Tagged: M Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:05 pm on 2019/12/05 Permalink | Reply
    Tags: M   

    minfiru 

    iz. Mihiaren higidura mugatzen duen hari modukoa. 

    Orotariko Euskal Hiztegian

    minfiru. “Frenillo de la lengua” A Apend.

    Sinonimoak: iz.

    [minfiru] : s.m. (Anat.) frenulu, brida; [de la lengua] mihi-frenulu, mihi-hari, mihipeko, mihiazpiko (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. frenillo [de la lengua]
    fr iz. frein
    en iz. frenulum, frenum
    port iz. freio da língua

    Minfirua eten dio medikuak.

    minfiru (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:15 pm on 2019/11/29 Permalink | Reply
    Tags: M   

    mendiratu 

    ad. mendiratu, mendira/mendiratu, mendiratzen || da/du ad. Mendira joan; mendira eraman. Mendiratu aurretik, begiratu eguraldi eta elur iragarpenak. Ardiak mendiratu eta etxeratu zen. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    mendiratu. (gral.; Lar, Dv). Ref.: A; Lh. Ir o llevar al monte; echarse al monte. “Amontarse” Lar. “Se rendre à la montagne” Dv. Ardiak mendiratu ta etxeratu zanean [...]. Echta Jos 297 (v. tbn. otro ej. en la misma pág.). Itxarkundia saildia eskubi aldetik mendiratu zaigu. Euzkadi 24-12-1936 (ap. Alkain 140). Errodrigori, doan bezela / mendiratzen artaldea / nai estu batek ozkatzen dio [biozpea] . SMitx Aranz 29. Atera gera geuren etxetik / mendiratutzeko asmoz. Auspoa 39, 84. Eiz-otsean mendiratu. Olea 105. Erriak eskuak utsik zituan, baña al zan negurriakin mendiratu zan areriuaren aurka. Gerrika 275. Ustez-uste gabe Jelboeko mendira nintzan eta Saul ezpata-gañean zetzan.Lard 183.

    Sinonimoak: iz.
    [etxearen gainaldea] : terraza (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. ir al monte; llevar al monte
    fr aller à la montagne; porter sur la montagne
    en go to the mountain; take to the mountain
    port vá para a montanha; levar para a montanha

    Mendiratu aurretik, begiratu eguraldi eta elur iragarpenak. (Hiztegi Batua)

    mendiratu (Gaurko hitza, CCO Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:56 pm on 2019/11/27 Permalink | Reply
    Tags: M   

    mendoi 

    iz. Ipar. Pila. Lur mendoiak. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    mendoi. (BN ap. A ; Dv, A Apend). “Tertre. Le même probablement que munthoin ” Dv, que cita el ej. de Laph. “Montón. Elhur-mendoi bat erori da (BN-baig), ha caído un montón de nieve. Lur-mendoi (BN-baig), montón de tierra en lo alto que amenaza derrumbarse” A. ” Mendoi, amas volumineux quelconque, évoquant les contours d’une montagne” JE Ber Voc. ” Hur-mendoi eta turrusta guziak (Casanave de Baigorri)” A Apend. Itsas zolatik atheratzen da ur mendoi bat, botheresu eta mutiri. Laph 223. [Haranak] jin giren eskualderat ez du [...] lur-mendoi batzuez bertzerik. JE Ber 76. Arteka haren erditik xutitzen zen mendoi kazkar arkaizdun bat, iduriz itsasoaren oldarra hobeki hausteko oraino. Ib. 84. Aizeak ieki ala, itsasoko ur-mendoiak iñarrosten [...] asten dira. Ibiñ Virgil 77 (v. tbn. ur-mendoi Monzon Urrundik 109).

    Sinonimoak: iz.

    [mendoi] : ezponda, pendoitz (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Ipar.) montón, masa voluminosa (de tierra, nieve…) que tiene forma de montículo
    fr pile, masse volumineuse
    en pile, bulky mass
    port pilha, massa volumosa

    Elur mendoi bat erori da. (Orotariko Euskal Hiztegia)

    mendoi (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:31 pm on 2019/11/22 Permalink | Reply
    Tags: M   

    mendortz 

    iz. Eguna argitzen hasten den unea.|| Egunsentia.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    mendortz. (AN-egüés ap. Bon-Ond 138 ). Alba, aurora. Jaióze urriarén zorzigarrénean aur preziosogúra, mendórtz árgi edérra, ekárzeko irúzki dibinoa mundúra. LE Doc 146. Ortáko estimazágun irúzki dibinoarén mendórtz edérra, ta Ama Maria. Ib. 32. Gau nola ilunarén / ondóan argía, / jaiótze egunarén / mendórtza Maria, / guzíen onkía / gozo ta alegría. LE Kop 28.

    Sinonimoak: iz.

    [mendortz] : egunsenti, goiztiri, argi-urratze, argi-azkorri, (goiz-)alba 

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. alba, aurora
    fr iz.  aube
    en iz. dawn
    port iz. alvorada, aurora

    Mendortzak esango dit zer egin. #gaurkohitza

    mendortz (Gaurko hitza, CCO Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:03 pm on 2019/11/21 Permalink | Reply
    Tags: M   

    mamutu 

    ad. mamutu, mamu/mamutu, mamutzen || da/du ad. Mozorrotu. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    mamutu. 1. (AN, L-ain, BN ap. A ; VocBN , Dv (BN), H). “Se couvrir, se masquer d’une manière hideuse” VocBN . “Enmascararse” A. 2. mamotu (V ap. A; Añ), mamaotu (Añ). “Embobar [...], la mujer” Añ. “Embobarse una mujer, así como kokotu es embobarse un hombre” A.

    Sinonimoak: ad.

        [mozorrotu]: mozorrotu, desgisatu zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. disfrazar(se)
    fr da/du ad. (se) déguiser, (se) masquer
    en da/du ad. [dibertitzeko] to dress up; [iruzur egiteko] to disguise oneself
    port da/du ad. disfarçar-se

    Gorpuztutako literaturaz, mamututako ahotsez  [Amagoia Gurrutxaga Uranga, Berria.eus (2019-11-21)]

    mamutu (Argazkia: Juan Carlos Ruiz/ Foku)

     
  • Maite 9:36 pm on 2019/11/15 Permalink | Reply
    Tags: M   

    mildiu 

    iz. Landareei, bereziki mahatsondo eta patatei, erasaten dien gaitza, onddo batek eragina dena. Ik. gorrina.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    Sinonimoak: iz.

        [gorrina]: gorrina, gorrien Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. mildíu
    fr iz. moisissure
    en iz. mildew

    Euskal Herriko mahasgintzan kalterik gehien eragiten duen gaitza da mildiua. (Hiztegi Batua)

    mildiu [Argazkia: Wikipedia CC, Christian Hummert (Ixitixel)]

     

     
  • Maite 11:46 pm on 2019/10/25 Permalink | Reply
    Tags: M   

    miau 

    iz. 1 iz. Katuaren oihua. Ik. ñau. Saguak katuaren miaua entzuten duenean. Miau egin. 2 onomat. Katuaren oihuaren onomatopeia. Katuak mahai azpitik, miau! (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1 miau.

    1. (V, G, L; SP, H), miao (V, G), meao (V-arr; Zam Voc). Ref.: A (meao, miao, miau); Etxba Eib; Elexp Berg.
    Maullido. “Le cri du chat quand il demande à manger” SP. ” Katu-miauak eztoste laga lotan ” Elexp Berg. .
    Aizerien illetak, katamotzen miao izugarriak. VMg 50. Geroztik galtzen diat / osoro burua, / aditzen dedanean / katuen miaua. It Fab 38. Goi goitiko deadar me ta erdi negarrezkoan, katuaren aueneko miauaren irudira. Ag Kr 133. Katuen miau bat be ez da entzuten inguruan. Bilbao IpuiB 276.

    2. (V-gip), meau (G, BN, Sal). Ref.: A (meau); Lh (meau); Elexp Berg.
    Onomat. del maullido. ” Katua ibili da miau ta miau ” Elexp Berg. .
    Katuak . mi-a-u, mi-au / txakurrak berriz au, au, au. Urruz Urz 27. Guziyak farrez asi ziran miau-miau egiñaz. Iraola 37. Mutil batek zaunk ta beste batek miau. Apalategi 98. Katu arrak miau. MendaroTx 254. Yoan nintzan merkatura, / erosi neban txakurtxoa, / txakurtxoak au au au, / katutxoak miau miau miau. (V) A EY IV 327. Katua mai azpitik, miau! (AN-5vill). Inza NaEsZarr 1770.
    v. tbn. Ayesta 34.

    3. “(Sal), gato (voc. puer.)” A.

    2 miau.

    (SP, Lar Sup, Añ, H, A (L)). ” Emazte miaua, femme qui demande toujours” SP. “Pedigüeña” Lar Sup. “Pedidor” Añ. La fuente de Pouvreau, Harriet y Azkue, y sin duda tbn. de Larramendi y Añibarro, es Axular.
    Zeren amorantea, eta guztiz amorante miaua eta eskalea, huntzadarra bezala da. Ax 360 (V 238).

    3 miau. 3 miau . “[Blintx, le vanneau]. Lapurdiko hegal batean minota, miaua eta miauta ere erraten diote” GH 1925, 34. Cf. Urt IV 410: “Cepphus, haize xoria, itsas miau xória”.

    Sinonimoak: iz.

        [katuaren oihua]: mau, ñau Ipar., marraka Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. maullido, miau (2) izond. pedigüeño, -a, importuno, -a
    fr iz. miaulement
    en iz. miaow (Br); meow (Am)
    port (1) iz. miado, miau (2) izond. pedinte, -a

    Katua miau eta marrau hasi zenez, ugazabandrea esnatu, eta leihora atera zen.  [Zazpi orduak, Miren Agur Meabe, Elkar, 2010] (Egungo Testuen Corpusa)

    miau (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel