Tagged: H Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:16 pm on 2018/07/14 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hiltasun 

    iz. Indarrik edo bizitasunik ez duenaren nolakotasuna edo egoera. Nagitasuna da gogoaren hiltasun bat. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    hiltasun (i- B ap. A; H, VocB).

    “1. état, caractère d’un aliment, d’une boisson sans force, sans piquant, sans qualité nutritive. 2. état, caractère d’une personne lente, aphatique, sans énergie. 3. qualité de faiblesse d’une choc, d’un coup” H. “Amodorramiento” VocB. [Nagitasuna da] gogoaren hiltasun bat zeiñetzaz egiten baita presuna hain triste eta pisu non [...]. Mat 171. O itxumena! O fedearen illtasuna! Mg CC 148 (v. tbn. CO 218). Ez baitute ongia pratikatzen baizik ere kostumaz eta hiltasunekin. Jaur 118. Cf. Canala Jesucristo 131: Nun zara gaua, ta nun edoijak / Illtasuna, nun zara? / Ez al zatoze Birjiñiaren / Semia estaldutera?, sin duda (por razones métricas y semánticas) errata por illuntasuna.

    Sinonimoak: iz.

        [geldotasuna]: geldotasun, ilauntasun (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. debilidad, apatía, lentitud
    fr iz. faiblesse, apathie, lenteur
    en iz. weakness, debility; apathy
    port iz. debilidade, apatia, lentidão

    Nagitasuna da gogoaren hiltasun bat. (Hiztegi Batua)

    hiltasun (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:52 pm on 2018/07/05 Permalink | Reply
    Tags: H   

    has 

    Ipar. Hutsik. (Izen bati elkartua erabiltzen da batez ere, bigarren osagai gisa; elkarketak adizlagun balioa du). Ik. buru-has; ipurdi-has. Oin-has: oinutsik, ortutsik. Oin-has zebilen. Oin-has gelditu zen. Zango-has edo galtzerdirik gabe. Zaia zaharraren azpitik larru-has. || (Janzki baten izenarekin elkarturik). Ik. atorra-has; mahunga-has. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak:

    [has] : hutsik (Adorez  Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) adb. (Ipar.) (gehienetan hitz-elkarteen bigarren osagai gisa) con la cabeza descubierta; con los pies descalzos; en mangas de camisa (2) izond. (Ipar.) desnudo, -a; despojado, -a; descubierto, -a
    fr adb. (Ipar.) (hitz-elkarteen bigarren osagai gisa) nu, -e ; découvert, -e
    en adb. (gehienetan hitz-elkarteen bigarren osagai gisa) bare

    Oin-has zebilen. (Hiztegi Batua)

    oin-has (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     

     
  • Maite 10:23 pm on 2018/07/02 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hostotza 

    iz. Hostaila. Hostotzan gordea. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hostotza, ostrotza (V-gip ap. Etxba Eib y Elexp Berg). Ramaje, follaje. “Bestekaldera agiri zan, Iburko ostrotzia” Etxba Eib. “Egundoko ostrotzia dauka etxeaurreko tiluak” Elexp Berg. Esku arein dardar bixija / izpi-otsa zan ler-ostrotzan. ‘Fronda del pinar’. Laux AB 47. Intxaurrak ezpaitu pagoarenaren tankerako ostotzaz bere burua yazten. Ldi IL 125.

    Sinonimoak: iz.

        [hostaila]: hostaila (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. follaje; rama frondosa
    fr iz. feuillage
    en iz. foliage
    port iz. folhagem

    Burua jaso zuen Ruche jaunak; hostotza hain estua zen, non eguzkiak ez baitzuen lortzen hura zeharkatzerik. [Loroaren teorema, Denis Guedj / Jon Muñoz (EHU, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    hostotza (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:24 pm on 2018/06/28 Permalink | Reply
    Tags: H   

    harro 

    iz.  1 adj. Barnea hutsik duena edo barnean hutsuneak dituena, trinkotasunik ez duena. Lur harroan hobeki ernatzen da hazia. Luma bigun harro artean lo. Ile harroak. Janzki eta soineko harroak. Ogi harroa. Pago harro batean gorde behar izan dut. || Gogoeta harroak. 2 adj. Haizeaz mintzatuz, hautsak eta bazterrak harrotzen dituena. Eskualde hartan tramontana esaten diote ipar-mendebaldeko haize harroari. 3 adj. Itsasoaz mintzatuz, nahasia, zakarra. Zure haurtzaroko itsasoa miretsi nahiko zenuke, Sokoa edo Donibane aldeko itsaso harro bizia. || Zenbat arrantzale irentsi ote ditu Kantauri Itsasoak bere olatu harro eta kizkurren artean. 4 adj. Hantustez betea. Ik. harroputz. Harro bezain lotsagabe zelako. Gizonik harroena apaltzeko. Gazte buru-harro ondasunzalea. Gure mende harro honek. || Medikua ere, hego haizea baino harroagoa bera, azken egunetan lore sorta batekin etorri zitzaion. 5 (Adizlagun gisa). Harrokeriaz, hantustez. Ik. harroki. Dirudienez, delako handikeria ez da bekatu, harro-harro eta lotsagabeki azaltzen baitute. || Bidezko harrotasunez. Euskaldun izateaz harro agertzen direla. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    harro adond. [harrokiro]: harroki, handioski Zub., burgoiki g.e., harrokiro g.e., haidorki Ipar. g.e., hanpuruski Ipar. g.e.
    harro izond. [harroputza]: arrandia, arranpalo, burgoi, buruharro, buruiritzi, buruzut, gorati, haizetsu, hanpurutsu, harroputz, ustetsu, farfaila Ipar., haidor Ipar., handios Ipar., fier Ipar./Naf., fanfarroi beh., goi-nahi g.e., haizeputz g.e., handiputz g.e., handiusteko g.e., hantustetsu g.e., hantuts g.e., harroti g.e., putzontzi g.e., banaloriatsu zah., fardo Ipar. g.e., hankor Ipar. g.e., hanpurus Ipar. g.e., urgoi Ipar. g.e., burupetsu Ipar. zah., fazati Ipar. zah., superbio Ipar. zah., soberbio Heg. zah.
        [arola]: arol, astin, apotz Bizk.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. hueco, -a; esponjoso, -a; ahuecado, -a (2) izond. orgulloso, -a; altivo, -a; presumido, -a; soberbio, -a (3) adb. soberbiamente, altivamente, arrogantemente (4) adb. orgulloso, -a; contento, -a; alegre
    fr (1) izond. creux, creuse ; spongieux, -euse ; gonflé, -ée, enflé, -ée (2) izond. orgueilleux, -euse ; vaniteux, -euse, prétentieux, -euse ; arrogant, -e (3) adb. orgueilleusement, avec arrogance, vaniteusement (4) adb. fier, fière, orgueilleux, -euse ; content, -e
    en (1) izond. spongy, light (2) izond. proud, arrogant, show-off (3) adb. proudly, arrogantly (4) adb. proud, happy
    port (1) adj orgulhoso(a)

    LGTBI kolektiboaren aldarrikapenez bete dira kaleak. Aurten ere harro agertu gara.

    harro (Argazkia: Marisol Ramirez/ Foku

     
  • Maite 11:12 pm on 2018/06/04 Permalink | Reply
    Tags: H   

    harriabar 

    iz.  1 iz. Ale larriko txingorra, harri jasa. Ik. harri 7; harri erauntsi; harrite. Harriabarra dator Gorla aldetik. Harriabarra ari du. Harriabar handia egin zuen atzo. 2 iz. Kalte handia, ezbeharra. Bere zorigaitz eta harriabar guztien iturburua. Harriabar galanta datorkigu (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    harriabar (V, G, AN, L; O-SP, SP, Dv, H), harrabar (H; arr- SP, H). Ref.: A; Etxba Eib; Iz ArOñ.

    Pedrisco, granizo grueso. “Grosse grêle ou pierre qui tombe de l’air” O-SP 229 y SP. “Harri abar bezain gogorra” SP. “Arriabarra” Izt C 236 (en una lista de palabras relativas al tiempo atmosférico). “Pedrisco perjudicial” A. “Arriabar baarik pasau da udia, sin daños de pedrisco. Arriabarra, el pedrisco” Iz ArOñ. Harriet atribuye a Pouvreau harrabarra “grand bruit, grand tapage”, pero no lo encontramos en éste. v. harri (2). Eta harriabar handirik talentbat bezalakorik iauts zedin zerutik gizonetara, eta blasfema zezaten Iainkoa gizonék harriabarrezko plagaren kausaz. Lç Apoc 16, 21 (He babazuza, TB, Echn (h)arri erauntsi, Dv, Ip harrite). Zerutik jatxitako arri-abarrak ukitu gabeko asko bizirik gelditu, eta bazter guzietara zabaldu ziran. Lard 116. Artzainek gure mendietan egin izan dute egundainoko gerlate, uholde eta harri-abar guziek baino bidegabe gehiago. Dv Lab 307.

    “(V-ger-m-ple, G-to, Sal, R), nubes de pedrisco” A.

    (V, G, AN). Ref.: A; Iz ArOñ; Etxba Eib. Desgracia, calamidad. “Au da arriabarra, la destrucción cuando el viento echa los maíces” Iz ArOñ. “Adversidad, ruina. Arriabarra galanta badatorkigu zuk eiñ dozunagaz” Etxba Eib. “Arriabarra batu detsa bere buruari jokuakin” Ib. “Arriabarra batu, atraer la desgracia, la ruina” Ib. Bere zorigaitz ta arriabar guzien iturburua aurrean zeukan-eta. EEs 1923, 22. Egundo ikusi dudan arriabar lazgarriena. Zait Sof 31.

    Sinonimoak: iz.

        [ale larriko txingorra]: harri, inatazi, txingor, babazuza, harrite Ipar., kazkabar, zizerkor Naf., abazuza Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. pedrisco, granizo grueso (2) iz. (hed.) infortunio, desgracia, adversidad
    fr (1) iz. [txingor lodia] grêle (2) iz. (hed.) infortune, disgrâce, désolation
    en (1) iz. hail (2) iz. [zoritxarra] misfortune
    port (1) iz. granizo (2) infortúnio, desventura

    Oraindik jabetzen ez Swann Verdurintarrenean gainera zetorkion harriabar zemaitsuaz, eta haien zarpailkeriak on-onean ikusten jarraitzen zuen, Odetterenganako amodioa medio. [Denbora galduaren bila I. Swann-etik, Marcel Proust / Joxe Austin Arrieta] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

    harriabar (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:45 pm on 2018/04/14 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hunkitu 

    ad. hunkitu, hunki, hunkitzen 1 da/du ad. Zirrara edo bihotz sentipen batek ukitua gertatu. Haren predikuez argituak eta hunkituak, bekatariak haren oinetara erortzen ziren. Deusek ez du hunkitu ahal izan haren bihotza. Sakon hunkitu naute hitz hauek. Jaun hori hunkitua da osoki martiri gaztearen bihotz handiaz. 2 du ad. Ipar. Ukitu. Eskuaz hunkitzen. Makilaz hunkitu. Alemaniako lurra hunkitu arte. Besteren emazterik ez hunki. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [ukitu]: Ipar.ukitu, hunki Ipar.
        [bihotza ukitu]: afektatu, bihotz-ukitu, erasan, kantitu, inarrosi Ipar., laztu Ipar.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da/du ad. emocionar(se), conmover(se), enternecer(se), impresionar(se), causar emoción (2) da/du ad. (Ipar.) tocar, palpar
    fr (1) da/du ad. (s’)émouvoir, (s’)impressionner, affecter (2) da/du ad. [ukitu] (Ipar.) toucher, tâter, palper
    en (1) da/du ad. to move, to make a deep impression, to affect; to be moved/ affected (2) da/du ad. [ukitu] to touch, to feel
    port (1) emocionar-se, comover-se (2) tocar

    Hunkituta gaude jendearen elkartasunarekin. Izugarria izaten ari da!  @Altsasugurasoak (Twitter, 2018-04-14)]

    hunkitu, @Altsasugurasoak

     
  • Maite 11:35 pm on 2018/04/11 Permalink | Reply
    Tags: H   

    haizeberritu 

    ad. haizeberritu, haizeberri, haizeberritzen 1 da/du ad. Haizea berritu, egurastu. Ik. haizeztatu; aireberritu. Gela haizeberritu. Haizeberritzera goaz. 2 da/du ad. Eraberritu. Batzordea haizeberritzeko. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    haizeberritu. “Ventilar, orear. Oxigenarse. Koartoa aize-berritu. Aize-berritzera al dijoaz beoiek? Gketx Loiola. v. aireberritu.

    Sinonimoak: ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [egurastu]: egurastu, haizatu, haizeztatu, aireztatu Ipar.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da/du ad. orear(se), ventilar(se), airear(se) (2) da/du ad. renovar(se), reformar(se)
    fr da/du ad. mettre à l’air, aérer, ventiler
    en ad./ du ad. to air, to ventilate
    port (1) arejar-se, refrescar-se (2) renovar-se.

    Ohearen azpia arakatu zutenean, zerbait isuri zuten lurrera, eta orain oso usain txarra zegoen haizeberritu gabeko gela txikian. [Zazpi urkatuak, Leonid Nikolaievitx Andreiev / Jose Morales (Alberdania-Elkar, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    haizeberritu (Gaurko hitza, CC0 Creative Commons)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel