Tagged: O Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:53 pm on 2017/12/12 Permalink | Reply
    Tags: O   

    oldartu 

    ad. oldartu, oldar/oldartu, oldartzen da/zaio ad. Oldarrean abiatu; oldarrean eraso. Eta hona, urdalde hura guztia oldartu zen gainetik behera itsasora. Lurrari uhin zabalak azkar oldartzen zaizkio. Irrintziaz gudura oldartzen. Oldartzen dira elkarrengana bi idi bezala. Otsoa bildotsari oldartu zitzaion. Txakur batzuk bezala oldartu zitzaizkidan. Baina inork ezagutzen ez duen egiak ez dio inori eskubiderik ematen, nabari den egiantzaren kontra oldar dadin. Elizako ez den liburu bakanen bat begiz jotzen dugunean, lasterka bizian oldartzen gatzaizkiola. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad.

        [atakatu]: eraso, eraso egin, esetsi, jazarri Ipar., akometatu zah., atakatu zah., erazarri Ipar. g.e., atomatu Bizk. g.e., erauntsi Ipar. zah., jauki Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da ad./ zaio ad. acometer, embestir, arremeter, lanzarse, precipitarse (2) da ad./ zaio ad. atacar, acometer, arremeter, asaltar, agredir (3) da ad./ zaio ad. rebelarse
    fr (1) da ad./ zaio ad. s’élancer, se jeter, foncer sur (2) da ad./ zaio ad. attaquer, assaillir ; charger (3) da ad./ zaio ad. faire face, affronter
    en (1) da ad./ zaio ad. to throw oneself, to hurl oneself (at/against) (2) da ad./ zaio ad. to attack (3) da ad./ zaio ad. to rebel
    port (1) da ad./ zaio ad. acometer, investir (2) da ad./ zaio ad. atacar, acometer, arremeter, assaltar (3) da ad./ zaio ad. rebelar-se

    Mossoak oldartu egin zaizkie Lleidako museoaren aurrean bildutakoei  (Berria.eus, 2017-12-11)]

    oldartu (Argazkia: Adria Ropero/EFE)

     
  • Maite 11:32 pm on 2017/12/04 Permalink | Reply
    Tags: O   

    otapur 

    iz. Ogi-apurra. Usoa batetik bestera mugitzen da bere hanka ttipiez, otapur bila. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    otapur. v. OGI-APUR.

    OGI-APUR (V-gip, G-goi; Urt II 74, Añ; ogi-anpur Añ), O.-PAPUR (G-azp; H; o.-papor SP, s.v. paporra), OTAPUR (Lar -> H, Mg PAbVoc 236, Izt 72v, Bera), OTTAPUR, TTAPUR, ATAPUR. Ref.: VocZeg 287; Iz ArOñ (apur, ogi-mamiña); Etxba Eib; Elexp Berg. Miga de pan. “Ogi paporra, miette de pain” SP. “Miga del pan, [...] ogi apurra, anpurra” Añ. Lizarraga de Elcano, además de atapur (LE-Ir (309)), emplea otapur sg. el voc. final de BOEanm. Cf. VocNav: “Atapurres de pan, migas de pan y plato de migas cocidas. Aparece en un pedimento a las Cortes de Navarra del año 1817 [Cuenca y Montaña]“; “tapurras, migajas [Aézcoa]“; “tapurres, migajas [Cuenca, Pamplona, Montaña. // Migajas que se echan en la sopa o en el vino [id.]“.

    Jaten dute bederen haurren ogi papurretarik. He Mc 7, 28 (v. infra OGI-PORROSKA). Txakurtxoak ere jaten dituzte beren nagusien maietik erortzen diran ogi apurrak. Ur (G) Mt 15, 27 (BOEanm 1309 ttapur, Samper ottapur, Arriand otapur, Ker, IBk, BiblE ogi-apur). Txakolin-txiztil batzuk eta ogi-apur bi. A BeinB 72. Paparrean geldituriko ogi-apur apurtxo batzuk eskuekaz iñarrosten. Or Tormes 69. [Liburu ontan] ez dago galtzekorik, ez otapurrik; dana da mami, dana da iaki. Ibiñ EG 1954 (5-8), 118. Otapurrak utzi ta ogi osoa iatera euskera iristen ez dan bitartean, galduak gera. EG 1954 (5-8), 126. Ogi-apur ta jaki-ondakiñ billa [ebiltzan oilloak]. Erkiag Arran 121. [Txoriei] ogi-apurrak emanez pasatzen zuan denborarik geiena. Salav 74. v. tbn. VMg 34s. Echve Dev 140. Lard 404. Altuna 24. Ir YKBiz 307. Anab Poli 130. Uzt Sas 69. Ogi-papur: Lg I 201. Sorarrain EG 1954 (5-8), 85. Otapur: Mde HaurB 36.

    Mai gañetik erortzen diran ogi-papurtxoak. Ir YKBiz 229n.

    Aldaerak: iz.

    [otapur] : ogi-apur, ogi-papur (Orotariko Euskal Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. migaja, miga de pan
    fr (migajas, restos) miettes fpl.; (de pan) mie ƒ.
    en (sobras, restos) leftovers, scraps npl; (pedacito de pan) breadcrumb, crumb n
    port iz. ƒ migalha; (de pan) miolo

    Usoa batetik bestera mugitzen da bere hanka ttipiez, otapur bila. (Hiztegi Batua)

    otapur (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:01 pm on 2017/10/15 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ondore 

    iz.  1 iz. Ondorioa. Bekatua eta bere ondoreak. Zer ondore izan dute zure ahaleginek? Ondore larriak segitzen dira hortik. Erabili diren sendabideek ondore onik izan ez dutenez gero. Nahi hutsa, ondore gabeko nahia, eragin indarrik gabekoa. 2 iz. Norbaitengandik sortutako gizakien multzoa. Ik. leinu. Zure ondorea lurreko hautsa bezain ugaria izango da. Ondore handi baten buru eta aita. Jakoben ondorea hartu zuen Jainkoak bere herritzat. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak:  iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [konklusioa]: gibelondo, konklusio, ondorio, ondorego Ipar. g.e.
        [ondorengoa]: ondorengo, ondorio Ipar. g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. consecuencia, resultado, efecto (2) iz. descendencia, prole
    fr (1) iz. conséquence, résultat, effet (2) iz. descendance, progéniture
    en (1) iz. consequence, outcome, effect (2) iz. offspring, descendants
    port (1) iz. conseqüência, resultado, efeito (2) iz. descendência, prole

    Bakar-bakarrik agerian utzi nahi izan dut, jokabide jakin bat hartzen bada, hartatik ondore jakin bat segitzen dela. [Fidel izan beharraz, Oscar Wilde / Antton Olano (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ondore (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:22 pm on 2017/08/29 Permalink | Reply
    Tags: O   

    ohoin 

    iz. 1 iz. Lapurra. Ik. ebasle. Ohoin eta gaizkileak. Gauaz ohoinak bezala. Ohoin batzuek ebatsi zituztela zazpiehun mila libera, diru berri. Ohoinek larruturik utzia. Atzeman dute ohoina. Ohoin zulo batean. Ohoin estalki izan naiz. Ohoin handiak urkarazten ditu txikiak (esr. zah.). || Rollon itsas ohoin famatua (Ik. itsaslapur).2  (Izenondo gisa). Framazon ohoinak. Urde ohoina! Seme ohoina, zer egin didak hik? (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    ohoin (AN-egüés-ilzarb-olza, L, B, BN, S; Volt 90, SP, Urt I 158, Ht VocGr, Lar, Añ (AN), Izt 67r, Arch VocGr, VocBN, Dv (+ ooin), H), uhuin (BN-mix-bard, S; Gèze (uhuñ), Dv (uhuiñ, S), H (uhuñ, S)), uhun (Lar Sup, Hb ap. Lh), oin (Lcc (oña), VocB), ogoñ (L-côte), ohoi (H), ogin (BN-baig). Ref.: Bon-Ond 167; A (ooin, uhuiñ), Apend (ogin); Lrq /ũhúñ/; AtSac 24.

    1. Ladrón. “Robador, oña” Lcc. “Caco”, “ladrón”, “pillador”, “salteador” Lar. “Voleur. Itzalka, ebaska ibiltzea, ohoin bat bezala” H. “Il se dit par extension de quelqu’un qui exige plus que le prix dû et exact. Goregi saltzen duzu, zaren bezalako ohoina, vous vendez un prix trop élévé, voleur que vous êtes; de quelqu’un qui triche au jeu, ez horrekin jokoan hari, ohoin hutsa da, ne jouez pas avec celui-là, c’est un pur, un franc voleur” H. “Ohoinak aserratü ahari-ebazlea agertü (S), los ladrones reñidos, aparece el robador del carnero” A. v. lapur.

    Tr. Documentado en textos septentrionales; al Sur aparece en RS (uuñ), Lizarraga de Elcano (ooin) y algunos autores modernos. La variante suletina es uhuin, salvo en Tartas (ohoiñ, ohoñ), Belapeyre (II 49 ohoñ), Eguiateguy (ohoiñ) y AstLas (73 ohoin); hay también ejemplos de uhoin en UskLiB e Inchauspe, en ambos casos junto a uhuin. La var. ogoñ es usada por Arriandiaga. En DFrec hay 3 ejs. de ohoin, septentrionales.

    Sinonimoak: iz./izond. Ipar.

        [lapurra]: esku-zikin, harrapari, lapur, xixkalari, ebasle Ipar., arrobatzaile Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. ladrón, -ona
    fr iz. voleur, -euse
    en iz. thief, robber
    port iz. ladrão(ona), ladrão(a)

    Ohoin handiak urkarazten ditu txikiak (esr. zah.).

    ohoin (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:49 pm on 2017/02/20 Permalink | Reply
    Tags: O   

    oztin 

    izond. zeru-urdina [kolorea] (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    oztin. Neol. creado por Arana Goiri en 1897, de ozti ‘cielo’ y -din (AG 1432).

    Azul. Bere janzkija ixan doia zuriya barrenguan, eta ganekuan oztiña (1897). AG 1432. Begijak oztin-oztiñak. BAizk Ipuin 41. Ikatzarri oztiñak (azulak) dira. Altuna 19. Zelai oztiñan. Enb 61. Ausi egiten dautso / zeruko oztiñari. Laux BBa 52. Zuaitz arrotzen azpia / eun oztiñek itzalia. Ldi BB 138. Goian oztiñari mendi-lerroak mun. EuskOl 1933, 83. Zer dok bare arrats oztiña! Laux AB 92. Goian oztiña, beian urdiña, / ur eta ur beti. SMitx Aranz 221. Zerualdea soiñeko panpiñez atondu zan, oso oztin. Erkiag Arran 155. Ortze oztiña argitu. BEnb NereA 37. Begi oztiñetan. Egieder Usk 39 (ap. DRA). Proteus oztiña. “Caeruleus”. Ibiñ Virgil 115. v. tbn. EA OlBe 73. Gand Elorri 136.

    Sinonimoak: iz.
    [oztin] : zeru-urdin (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. azul celeste, azul cielo
    fr bleu cie
    en sky blue
    port azul celeste

    Begiak oztin-oztinak ditu.

    oztin (FlickrCC, Look Into My Eyes)

     
  • Maite 11:53 pm on 2017/02/17 Permalink | Reply
    Tags: O   

    oroi 

    iz. g.er. Oroitzapena, oroipena. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. g.e.

        [oroitzapena]: gogoramen, gogorapen, oroipen, gomuta Bizk., akordu g.e., memoria g.e., oroimen g.e., oroitza g.e., oroitzapen Ipar. jas.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es [h. oroipen, oroitzapen] recuerdo, memoria
    fr souvenir
    en [oroitzapena] memory, remembrance; reminiscence; [ahalmena] memory
    port (1) cume, cume (2) terraço

    Oroian ditudan irakasle onak, eragin zidatenak; haien eredutik edo haiek irakatsitakotik zerbait jaso nienak.  [Presiopean, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2017-02-17)] (Berria.eus)

    oroi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:27 pm on 2017/01/03 Permalink | Reply
    Tags: O   

    oheburu 

    iz. Etzatean burua ezarri ohi den ohearen aldea. Oheburura hurbildurik. Oheburuko argia(Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    oheburu (V-gip, S; Foix ap. Lh, H), ohaburu (L, BN, S; H (oa-)), ohapuru (G; oa- Lar, H), oepuru (H), oiburu (H), oipuru (H), uepuru (V-gip). Ref.: A (oapuru); Lh (ohaburu); Lrq; Iz ArOñ (uepuru); Elexp Berg (oe-buru).

    1. Cabecera de la cama. Aren oapuruan eserita zegoen andreak. Ant Ezale 1897, 389b. Iminten dogula [Kurutze Santua] geure bizilekuan, geure oeburuan. Itz Azald 12. Bere hortz benedikatuak, ongi garbiturik emaiten zituen ohe buruan. Barb Sup 101. Ohe-buruko argia pizturik utzi zuen. Mde HaurB 57. Medikuori oeburuan jarrita. SM Zirik 52. Ohe buruan jartzen da [xoria] eta kantuz hasten. JEtchep 25. Ikhus zitaken aphezpikua [...] erien eta ezinduen ohapuruetan. GAlm 1962, 34 (ap. DRA).

    ogeburu. Baña, il-oge-buruan dakust / gotzon bat geure pozgarri. Enb 35.

    2. Almohada. Erroman ere airean zuten etzantza, bainan bi ohebururekin, batto buruan, bertze[a] zangoetan. GAlm 1956, 18.

    3. (Uso adv.). Zer gerta ere, lotarakoan, / utzi zula oaburu. “Bajo su almohada”. Or Eus 343.

    Sinonimoak: iz.

        [bururkia]: burukita, bururki Ipar. zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es cabecera [de la cama]
    fr chevet, tête de lit
    en headboard, head
    port cabeceira

    Ez dira oheburuan ahituko

    Ahapeka aipatzen dira usu bizitzaren amaierari buruzkoak; dena den, Larraitz Chamorro eriak ohe ertzeko hitz horiek ozentzea lortu du: hedabideetara eraman du sedazio eskaera. [Ez dira oheburuan ahituko, Arantxa Iraola (Berria.eus, 2017-01-03)]

    oheburu (Argazkia: construnario.com)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel