Tagged: O Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:34 pm on 2015/07/02 Permalink | Reply
    Tags: O   

    oxigeno 

    oxigeno (ididactic.com)

    iz. KIM. Zenbaki atomikoa 8 eta pisu atomikoa 15,99 duen elementu kimikoa (O).
    Oxigenoa kolore, usain eta zaporerik gabeko gasa da (likidotzen denean, berriz, urdina da). Dentsitatea 1,105 g/cm3-koa du eta -183 ºC-tan likidotzen da. Oxigenoaren molekula biatomikoa da (oxigenoaren aldaera triatomikoa, O3 alegia, ozonoa da).
    Lurrazaleko elementurik ugariena da: airearen bolumenaren bostetik bat oxigenoa da, lurzoruaren % 47 eta ozeanoen % 89 da pisuan, eta, gainera, harri gehienen eta izaki bizidun guztien osagai ere bada. Ugaritasunarekin jarraituz, unibertsoaren hirugarren osagaia da, hidrogenoaren eta helioaren ondotik. Bizitzarako ezinbestekoa da animalia zein landareentzat, izaki bizidun guztiek behar duten energia substantzia organikoak oxigenoarekin arnasketan konbinatuz lortzen baitute. Landareen fotosintesiaren emaitzetako bat da, eta honela lortzen da atmosferako oxigenoa berritzea.
    Oso elementu elektronegatiboa izaki, elementu gehienekin konbinatzen da oxidoak eratuz, eta aldi berean beroa askatuz; metal ugari dira atmosferako aire soilarekin oxidatzen direnak (atmosferako hezetasunak ere badu zerikusirik). Bestalde, hidrogenoarekin batera ura osatzen du.
    Industrialki oxigenoa bi modutan lortzen da: aire likidoaren distilazio zatikatuaren bidez, edota uraren disoluzio alkalinoen elektrolisiaren bitartez.
    Erabilera ugari ditu oxigenoak, garrantzitsuenak, erregai moduan (sopleteetarako, altzairugintzan), industria kimikoan (azetilenoa, kloroa, azido sulfurikoa bezalako substantziak lortzeko eta egoera likidoan lehergaiak lortzeko), espazio-koheteen errekari gisa eta medikuntzan.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    oxigeno, oxijeno, oxijenu, osijeno, oxigena, otsijena (T-L).

    Oxígeno.  Oxigena, azota eta karbona. JE Med 77. Eguzkiaren argi ta beroaren bidez aizea garbitu egiten du, len azido karboniko zana, osijeno biurtuaz. NekIr 6. Zuaitzak egiten du gizonak ain bearrezkoa dun oxijenoa. Munita 16. Proteinak beti, nitrojenu, karbonu, idrojenu eta oxijenu izaten dute. Oñatibia Baserria 68 (v. tbn. otro ej. en la misma pág.). Quijotea izan omen du beti oso gogoko: arimarentzat oxigenorik onena omen da. Vill in Gand Elorri 18. Ostoak berexten ditu airearen oxygena eta karbona. Gatxitegi Laborantza 64. Aize garbi edo osijeno ori bear degulako bizitzeko. Ostolaiz 18. En DFrec hay 8 ejs. de oxigeno.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Kim.) oxígeno
    fr oxygène
    en oxygen
    port Quím oxigênio

     
  • Maite 1:27 pm on 2015/03/24 Permalink | Reply
    Tags: O   

    oilarkeria 

    iz. Oilartzen denak egiten duen ekintza gaitzesgarria, harrokeria. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [harrokeria]: arrandia, burgoikeria, buruiritzi, handikeria, handiuste, hantuste, harrokeria, harropuzkeria, harrotasun, burujope Ipar., espantu Ipar., furfuria Ipar., superbiotasun Ipar., urguilu Ipar., laineza Gip., astintasun g.e., faunkeria g.e., haizekeria g.e., handipuzkeria g.e., handurreria g.e., hantukeria g.e., harroketa g.e., ilarrainkeria g.e., banaloria zah., baneria zah., banitate zah., faza Ipar. g.e., haidorkeria Ipar. g.e., hanpuruskeria Ipar. g.e., harrogoa Ipar. g.e., morga Ipar. g.e., burupe Ipar. zah., handigoa Ipar. zah., hankortasun Ipar. zah., superbia Ipar. zah., urguileria Ipar. zah., soberbia Heg. zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es vanidad, orgullo, altivez, altanería
    fr vanité, orgueil, arrogance
    en vanity, arrogance
    port vaidade, orgulho, altivez

    Entzun:

    Espainiako gobernua ez dago inoren oilarkeriak jasateko ordea, garbi gera bedi, horretan ere, monopolioa nork duen.  [Duintasuna, Iñigo Aranbarri (Larrepetit,2015-03-15 )] (Berria.eus)

    oilarkeria (Irudia: devocionalescristianos.org)

     
  • Maite 8:11 am on 2015/01/25 Permalink | Reply
    Tags: O   

    odolustu 

    1. du ad. Gaixo bati zaina ireki odol-kopuru jakin bat ateratzeko, odol-ateratzea egin. 2. da/du ad. Pertsona edo abere bati odol asko atera. Biharamunean odolusturik aurkitu zuten. 3. da/du ad. (hed.) Hustu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Hiztegi Batuan:

    odolustu 1, odoluts, odolusten. da/du ad.

    odolustu 2 iz. ‘odolustea’

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    ad. [odol-ateratzea egin]: sangratu

    ad. [odolgabetu]: odolgabetu g.e.

    iz. [odolustea]: odoluste, sangria Heg.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) ad. desangrar(se) (2) iz. desangramiento
    fr (1) ad. saigner, saigner abondamment (2) iz. dessangramento
    en (1) ad. bleed; lose a lot of blood v expr  (2) iz. bleeding
    port (1) ad. dessangrar-se (2) iz. dessangramento

    Entzun:

    BEGIRADA ODOLUSTEN ARI ZAIZU

    odolustu (DevianArtCC, Asator Arise)

    iltze gori bat
    Rene D’Aubry erritmoan
    zuregana hurbildu eta
    zure bozkario herrena
    bahitzeko intentzio oro
    mailukatzen

    utzi etorkizun itxurak egiteari
    hoztasun kanporakoi
    zure azalarekin nahasia
    burdin sasi al dentez
    malko absentez
    hanpatua

    begirada odolusten ari zaizu
    zure eguna isiltasunean
    hornitzen

    hobe desioa laurdenkatu
    zure keinuen mamigunean
    ezerezko bala hura
    ekintza gogoangarri hau
    bere senetik aterata
    balioen besterentze honetan
    bere istorioa nola hasi ez dakiena

    arima hornitzen dizun
    oinazearen hutsaltze hori
    izango ote da

    nahia pazienteki
    irensten dizuna

    [Begirada odolusten ari zaizu, © cc-by-sa Jule Goikoetxea (Tractatus, 2014)] (Susa Poesia)

     
  • Maite 10:37 pm on 2014/12/29 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ostilamendu 

    iz. Etxeko altzari, tresna eta jantzien multzoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal hiztegia

    ostilamendu (BN-mix ap. A; -ill- SP > Dv, Lar, H, que cita a Leiçarraga), ostoilamendu (-oill- SP). Etim. Préstamo románico; cf. nav.-arag. ostilla, ostillamenta, etc.

    Menaje. “Aderezo de casa, menaje” Lar. “Menaje de casa” Ib. “Ajuar, menaje” A. Ezpa nolatan nehor sar ahal daite borthitz baten etxera eta haren ostillamendua pilla, baldin lehen esteka ezpadeza borthitza? Lç Mt 12, 29 (He haren armak eta haren gauzak, TB onthasuna, Hual ontarzunak, Dv, Leon puskak, Ip hatiak, Ol atuxak, Or gauzak). Bere ostillamendua etxean badu, ezalbeiledi iauts haren eramaitera. Lç Lc 17, 31 (He mubleak, TB menaiua, Dv tresnak, Brunet bere aldagarriak, Ol atuxak, Or bizitze-tresnak, Ker, BiblE bere gauzak).

    Sinonimoak: iz.
    [ostilamendu] : aldera, tresneria (Labayru Ikastegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (BN) ajuar, menaje
    fr trousseau, ménage
    en household items, trousseau
    port enxoval; utensílios de cozinha

    Entzun:

    Eta horrela, batuketaz batuketa, jantzi, liburu, ostilamendu, bitxi, etxe eta bestelako ondasun txikiagoen balioak batuta, 67.380.547$70etan finkatu zuen Napumoceno jaunak bere aberastasuna. [Napomuceno da Silva Araujo jaunaren testamentua, Germano Almeida / Bego Montorio (Txalaparta, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ostilamendu (preciolandia.com)

    ostilamendu (todocoleccion.net)

     
  • Maite 8:45 am on 2014/12/23 Permalink | Reply
    Tags: O   

    osasun 

    iz. 1. Gaixotasunik gabeko egoera (Osasunerako Mundu-Erakundeak, ongizate fisiko, mental eta sozial osoko egoera, eta ez bakarrik gaixotasunik gabekoa, bezala definitzen du). Osasun ona. Osasuna galdu. Geroztik ez zuen osasunik izan. 2. Organismo baten une jakin bateko egoera fisikoa. Zure osasunak ez dizu horrelakorik egiten uzten.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [gaixotasunik gabeko egoera]: osagarri Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) salud (2) sanidad
    fr (1) santé (2) service sanitaire
    en health
    port saúde

    Entzun:

    Horrela estatuak milioika euro irabazten ditu urtero, bai, azkenean bera baita benetako irabazlea sari potoloa lortzen duena zozketan parte hartu barik. Eta gu, osasuna dugulako eskerrak ematen jardungo dugu ez baitzaigu tokatuko! [Loteriaren iruzurra, Leire Narbaiza (Kalamuatik Txargainera, 2014-12-22)]

    osasun (Pixabay, CC0 Public Domain, geralt)

     
  • Maite 7:57 am on 2014/12/06 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ostatatze 

    iz. INFORM. Webgune bateko edo gehiagotako fitxategiak eduki, Interneten eskaini eta mantentzea. (Euskalterm)

    Sinonimoak: iz.
    [ostatatze] : ostatu-emate (Euskalterm)

    Beste hizkuntza batzuetan (Euskalterm):

    es hospedaje
    fr hébergement
    en hosting

    Entzun:

    Gaur, Borobila abian jarri dugu. borobilan web ostatatze eta domeinuen erregistro zerbitzuak eskeintzen ditugu, hau da, zure web gune propio bat sortu eta domeinu izen bat edukitzeko behar duzun zerbitzua eskeintzen dizugu. [Borobila abian da: web ostatatze zerbitzuak, Aitor Ortuondo (Sustatu, 2006-12-12)]

    ostatatze (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:32 am on 2014/12/04 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ontsala 

    adb. (Ipar.) Gauzak ongi egiteko. Hortarik behar genuen ere ontsala hasi gure solasa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ontsala (H; untsala H), ontsara (Dv, s.v. ontsa), untsalat.

    “Ontsara, zubi hau goraxago behar zen, pour que la chose fût bien, [...]” Dv (s.v. ontsa). “Ontsala behar zinuke bera mintzatu, pour bien faire vous devriez l’entretenir lui-même” H (s.v. ontsa). Untsala behar ginikezie / un mandat d’arrettez / amens arrastatzera / jin eztakigun ihur ere. AstLas 27. Ontsala, behar nintuzke aiphatu mundu guziko yuduak. Elsb Fram 166. Konparantza hortan behar litezke ontsala suge baten orde, bi suge. Ib. 178. Ez ginuen ontsala, behar-bada, solas huntarik hasi behar, Diharassarry apez on, argitu eta kartsu zenaz hemen mintzatzean? HU Aurp 102. Nahiz herriko eskolaz herria behar litaken ontsala nausi. HU Zez 111. Ezkontzak / egiten dituzte bethi [...] / aratzak / diren neskekin, ontsala. Mde Po 34.

    Haurren behar bezalako idekiteko errejentian lagün hun bat bazien etxekoek. Jakin beharrenik dien gaizen erakasle. Izpiritiaren argitzeko bezala, untsalatko plegiaren emaiteko lagün balius bat. Eskual 18-3-1910, 3.

    Sinonimoak: iz.
    [ontsala] : e. ontsalaz, onenean ere, onenera jota (ere), kasurik onenean ere.  (5000 Adorez Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) adb. (Ipar.) para hacerlo bien (2) adb. (Ipar.) en el mejor de los casos
    fr (1) adb. (Ipar.) pour bien faire (2) (Ipar.) dans le meilleur des cas
    en (1) to do it well  (2) in the best-case scenario
    port (2) no melhor dos casos, na melhor das hipóteses

    Entzun:

    Hortarik behar genuen ere ontsala hasi gure solasa: debíamos de haber empezado nuestra charla a partir de ese punto.

    ontsala (Gaurko hitza, CC)

     

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel