Tagged: O Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:49 pm on 2018/11/28 Permalink | Reply
    Tags: O   

    otsoputz 

    iz. 1 iz. Ipar. g.er. Astaputza (onddoa). 2 iz. Ipar. g.er. Astakirtena. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    otsoputz (AN-araq, L, BN, S; Dv, H; -phutz VocBN), otsoputs (R-uzt), otsaputz (AN-larr), otsaputs (L-ain), otsouts (R). Ref.: A (otsaputs, otsoputs, otsouts); Lcq 182; Lrq (otso); Satr UrdSet 327; Asp Leiz2.

    1. “Vesse-de-loup” Dv. “Lycoperdón, cuesco de lobo (Bot.)” A. Bertzalde gure jakintasuna… otso putza bezela hantua dago. Herr 31-12-1959, 1.

    2. (Usado como insulto). Eta zu, otsoputz hutsa! Ox 60. “Kirten” esaten diona, Sanedriñ aurrean errudun [agertuko da]; “otsaputz” esaten diona, su-lezerako errudun. Or Mt 5, 22 (Lç, TB, Dv, Ip, SalabBN erho, Ur ero, Echn ergel, Leon zozo, Ker donga).

    Sinonimoak: iz. Ipar. g.e.

        [astaputza]: astaputz, astakume, astakilo, otsoputz (UZEIren Sinonimoen Hiztegia eta Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. (Ipar.) borrico, -a, asno, -a; zopenco, -a, bobo, -a
    fr personne grossière et stupide
    en numskull, lunkhead, knucklehead, hammerhead, blockhead
    port abobado, tonto

    - Lapazorri hori!

    • Eta zu, otsoputz hutsa!

otsoputz (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

 
  • Maite 11:46 pm on 2018/11/04 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ondozkatu 

    ad. ondozkatu, ondozka/ondozkatu, ondozkatzen da/du ad. Bataren ondotik bestea jarri edo etorri. Badirudi Axularren paperak emanak izan zirela inprimatzaileari, ondozkatu gabe, ordenan ezarri gabe. Uharrak ondozkatuz beti jarraikitzen, halarik ere inarra ez da iraungitzen. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ondozkatu (S ap. A; Dv).

    Poner los objetos unos seguidos de otros” A. Tanto Azkue como Duvoisin citan a Inchauspe. Badirudi Axularen [...] paperak emanak izan zirela inprimazailleari ondozkatu gabe, ordenan ezarri gabe. Ip in Ax (ed. 1864) VIII. Al izan zittuzan kurrillorik geien garri inguruan banan-banan ondozkatu. Otx 156. Lenbizi erabat eta laburki, gero egunak batbanatzeko, bata bestearen ondozkatuz [aipatzea]. Or Aitork 357. Uherrak ondozkatuz beti jarraikitzen; / halarikan inharra ezta iraungiten. Lf in Onaind MEOE 1133. [Kapituluak] nola behar litazken ondozkatu eta elgarri jarrik-arazi, ez da argi-ere. Lf ELit 116. Gauzak ondo kateatuak eta erreskadatuak maite ditugunok, Aristotelesen logikaren araura ondozkatuak. Vill in Gand Elorri 13.

    Sinonimoak: iz.
    [ondozkatu] : ordenatu,  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. colocar uno tras otro; enfilar, alinear, suceder; ordenar, clasificar
    fr aligner, mettre en file indienne; classer, classer
    en line up, align; order, arrange, classify, put in order
    port enfileirar, alinhar; classificar

    Badirudi Axularren paperak emanak izan zirela inprimatzaileari, ondozkatu gabe, ordenan ezarri gabe.   (Hiztegi Batua)

    ondozkatu (Gaurko hitza, Domeinu publikoa)

     
  • Maite 11:29 pm on 2018/10/17 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ozar(-)izar 

    iz.  Izar iheskor askoren agerpena. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    OZAR-IZAR (SP -> Dv y A, Urt IV 143). Sirio. “Canicule” SP. “Canicula” Urt. Lluvia de estrellas (de agosto). Ikus zitazken argiño batzu zerutik zirurikan jausten, milaka. Gure zaharrak ohartuak ziren gauza horri, eta “ozar-izar” erraiten zioten. Herr 17-8-1967, 1.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) canícula (2) (Astron.) lluvia de estrellas
    fr (Astron.) (figuré) pluie d’étoiles
    en (Astron.) starry night
    port (Astron.) chuva de estrelas

    Noiz izango dugu ozar-izar zoragarri horietako bat ikusteko aukera?

    ozar(-)izar (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:57 pm on 2018/09/26 Permalink | Reply
    Tags: , O   

    oldarkor 

    adj.  Oldartzeko joera duena; ausarta. Bidean ez ibil gizon oldarkorrarekin. Urte horietan, Barojaren kazetari lanak bereziki oldarkor eta zalapartatsuak izan ziren. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    oldarkor (L ap. A; H), oldakor (Lar -> H (oldal-)).

    Osado. “Arrojado [...]. Es muy atrevido, oldakorra da txit” Lar. Bidean ez ibil gizon oldarkorrarekin; beldurrez-eta zure gainera erorraraz detzan beraren asturugaitzak. Dv Eccli 8, 18 (Ol izugaitz, Ker ausarti, BiblE benturazale ausart). En DFrec hay 2 ejs. Agresivo. “Zakur, zezen oldarkorra, chien, taureau, etc. dangereux. Gizon oldarkorra, homme colère, toujours prêt à asaillir” H.

    Sinonimoak: izond.

        [oldarkoia]: erasokor, oldarkoi, oldartsu Heg. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. osado, -a; arrojado, -a; impetuoso, -a; acometedor, -a; audaz
    fr izond. agressif, -ive ; impulsif, -ive
    en izond. impulsive, impetuous; audacious
    port izond. adj ousado(a), atrevido(a); impetuoso, -a; acometedor, -a; audaz

    Euskaraz egiteko eskatzeagatik erantzun oldarkorra salatu dute Azpeitiko tren museoan. [Nahia Ibarzabal @NahiaIbarzabal (Argia.eus, 2018-09-25)]

    oldarkor (Argazkia: argia.eus)

     
  • Maite 9:39 pm on 2018/08/19 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ondikozko 

    adj. Zoritxarrekoa. Ondikozko bizitza honetan. Haren heriotzaren berri ondikozkoa. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: izlag.

        [zoritxarrekoa]: asturugaitz, dohakabe, esteiari, zorigabe, zorigabeko, zorigaiztoko, zoritxarreko, malurus Ipar., malerus Zub., ertun g.e., desditxatu zah., ditxagabe zah., miserable Ipar. zah.

    Beste hizkuntza batzuetan: (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izlag. funesto, -a, infortunado, -a, nefasto, -a, desgraciado, -a
    fr izlag. malheureux, malheureuse, malchanceux, malchanceuse, misérable
    en izlag. unlucky, unfortunate, miserable,
    port izlag. funesto, -a, infortunado, -a, desventurado, -a

    Ondikozko etxe hartatik irtetean, ate-atean gelditu zen une batez doktorea, eta birikak bete artean arnastu zuen askatasunaren airea. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ondikozko (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:09 pm on 2018/08/15 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ongarritu 

    ad. ongarritu, ongarri/ongarritu, ongarritzen du ad. Lurrari ongarria eman. Luberriak atera eta ongarritu. Simaurrez ongarritu (Ik. simaurtu). Zuhaitzak ongarritu egiten du eta aberastu bera dagoen lurra(Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ongarritu (AN-ulz, B; Lar, Añ, H (G)), hungarritu (Lecl). Ref.: A; Iz Ulz (gu); Izeta BHizt2. Tr. Documentado en autores del Sur (tbn. en Duvoisin) desde mediados del s. XIX. La única forma que aparece en los textos es ongarritu. En DFrec hay 3 ejs. de ongarritu.

    1. Abonar, fertilizar, estercolar. “Beneficiar los campos, haciendas” Lar. “Guk berian aurten ongarrittu ttugu soro guziek” Iz Ulz (s.v. gu). “Ongarritu bear dugu belaia” Izeta BHizt2. v. ongarriztatu. Luberriak atera ta ongarritu eta beste onelako lanbide ikusgarri eder asko egiñaz. Izt C 180. Erreka gozatsuak ongarritzen dute Erri au. Ib. 104. Laborariak lurra onthu duenean, ongi lanthu eta ongarritu, ez du khexatu behar ikhusirik ere hastean bere ogia bakhansko. Dv Lab 56. Jorratxo orrekin, beste gabe, ongarritu, zimaurtu egin dituzu zure landareak. Munita 42. Zentzuak garbi darakuskigu onbidea nundik dan, txarrerako joerak menderatu eta onerakoak ongarritu ta zuzpertu-arazteko. Etxde JJ 210. Zergatik [belarrak] ez du indarrik? Bear bezela ongarritzen edo abonatzen ez dalako. Oñatibia Baserria 9. Demeter eta Kore-ren izaroa odolez ongarriturik zegoen. Zait Plat 15. Belarri ostean, patata-solo ondo ongarritua eukala. Erkiag BatB 34. Baratzak nolako arduraz ongarritu ta apaindu kantatuko nuke. Ibiñ Virgil 109s. Emango duan lurrak egoki / ongarritu nai luke ta. Olea 176. Jauna, utzazu aurtengoz, ingurua aitzurtu eta ongarrituko dut. IBk Lc 13, 8 (Lç ungarri eman, He ongarria eman, TB ungarriztatu, Dv eman diozodan ongarri, Brunet, Or (s-) zimaurra bota, Ol simaurtu, Leon ongarriztatu; Ker ongarria jarri, BiblE ongarria bota). v. tbn. Etxeg EE 1885b, 368. Lab EEguna 94. And AUzta 130.

    Ni ezur-ezpal zarra besterik ez naiz. Bial nauzue ziguñak ongarritzera! ‘Fumer les mauves’. Or Mi 143.

    (Part. en función de adj.). Nekazaritzak lur naro-aberats eta ongarrituak eskatzen ditu. Munita 139.

    2.Fermentar” Añ.

    3. (Dv, H). “Convertir, se convertir en fumier” Dv. Belhar edo animale, oro usteltzen eta ongarritzen dira. Dv Lab 130.

     

    Sinonimoak: ad.

        [ongarriztatu]: ongarriztatu, ongailuztatu Ipar., kortaiztu Bizk., luhumendatu Lap. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. abonar, fertilizar
    fr du ad. (Nekaz.) engraisser, fumer
    en du ad. to fertilize
    port du ad. (tierra) adubar, fertilizar

    Artistak miseria du simaur onena bere artea ongarritzeko[Zu, Anjel Lertxundi (Erein, 2015)] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

    ongarritu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:18 pm on 2018/07/28 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ortzaizki 

    iz. Ilargi zuria.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ortzaizki (BN ap. Lh; H (BN); orz- BN-ciz-mix ap. A; Dv), hortzazki (BN ap. Lh), orzezki (Saug Voc). Etim. Para su posible relación con orzargi, ostargi…, v. FHV 294s.

    Firmamento, cielo; luz del cielo. “Clarté, sérénité du ciel, principalement clair de lune, lumière des étoiles” H. Lhande trae hortzazki (BN) citando a Harriet, pero en éste sólo encontramos ortzaizki. v. ortzoski. Ortzaizkiaren argitasunaz jantzi al-dau / Orren andera andiki ustelduen oñetan / Jopu-eiteko? “Dió [...] esa hermosura celeste”. Arriaga Lekob 17.

    Sinonimoak: iz.
    [ortzaizki] : ilargi zuri 

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar, Labayru eta Word Reference hiztegiak):

    es firmamento, cielo; luz del cielo (Elhuyar hiztegia) || sereno, claro de luna, luz de las estrellas (Labayru hiztegia)
    fr firmament, ciel; clair de lune
    en firmament, sky; moonlight
    port firmamento, céu; clarão de lua

    Ortzaizkiaren argitasunaz jantzi zen.

    ortzaizki (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • c
    Compose new post
    j
    Next post/Next comment
    k
    Previous post/Previous comment
    r
    Reply
    e
    Edit
    o
    Show/Hide comments
    t
    Go to top
    l
    Go to login
    h
    Show/Hide help
    shift + esc
    Cancel