Recent Updates Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:09 pm on 2017/02/28 Permalink | Reply
    Tags:   

    hel 

    interj. Arrisku edo larrialdian laguntza eskatzeko oihua. Hel guri! Hel, Jauna, hel; galtzen ari gara! “Hel! Hel! Hel!” oihuka hasten da orduan. || hel egin Arrisku edo larrialdian laguntza eskatu. Zuregana hel egiten dutenak. Hel egiten diote garrasika (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hizkuntza

    hel (L, BN, S ap. A; Dv, Ith 56, H).

    1. (Gralmte. repetido). ¡Socorro!, ¡válgame…!, ¡válganos…!. “Hel! hel!, au secours! au secours!” Dv. “Ordinariamente se repite, pero sin h: hel-el-el! (S)” A. Cf. heldu (4) y hela, con el que es confundido por algunos lexicógrafos como Duvoisin. Tr. Si bien las expresiones hel egin y helez (v. infra) son bastante anteriores en los textos, hel como grito de socorro aparece en autores septentrionales desde finales del s. XIX (hay una curiosa documentación anterior, procedente de los ms. de Humboldt, en A Morf 730n.); al Sur se encuentra en Zaitegi. Hel! hel! hel! deiadarrez. Zby RIEV 1909, 105. Eskualdunak hel-hel oihu egin orduko, trumilka badoazko Eskualdun irakurtzaleak. HU Aurp 198. Hel, hel guri! Barb Sup 147. Hel, Sokorriko Maria! / Emaguzu bitoria! Ox 61. El! el! ona! atozte! atozte! Zait Sof 130. Hel, Jauna, hel; galtzen ari gira! Leon Mt 8, 25 (el resto de los autores septentrionales emplean aquí begira o salba gaitzazu). Despotes, hel! Hel! Sinheslegai / egun bainago bildur handiz! Mde Po 63. Emazte garrasia bat: Hel! hel! JEtchep 116.

    2. (Sust.). Ayuda. Bainan sudurraren hel edo laguntza baitezpadakoena ez da hori: da airearen hartzea. JE Med 12.

    Sinonimoak: interj. Ipar.

        [laguntza eskatzeko oihua]: sokorri Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es interj. (batez ere Ipar.) ¡socorro!
    fr interj. au secours!
    en interj. help!
    port interj. socorro!

    Hel guri! Hel, Jauna, hel; galtzen ari gara!  (Hiztegi Batua)

    hel (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:52 pm on 2017/02/27 Permalink | Reply
    Tags:   

    fosforilazio 

    iz. BIOKIM. Molekulari fosfato-talde bat gehitzea. • oxidaziozko fosforilazio. Arnasketa aerobioan lortutako energia erabiliz, ADP molekulari fosfato-talde bat gehituz ATP molekula sortzea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Kim., Fis.) fosforilación
    fr phosphorylation
    en phosphorylation
    port fosforilação

    Zitokromo batetik bestera egiten den transferentzia horregaz, ADPa ATPan fosforilazioaren bihurpena burutzen da. [Biologia orokorra, Lejoako biologo Taldea (Udako Euskal Unibertsitatea, 1979)]

    fosforilazio (Argazkia: Wikimedia Commons)

     
  • Maite 11:40 pm on 2017/02/26 Permalink | Reply
    Tags:   

    karatoxaldi 

    iz. 1 iz. Ipar. Orraztaldia. 2 iz. Ipar. Jipoia. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.
    [jipoi] : astinaldi, astindu, astinketa, jipoialdi, mizpira-salda Ipar., panpaldi Ipar., zafraldi Ipar., pasada Heg., zanpaldi Ipar./Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Ipar.) cada vez que se almohaza, rasquetea o rasca el pelo de las caballerías (2) iz. (Ipar.) zurra, paliza, tunda, somanta
    fr (jipoi) iz. raclée, volée, coup
    en (jipoi) iz. beating
    port (jipoi) iz. surra, sova

    Sekulako karatoxaldia!

    karatoxaldi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:11 pm on 2017/02/25 Permalink | Reply
    Tags:   

    agerkai 

    iz.  1 iz. Agiria. 2 iz. Erakusgarria, froga. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [agiria]: agiri, dokumentu
        [erakuskaria]: erakusgarri, lagin, erakuskari g.e. 

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. [agiria] documento, publicación (2) iz. [froga] muestra, prueba
    fr (1) document, publication (2) preuve
    en (1) document (2) proof
    port (1) documento,  publicação (2) amostra, prova

    Pott bat eman zenidan
    agerkai leguna– 
    erakuts naiean
    zure maitasuna.

    Bordari Olerti 1959, 202. (Orotariko Euskal Hiztegia)

    agerkai (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:02 pm on 2017/02/24 Permalink | Reply  

    ubera 

    iz. ubera1 iz. Itsasontzi batek uretan uzten duen arrastoa. Ik. lorratz. Itsasoan ubera utziz doan belaontzia. ubera2 iz. Itsasbehera. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

        [itsasbehera]: itsasbehera, mareabehera (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. menguante de los ríos, menguante del mar (2) iz. vado (3) iz. [uretan] estela
    fr (1) iz. gué (2) iz. sillage [de bateau]
    en (1) iz. [uretako arrastoa] wake (2) iz. [itsasbehera] low tide

    Gure herriko “Eutsi Euskarari indar proba”, laugarren edizioa duen 2016ko Euskara Ari Du kanpaina, Egiak antolatutako “Euskaraz Bizi Nahi Dut” operazioaren uberan etorri da (…)  ['Egia eredua'k dakarren iraultzak badu mapa berria, Pello Zubiria Kamino (Argia, 2017-02-24)]

    ubera (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:02 pm on 2017/02/23 Permalink | Reply
    Tags:   

    fartsa 

    iz. 1 iz. Antzerki lan komiko satirikoa. 2 iz. Norbait engainatzeko prestaturiko ekintza. Ik. iruzur; gezur; engainu. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.
    [iruzur] : iruzur; gezur; engainu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. [antzerkia] farsa (2) iz. [iruzur edo tranpa] (hed.) farsa
    fr iz. farce
    en iz. farce
    port (1) iz. [antzerkia] farsa (2) iz. [iruzur edo tranpa] (hed.) farsa, embuste

    “Ez du axola”, esan nuen nik, “buruz dakit hor barruan gertatu behar dena, epaiketa guztiak berdinak dira, dena fartsa hutsa da! ” Urrundu egin nintzen, negarrez ikus en nintzaten. [Agirre zaharraren kartzelaldi berriak, Koldo Izagirre (Elkar, 1999)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    fartsa (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:43 pm on 2017/02/22 Permalink | Reply
    Tags:   

    txingoma 

    iz. txingoma iz. Ipar. Mastekatzeko goma zaporeduna. Ik. txikle. Ikasgelan txingoma jatea debekatu dute. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [txiklea]: txikle Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Ipar.) chicle
    fr iz. (Ipar.) chewing-gum
    en iz. (Ipar.) chewing gum
    port iz. (Ipar.) chiclete, chicle

    Aholkuak ematen dizkiete bruxismoa dutenei, arazoa arintzeko: txingoma ez murtxikatzeko, ogitartekorik ez jateko, gauean haragia saihesteko…  [Sagutxoa eta motozerra, Edu Lartzanguren (Bizigiro, 2017-02-22)] (Berria.eus)

    txingoma (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel