Recent Updates Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:55 pm on 2019/03/25 Permalink | Reply
    Tags:   

    atsolor 

    iz. Gip. Emakume erdi berriari auzoko emakumeek egiten dioten ikustaldia; ikustaldi horretan egiten den oparia. Kopatxo batzuk pattar, txokolate hari bultzatzeko, eta noizbait bukatu zen gure atsolorra. Erditu berriari atsolorra egin. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ATSO-LOR (AN-gip ap. A). “Visita a la recién parida” A. v. ATSO-BESTA. Kopaxka batzuk patar, [txokolate] ari bultzatzeko, eta noizbait bukatu uan gure atsolorra. Ataño TxanKan 159.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (G) visita a la recién parida (2) iz. (G) regalo que se hace en la visita a la recién parida
    fr (1) visite au nouveau-né (2) cadeau qui est fait lors de la visite au nouveau-né
    en (1) visit to the newborn (2) gift that is made in the visit to the newly born
    port (1) visita ao recém-nascido (2) presente que é feito na visita ao recém-nascido

    Kopatxo batzuk pattar, txokolate hari bultzatzeko, eta noizbait bukatu zen gure atsolorra. (Hiztegi Batua)

    atsolor (Argazkia: Actitudfem.com)

     
  • Maite 9:10 pm on 2019/03/24 Permalink | Reply
    Tags:   

    proportzionaltasun 

    iz. Proportzionala denaren nolakotasuna. Zigorraren proportzionaltasuna ezbaian jarriz. (Hiztegi Batua)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. proporcionalidad
    fr iz. proportionality
    en iz. proportionnalité
    port iz. proporcionalidade

    Justizia eta proportzionaltasuna aldarrikatu dituzte Altsasun bildutako lagunek (Eitb.eus)

    proportzionaltasun (Argazkia: eitb.eus)

     
  • Maite 11:41 pm on 2019/03/23 Permalink | Reply
    Tags:   

    toleiu 

    iz. Ipar. Estira, tormentua. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    toleiu. Martirio. Cf. toreo. Ifernuak asma ahal detzakeen toleiu eta estira garratzenak neretzat. Dv LEd 205.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

    [estira]: estira, tormentu, tortura, suplizio zah., tormenta Ipar. zah.(UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Ipar.) tormento, suplicio; dolor, sufrimiento
    fr iz. tourment, supplice; douleur, peine, souffrance
    en iz. torment, torture, nightmare, murder, hell; pain, suffering
    port iz. (Ipar.) tormento, suplício; dor, sofrimento

    Ifernuak asma ahal detzakeen toleiu eta estira garratzenak neretzat. Dv LEd 205.

    toleiu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:53 pm on 2019/03/22 Permalink | Reply
    Tags:   

    margolari 

    iz. Margolanak egiten dituen artista. Ik. pintore; pintatzaile. Ignazio Zuloaga margolaria. XIX. mendeko frantziar margolariak. Euskal margolari eskola. Margolariaren lantegia. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    margolari (Bera, Lh).

    Pintor (artístico). Jose Inazio Etxenagusia, Ondarribiko seme margolariaren bizitza. EEs 1914, 99. Ziamarta berriz Gipuzkoako margolari azkarren batek egiteko asmua artu zan. Ayerb EEs 1915, 292. Oihalaren gainean finkatu ukan balute margolariek sainduari Manresako kaperañoan gertatu gogo-bahitzea. JE Ber 60. Arrue Balle’tar Joseba, margolaria. EAEg 30-1-1937, 939. Margolari: Aita Jose Luis Iriondo. Bilbao IpuiB 277. Irurak ertizaleak, pintatzailleak, margolariak. Alzola Atalak 77. v. tbn. Zink Crit 8. EEs 1931, 69. Berron Kijote 18s. En DFrec hay 7 ejs., uno de ellos septentrional.

    Pintor (de brocha gorda). Itxasontzi marruzkalari margolariak. EAEg 15-1-1937, 810.

    Sinonimoak: iz.

    [margotzailea]: ilustratzaile, irudigile, margotzaile, pintatzaile, pintore, antzezlari neol. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. pintor, -a [de cuadros]
    fr iz. peintre
    en iz. painter
    port iz. pintor, -a [de cuadros]

    Margolariak mihisea duen bezala, musikariak isiltasuna dauka, espazio hutsa, sortzeko lautada. [Margolaria [zine kritika], Mikel zumeta (Zuzeu, 2019-03-22)]

    margolari (Argazkia: Margolaria)

     
  • Maite 8:29 pm on 2019/03/21 Permalink | Reply
    Tags:   

    erantzi 

    iz. 1 du ad. (Soinekoak eta kidekoak) soinetik kendu. Atarian kapa erantzi zuen. Gona erantzi zion. Soineko guztiak erantzi eta biluzik gelditu zen. Oinetakoak erantzi zituenean. Txapela erantzi. Haren aurrean denok erantzi beharko genuke txapela. Armak erantzi bitartean. 2 da ad. Biluzi. Bere soinekoez erantzi zenean. Eta jantzia badago, erantz dadila. Zuhaitza hostoz erantzi da. Zure argiaz erantzirik, ilunpea ageri dute. Harrotasun-bide zituen lau gauzatxoez erantzia.(Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad.

        [biluzi]: larrugorritu, erauntzi Ipar./Naf., pikarraitu Zub., biluzgorritu zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) du ad. [arropa] quitar(se) (2) da/du ad. (Heg.) (aurrean duen izen-sintagmak -z kasu-atzizkia har dezake) desvestir(se), despojar(se); desnudar(se) (3) da ad. desprenderse, despojarse
    fr (1) du ad. [arropa] ôter (2) da/du ad. (se) déshabiller, (se) dépouiller, (se) dénuder, (se) dévêtir
    en (1) du ad. to take sth off, to undress, to strip; to remove [clothes] (2) da ad. to undress, to strip, to get undressed; to take off [your clothes]
    port (1) tirar, (formal) despir-se (2) despir-se, despojar-se,

    erantzi (Argazkia: sara alba9, Flickr)

     
  • Maite 11:47 pm on 2019/03/20 Permalink | Reply
    Tags:   

    txorimalo 

    iz. Hazia ereindako soro edo alorretatik txoriak uxatzeko ezartzen den giza irudia, arropa zaharrez jantzia. Ik. txori-izugarri; arranpalo; marika; txori-jagole. Deabruaren piztiak ez dira izutzen txorimaloa jarriagatik. || Herri guztietan da inuzenteren bat, denen txorimaloa izateko. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txorimalo (V-ger-arr-och-m-gip-al, G-azp; Lar, Añ (G)). Ref.: A; Iz LinOñ 175, ArOñ; Etxba Eib; Elexp Berg.

    1.Espantajo de huertas, sembrados” Lar y Añ. “Espantajo, figura grotesca que se pone en los campos para ahuyentar los pájaros” A. “Txori-maluak ipinten ziran liño-saillian, txoriak atera etzezaten” Iz LinOñ 175. “San Bartolome egunian, txorimaluak jartzen genduzan Txirixo-kalian” Etxba Eib. “Txorimaluan sorbaldan apixia ein ddabe txorixak” Elexp Berg. Cf. Baraib RIEV 1907, 361: “Chorimalo, en Alava ‘espantapájaros’”. Deabruan piztiyak; ez dira izutzen txorimalua jarriagatikan. Apaol 28. Txori malue! Txorik izutzeko zomorroe diruik. Alz Bern 72. Leaburuko barrutian alkateak (eskuan zigorra daramanean), apaizak eta txorimaloak izan ezik, beste inortxok eztu kapelarik bear. A Ardi 60. Bestelako txori-malua etzara zeu solo erdijan imintteko. Otx 76. Txori-malotzat jazten dirade / oñetaraño buruti. And Egun 60. Ni behintzat Valle Inclán-en txorimalo farre-ikaragarri horien ahotik isurtzen den jarioak ez nau berehalakoan asetzen. MIH 362. Txori-malo bat izaki film honetan giza-neurrikoa, eta haren azken gaiztoa ikusi behar. MEIG I 142.

    2. (V-gip). Ref.: A; Iz ArOñ. “Máscara, disfrazado” A. “Máscara de carnaval” Iz ArOñ.

    3.Bobo. Abogaua izan arren txorimalua galanta” Elexp Berg. “Ixilik egon ari txorimaluoi alakuoi” Ib. Txomiñ Agirrek utzi / zizkigun zuloak / bete ustean dabiltz. / Ai, txorimaloak! / Etzeuzkak maixu txarrak / gure populoak. Olea 260. Madarikatu eta / au txorimalua! [...] / Amaitzen dozunean / daukazun dirua, / eskean zoiaz artuz / zaku ta palua. Ayesta 50.

    Sinonimoak: iz.

        [txori-izugarria]: izugarri, kuso, txori-izugarri, kuka Ipar., mamu Ipar., marika Ipar., arranpalo Bizk., malo Bizk., txori-jagole Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. espantapájaros, espantajo (2) iz. [pertsonei buruz] (hed.) títere, monigote
    fr (1) iz. épouvantail à oiseaux (2) iz. [pertsonei buruz] (hed.) pantin, polichinelle
    en (1) iz. scarecrow (2) iz. [pertsonei buruz] wimp, puppet
    port (1) (2)

    Deabruaren piztiak ez dira izutzen txorimaloa jarriagatik (Hiztegi Batua)

    txorimalo (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:33 pm on 2019/03/19 Permalink | Reply
    Tags:   

    peril 

    iz. Zah. Arriskua. Peril handian bizi zarela. Peril handiko egitekoa. Perilean aurkitu, jarri. Ez du hiltzeko perilik. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    peril (L, BN, S ap. Lh; Volt 70, SP, Ht VocGr 345, Lar, Añ, VocBN, Gèze, Dv, H (L, BN, S)), peil, perille.

    1. (Sust.). Peligro. “Perilla, péril, danger. Heriotzeko peril ageria, péril évident de mort” SP. “(En medio de muchos) peligros, perill askoren artean” Lar. v. arrisku, peligro. Tr. Bien documentado al Norte ya desde Dechepare. Al Sur, donde su uso es menos frecuente, se encuentra en un texto alto-navarro de mediados del s. XVI y en autores no vizcaínos desde mediados del s. XVIII. Tanto al Norte como al Sur su empleo decae notablemente desde finales del s. XIX y apenas se documenta en el s. XX. En CatLuz (16) se encuentra la forma peil; hay pellik (eztú pellik) en Lizarraga de Elcano y perille en Kortazar (Serm 406). En DFrec hay 5 ejs. de peril, de Villasante.

    Othoi [Ieinkoari] begir’ezan peril guzietarik. E 15. Perileki baiezila ezin noake hargana. Ib. 134. Salba bano damnatzeko perileko punduian [gaude]. Ib. 37 (cf. infra PERILEAN). Lagungabe bide luzean peril asko pasaturik (AN, 1564). TAV 3.1.18. Gure bizien ere peril eta kalte handirekin izanen dela. Lç Act 27, 10 (He perill handitako). Gu orai gabilza perilez inguraturik. Mat 300 (v. tbn. 85). Oren oro arras dugu erortzeko perilla. EZ Man I 61. Ezen zuk guardatu nauzu asko perilletarik. EZ Man II 34. Zer bide izanen da, peril handi hartarik eskapatzeko? Ax 371 (V 244). Eztiteke konpartimendurik jende bizios [...] hekin artean perillekin baizen. SP Phil 326 (He 328 hagitz da perilsu). Perill orietatik ateratzeko. Lar SAgust 16. Munduko perill, arazo ta egiteko guzien artean ongiena bizitzeko. Mb IArg I 326. Eta arriz arri ta perillez perill <perellez perell> nere animaren ontzi erdi-urratu hau eraman oi zuten bagak. Mb OtGai I 33. Gure perill eta premia guztietan guri laguntzeko prest. AA III 299. Ostatura joatea dala orditzeko bide ta perill urkoa. Ib. 485. Andiak dira, ta asko, inguratzen gaituen bekaturako perillak. Perillak aurtasunean, perillak gaztetasunean, perillak zartzean. Perillak barrendik, perillak kanpotik. Ib. 329. Eriotzeko orduan / aditzen badizut, / egia diozula / sinistuko dizut; / orduan, nere perill, / ao orretatik, / Jainkoaren izena / adituko det nik. (Interpr?). It Fab 159 (v. tbn. 247). Perill txipienian / dizie bihotza galduren. Arch Fab 139. Lanbide au perill andikoa zan. Lard 164. Perill andiko gauza. Arr GB 119 (v. tbn. May 202). Txakurrak eurak, zerbaiten perill gaiztoa sosmau balebe legez. Ag AL 27.

    v. tbn. Harb 390. Hm 194. Arg DevB 222. Tt Arima 8. INav 3. Gç 203. ES 111. CatBurg 24. Mst III 59, 4. AR 43. Ub 182. Gco II 16. Añ MisE 98. Añ CatAN 81. Jaur 410. ETZ 240 (Irún, 1854). Aran SIgn15.

    (Como primer miembro de comp.). Zaunkaz oi da zakurdia, / perill-ordu estuetan / erestun koblakaria. Ag AL 32. Peril-seiñaleari begiratu. Mde Pr 85.

    2. (Adj.). Peligroso. Segidan dire Ternuako arrutak [...] eta portuen ezagutzak [...] eta pillotuek iakin behar baitute leku perilletarik goardatzeagatik. INav 105.

    Sinonimoak: iz. zah.

    [arriskua]: arrisku, galzori, kaltebide, perilostasun, peligro Heg., gaitzurre zah., lanjer Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (zah.) (batez ere Ipar.) peligro, riesgo
    fr iz. péril, risque
    en iz. peril, danger
    port iz. perigo, risco

    Peril handietan sartzekotan nintzen seinalea zela begitandu zitzaidan. [Kilkerren hotsak, Edorta Jimenez (Susa, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    peril (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
    • parking sensors honda 1:10 pm on 2019/03/20 Permalink

      Wow, fantastic weblog layout! How long have you bedn running a blog for?
      youu make running a blog look easy. The overall look off your website is wonderful, as neatly ass the content!

c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel