Tagged: H Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:01 am on 2014/06/30 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hasmenta 

    iz. Naf. ‘hasiera’ (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian:
    hasmenta (AN-5vill, B, L-ain). Ref.: A; Gte Erd 45; Izeta BHizt2.

    Comienzo.Gure lanai asmenta man diogu” Izeta BHizt2. v. hasiera. Bezperak egin ta ondoan pilota plazan eman zitzaion asmenta bestari. Herr 27-10-1960 (ap. DRA). Orai udaberrian emanen zioten asmenta eta udaran eginen zuten lan geiena. Izeta DirG 103. Jean Pierrek eman zuen asmenta Euskalerriko kanta eder onekin. Ib. 98.

    Sinonimoak: iz. Naf.

    [hasiera]: abiada, abiatze, hasiera, hastapen, abiamen Ipar., haste Ipar., abiadura Ipar./Naf., abio Zub., hatsarre Zub., hasibide g.e., hatsapen zah., hatse Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (GN/L) comienzo
    fr commencement
    en beginning
    port começo, princípio, início

    Entzun:

    Solas horren kontrako borroka nire klaseetara eramaten dudalarik, normalean haren aldeko hiru arrazoi ematen dizkidate ikasleek: hitz polita dela (eta horrek parada ematen dit “zenbat buru, hainbat aburu” esamoldea irakasteko); txirrindularia-tik heldu dela (eta, horri esker, historialariek historiala ikertzen dutela ondorioztatzen dugu); eta, azkenik, hasmentan aipatu printzipioari men eginez, bizikleta espainola dela, baina txirrindula euskalduna. [Txirrindulan etorri naiz oraintsu, Santi Leoné (31 eskutik, 2014-06-28)]

    hasmenta (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 9:47 am on 2014/05/29 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hostaila 

    iz. Zuhaitz eta landareen hostotza. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    hostaila (-ail L, BN, Sal, S), hostai (L; Dv), hostoila, hostoil (L, S; Dv, H (L, BN), Foix ap. Lh), ostrail (L), ostroil (L; Dv (que cita a Goyhetche)). Ref.: A (hostai, ostail, hostoil, ostrail, ostroil); Lh (hostail).

    Tr. Documentado sobre todo en la tradición septentrional. La forma ostoil(a) se encuentra en sendos ejs. de Prop (tbn. hostail(a)) y EEs, en J. Etchepare, Olabide y en un ej. de Eskual, y, con aspiración inicial, en Duvoisin (tbn. hostai) y Leon. Hay ostrail en Atheka y Gaztelu, ostroil en Goyhetche, hostaila en Barbier y ostai en AEmil.

    1. Follaje. 2. Rama con hojas. 3. (ostail BN-ciz-baig, Sal; -talla AN-5vill), ostoil (L, Sal, S). Ref.: A (ostail, ostoil). “Seroja, hojas caídas” A. “Hojarasca, ostalla” (AN-5vill).  4. “Ostoil (L, BN, S), ligero de cascos

    Sinonimoak: iz.

    [hostaila]: 1 hostotza, hosto-sail. 2 orbel (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es follaje; rama frondosa
    fr feuillage
    en foliage
    port folhagem

    Entzun:

    Dakizkizunean ere, erabili beharreko hitzen bila hiztegira jotzea aski kirol osansutsu, egurasle eta iradokigarria da. Gutxitan itzultzen zara hiztegi batetik harri eta zur, zur eta lur gelditu gabe. Inoiz hitzen hostailan katramilatuta geldi zaitezke, irteerarik gabe. [Nola ñabartu, Anjel Erro (Jira, 2014-05-28)] (Berria.info)

    hostaila (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 10:33 pm on 2014/05/11 Permalink | Reply
    Tags: H   

    harrixkola 

    iz. 1. Ibaien eta itsasoaren ertzetako harkoskoa. Erreka ondoko legarra. Legarrez estali dute bidea. 2. Hormigoia egiteko erabiltzen den harri txikitua, hondarrik gabea eta 20 mm-tik gorako tamaina izaten duena.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘legar’)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1. Cascajo, grava. Bakharrik, baztertu zen ilhunik aintzindaria harrixkola ahur zonbeiten biltzerat. Prop 1899, 66. Harri-kizkor edo harrixkola pikor batzuen eskutik eskura ixurtzen. Prop 1909, 41. Hori egia izan ditake zolagunetan, han barna urek erakarri baitituzte graba eta harrixkolak. Herr 15-10-1959, 3.

    2. harritxkola. Pedregal. Bainan larre utzi harritxkoletan ere sortzen dira othe-zangoak. SoEg Herr 29-3-1962 (ap. DRA).

    Sinonimoak: iz. g.e.

    [harri-koskorra]: harri xehe, harri-koskor, legar, muger Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es grava, guija
    fr gravier
    en gravel
    port cascalho

    Entzun:

    Euskararen berreskurapenean, denek, pertsonek eta egiturek, beren lekua eta zeregina dugu,
    harrixkolaz-harrixkola euskararen herria eraiki nahi dugularik. 
    [Euskaraz biziz... Euskal Herria egin eta eragin, Bea Salaberri (Enbata, 18 août 2011)]

    harrixkola (Karobi Photography)

     
  • Inaki Agirre 9:28 am on 2014/04/19 Permalink | Reply
    Tags: H   

    haizealde 

    iz. 1 Toki jakin batean, haizeak jotzen duen aldea.  2. Haize-begi.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa eta 5000 Hiztegia)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    haizealde (Dv), aizalde (a- V, G, ap. A; Lar, Izt VocC).

    1. Lado del viento, barlovento. “Barlovento” Lar y A. “Côté vers lequel souffle le vent” Dv. En Izt VocC se lee: “Aizaldea, sotavento”, sin duda errata por ‘barlovento’.

    2. Punto cardinal. Eta lau aize aldetatik bilduko dittuzte bere aukeratuak zeru goienekotatik azken ondarrerañokoak (Mt 24, 31).

    Sinonimoak: iz.
    [haize-begi] : haize-begi  (Adorez 5000 Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar, Euskalterm eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) lado por donde sopla viento. (2) (Itsas.) barlovento
    fr (1) côté du vent (2) (Itsas.) au vent, lof
    en (1) the side from which the wind blows (2) (Itsas.) windward
    port (1) lado por onde sopra vento (2) (Náut.) barlavento

    Entzun:

    Ahalik eta hondar busti gehien hartu eta palakadak botatzen genituen haizaldera[Urregilearen orduak, Pako Aristi (Erein, 1998)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Haizealdetik zetorren txalupa. (Elhuyar hiztegia)

    haizelade (FlickrCC, Dick Pountain)

     
  • Maite 7:09 pm on 2014/04/15 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hoskar 

    iz. zalaparta, iskanbila. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [zalaparta]: zalaparta, iskanbila, burrunba, danbateko, dunbots, harrabots, eskandalu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (B) estruendo, estrépito
    fr tapage, vacarme, tumulte, éclat
    en din, hubbub; fuss; [hirikoa] bustle; [pozez] merriment; [metalarena] clash; [talka egitean] clatter, crash
    port estrondo, estrépito

    Entzun:

    Trumoiaren hoskarra areagotuz zihoan.

    hoskar (Gaurko Hitza, CC)

     
  • Maite 10:25 am on 2013/12/26 Permalink | Reply
    Tags: H   

    hartaratu 

    da/du ad. Aipatu den zerbaitetara heldu, eraman; zerbaiterako erabakia hartu; zerbaitetara behartu, bultzatu. Ez zen nire xedea herri hartan gelditzea; baina ustekabe batek hartaratu gintuen. Lehen hartaratu, eta orain bere hitza jan! Bertsolariak, neurriak eta errimak hartaraturik, nahi ez lituzkeen akatsak egiten ditu. • HARTARAZ GERO. Hartara helduz gero; aipatutakoa gertatuz gero. Behin hartaraz gero ni ere ez nengoen isiltzeko.   (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad.  (Adorez 5000)
    [hartara eraman]: hartara eraman, hartara heldu
    [berezitu]: berezitu, espezializatu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es ir, llegar; incitar, obligar, impulsar
    fr en arriver là, en venir là, aboutir/pousser à cela
    en to drive, to lead
    port ir, chegar; incitar, obrigar, impulsar, impulsionar

    Entzun: 

    Kale ilun batetik etxerako bidean, autobusetik irakurriz nentorrena ezin utzita, neska gazte batek aurrea hartu zidan. Iluntasuna eta ordua, bakardadea eta gizonengatiko mehatxu mendeetakoa gorabehera, ohartu nintzen ez zuela niregandik inolako arriskurik sentitzen. Liburuak irendua ninduen. Ezin izan nuen saihestu: neskak hartaratu ninduen. Irakurtzen jarraitu nuen norbait izateko. [Trepetak II, Angel Erro (Erein, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    hartaratu (Gaurko Hitza, CC)

     
  • Maite 7:55 am on 2013/11/12 Permalink | Reply
    Tags: H   

    herbal 

    izond. 1. Elbarria, eritasun edo ezbeharren baten ondorioz ezin mugi daitekeena. 2. (hed.) Ahula. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: izond. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
    [elbarria]: elbarri
    [ahula]: ahul, makal, indarge, mengel, belaska

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) paralítico, -a; inválido, -a (2) débil, inconsistente
    fr (1) paralytique, invalide (2) débile, faible
    en (1) paralytic; disabled (2) weak
    port (1) paralítico, a (2) fraco(a), inconsistente

    Entzun:


    herbal (Wikimedia Commons)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel