Tagged: H Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 9:02 pm on 2016/09/24 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hertu 

      da/du ad. (Ipar.) 1. Gutxitu, murriztu; ibitu, ematu. 2. Hantua edo puztua dagoena hustu, handitua desagertu. Hantura hertu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad. Ipar.

        [gutxitu]: gutxitu, txikertu, txikiagotu, txikitu, urritu, doitu g.e., mermatu Heg. beh., apurtu Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1)1 da/du ad. (Ipar.) disminuir (2) da/du ad. (Ipar.) desinflar(se), deshinchar(se), resolver(se)
    fr (1) da/du ad. (Ipar.) diminuer (2) da/du ad. (Ipar.) (se) dégonfler
    en (1) da/du ad. to decrease, to drop,  ( hantura ) to go down

    Biharamuneko, khordak eroriak dire, hanturak hertuak, eta Zabier egundaino bezain azkar eta zalhu. [Bi Saindu Heskualdunen Bizia, Franzisko Laphitz (Euskal Klasikoen Corpusa, 1867)]

    hertu (Irudia: Wikimedia Commons)

     
  • Maite 1:18 pm on 2016/09/23 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hotzildu 

    da/du ad. Hotzil bihurtu, hotzil gelditu arte berotu edo hoztu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hotzildu. Templar(se). Iru gazteeri su-garra otzildu zenien Jainkoa. Or MB 59. Bero-bero ibili zen luzaroan gerra hotza; hotzildu zen poliki-poliki, epeldu gero eta are azkenik, hoztu ez ezik, baita izoztu ere. MIH 375.

    Sinonimoak: iz.
    [hotzildu] : epeldu  (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. templar(se), entibiar(se), enfriar(se) o calentar(se) hasta quedar templado; [sua] mitigar
    fr da/du ad. s’attiédir, tiédir
    en da ad. [hoztu] to cool, to cool down; [berotu] to warm (up), to get warm(er)
    port (algo frío) amornar

    Hotzildu, jauna, berorren harridura lipar batez, arretaz ernerik belarria, harik eta nik eman arte, bi jaun prestuok lekuko didudala, miragarri horren berria berorri.  [Hamlet, William Shakesperare / Juan Garzia (Ibaizalbal, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    hotzildu (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 7:19 pm on 2016/09/01 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hasi-masi 

    iz. hasi-masi. (pl.) Hastapena, ikasi behar den zerbaiten hasierako gaiak. Gramatikaren hasi-masiak ikasi eta berehala. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hasi-masi (V ap. A Apend). (Gralmente. pl.). Principios, rudimentos. “Asimasi, rudimentos (V)” A Apend. “Asimasiak (V), rudimentos” A Morf 595. Argi dugula guziok [Iesukristo] eta argi dugula bakoitzak, otoitzaren asi-masietatik otoitzik bikaiñeneraño. Or QA 122. Begira iñork lillura zaitzaten iakingalez eta itz zoragarriz mundu ontako asi-masiak giza-mihiz erakuski, ez Kristoz. Or Aitork 59. Gero eskolan asi ninduten asi-masietan. Ib. 20. Siñestearen asimasiak ikasi ta berela, bataioan ernaberritzeko izena eman zun. Ib. 187. Zure errukiak ur aundietan billatzen dituen aien asimasiko sagarakunde ospatsu aietan. “In ea sollemnitate sacramentorum, quibus initiantur quos pervestigat in aquis multis misericordia tua”. Ib. 406. Landareetaz atsapenak. (Botanika-Asimasiak). Ibiñ EG 1951 (7-8), 6. Ezaguera utsaren asi-masiak berak neke andia oi dakar. Zait Plat 25. Orixe duzu, irugarrenik, Pitagoragandik eta Platonek iesana: izarren berri asi-masiak, alegia. Ib. 71. Ikasi ta irakatsi berrien asimasiak ugariagotuz, ederragotuz eta zabalagotuz ari ziran gizon bizkor aiek. Ib. 111.

    Sinonimoak: iz.pl.

        [hastapenak]: abeze, hastapen pl., beaba g.e. pl. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
        [hastapen]: hastapen, haste, hasiera (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (pl.) principios, rudimentos
    en (pl.) rudiments, early o initial stages
    port (pl.) começos, rudimentos

    Ikasi eta irakatsi berrien hasi-masiak ugariagotuz, ederragotuz eta zabalagotuz ari ziren gizon bizkor haiek. Ib. 111.  (Orotariko Euskal Hiztegia, mold.)

    hasi-masi (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 11:49 pm on 2016/08/29 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hautaezin 

    izond. Ezin dena hautatu.

    Sinonimoak: iz.
    [hautaezina] : aukeraezin (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es inelegible
    fr inéligible
    en ineligible
    port inelegível

    Arnaldo Otegi “hautaezin” izendatu ostean, aldeek jarritako helegiteak aztertu ditu gaur goizean egin duen bileran. Auzitara joango da gaia gero, eta EH Bilduk aurreratu du helegitea jarriko dutela. Azken erabakia irailaren 5, 6 edo 7an jakingo da.  Hautagai izateko debekua mantendu dio Hauteskunde Batzordeak Otegiri (Berria.eus, 2016-08-29)

    hautaezin (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 2:36 pm on 2016/07/28 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hondale 

    iz. Itsasoaren behea, hondoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hondale (O-SP 229 -> SP -> H (L, BN); HeH voc, A).

    Abismo, sima, gran profundidad. “Hondalea, fondrière” O-SP 229 (Urquijo, a quien sigue Azkue, da la lectura hondalça, sin duda errónea; v. O-SPAd 889). “Fondrière” SP. “Hondalea, hondoa, itsas barne barnea” HeH voc. “Fondo (del mar)” A (que cita el ej. de HeH, además de HEH voc.). “Barranca, hondonada” Ib. s.v. hondalza. Todos los ejs. de Etcheberri de Ziburu hacen referencia al infierno. v. hondaleze. Ifernua nahasi zen, [...] / eta hondale ilhuna habarrotsaz khiritu. EZ Man I 129. Ezen Iaunak eztu nahi doloratu [...] [purgatoriokoa] / hanbat nola hondalera desterratu gaixtoa. Ib. 120 (17 hondale khardunera). Hobe lizate [...] itsas hondalerat egotz baladi. HeH Lc 17, 2 (He itsasoan behera).

    Sinonimoak: iz.
    [hondale] : itsas hondo, itsas hondar (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es fondo (del mar)
    fr fond
    en bottom of the sea
    port fundo do mar

    Hondalean aurkitu dute hondoratutako arrantza-ontzia.

    hondale (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 8:49 pm on 2016/06/19 Permalink | Reply
    Tags: H   

    horma 

    iz. 1. Izotza. • horma-egun. Tenperatura maximoa 0 ºC baino txikiagoa izan duen eguna. | iz. 2. ERAIK. Hargintzako edo igeltserotzako obra, hainbat material edo elementu (harriak, adreiluak, etab.) alboratuz eta gainjarriz eta elkarri kare, igeltsu edo zementuzko mortairuz itsatsiz egindakoa. Betiere lodiera dezentekoa izaten da eta itxierako elementu bezala funtzionatzen du, batzuetan defentsazkoa eta bestetan sostenguzkoa. • harri lehorrezko horma. Harlangaitzak masarik gabe jarrita dauzkana, harrien arteko formak elkarri egokituz egiten dena. || harri-horma. Harlangaitzekin edo landu gabeko nahiz lanketa oso traketseko harriekin eta mortairu, kare, zementu, etab.ekin egindakoa. || horma nagusi. Eraikuntzaren egitura-funtzioa duen pareta, sostenguko ala trabatzeko lana egin dezakeena. || horma-barra. 1. NEKAZ. Frutarbolen ilara, plano bertikalean antolatua. 2. KIR. (batez ere pl.) Horma batean jarritako eskailera-modukoa, non barrek gimnasia-ariketak egiteko balio baitute. || karga-horma. Kargamurrua. || kanpai-horma. Fatxadaren gainean altxatutako horma, kanpandorre-funtzioa duena. Goialdean zorrotza izan ohi da. Kanpaiak jartzeko bao bat edo bat baino gehiago izaten du. • HORMARENA EGIN. Futbolean, bat-bikoa egin. || HORMABIAK EGIN. Pilotan, bi paretak egin. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [izotza]: izotz, karroin Ipar., lei Bizk., jela Gip.
        [pareta]: pareta

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. hielo; escarcha helada (2) iz. pared, muro, muralla; tabique
    fr (1) iz. glace, gel, givre, verglas (2) iz. paroi, mur, cloison
    en (1) iz. ice; frost (2) iz. wall; partition
    port (1) iz. gelo (2) iz. parede, muro

    Horma irudiez josita zegoen.

    horma, #27hizki27argazki (FlickrCC, Dabid Martinez)

    Ikusi “horma” Dabid Martinezen #27hizki27irudi egitasmoaren blogean

     
  • Maite 9:21 am on 2016/06/11 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hink 

    [batez ere hinkik [ere] ez ateraesapidean erabiltzen da]: lotsaren lotsaz hinkik ere ez zuen atera bilera osoan. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hink (AN-gip-5vill ap. A), hint (L-côte ap. A), hinka (BN-baig ap. A).

    (En oraciones negativas o condicionales). “Mu, nada (refiriéndose a palabras). Inkik eztu erran” A. “Hinkarik eztu erran” Ib. “Ez zuen atheratu hintik (L-côte)” Lander Cor (ap. DRA). v. txint. Nihor ere etzen ausartatu hint baten atheratzera Israelgo semeen kontra. Dv Ios 10, 21 (BiblE hitzik ere egitera). Nehorek ez du atheratzen hintik. Prop 1898, 278. Ia ixilik, ume! [...] Inkaik ateatzen badek, mantekak kenduko dizkiat. Lek EunD 28. Auzia trenkatu zen hortikan aurrera, / hiritarrak etzuen hinkikan atera. Xa Odol 150. Nere ezpaiñetatik ez da inkik ere aterako berorren gauzeri far-antza egin naiean edo. Berron Kijote 229. Burua makur eta inkarik esan gabe kendu zizkion lokerak nagusiak morroiari. Ib. 58.

    Sinonimoak: iz.

        [txint]: txint (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (en oraciones negativas o condicionales) mu, nada
    fr (ezezkoetan) rien, pas un mot
    en (baiezkoak ez diren testuinguruetan) (not a) thing, (not a) word; (not a) sound

    Hinkik ez du esan (Elhuyar Hiztegia)

    hink (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel