Tagged: N Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:58 pm on 2017/07/12 Permalink | Reply
    Tags: N   

    neurketa 

    iz.  1 iz. Neurtzea. Neurturiko ondorioak ere arbuia daitezke, baina, arbuioak pisurik izango badu, neurketa berriak eta hobeak beharko dira egin. 2 iz. (Jokoetan). Gizon talde handi bat ikusi nuen indar neurketan, burdina luze bat jaurtika. Neurketa parekatua ikusi genuen bart Atotxan. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    neurketa (L ap. Lh; BeraLzM).

    1. Medición. Palankak autatzea zala, narrarria ikustea edo zuaitz neurketa zala. Ag G 128. Neurri auek baso-lanetan eta neurketan oituta daudenak eman dizkidate. Munita 81. Piñu-neurketari dagokionez [...]. Ib. 151. Siñestera ninderagiten eta nere neurketaz eta begiz arkitu arrazoiak aienekin erara ez-baiña bestera zeuden. “Rationes numeris”. Or Aitork 105. Silabaz ez baño beste ere batera egin bearra dago neurketa au. Lek SClar 123. Gozamen estetikoaren neurketa zehatza gu baino mokofinagoei utzirik. MEIG IV 75. [Ondorio] neurtuak ere arbuia daitezke, baina, arbuioak pisurik izango badu, neurketa berriak eta hobeak beharko dira egin. MEIG VII 162. En DFrec hay 30 ejs.

    Métrica. v. HITZ-NEURKETA. Ari nindeke / neurketa betierean. “Componiendo versos”. Or Poem 515.

    2. Cincurso, competición. “Concurso” BeraLzM. Cf. INDAR-NEURKETA. Euskalerrian sarri izaten / dira zerbaiten neurketak: / abildade ta indarrarenak, / bertsolari-txapelketak. Olea 223. Bigarren neurketa, Azpeitiko zezen-plazan, zortzi kilometrotara. Albeniz 270.

    Sinonimoak: iz.
    [neurketa] : neurtze (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. [neurtzea] medida, medición (2) iz. [lehiaketa] competición
    fr (1) iz. [neurtzea] mesure (2) iz. [lehiaketa] compétition
    en (1) iz. [neurtzea] measuring, measurement (2) iz. [lehiaketa] competition
    port (1) iz. [neurtzea] medida, medição (2) iz. [lehiaketa] competição

    Kaleko erabileraren neurketa aurkeztu du Soziolinguistika Klusterrak. Herritarren %12,6 entzun dituzte euskaraz Euskal Herriko kaleetan, duela hamar urte baino puntu bat gutxiago. [Euskararen erabilera jaitsi egin da kalean, Garikoitz Goikoetxea (Berria.eus, 2017-07-12)]

    neurketa (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:58 pm on 2017/06/15 Permalink | Reply
    Tags: N   

    nekoso 

    adj.  Heg. Lgart. Neketsua. Lau eguneko bide luze nekosoa. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    nekoso (V-gip, G-azp, AN-gip-larr-ulz, B; H (V, G)), nekos (L, B, BN, S; VocB), nekosu. Ref.: A (nekos); EI 100; Lh (nekhos); Iz LinOñ 182; Asp Leiz2; Elexp Berg; Izeta BHizt2; Gte Erd 205.

    1. Fatigoso, costoso; pesado, aburrido; difícil, complicado. “Eulatzaia, lanbide nekosua” Iz LinOñ 182. Tr. Documentado en autores meridionales de los ss. XIX y XX. Al Norte se encuentra en Lafitte, en sendos ejs. de Prop y Almanaka Berria y en unos versos de Valcarlos del s. XX. La forma general es nekoso; hay nekhos en Prop y Lafitte, y nekos en los versos citados. Lau eguneko bide luze nekosoa bazegoan ere aren errira. Gco I 458. Askotan zerori zure burubarentzat nekosoa izango zera. Echve Imit 153. Zulo onen ataka da medarra eta sarrera nekosokoa. Izt C 73. Orazio luze nekosoetan. Arr Orac 28. Ilhabete hau osoki tzarra. Nabegazionera nekhoso. Almanaka Berria 1885, 11 (ap. DRA). Fraide trapensearen bizitza latz eta nekosua. Ezale 1899, 1a. Lan apostoliko nekhosari lothu zirenetik, hekien nekhe-izerdia Jainkoak nasaiki saristatu zuen. Prop 1906, 57. Fededunen arthatzea nekhos delarik, nekhosago da fedearen galdez daudezenen argitzea. Ib. 71. Aurrerapen nekosuak, baiña alere etengabekoak. Vill Jaink 179. Ez laiteke ikastia / Batere nekosa. LuzKant 122. Ain nekosua eztute izan / Amasarako bidia. Lasarte in Uzt Noiz 121. Nekhos eta bortxa-kara zaiku. Lf ELit 277. Ura lan nekosoa ta urria! BAyerbe 24. Areintzako etzan an / malda nekosurik. FEtxeb 182. Nekosoa egiten genduan etxerako etorrera. AZink 26.

    v. tbn. BOEans 413 (B, 1782). Izt C 100. Aran-Bago ManMed 270. MSIgn 346.

    2. (Ref. a personas, uso pred.). Que se esfuerza, que se cansa. Lanian eziyak, / nekoso biziyak. AzpPr 32. Zalla izango nula / banekin aurretik / nekoso jardun arren / amaitu orratik. AZink 9. Aruntzean nekoso joan nintzalako, onuntzerako artu nuan beste bidea. Ib. 159.

    Sinonimoak:izond. Heg. beh.

        [neketsua]: gaitz, gaizto, neketsu, nekez, zail, neke Ipar.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. (Heg.) (lgart.) trabajoso, -a, arduo, -a, fatigoso, -a, cansado, -a
    fr adj laborieux, pénible, fatigant
    en adj arduous, difficult, laborious
    port adj trabalhoso(a)

    Lau eguneko bide luze nekosoa. (Hiztegi Batua)

    nekoso (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:35 pm on 2017/05/03 Permalink | Reply
    Tags: N   

    nahiez 

    iz.  Zerbait nahi ez izatea; gogoko ez den zerbaitek edo norbaitek eragiten duen sentimena. Oheratu zen erregina bihotzeko nahiez handiarekin. Ba al da, ezkontzeko, nahieza baino eragozpen handiagorik? || Lanpostu batean nahiezik dagoena. Nahiezik eta muzinka. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

        [guraeza]: guraez (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. contrariedad, disgusto
    fr contrariété
    en setback
    port contrariedade, desgosto

    Nahiezak edo atsekabeak dauzkadanean baino ez naiz hona etortzen. (Elhuyar hiztegia)

    nahiez (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

    Save

     
  • Maite 11:35 pm on 2017/03/26 Permalink | Reply
    Tags: N   

    nasa 

    iz. 1 iz. Kaia. Bilboko nasetan. Nasa gainean zeuden emakumeen artean. 2 iz. Tren, autobus eta kidekoen geltokietan bidaiariak igo eta jaisteko nahiz kargak jaso eta jaisteko prestaturiko plataforma. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak:iz. Bizk.

        [kaia]: kai (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. puerto; embarcadero, muelle (2) iz. andén (3) iz. (Itsas.) nasa
    fr (1) iz. quai (2) iz. (Itsas.) grand panier de pêche en mer
    en (1) iz. [kaia] port; harbour (Br); harbor (Am) (2) iz. [geltokietan eta] platform
    port (1) iz. porto; embarcadouro (2) iz. gare

    Dar-dar baten irten naiz nasara, eta etxera iritsita ere, urduri segitu dut.  ["De hoy no pasa sin que viole a una chavalita" , Leire Narbaiza (Kalamuatik Txargainera, 2017-03-27)]

    nasa (gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:44 pm on 2017/02/05 Permalink | Reply
    Tags: N   

    naretu 

    ad. naretu, nare/naretu, naretzen da/du ad. Nare bihurtu, baretu. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad.

        [baretu]: anpletu Ipar., baketu, baretu, ematu, lasaitu, deskantsatu Ipar., errexitu Ipar., jabaldu Ipar., ibitu Bizk., trankildu beh., artetu g.e., balakatu g.e., lañotu g.e., amatigatu zah., apazegatu Ipar. g.e., amondu Ipar. zah., fazegatu Ipar. zah., aplakatu Heg. zah., eregatu Bizk. zah.   (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da/du ad. calmar(se), tranquilizar(se), serenar(se)
    fr da/du ad. se tranquilliser, apaiser, devenir languissant
    en da/du ad. to calm (down)
    port acalmar, calmar

    Neke neurtezinez nahigabetzen ninduen nire nagialdiak nahiz nostalgiak nahierara narratzeak, nire neurastenia neutralizatzeak, nerabezaroko nahimen nartzisistak natural-natural naretzeak. [ Ene, zenbat ene!, Anjel Lertxundi  (Hitz Beste, 2017-02-05 )] (Berria.eus)

    naretu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 7:49 pm on 2016/12/24 Permalink | Reply
    Tags: N   

    neguburu 

    iz. 1 Neguaren hasiera, neguko solstizioa. 2 Neguaren bukaera. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    neguburu (L, BN, S ap. Lh).

    1. Comienzo del invierno, solsticio de invierno. “Solstice d’hiver” Lh. Negu-buruari ariotar uskurtzan beste eginkizun eta oitura batzuek dagozkio. JMB ELG 81. Uda-buru ezo ta negu buru ozkarbiak eskatu itzazu, nekazari. Ibiñ Virgil 71.

    2. Final del invierno. Negu-buruan bildur giñan ta / eman genien aletik. “Final del invierno”. Or Eus 84.

    3. Pleno invierno. Neguburuak naiz-eta berdin / elurrez garbiro jantzi, / elur au bean loi biurtzen da / goi ontan berriz iturri. EA OlBe 53. Txillardegi, berriz, udaberririk argienean abiatu da, negu buruan gelditzeko. MIH 301.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. solsticio de invierno
    fr solstice d’hiver
    en winter Solstice
    port iz. solstício de inverno

    Eta neguan neguburua, neguko solstizioa, gaurik luzeena, handik aurrera eguna luzatzen eta gaua laburtzen hasten zen. Eta da.  [Gaurik luzeena… neguburua!, Xegun Altolagirre (Xegun.eus, 2016-12-21)]

    neguburu (Gaurko hitza, Domeinu publikoa)

     
  • Maite 8:42 pm on 2016/10/09 Permalink | Reply
    Tags: N   

    ñimiño 

    izond. Oso txikia. Haur ñimiño bat. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:izond. Ipar. adkor.

        [txikitxoa]: txikitxo, txikixko, pitin Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. diminuto, -a, chiquito, -a, chiquitín, -ina, pequeñito, -a
    fr izond. très petit, -e ; tout petit, toute petite
    en izond. tiny, minuscule, diminutive, miniature
    port izond. diminuto, -a, pequeno, -a

    Katutxoaren sudur ñimiñoari erreparatu genion orduan.

    ñimiño (Argazkia: Dabid Martinez, @dabidnet) [FlickrCC]

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel