Recent Updates Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:36 am on 2013/05/25 Permalink | Reply
    Tags:   

    komunitate 

    iz. 1. Interes eta ezaugarri berdinak dituen giza taldea; leku jakin bateko biztanleen multzoa. 2. Helburu eta arau konkretu batzuen menpean elkarrekin bizi diren pertsonen taldea. 3. BIOL. Ekologi harremanean dauden espezie bi edo gehiagoren arteko konbinazio karakteristikoa duen organismo-taldea. • hizkuntz komunitate. HIZKL. Une jakin batean hizkuntza edo dialekto bera erabiltzen duten eta elkarrekin komunika daitezkeen gizakiek osatzen duten taldea. || komunitate autonomo. Autonomi elkartea.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    1. (Pl.). Comunidad (organización de sublevados). Komunidadeak zeritzaten gaztelako iskanbillaetan. Aran SIgn 6. Komunidadeen gerra. Ib. 7.

    2. “Komunitáte, retrete (R-uzt)” Iz R 395.

    Sinonimoak: iz.
    [erkidegoa] : erkidego     (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es comunidad
    fr communauté
    en community
    port comunidade

     

  • Maite 7:33 am on 2013/05/24 Permalink | Reply
    Tags:   

    udatse 

    iz. Lau urtaroetatik lehena. Ipar hemisferioan, martxoko ekinoziotik ekaineko solstiziora hedatzen da.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘udaberri’)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    udatse. v. UDA-HASTE.

    UDA-HASTE (BN-baig ap. A; SP, Urt I 218, H; uda hatze SP), UDASTE. a) Primavera. v. udaberri. Eguna ganbiatzen baita bethi gauera, uda-hastea edo belhartzea udara. SP Phil 469.

    Sinonimoak: iz.
    [lau urtaroetatik lehena]: primadera Ipar., udalehen Bizk., bedatse Zub., belartze Ipar. zah.     (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es primavera
    fr printemps
    en spring
    port primavera

    Udaberria adierazteko zortzi-hamar bat hitz omen daude hedatuta Euskal Herri osoan: udalehen, udakhail, eralora, bedatsea, primadera, uda hats etab. Hiztegietan udatsea ageri da eta guri berau gustatu zaigu gehien, udaren hatsa sentitzea izugarri gustatuko litzaigukelako noski! [Udatsea, Barraskilo hegalaria (BlogaBoga, 2013/05/22 )]

    udatse (Wikimedia Commons)

     

  • Maite 8:59 am on 2013/05/23 Permalink | Reply
    Tags:   

    ahabia 

    iz. BOT. 1. Ericaceae familiako zuhamuxka, arrautza-formako hosto zorrotz, zerradun eta berde argiak dituena. Bere fruituak baia jangarriak dira (Vaccinium myrtillus). 2. Izen bereko landarearen fruitua.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko euskal Hiztegian:

    ahabi(a) (-ia S, -ixa V-gip; H), ahabe (S; H), aafia (-ixa V-gip), abi (V, G, AN, Ae, R-uzt), abia (V-gip), afi (V-gip), arabi (V-m; Itza 23 y 61), arabia (V-gip). Ref.: Bon Verb XXIX /ãhãbe/; VocPir 690; Lcq 114; A (ahabia, abi, afi, arabi); Iz ArOñ (aábixa, aáfixa), UrrAnz (abixia), Als (abiya); Elexp Berg (abixa).

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Bot. landarea eta fruitua) arándano (Vaccinium myrtillus)
    fr myrtille
    en blueberry, bilberry, whortleberry
    port arando

    Ahabi-sasi batetarat heldu ahal izan zen eta gorde zen sasi-ondo lodienetarik batean. Narrazioak, J. Mirande

    Gustuko ditut ahabia-pastel ederrak, edo limoi-merengezko pastel gozoak, edo adibidez… – gaiarekiko arreta galdu zuelarik, ahotsa apalduz joan zitzaion. [Hona hemen gu biok, Dorothy Parker / Mirentxu Larrañaga (Alberdania-Elkar, 2006) ] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ahabia (FlickrCC, Cletus Awreetus)

     

  • Maite 8:52 am on 2013/05/22 Permalink | Reply
    Tags:   

    zirtolari 

    iz. (Ipar.) Errimadun hitz-joko politak egiteko nahiz erantzun zorrotz, azkar eta umorezkoak emateko etorria duena, ditxolaria.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    zirtolari (L, BN-arb-lab ap. A), xirtolari (L ap. Lh).

    “Persona que replica pronto y con gracia”

    Teatro lanaren ondotik, entzun ditugu Basarri eta Uztapide pertsulariak, bethi bezala zirtolari eta jostakin. Herr 31-12-1959, 4.

    Sinonimoak: iz. Ipar.
    [ditxolaria] : ditxolari Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es persona hábil en réplicas agudas y graciosas (generalmente rimadas)
    fr personne qui a la répartie vive et gracieuse, amusant, -e ; drôle
    en wit, joker; witty person
    port pessoa espirituosa

    Ditxolari edo zirtolarien usadioak bizi-bizirik dirau sustraiak baserrian dituztenentzat.  [Hogeita bina, Andoni Egaña (Hariadna, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Lehenengo topaldi labur hartan ikusi ahal izan nuen edertasunaz kanpo, pertsona bizia, elkarrizketa zirtolarikoa eta barre lasai eta zabalekoa zela jabetu ahal izan nintzen; ez zen ondoan gustura sentitzen nintzen lehenengo neska izango, seguru aski, baina gutxitan sentituko nuen aurretik horrelako sinpatia-uhina. [Nerabearen biluzia, Xabier Mendiguren Elizegi (Elkar, 1999)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Familiako gizonak, aita eta bere anaiak, denak zirtolariak ziren, eta bertsolariak. [Santiago oinez, Piarres Aintziart (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    zirtolari (bdb. bertsozale.com)

     

  • Maite 8:03 am on 2013/05/21 Permalink | Reply
    Tags:   

    lepauztai 

    iz. ANAT. Klabikula.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [klabikula] : klabikula     (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es clavícula
    fr clavicule
    en collarbone, clavicle
    port clavícula

    lepauztai (FlickrCC, maybe logic)

    Egongo ote zen espazio txiki bat, pentsatu zuen Sethek, istant txiki bat, gertaeren joana eteteko, atzera-aurrera guztiak gelaren izkinara baztertzeko, eta hantxe egoteko minutu batean edo bitan, lepauztaitik gerriraino biluzik, bularren pisua arindurik, eta berriro usainduz esne lapurtua eta ogi errearen plazera?  [Maitea, Toni Morrison / Anton Garikano (Alberdania, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    lepauztai (Wikipedia)

     

  • Maite 8:19 am on 2013/05/20 Permalink | Reply
    Tags:   

    kutin 

    iz. Txerri txikia.

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    “Cerdo pequeño” Asp Gehi. Iduri zerrama oies bat keen bere kutinen ondotik. Herr 10-12-1964, 4.

    Sinonimoak: ad. g.e.
    [txerri txikia] txerrikume, esne-txerrikume

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

    es cerdito, -a, cochinillo, lechón
    fr cochon de lait, cochonnet, goret
    en piglet
    port leitão

    Otsoa atean joka genuela, zerri-kutinak etxean gordetzera behartuak izan gara. Gainera, iduritzen zait azkenean otsoa arnasa edo ufako ahulekoa gertatu dela. [Joxe Iriarte, "Bikila". Iritzia. Egunkaria, 2002-06-04]

    kutin (Wikimedia Commons)

     

  • Maite 11:12 am on 2013/05/19 Permalink | Reply
    Tags:   

    maho 

    iz. BOT. Kariofilazeoen familiako eta Dianthus generoko landare belarkaren lore ikusgarria. Zenbait espezie apaingarritarako landatzen da.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan ‘krabelin’, moldatua)

     

    • leire narbaiza 11:35 am on 2013/05/19 Permalink

      Berba polita! Badakizu nola eta non ikasi nuen? Literaturako klasean. Izan ere, Lauaxetak Bide Barrijak liburuan du “Mao gorrija” izeneko poema:

      MAO GORRIJA
      Maitasunaren ikurkorra zan zure leyoko maoa,
      ikusten neban goiz-iluntzetan poztuten yatan gogua.
      Igande goxe baten kantari ebai zendun ma-egiñez;
      eskeiñi zeuntson gaste bateri, ikusi neban samiñez.
      —’Ederra baida mao gorrijau— erantzun eutzun gastiak;
      betiko orduban alkartu ziran zuben bijotz maitaliak.
      Eskeiñi zeuntson mao ederra.. ene neskatil polita!
      ta bazenkixun ernia zala neure negarrez bustita.

    • Maite 11:38 am on 2013/05/19 Permalink

      Mila esker, Leire! :-)

    • Maite 9:04 am on 2013/05/22 Permalink

    • Maite 9:06 am on 2013/05/22 Permalink

← Older posts

c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel