardo Ipar. zah.
    [baretasuna]: Gip.baretasun, lasaitasun, naretasun, sosegu, deskantsu Ipar., jabal Ipar., jabaltasun Ipar., nasaitasun Bizk., trankiltasun g.e., sosegamendu zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. don, gracia (2) iz. (G) tranquilidad, parsimonia
    fr (1) iz. don  (2) tranquillité
    en (1) iz. gift, talent (2) tranquillity, calm, peace, serenity
    port (1) dom, graça (2) tranquilidade

    Donario ederrean zihoazen. (Hiztegi Batua)

    donario (Gaurko hitza, CC0Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:41 pm on 2019/08/30 Permalink | Reply
    Tags: D   

    derbi 

    iz. Herri edo eskualde bereko bi kirol talderen arteko partida; aspaldiko aurkariak diren bi kirol talderen arteko partida. Errugbian, Lapurdiko derbian angeluarrak nagusitu zaizkie hendaiarrei. (Hiztegi Batua)

    Wikipedian

    Kiroletan, derbia hiri edo eskualde bereko bi taldek elkarren aurka jokatzen duten kirol-lehia da, hedabideek arreta berezia eskaini eta zaletuek historian zehar zirraraz jarraitu dutena. Esate baterako, Euskal Herrian ezaguna da Real Sociedad eta Bilboko Athletic Kluba urtero jokatu ohi dituzten partidak, Bilbon eta Donostian hain zuzen, non bien zaleak elkartu eta jai-giro bizia sortzen den.

    Euskal derbia

    Euskal derbia izenez Euskal Herriko Bilbo hiriko Athletic Kluba eta Donostia hiriko Erreala futbol taldeen artean urtero birritan jokatu ohi den partida edo derbi klasikoa da. Halere azkeneko hamarkadetan bi talde horien artean eta Euskal Herriko beste talde batzuen arteko partidek ere euskal derbia izendapena bereganatu izan ohi dute, esate baterako Osasuna, Deportivo Alavés, Eibar KE, Real Unión edota Sestao River taldeen aurkako lehiak.  (Wikipedian, derbi)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. derby
    fr iz. derby
    en iz. derby
    port iz. derby

    Derbiak beti izaten dira intentsitate handikoak. [Ander Capa. Athleticeko jokalaria (Berria.eus, 2019ko abuztuak 30 )]

    derbi (Gaurko htiza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 12:10 pm on 2019/08/02 Permalink | Reply
    Tags: D   

    drindots 

    iz. Erresonantzia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    drindots (Ae). “Resonancia. Drindots luzea, larga resonancia” A Aezk 291. Ezkilak drindots luzea edo dolua duenean ere norbait fite ilen da. A Aezk 210.

    Sinonimoak: iz.

    [drindots] : erresonantzia (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. resonancia
    fr iz. résonance
    en iz. resonance, echo
    port iz. (acústica) (som) ressonância; (eco) plangência

    Ezkilak drindots luzea edo dolua duenean ere norbait fite ilen da. A Aezk 210.  (Orotariko Euskal Hiztegian)

    drindots (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:34 pm on 2019/08/01 Permalink | Reply
    Tags: D   

    dunbots 

    iz. Zarata handia, burrunba. Trumoiaren dunbotsa. Berebiziko dunbotsez dorre bat bezala erori zen zelai erdian. Errotarrien dunbotsa! (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    dunbots (G ap. A; Lar, Hb ap. Lh, H), dunba-hots.

    Ruido, estruendo. “1. retentissement, fracas. Syn. de dunbada. 2. bruit de grosses sonnettes (dunba). 3. au fig. appareil retentissant, faste” H. “Sonido” A. v. dunbada. Tr. Documentado en textos meridionales desde mediados del s. XIX. Moab tronpeten dunbots eta otsaren erdian galduko da. Ur Am 2, 2 (ap. A). Ola-dunbotsak betiko ixildu dira Euskal-erriko mendietan. Camp EE 1882a, 33. Entzuten dira autzaio edo tutu eta arratzaen soñuak dunbots izugarriarekin. Otag EE 1882c, 582. Gudaren dunbots ikaragarria. Ib. 586. Etxean ta inguruetan dunbotsa burrunbatuaz, ateren batek ixtean ateratakuarena zan. Zink Crit 27. Berebiziko dunbotsez dorre bat bezala erori zen zelai-erdian. ‘À grand bruit’. Or Mi 59. Lizardiri belarrietan dunba-ots izugarria eragin bear. TAg Y 1933, 25. Sarats itzalen kulunera / ta ibai-erroten dunbotsera. Loram Y 1933, 338. Errotarrijen dunbotsa! “Ruido de piedras molares”. Laux AB 77. Guda baten dunbotsak ezkontz asmoak urratu zittun. Etxde AlosT 38. Mutur artan tupust egin zun itxasontzi astunak bere biziko dunbotsez. Zait EG 1951 (9-10), 75. Erri-etxeko malluketaren dunbotsa. Anab Poli 53. Aditu bedi gaztaiñen dunba-otsa ta danboliñaren eragiña. NEtx LBB 155. Sei pila-ardatzburu ziran, aldi-urrenka jo ta jo alako dunbotsa sortzen zutenak. “Aquel estruendo”. Berron Kijote 226.

    Sinonimoak: iz.

        [zarata handia]: arrama, burrunba, dunbada, durunda, furrunda, zaratots, harramantza Ipar., burrundara Heg., durundi Bizk., arroitu Naf., buila beh., hotsandi g.e., zunburrun g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. ruido, estruendo
    fr iz. bruit sourd et grondant
    en iz. (loud) noise; din; crash; [trumoia] clap
    port iz. ruído, barulho

    Hirian dunbots handia entzun zen, hodeietan dabilen trumoiaren moduan. [Eraztunen Jauna III, J.R.R. Tolkien / Agustin Otsoa (Txalaparta, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    dunbots (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:35 pm on 2019/06/18 Permalink | Reply
    Tags: D   

    desosegu 

    iz. Urduritasuna, ezinegona, sosegurik ez duenaren egoera.

    Sinonimoak:
    [ezinegona] : artegatasun Bizk., erreustarzün Zub., erreustasun Zub. (UZEIren Sinonimoen Hiztegian, ‘urduritasun’)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es desasosiego, intranquilidad, pesadumbre
    fr trouble
    en unease, feeling of unease, sense of unease, misgivings
    port desassossego, inquietação

    Entzun:


    Esker mila, Josi Sierra, bideoa hain txukun ipintzeagatik!

    Bildutako argazki eta hitz guztiak ikusi nahi badituzu: Azaleratu zure hitza!

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel