Tagged: B Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:34 pm on 2016/02/10 Permalink | Reply
    Tags: B   

    baiduri 

    iz. Baimena.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    baiduri. “Ensenada de mar” Lar. v. 2 baia. Eraman-ekarriko beren ontziak gordeleku segurua Getariko baiduri garai eta ondigoian daukate. Arr EE 1885b, 471.

    Sinonimoak: iz. g.e.

        [baimena]: baimen, soltura Zub., aprobazio beh., baiezko zah., lizentzia zah., baimendu Ipar. g.e., konjit Ipar. g.e., laudamen Ipar. g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es consentimiento, permiso
    fr permission, autorisation, consentement ; permis, licence, agrément
    en permission, consent; authorization
    port consentimento, licença, permissã

    Ez dute ezer egingo herritarren baiduri gabe.

     
  • Maite 11:15 pm on 2016/02/09 Permalink | Reply
    Tags: B   

    beirate 

    iz. 1. Bastidore batean beirazko piezak muntatuz egindako leiho, ate edo itxitura. 2. ART. Berunezko profilez elkartutako (edo zementuzko sarean ezarritako) kolorezko beirak irudiak osatzen dituztela muntatuz egindako apaindura-lana. Arantzazuko santutegiko beirateak.
    Beiratea egiteko, lehen-lehenik beirateak izango dituen neurri berdineko kartoi baten gainean motiboa marraztu eta koloreztatu egin behar du egileak edo artistak. Original hori eredu gisa erabiliko du gero beirategileak. Kartulina edo paper zurrunaren gainean originalaren kopia egin eta kopia hori ebaki egiten da, beiratea osatuko duten beira-zatien txantiloiak egiteko. Txantiloi hauek erabiliz ebaki egiten dira ondoren koloretako beira-zatiak. Hurrengo urratsean beiratea muntatu egiten da bastidorearen gainean. Horretarako, beira-zatien artean berunezko hagatxoak ezartzen dira; hagatxoek alde banatan arteka bat dute eta bertan ahokatzen dira beira-zatiak beiratea irmotzeko. Ondoren, beira-mosaikoan xehetasunak pintatzen dira originalaren arabera; desmuntatu eta beira-zatiak labean sartzen dira, pintura beira gainean ongi finka dadin. Azkenik, berriro muntatu eta berunezko hagatxoak bata bestearekin soldatu egiten dira eztainuz. XX. mendean, beiragintza tradizionalarekin batera, beste teknika bat erabiltzen hasi dira: beira-zatiak berunezko hagatxoetan ahokatu beharrean, zuzenean zementuzko sarean ezartzen dira, beira eta zementuzko lauzak osatuz.
    Lehen beirateak Antzin Aroan egin ziren. Erromatar hirietako aurrietan beirate-zatiak aurkitu dira. Karolinjioen garaian, X. mendean, hasi ziren irudi erlijiosoak, pertsonaiak, pintatzen beirateetan. Arkitektura gotikoan, XIII. mendetik aurrera, beirateak oso elementu garrantzitsuak izan ziren eta Europa osora zabaldu ziren. Ondoren, Errenazimentuan eta arkitektura barroko eta rococo-an beirateak ez zuen garrantzirik izan elementu gisa. XIX. mendearen bukaeran modernismoak koloretako beirateak berpiztu zituen eta artista askok (Toulouse-Lautrec, Hector Guimard, Antoni Gaudí, etab.ek) beirateetarako kartoiak egin zituzten.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) cristalera (2) (Arkit.) vidriera
    fr (1) verrière [paroi vitrée] (2) (Arkit.) vitrail
    en stained glass; [leihoa] stained glass window; [atea] glazed door
    port (1) (de ventana, de puerta) vidraça; (mueble) cristaleira (2) (de iglesia) vitral

    Ganbarako beirate batetik azken argi errainu bat sartu zen, eta egunak hantxe ilundu zuen.  [Sukar ustelaren urtea, Edorta Jimenez (Txalaparta, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    beirate (Musée de Cluny. Vidriera de la Sainte-Chapelle. Wikimedia Commons)

     
  • Maite 4:54 pm on 2016/02/08 Permalink | Reply
    Tags: B   

    beltz 

    1. izond. Ikatzaren edo ebanoaren kolorekoa, edo bere mota berekoek normalean dutena baino kolore ilunagoa duena. Ile beltza. Ardo beltza. Ogi beltza. 2. izond. (hed.) Ezkorra, tristea, zorigaiztokoa. Etorkizun beltza. Egun beltza. 3. izond. (hed.) Gaiztoa, maltzurra, doilorra. Ez nuen uste hain bihotz beltza zuenik. 4. adb. Beltzarana. Eguzki asko hartu duzu eta beltz-beltz zaude. 5. iz. Kolore guztien artean ilunena (fisikoki, beltza ez da berez kolorea, ez baita argiaren espektroan ageri, argi ikuskorraren maiztasun-bandako izpi guztiak zurgatzen dituen objektu edo inguruak sortutako efektua baizik). 6. iz. eta izond. Arraza melanodermoa, larruazalaren pigmentazioa beltza duena; arraza horretako gizabanako edo (pl.) giza taldea; direlakoei dagokiena. Beltz bat inguratu zitzaidan. Karibeko beltzak. Musika beltza. 7. iz. Karta-jokoan txanka, zaldun eta erregeari ematen zaien izena. 8. iz. Karlisten artean, liberala. Donostia beltzen eskuetan zegoen. 9. iz. MUS. Zuri baten erdia eta kortxearen bikoitza balio duen nota-irudia. • BELTZAK IKUSI. Gorriak ikusi.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    [ilun]: ilun, beltzaran, ilunpetsu. argi.
    [triste]: triste, goibel. alai, atsegin.
    [doilor]: doilor, gaizto, bilau.
    [jukutria]: jukutria, bilaukeria, doilorkeria, zapokeria, gaiztakeria

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1 izond. negro, -a 2 izond. [kideko batekin alderatuz gero kolore ilunagokoa] negro, -a; moreno, -a 3 izond. (hed.) negro, -a; triste; desgraciado, -a; sombrío, -a 4 izond. (hed.) malo, -a, malvado, -a; infame; perverso, -a 5 izond. [deabruarekin zerikusia duten erritu edo ospakizunei buruzkoa] negro, -a 6 iz. [kolorea] negro 7 iz. [txotekoa, zaldia edo erregea] figura 8 iz. [karlistaldian] (herr.) liberal 9 iz. (Mus.) negra 10 iz./izond. (vino) tinto; chiquito [de vino tinto] 11 iz./izond. [arraza beltzekoa edo hari buruzkoa] negro, -a
    fr 1 izond. noir 2 izond. nègre, brun, -e 3 izond. (hed.) triste, sombre, mauvais, -e 4 iz./izond. (vin) rouge 5 iz. (Mus.) noire
    en 1 izond. [kolorea] black 2 izond. black; dark 3 izond. black, sad; gloomy, depressing 4 iz./izond. [ardoa] red wine 5 iz. [txikitoa] a small glass or half a glass of red wine 6 iz. (Mus.) crotchet
    port (1) cume, cume (2) terraço

    Angela Davis ekintzaile estatubatuar beltzak ez zuen lortu Arnaldo Otegi ikustea.

    beltz [Argazkian: Angela Davis Fermin Muguruzarekin (afp, deia.com-en bidez)]

     
  • Maite 10:20 pm on 2016/02/06 Permalink | Reply
    Tags: B   

    barraban 

    izond. (B) Barrabasa, bihurria. Gure mutil barraban hau, eskolari utzi dionetik hona, ezin dugu gauetan goiz etxeratu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: izond. Bizk.

        [oso bihurria]: arnes, barrabas, frikun Ipar., kokin Ipar./Naf.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. (B) barrabás, travieso, -a, malvado, -a, bribón, -ona
    fr izond. démon, espiègle
    en izond. naughty, mischievous
    port diabinho, cão

    -Hi eta hire lagun hori, Hernando dela dioena, baina ez dena Hernando, ze nik ezagutu nian Hernando bat, sorterrikoa, eta ez duk barraban hori! – nekez eusten zion Mateok -. [Sukar ustelaren urtea, Edorta Jimenez (Txalaparta, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    barraban (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 10:33 pm on 2016/02/01 Permalink | Reply
    Tags: B   

    berantetsi 

    du ad. Berandu dela uste izan; bereziki, zain egoteaz aspertu edo kezkatu. Ez dugu berantetsi behar eskatzen duguna nahi bezain agudo ez bazaigu ematen. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [berantetsi] : berandutzat jo, luze iritzi, luzetsi, berantetsarazi (Adorez  Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. creer que es tarde; impacientarse por la tardanza
    fr du ad. s’impatienter, se faire attendre
    en du ad. to think that it’s late; to grow/become impatient because of the delay
    port acreditar que seja tarde

    Entzun:

    Egunkarian berantetsi behar izanen ninduten jadanik. [Rock'n'roll, Aingeru Epaltza (Elkar, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    berantetsi (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 9:02 pm on 2016/01/24 Permalink | Reply
    Tags: B   

    baratxe 

    adb. Emeki, geldiro. Emeki eta baratxe sartu behar gara egitekoetan. • BARATXE-BARATXE. Oso astiro, poliki-poliki. Baratxe-baratxe, badoa urrun.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    baratx (S; SP (que cita a Ax), Ht VocGr, Lar, Añ (AN), Hb ap. Lh (-ax), H), baraitz (A, que cita Sacram), baatx (S), batx. Ref.: Lh (baatx); Gte Erd 260. Azkue no precisa si se refiere a baratx o a baratxe: “Baratx, baratxe: [...] 2.º (V, L, BN, R, Sc), lentamente”.

    I (Adv.). 1.Peu à peu” Ht VocGr. “Lentamente“, “poco a poco” Lar, Añ. “Baratx mintzatzen düzü (S)” Gte Erd 260 (s.v. poliki). “Zu(a)za baratxago (S)” Ib. 145. v. baratz, baratxe. Eta anhitz egunez baratx ioaiten genela, eta nekez Gnidako aurkhara heldurik. Lç Act 27, 7 (He nekhez, TB pisuki, Dv emeki, Ol, Ker astiro, IBk geldiro, IBe geldi-geldi). Hala ikhusiko duzu dendari baten etxean ere, ofizialeak abiadura handia daramala, pontuak husu eta laster emaiten tuela; baiña aprendiza bakhan, baratx <barath>, eta pontuak kontatuz bezala hari dela. Ax 91 (V 61; 2.a ed. baratz). Mezu egin nezan herabea, berant ioan zedin, eta baratx, eta itzul deus gabea. “Lentement”. O Pr 316. Mandatari hotza, berant abia, baratx ioan, eta itzuli hutsa. Ib. 642. Khantatüren dela phausüz edo baraitz. Sacram 13. Ari zidie, arren, aisa bizi zela erran delako arotza eta ari zela, berindabarranba, dote bibil baten athetzen bere Xaxirentako, ago batx! Gure arotza bethi ezin heltian zen! GAlm 1937, 55 (ap. DRA). 2. “Baratx, baratxe: 1.º (V-arr-oroz), raras veces” A. v. 2 baratxi.

    II (Adj.). 1. (S; Gèze). “Lent” Gèze y Lrq. 2. (Añ (V)). “Raro, separado, escaso” Añ.

    Sinonimoak: adond. Ipar.

        [astiro]: apurka, astiro, astiz, baratz, emaro, emeki, geldika, geldiro, poliki, poliki-poliki, polito, erreposki Ipar., pausatuki Ipar., pirka-pirka Ipar., geldi-geldika Bizk., geldika-geldika Bizk., astiki g.e., betaro g.e., betaz zah., astiroki Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. (Ipar.) despacio, lentamente, poco a poco, paulatinamente
    fr adb. (Ipar.) lentement, peu à peu
    en adb. slowly
    port adv devagar, (gradual o lentamente) pouco a pouco

    Entzun:

    BERROGEI MINUTUTAN EZ ESATEKO BELDURRA

    Esan bare. Esan niri. Esan zakar
    Esan ez dugula elkar maitatzen asmatzen
    Esan ez dugula orbainak gozatzeko betarik hartzen
    Esan niri. Esan zakar. Esan geldi

    Esan zakar ez gaituela geroak horrela nahi
    Esan ez dugula geroa horrela nahi
    Esan gatz gehiegi eman diegula:
    Esan gure irekiek larregi ikasi dutela

    Esan baratx. Esan niri. Esan zakar
    Esan hildura xarea hazi zaizula zuri ere
    Esan aztarrika ekiten diola egunsenti bakoitzari
    Esan nahikoa dela, akitu egiten direla bihotzak

    Esan ez dugula oinazearen gorazarre eginen
    Esan ez gaituela edonola nahi
    Esan itxarotea ere badela bizitzea
    Esan itxarotea ere badela bizitzea

    Esan gozo. Esan soilik. Esan

    [Harrien lauhazka, Iñigo Aranbarri (Susa poesia, 1998)]

     
  • Maite 10:05 am on 2016/01/15 Permalink | Reply
    Tags: B   

    bizkar-besta 

    iz. Etxeari bizkarra -teilatu bateko bi isurkiek eratzen duten ertza, gorantz irtena denean-  jartzean egiten dena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa, moldatua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    BIZKAR-BESTA (B, L-ain, BN, S; bizker-besta B): Ref.: A; Izeta BHizt2 (bizker-besta). “Fiesta que celebran los operarios al poner el armazón del tejado a una casa en construcción. El ramo que se pone en lo alto del edificio se llama aldaska” A. “Bier dugu bizker-besta” Izeta BHizt2.

    Hiztegi Batuan:

    bizkar-besta Ipar. eta Naf.: etxe berriari teilatua eman genionean bizkar-besta egin genuen.

    Sinonimoak: iz.

    [bizkar-festa] montxor, teila boda (Adorez Sinonimoen Hiztegia)
    [bizkar-festa] galdur-festa (Orotariko Euskal Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (batez ere Ipar.) fiesta que celebran los operarios al terminar de construir una casa
    fr fête quu célébrant les travailleurs pour terminer la construction d’ une maison
    en workers’ celebration when they finish building a house
    port festa que comemora os trabalhadores por terminar de construir uma casa

    Entzun:

    Bizkar-dantza deitzen zaio irri-jolas bati. Bizkar-festa, etxe bati teilatua eman osteko afariari. Batek gogoa du —inertzia hutsa— motore. Besteak, gogotik egindako lana.  [Bizkar-dantza, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2016-01-15)] (Berria.eus)

    bizkar-besta (Zubia berritzen aritu diren lagunek ‘bizkarbesta’ gosaria egin zuten ortzegunean. Argazkia: erran.eus)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel