Tagged: B Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:38 pm on 2019/10/13 Permalink | Reply
    Tags: B   

    bilabide 

    iz. Aurkibidea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    bilabide.

    1. (-ll- Lar, Añ). “Prueba, con que se muestra, y convence algo” Lar. “Prueba, en las cuentas” Ib. “Prueba” Añ. Amodijo onen billabide edo . pruebak emoteko denporia eldu zanian emon eutsazan [Jesukristok San Juaneri] ezin da ederraguak. Ag Serm 95.
    2. “Probabilidad” Lar.
    3. “Probabilismo” Lar.
    4. “Registro, guía, índice” Bera. v. aurkibide. Liburu onetan dagozan Irakasteen Billa bidia. Mg CO 297 (CC 257 arkibidea). Billa-bidea. AB AmaE 493. Bilabidea. Azc PB 365. Udal bakotxak bere errikuak diran burdiki gustijentzat idatzizko (liburuzko) billabide bat euki biarko dau. “Registro” . ForuAB97. Anaidiko idaztizartegi, 1.º bilgo, 12 g. billabide, 8 g. zenbaki. Eguzk RIEV 1927, 423n. Billabidia. Altuna 3. Billabidea. Or Tormes 125. Zordunaren ogasunak [...] baitu egingo lirake, dagokien balioaz billabidea tajutuaz. “Inventariándose” . EAEg29-5-1937, 1721. Janzki, tresna, gurdi eta abar bere mende izatea, billabide bitartez. Ib. 1-6-1937, 1736. v. tbn. Laux BBa 145. TAg Uzt 317. Or MB 1437. BILABIDEKO (-ll- Lar). “Probable” Lar.

    Sinonimoak:

    [bilabide]: aurkibide

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. guía, índice
    fr iz. guide, sommaire
    en iz. guide, index
    port iz. guia, índice

    Dena azkar aurkitzeko bilabide zehatza egin dugu. #gaurkohitza

    bilabide (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:18 pm on 2019/10/11 Permalink | Reply
    Tags: B   

    bilakabide 

    iz. Zerbaitek bere bilakaeran segitzen duen bidea. Eritasunaren bilakabideaz jabetzeko. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    bilakabide. “Proceso de evolución” Diccionario Vasco-Castellanori (1981) dagokio. “>PMuj. Bistan da hemen, grafiaren aldetik, ez dela inongo hizkuntzan mailegu hitzekiko . egoerarik, erabat etxekotu ez ditugun bitartean, hitz horiekiko bilakaera nahiz bilakabidea baizik. MEIG VII 191s. En DFrec hay un ej. más.

    Sinonimoak: iz.

    [bilakabide] : bilakaera, prozesu (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. evolución, proceso de evolución, devenir
    fr iz. evolution, devenir, développement
    en iz. evolution; development; transformation
    port iz. evolução

    Liburutik liburura pixkanaka gauzatu den bilakabide baten ondorio da liburu berria, egilearen ustez.  [Berria, 2006-11-21, «Neureak izateaz gain, neureak dirudite liburuko poemek», Juan Luis Zabala [Kultura]] (Egungo Testuen Corpusa)

    bilakabide (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:26 pm on 2019/10/07 Permalink | Reply
    Tags: B   

    batño 

    iz. zenbtz. Adkor. Bat. Ik. batto; batxo. Etxez etxe egin zuten itzulia dupa-eske, baina ez zuten batño baizik kausitu ahal izan(Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    batño. baño (BN ap. Dictionnaire basque-français (1926-1938). “>Lh ; Diccionario Vasco-Español-Francés hiztegiari (1905-1906) dagokio.”>A). Dim. de bat. v. batxo.  Aski; othoi, indazu baño. Hb Eskaraz eguia (1858). “>Egia 133. Atarratze jauregian / zitroina da loratzen / Dongaraieko primiak / batño du galdetzen. (Sal). Balad 74. Alakok erregu batño erein zuen babaz. / Aleak ondo bat eman; ondoak, leka bat. Or Euskaldunak (1934). “>Eus 49. Bat-ño eskatu diot Jaunari, ta artan isituko naiz: nagola Aren etxean. “Unam” . Or Urte guziko Meza-Bezperak (1949). “>MB 167. Berriz ere etxez-etxe egin zuten itzulia dupa-eske; bainan ez zuten baño baizik kausitu ahal izan. Lf Murtuts eta bertze… Artho churitzetako zonbait ichtorio chahar (1945). “>Murtuts 16. Haurrekilakoa zen izeba bat xoko-jarleku batñoan zegoen. Mde Miranderen idazlan hautatuak (1976). “>Pr 83. Ardurenian jiten zen bi astorekin. Baño jatekoz kargatua eta bertzea berak azpian ekartzen zuena. Erramun harginaren oroitzapenak (1989). “>Etchebarne 32.
    BATÑO BAT. Khantoren egiliak eztizü beldürrik / Ez bortian, ez etxen, gal dezan ardirik; / Batño bat beitzian arras ñaphürtürik. “Il (n’)en avait (qu’)une” . ChantP 334. BATÑO ERE (En oraciones negativas). Dim. de BAT ERE.  Gure azken ikusaldian erran zenerautan euskaltzale eta abertzaleeen artean ene ideietako batño ere ez nuela khausituko. Mde Miranderen idazlan hautatuak (1976). “>Pr 63s. BATÑO EZ. Dim. de bat ez.  Presuna ohorezko / batño hunat ez jin. Euskal baladak (1983). “>Balad 234.

    Sinonimoak: zenbtz. Ipar.

        [batxo]: batto Ipar., batxo Heg., baño BN (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es zenbtz. zehazt. (batez ere Ipar.) un, una; uno, -a
    fr zenbtz. zehazt. (batez ere Ipar.) un, une
    en zenbtz. zehazt. (batez ere Ipar.) a, an
    port zenbtz. zehazt. (batez ere Ipar.) um(uma)

    Etxez etxe egin zuten itzulia dupa-eske, baina ez zuten batño baizik kausitu ahal izan(Hiztegi Batua)

    batño (Argazkia: sensacionrural.es)

     
  • Maite 8:20 pm on 2019/10/04 Permalink | Reply
    Tags: B   

    binakatu 

    ad. du. Binaka jarri. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    binakatu. binakatu (-iñ- V, G ap. A; H). “Mettre deux par deux, deux à deux” H s.v. bi. “Parear, poner de dos en dos” A. v. birazkatu .

    Sinonimoak: ad. g.e.

        [binaka jarri]: binatu, birazkatu Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. colocar/poner de dos en dos, colocar/poner a pares; aparear, parear
    fr du ad. mettre deux par deux
    en du ad. pair
    port du ad. emparelhar, colocar em pares

    Zu eta Jaitz binakatzen saiatuko da Ela?  [Ez zuten erantzun, Oier Santos, Erein, 2012] (Egungo Testuen Corpusa)

    binakatu (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:29 pm on 2019/09/27 Permalink | Reply
    Tags: B   

    balakuka 

    adb. Balakuak eginez, balakuak egiten. Txakurra sartu zen, eta nagusi zaharrari isatsarekin balakuka hasi zitzaion. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    balakuka
    palaguka, palaoka. Halagando, lisonjeando; tratando con suavidad. Esaten dio erreguka ta palaguka: aurra bada, arzazu nere eskuetatik kollara bat salda. Mg Confesio ta comunioco sacramentuen gañean eracasteac (1800)”>CC 207. Griña gaistuak beti / Okertu gurarik / Imiñi gura nabee / Arima loiturik / Munduba palaguka / Luzifer puztuten / Nundik galduko nabeen / Ez dira aspertuten. Ur Marijaren illa edo Maijatzeco illa (1850). “>MarIl 126. Txakurra sartu zan, eta nagusi zarrari itsatsarekin palaoka asi zitzaion. Testamentu Zarreco eta Berrico condaira (1855) obrari dagokio. “>Lard 284. Horrengatik azienda ez-da oihuka, larderiaka, mehatxuka eta joka erabili nahi, bainan bai eztiki, balakuka eta ferekaka. Dv Laborantzako liburua edo bi aita semen solasak laborantzaren gainean (1858). “>Lab 224.

    Sinonimoak: adond.

        [balaku eginez]: lausenguka, lausenguz (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. halagando; acariciando
    en adb. flattering; stroking
    port adb. lisonjeando; acariciando

    Lisa balakuka ari zitzaion. [Parisen sabela, Emile Zola / Karlos Zabala (Alberdania-Elkar, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    balakuka (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:04 pm on 2019/09/10 Permalink | Reply
    Tags: B   

    balakagarri 

    adj. Balakatzen duena. Ik. lausengari. Hitz balakagarriak. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    balakagarri (Urt), palagarri (Añ), falagarri (Lcc).

    1. (Adj.). Que halaga, regala, acaricia. “Halagadora cosa, gauza falagarria” Lcc. “Blandicella, [...] hitz lausengagárriak, hitz balakágarriak” Urt III 352. “Alagador” Añ. Suspiroak, amatuak ez diralako kejak, txikiak badira ere kuidado andiarekin pensaturikako zeremonia balakagarriak, bisitak ta kortejatziak. Echve Dev 342.

    palakagarri (H). (Tras gen.).”Atsegin korputzaren palakagarria, le plaisir qui flatte le corps (Mg)” H. –Ondo da komulgatzera dijoanak ez artzea tabako orri ta autsik? –Nola ere dan, ta guziz tabako orria. Sentidu guzien ildura edo mortifikazio osoa eraman bear dan une edo denporan, ez da ondo, atsegiñ molde gabeko ta korputzaren palagagarria eramatea. Mg CC 228.

    2. palagagarri, balakugarri (R-uzt ap. A). (Sust.). Gratificación. “(R-uzt), propina o sobra que dan los vendedores, después de completar la medida” A. Ipui onek dio gizon andi ta aberats batzuen bazkari emate ta beste palagagarriak dakartela gezur ta asmo gaiztoa nekazarien kaltean. VMg 76.

    Sinonimoak: izond.

        [lausengarria]: lausengarri (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. (lo) que halaga, (lo) que adula, (lo) que regala, (lo) que acaricia
    fr izond. adulateur, -trice ; flatteur, -euse
    en izond. izond. flattering; adulatory; slimy, obsequious, smooth
    port izond. lisonjeiro, adulador

    -Erregearen anaia -jarraitu zuen Cirillok, eta haren ahotsak iturri baten xuxurla balakagarria ematen zuen- bidaia zalea, eta audientziak ematen xuhur ibiltzen ez dena…  [Gaueko gezurrak, Gesualdo Bufalino (Josu Zabaleta), Elkar/Alberdania, 2007] (Egungo Testuen Corpusa)

    balakagarri (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:24 pm on 2019/09/06 Permalink | Reply
    Tags: B   

    barrabaskeria 

    iz. Barrabasari dagokion egite gaitzesgarria. Zaragozako ikastetxe nagusian barrabaskeriaren bat egin zuelako. Inon sor daitezkeen barrabaskeriak idazten.  (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    barrabaskeria.

    Barrabasada. Onelako erri baten aituten da erraz egin leitekela emen edestuko dogun barrabaskerija, erri gustija barre baten ainbat egunian euki ebana. Kk Ab I 119. Baña nori buruak emongo eutson Aramayo lango agure zar koitau itxuradun bat izan zeitekeala alango barrabaskeriaren egillea? Kk Ab II 12. Euzkeldun utzak ixan ta erdera osta-osta barrabaskeri galantak jaurtiaz ikasi orduko, parra-parra darabiltenak. Euzk 1930, 371. Zaragozako ikastetxe nagusian barrabaskeriren bat egin dulakoa zabaldu omen zuten atzo. Ldi IL 21. Baña baltsakeri edo komunismoaren barrabaskeri ta ondoren txarrez ikaratuta edo, gizartekeri edo sozialismoa bigundu ta gazatu nai leukienak be badagoz. Eguzk GizAuz 82. Bere barrabaskeri nabarmenenak kontatzen zizkiotenean, gordiñegia izan ezkero ukatu egin oi zun. Etxde AlosT 24. Etxakiat ba barrabaskeri izango zoanentz. Bilbao IpuiB 272. Ez dute gogoan xede bat baizik, ea zer bazka emanen dioten, moldegaizkeria horren eta barrabaskeria horren asetzeko! Herr 16-4-1959, 1. Santa Kurtze bezperaz / asten dira jaiak, / orduan eiten dira / barrabaskeriak. BEnb NereA 26. Ixilegi dago gure Patxittu. Seguru barrabaskeriren bat egiten dagola. Osk Kurl 40. Zenbait (gazte edo) ari dira gure artean inon sor daitezkeen barrabaskeriak idazten. MIH 214.

    Sinonimoak: iz.

        [frikunkeria]: frikunkeria Ipar., kokinkeria Ipar./Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. barrabasada, travesura
    fr iz. acte de sauvagerie, monstruosité
    en iz. prank
    port iz. malvadeza, maldade, travessura

    Ez egin negarrik, mesedez, zin dagizut ez dizudala barrabaskeria hau berriz egingo. [Hollywood eta biok, Javi Cillero (Alberdania, 1998)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    barrabaskeria (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel