Tagged: H Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:47 pm on 2017/09/28 Permalink | Reply
    Tags: H   

    haizutasun 

    iz.  g.er. Zilegitasuna. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    haizutasun, hauzutasun (SP (sin trad.), A).

    1.Licitud, justicia, equidad” A. Lanak dituzkegu Espaniarekin eta Frantziarekin samurtu gabe Eskualherri biak, bakotxa bere aldetik, konsegitzen badute zerbeit aizutasun Europa bateratu hortan. Herr 20-10-1960 (ap. DRA).

    2. Licencia, libertad. Oraiko egunetako pertsulari eta koplakariek, Decheparek bezala erraiten dute akuluia, mirakuluia, akulu eta murakulu ordez. Bainan hori kopletan bakarrik sori da. Sekula, mintzaian. Haizutasun hori zilegi da pertsuaren neurtitza borobiltzeko, eta beraren soinuak beharriaren goxatzeko. Zub 19.

    Sinonimoak:  iz. g.e.

        [askatasuna]: askatasun, lokabetasun, libertate Ipar., jaretasun g.e., lokabe g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
        [zilegitasun]: ik. zilegitasun (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. licitud, legitimidad
    fr iz. (de un contrato) légalité, conformité ƒ à la loi, légitimité
    en iz. lawfulness, legitimacy
    port iz. licitude, legitimidade

    Lanak dituzkegu Espaniarekin eta Frantziarekin samurtu gabe Eskualherri biak, bakotxa bere aldetik, konsegitzen badute zerbeit aizutasun Europa bateratu hortan. [Herr 20-10-1960 (ap. DRA)] (Orotariko Euskal Hiztegian)

    haizutasun (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:52 pm on 2017/09/17 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hegaztada 

    iz. 1. Hegan egiten den bitartea. || Hegaldixa; baitta hegan egotteko modua be (ETNO). Hegaztada baten, itsasuen gaiñetik igarotzen dira. (Eibarko euskara hiztegian) 2. Abiadura.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hegaztada (V-m-gip), egaztara (V-ple-gip). Ref.: A; Etxba Eib; Elexp Berg (egaztara).

    1. Vuelo.Espacio que se vuela de una sola vez, generalmente, vuelo rápido o ruidoso” Elexp Berg. Cf. hegaldi. Elai-egaztada luzeak. B. Aurre-Apraiz in Onaind MEOE 767. Aguro bialdu eben, egaztada batian. SM Zirik 83. Egaztada baten, itxasuen gañetik igarotzen dira. Etxba Eib.

    2. “Burpillak a ze egaztadia (velocidad) eruan daben aldaz bera” SM EiTec1 s.v. burpil

    Sinonimoak: iz.

    [hegan egiten den bitartea] : hegaldi
    [abiadura] : abiada, abiadura, ziztu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) vuelo (2) velocidad
    fr (1)  vol (2) vitesse
    en (1) flight (2) speed
    port (1) vôo (2) velocidade

    Hegaztada baten, itsasuen gaiñetik igarotzen dira. (Eibarko euskara hiztegia)

    hegaztada (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:45 pm on 2017/07/17 Permalink | Reply
    Tags: H   

    haizagailu 

    iz. Toki itxi bateko airea higiarazten duen tresna, giroa freskatzeko erabiltzen dena. Sabaiko haizagailuak egundoko zarata ateratzen zuen. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

        [haizemailea]: haizemaile  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) ventilador (2) [gurutzedun gurpiltxoa] molinete
    fr ventilateur
    en fan [machine]
    port ventilador

    Ate ondoko mahai batean eseri ziren, haizagailu baten burrunbaren pean. [Manhattan Transfer, John Dos Passos / Lopez de Arana (Ibaizabal, 1999)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    haizagailu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

     
  • Maite 10:50 pm on 2017/06/22 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hauspeatu 

    ad. hauspeatu, hauspea, hauspeatzen da ad. Kim. Prozesu fisiko baten edo erreakzio kimiko baten ondorioz, disoluzio bateko solutua produktu solido bihurtu. Disoluzio kontzentratuetatik hauspeatzen da glukosa. (Hiztegi Batua)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da ad. (Kim.) precipitar
    fr Quím. (solidizar) précipiter
    en precipitate, separate out vtr phrasal insep

    Disoluzio kontzentratuetatik hauspeatzen da glukosa. (Hiztegi Batua)

    hauspeatu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:53 pm on 2017/05/14 Permalink | Reply
    Tags: H   

    haboro 

    zenbtz./adb 1 zenbtz./adb. Zub. Gehiago. (Izen sintagma bati dagokionean, haren eskuinean edo ezkerrean joan daiteke; kasu atzizkiak hartzen baditu, mugagabean hartzen ditu; aditzarekiko komunztadura batez ere singularrean egiten da). Ez dio deusek irabazi haboro ematen laborariari aziendak baino. Anitz daki saguak, baina haboro katuak. Behin baino haborotan. Karakoil bat baino haboro ez zaituztegu estimatzen. 2 adb. Zub. Hemendik aurrera. Haboro ene kontra ez haiz mintzatuko. 3 zenbtz. (Pluraleko kasu atzizkiekin). Zub. Gehienak. Hala ari diren gizon eta emazteak, edo oro, edo haboroak, salbatuak dira. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak:

    adond. Zub. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [gehiago]: gehiago
        [gehiena]: gehienik Ipar., gehien Bizk., gehiena Gip.
    zenbtz. Zub.
        [gehiago]: gehiago
        [gehien]: gehien, gehienik

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) adb. (Z) más (2) izond. (Z) la mayor parte
    fr
    en
    port

    Anitz daki saguak, baina haboro katuak. (Hiztegi Batua)

    haboro (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:09 pm on 2017/02/28 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hel 

    interj. Arrisku edo larrialdian laguntza eskatzeko oihua. Hel guri! Hel, Jauna, hel; galtzen ari gara! “Hel! Hel! Hel!” oihuka hasten da orduan. || hel egin Arrisku edo larrialdian laguntza eskatu. Zuregana hel egiten dutenak. Hel egiten diote garrasika (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hizkuntza

    hel (L, BN, S ap. A; Dv, Ith 56, H).

    1. (Gralmte. repetido). ¡Socorro!, ¡válgame…!, ¡válganos…!. “Hel! hel!, au secours! au secours!” Dv. “Ordinariamente se repite, pero sin h: hel-el-el! (S)” A. Cf. heldu (4) y hela, con el que es confundido por algunos lexicógrafos como Duvoisin. Tr. Si bien las expresiones hel egin y helez (v. infra) son bastante anteriores en los textos, hel como grito de socorro aparece en autores septentrionales desde finales del s. XIX (hay una curiosa documentación anterior, procedente de los ms. de Humboldt, en A Morf 730n.); al Sur se encuentra en Zaitegi. Hel! hel! hel! deiadarrez. Zby RIEV 1909, 105. Eskualdunak hel-hel oihu egin orduko, trumilka badoazko Eskualdun irakurtzaleak. HU Aurp 198. Hel, hel guri! Barb Sup 147. Hel, Sokorriko Maria! / Emaguzu bitoria! Ox 61. El! el! ona! atozte! atozte! Zait Sof 130. Hel, Jauna, hel; galtzen ari gira! Leon Mt 8, 25 (el resto de los autores septentrionales emplean aquí begira o salba gaitzazu). Despotes, hel! Hel! Sinheslegai / egun bainago bildur handiz! Mde Po 63. Emazte garrasia bat: Hel! hel! JEtchep 116.

    2. (Sust.). Ayuda. Bainan sudurraren hel edo laguntza baitezpadakoena ez da hori: da airearen hartzea. JE Med 12.

    Sinonimoak: interj. Ipar.

        [laguntza eskatzeko oihua]: sokorri Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es interj. (batez ere Ipar.) ¡socorro!
    fr interj. au secours!
    en interj. help!
    port interj. socorro!

    Hel guri! Hel, Jauna, hel; galtzen ari gara!  (Hiztegi Batua)

    hel (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:52 pm on 2017/02/15 Permalink | Reply
    Tags: H   

    haizu 

    adb. Zilegi izanik, debekatu gabe. • HAIZU IZAN. da ad. (batez ere Ipar.) 1. Zilegi izan. Neurriz kanpo hitz egitea inorentzat ez da haizu. 2. Ausartu. Ez naiz haizu esatera. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [haizu] : ik. zilegi (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es lícito, -a; permitido, -a
    fr licite, permis ; libre
    en licit; allowed, permitted
    port lícito(a); permitido(a)

    Neurriz kanpo hitz egitea inorentzat ez da haizu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    haizu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel