Tagged: D Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:31 am on 2014/11/09 Permalink | Reply
    Tags: D   

    desobeditu 

    du (pertsonei buruz dio) ad. Ez obeditu, desobedientzia egin. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa, moldatua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    desobeditu (L, BN, S ap. Lh, S-no ap. Lrq; Urt IV 50, Lar, Añ, VocBN, Gèze, Dv, H), desobedezitu (-idu Lcc). Desobedecer. Tr. Es bipersonal trans. en los autores antiguos; por lo menos desde fines del s. XIX se usa, en cambio, como tripersonal. Trufatu superiorez; desobeditu gauza handian. Hm 195.

    Sinonimoak: iz.
    [desobeditu] : ez obeditu, esana ez bete (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. (pertsonei buruz, dio ad.) desobedecer
    fr du ad. (pertsonei buruz, dio ad.) désobéir
    en du ad. (pertsonei buruz, dio ad.) to disobey
    port du ad. (pertsonei buruz, dio ad.) desobedecer

    Entzun:

    Noiz eta nola desobeditu behar luke herrialde batek independentzia lortzeko? [Burujabetzarako bide-orririk ez Euskal Herriko mapan, Urko Apaolaza (argia.eus, 2014-10-12)

    desobeditu (Argazkia: @vilaWeb)

     
  • Inaki Agirre 12:40 pm on 2014/11/03 Permalink | Reply
    Tags: D   

    desarra 

    iz. MIL. Tropa bateko kideek aldi berean tiro egitea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. zah.

    [tiroa]: bunbada, tiro (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (zah.) (Mil.) disparo, descarga (Elh.)
    fr 2 (de arma de fuego, electricidad) décharge ƒ; 1 (tiro) coup m de feu.  ~ cerrada Mil salve ƒ
    en (Mil) firing, discharge (frm) shot, gunshot ~ cerrada volley (Collins)
    port descarga, tiro (WR)

    Entzun:

    Eta kanoiaren desarra duk ene neurria, eta egin zaidan injustiziari nik eman beharreko ihardespena. [Lur bat haratago, Joan Mari Irigoien (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    desarra (FlickrCC, CC BY-SA 3.0)

     
  • Maite 1:01 pm on 2014/10/14 Permalink | Reply
    Tags: D   

    desobedientzia 

    iz. Desobeditzea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [desobeditzea]: desobeditze (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es desobediencia
    fr désobéissance
    en disobedience
    port desobediência

    Entzun:

    Independentzia eta desobedientzia bertso berberaren errimak dira? Ezinbertzekoa al da une jakinen batean indarrean dagoen legea urratzea eta konfrontazio demokratikoa eremu politiko hutsaren joko-zelaira eramatea? [Desobedientzia eta independentzia, Gaizka Aranguren (Arkupean, 2014-10-14)] (Berria.eus)

    desobedientzia (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 7:50 am on 2014/10/13 Permalink | Reply
    Tags: D   

    desneke 

    iz. Atsedena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    desneke (Lar).

    Descanso. Gordeko dezu laurenbata edo zazpigarren eguneko atsedetea, desnekea edo deskansua. Ub 26. Zeruko desneke betikuak aztu azi dizkigula lurreko neke laburrak. Bv AsL 67. Arrizko burko bat zeinaren arrimuan desneke ariñ bat artu izaten zuan. Ib. 105. Betiko desneke ta atsedena emon egiozu, Iauna. Ag AL 101.

    Sinonimoak: iz. g.e.

    [atsedena]: atseden, deskantsu, hats-hartze, errepausu Ipar., pausu Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es descanso, reposo, pausa
    fr repos, pause
    en rest, break, pause; respite; breather (inf)
    port descanso, repouso

    Entzun:

    Bide-ertzean desneke arin bat hartu zuen. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Betiko desneke ta atsedena emon egiozu, Iauna. Ag AL 101. (Orotariko Euskal Hiztegia)

    Nik emango dizutet arnasa ta desneke ona. [Auñamendiko lorea, Txomin Agirre (1898)] (Euskal Klasikoen Corpusa)

    desneke (Wikimedia Commos)
    Noon – Rest from Work (after Millet), Vincent Willem van Gogh

     
  • Maite 12:09 pm on 2014/09/27 Permalink | Reply
    Tags: D   

    deskonprimatu 

    ad. INFORM. Konprimatutako fitxategi bat jatorrizko tamainara leheneratu, horretarako programa berezi baten bidez.  (Euskalterm)

    Beste hizkuntza batzuetan (Euskalterm eta Word Reference hiztegiak):

    es descomprimir
    fr décompresser
    en uncompress, decompress
    port descomprimir

    Entzun:

    Jaitsi duzun karpeta deskonprimatu behar duzu artxiboak ikusi ahal izateko.

     
  • Maite 8:35 am on 2014/08/19 Permalink | Reply
    Tags: D   

    deitore 

    iz. (Ipar.) Auhena, adia (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    1 deitore (-th- L, BN ap. A; Lar; -th- SP vEys, Dv, H), deitora (-th- SP, Arch ms. (ap. DRA), H).

    Tr. Documentado en Leiçarraga y en autores septentrionales del s. XVII, más adelante lo hallamos en AR, Duvoisin y, ya en el s. XX, sobre todo en textos meridionales de léxico cuidado. La forma deitora la emplean Axular, Ibiñagabeitia y, a veces, Zaitegi. En DFrec hay un ej., meridional, de deitore. Con el significado de “lamentación, lamento”, es mucho más común auhen (q.v.).

    Lamentación, planto (en particular por la muerte de alguien; se refiere tbn. a las demostraciones de dolor cantadas, tipo endechas, etc., si bien los ejs. recogen gralmte. su significación de ‘lamentación, lamento’ en general). “Planctus”, “lamentation pour les morts, luctus” SP. “Clamor” Lar (cf. tbn. “clamorear, tocar a muerto, illezkillak, ildeitoreak jo”). “Lamentation que l’on chantait à la mort et à l’enterrement des personnes; complainte” Dv. “Deithoreko eguna, le jour de la lamentation” Ib.

    2 deitore

    Nombre, denominación. Cf. deitura. Guziek gaizki hartu zuten, salbu Espainia Castillako erregina, Izabela deitorea zuenak. HU Aurp 50.

    Sinonimoak: iz. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    [auhen] : auhen, intziri, erosta, adia
    [marru] : marru, aiene, kexa

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) lamentación, lamento
    fr lamentation, gémissement
    en groaning, moaning, complaining; groan, wail, lament
    port lamentação, lamento

    Entzun:

    Haren ahotsa berriro garrasi eta deitore bilakatu zen.  [Manhattan Transfer, John Dos Passos / Lopez de Arana (Ibaizabal, 1999)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Negar eta intziri egingo dut mendiak direla eta; deitore, larre-zelaiak direla eta: erreak gelditu baitira eta hutsik; ez da ardirik beeka entzuten, hegazti eta abereak ihesi joanak dira.  [Elizen arteko Biblia, Askoren artean (Idatz, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    deitore (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 12:50 pm on 2014/07/16 Permalink | Reply
    Tags: D   

    daborduko 

    adb. (B) Dagoeneko. Zoritxarrez, egia samin horren ondorenak ageri dira, daborduko ere, euskaldunon artean.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegia:

    daborduko (V-ger), daburduko (V-ple-ger-m), dagoan orduko (Aq 916 A), dagon orduko (B). Ref.: A (daburduko); A Morf 672.

    Ya, para ahora. “Daburduko (V-ple-ger-m), tan pronto. Dagoan orduko (AN; Aq), dagon orduko (B), para hora, tan pronto. De dagoan-orduko, para la hora que es” A. v. dagoeneko. Eztau onek daborduko attaren antzik artu gura! Otx 113. Nire mutil koskor au daborduko asi da beronen tentelkerijaren ezaugarri berezijak emoten. Ib. 125. Il ete zan edo ziur jakiteko, arnasarik baeukan jakiteko, pospollo garun bat urreratu eutsen biztuta surrera, ta konturatu gabe surran puntea erre. Orduan Moxilok inpernuan egoalakoan, apur bat begiak zabalduaz: Daburduko asi gaituk! EgutAr 28-6-1957 (ap. DRA).

    Sinonimoak: iz.
    [dagoeneko]: dagoeneko, jadanik, honezkero (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (B) para ahora, para entonces; tan pronto; [uste baino lehenago] ya
    fr déjà
    en already
    port (em negativas) ainda; (em afirmativas) já

    Entzun:

    Agian daborduko badaki, jakin, itzuliko balitz nora itzuli ez lukeela.  [Itzuliko balitz, Goizalde Landabaso (Larrepetit, 2014-07-15)] (Berria.eus)

    daborduko (Gaurko hitza, CC)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel