Recent Updates Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:54 pm on 2018/07/18 Permalink | Reply
    Tags:   

    erlama 

    iz. Erle erregina. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    erlama. “Reine des abeilles” H. v. erlaita. Erlama-antzera. Or Eus 304.

    Sinonimoak: iz.
    [erlama] : erle erregina (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. abeja reina
    fr iz. abeille reine
    en iz. queen bee
    port iz. abelha rainha.

    Sei erlama elkar ziztaka [Maider Galardi F. Agirre Berria.eus (2018-07-18]

    erlama (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:57 pm on 2018/07/17 Permalink | Reply
    Tags:   

    sorgor 

    iz. 1 adj. Sor eta gor dagoena, inongo sentimen edo sentipenek eragiten ez diona. Zeren itsu sorgor bat bainaiz. 2 (Adizlagun gisa). Ernai ala sorgor gauden, askotan, ez dakigu. Adimen eta belarriak sorgor dituzula. Nik sorgor begiratu nion eta ez nion erantzun. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    sorgor (T-L), sogor, xogor, soor (AN ap. A).

    1. Insensible. “Pesado, casi inerte” A. “Impassible”, “insensible” T-L. v. 1 sor. Zerren itsu sor-gor jakiñez bat naz. Añ EL1 125 (EL2 131 sor-gor). O, nire sor gor itsu esker bagea! O, ze nekaldi gogorren begira nagoan obetuten ezpanaz! Ib. 145. Sorgor eta soraio izatearen itxura-nai larriak [...] eta abarrek egiaren antza ematen digute. Zait Plat 83.

    (Usado como predicativo). Sin sentido. Larogeta amasei [urte] eukazan batek belarriak eta ankaak soor eukazala. Ezale 1897, 206b. Iduki nazazu / sor-gor, zure miñez… Ldi UO 19. Sorgor zegoen ezindua. Soiñez behintzat, ezen gogoa iñoiz baino bizkorrago zeukan. Mde Pr 149. Gorputz guztitik dei egiten zion barruko etsipenak… Ailitz betiko sorgor egon! Mde HaurB 82. Il da bertsolaria, / len kantu ta jolas, / oe gañean datza / sor-gor, ille narras. NEtx LBB 375. v. tbn. Larrak EG 1958, 319. Distraído. Orra, zer dan, zentzu batzuekin sogor egon arren, batekin ernai egotea. Or QA 138. Askotan ez dakigu noiz gauden ernai, noiz sogor. Ib. 135 (Jaink 79 ernai ala xogor). Nik sorgor (estoico, impasible) begiratu nion eta ez nion erantzun. Etxde Itxas 195.

    2. (L), sogor (L, B), soor (AN, B). Ref.: A (soor, sogor); Lh (sogor, sorgor); Izeta BHizt2 (sogor). Sordo. v. gor, sor. Egon dire soor Yangoikoaren bozera (B, s. XVIII). BOEans 793. Zurekiko ez, itsu, gor, adimen eta belarriak sorgor dituzun zurekiko, ez. Zait Sof 67. Oro sogor, baiñan erne dut belarri. “Todo está sordo”. Or Poem 531. Ez nuan arkitzen zer egin il sogorrekin. “Surdis”. Or Aitork 220. Bizitza honetan haunitz lezio hartu dut itsu eta sogor izaten irakatsi didana. Arti Tobera 274. Baina nekez egin nuen nere bidea, mukulu sorgorretik, erantzun gabeko enborretik, eraren moldaketara. “Masa sorda”. MEIG IX 137 (en colab. con NEtx). (Dolor) sordo. Min sogor batek arturik gauzkanean, ezertako ez dagola iduri zaio gure buruari. Or QA 143 (152 tbn. min sogor).

    3.Sorgor (L), anesthésie” Lh.

    Sinonimoak: izond.

        [soraio]: sor, soraio Ipar./Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. impasible, insensible; aletargado, -a, adormecido, -a; sordo, -a (2) adb. impasible, inmóvil; sordo, -a; adormecido, -a
    fr (1) izond. impassible, insensible ; engourdi, -e, endormi, -e ; sourd, -e (2) adb. impassible, immobile ; endormi, -e, assoupi, -e ; sourd, -e
    en (1) izond. insensitive, numb (2) izond. impassive; immobile; sleepy
    port (1) impassível; apático(a), indiferente

    Erabat sorgor bihurtu zen, traste edo altzari baten pare. [Eszterren ondarea, Sandor Marai / Ander Irizar (Igela, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    sorgor (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:13 pm on 2018/07/16 Permalink | Reply
    Tags:   

    ekortu 

    ad. ekortu, ekor/ekortu, ekortzen 1 du ad. g.er. Erratza pasatu. 2 du ad. Fis., Teknol. Ekorketa egin. Hodi horretan elektroi izpi batek lerroz lerro ekortzen edo garbitzen du pantailaren barneko geruza. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ekortu (S ap. A; VocS (s.v. balayer); -kh- Lecl, Dv, H (ekhorztea)). Etim. v. egordi.

    1. Barrer. Leiçarraga (Decl ã 7v) da ekhortzia como equivalente suletino de eskobatzea. “En BN on le prend aussi au sens de ‘balayer, frotter un plancher’” H. Gelak ekortu enituen egunean, sarthu zaitzat arrotzak etxean. O Pr 608. Amonak sukaldea txukun du ekortzen. “Barre”. Or Eus 124. Etortzen da bada, eta etxea utsik, ekortua (garbitua) ta apaindua arkitzen du. Ir YKBiz 167s.

    2. “(S), aplanir la braise en la brisant” Lh.

    Sinonimoak: ad. g.e.

        [eskobatu]: erraztatu, eskobatu, isastu g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) du ad. barrer (2) du ad. (Inform.) barrer, realizar un barrido
    fr du ad. balayer
    en du ad. to sweep
    port varrer

    Twitterrek etxea ekortu du, azken asteetan milioika kontu ezabatuz. [@sustatu, Twitter]

    ekortu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:16 pm on 2018/07/14 Permalink | Reply
    Tags:   

    hiltasun 

    iz. Indarrik edo bizitasunik ez duenaren nolakotasuna edo egoera. Nagitasuna da gogoaren hiltasun bat. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    hiltasun (i- B ap. A; H, VocB).

    “1. état, caractère d’un aliment, d’une boisson sans force, sans piquant, sans qualité nutritive. 2. état, caractère d’une personne lente, aphatique, sans énergie. 3. qualité de faiblesse d’une choc, d’un coup” H. “Amodorramiento” VocB. [Nagitasuna da] gogoaren hiltasun bat zeiñetzaz egiten baita presuna hain triste eta pisu non [...]. Mat 171. O itxumena! O fedearen illtasuna! Mg CC 148 (v. tbn. CO 218). Ez baitute ongia pratikatzen baizik ere kostumaz eta hiltasunekin. Jaur 118. Cf. Canala Jesucristo 131: Nun zara gaua, ta nun edoijak / Illtasuna, nun zara? / Ez al zatoze Birjiñiaren / Semia estaldutera?, sin duda (por razones métricas y semánticas) errata por illuntasuna.

    Sinonimoak: iz.

        [geldotasuna]: geldotasun, ilauntasun (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. debilidad, apatía, lentitud
    fr iz. faiblesse, apathie, lenteur
    en iz. weakness, debility; apathy
    port iz. debilidade, apatia, lentidão

    Nagitasuna da gogoaren hiltasun bat. (Hiztegi Batua)

    hiltasun (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 7:52 pm on 2018/07/13 Permalink | Reply
    Tags:   

    kaldar 

    adj. g.er. Doilorra. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    kaldar (V-gip ap. A), kalddar (G-to-bet-nav, AN-gip ap. A), kalder (G-goi-azp ap. A), kaldor (V-gip ap. Iz ArOñ).

    Persona ruín, innoble” A. “Kaldar, arrazoia emoten eztakiena, egia ikusi ta ala ere ukatu egiten dabena, ori da kaldarra” And Egun 85 nota. “Kaldor, kaldórra, es una palabra insultante. Que hace acciones malas” Iz ArOñ. Gatzik gabeko amaika kaldar / bazegok lurren gañian. And Egun 82. Petral, ergel, zikin, txaplata, kaxkar, kalder, zorritsu orrek. Urruz Auspoa 47, 76. Denporatxua zeroian aurrera ta etxeko-andriak, ain kalderra (ruín, egoista) ez izanarren, [...] leun-leun luzetu zetsan [...]. SM Zirik 142. “Kaldar, pequeño, defectuoso” Asp Gehi. Mala (suerte). Zuaitz bakarra ta alaba bakarra, / izan oi dute adur kaldarra. Ayerb EEs 1916, 145.

    Sinonimoak: izond. g.e.

        [doilorra]: bilau, doilor, gizatxar, gizatzar, zital, kiskil Ipar., mandil Ipar., andur g.e., bekaizti Ipar. g.e., brigant Ipar. g.e., miserable Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. ruin, innoble
    fr vil, misérable
    en contemptible, despicable, mean
    port ruim, desleal

    Kaldar horrek ihes egin du.

    kaldar (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:20 pm on 2018/07/12 Permalink | Reply
    Tags:   

    orein 

    iz. Ugaztun hausnarkari handia eta liraina, hanka-luzea eta isats-laburra, oihanean taldeetan bizi dena (Cervus elaphus). Ik. basahuntz 2. Oreinaren arrak urtero handituz doazen adarrak izaten ditu. Orein emea. Orein taldeak. Oreinak bezala jauzi eginez. Orkatz izutiak eta orein lasterrak. Oreina larrean, pertza laratzean(esr. zah.). orein-mihi Garoaren familiako landarea, mihi itxurako hosto luze estuak dituena (Asplenium scolopendrium). (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.
    [etxearen gainaldea] : terraza (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Zool.) ciervo; reno
    fr iz. cerf
    en iz. deer; reindeer
    port iz. cervo, -a; rena

    Koldo Almandozen ‘Oreina‘, Zuzendari Berriak sailean (Berria.eus, 2018-07-12)

    orein (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:59 pm on 2018/07/11 Permalink | Reply
    Tags:   

    urpekari 

    iz.  Ur azpian, kirolari gisa edo lanbidez, aritzen den murgilaria. Ik. itsaspekari. Gaur egun, urpekari gehienek helio-oxigeno nahastea erabiltzen dute nitrogeno-oxigeno nahastearen ordez. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    urpekari (Dv). Buceador. “Plongeur” Dv. Urpekari edo buzoa igota. Anab Poli 18.

    Sinonimoak: iz.

        [murgilaria]: eskafandrari, murgilari, buzo g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. submarinista; buzo
    fr iz. plongeur, -euse ; scaphandrier
    en iz. scuba-diver
    port iz. escafandrista

    Urpekari batek marrazo bat filmatu zuen itsasoaren erdian. (Elhuyar Hiztegia)

    urpekari (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel