Tagged: B Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:00 pm on 2018/01/04 Permalink | Reply
    Tags: B   

    bidelagundu 

    ad. Bidean lagundu.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    bidelagundu. Acompañar en el camino. Bi beso lez bi errezka, / –prantziskotarren besarka– / eliz-atera bidelaguntzen / pralleak, azken-agurka. SMitx Aranz 187.

    Beste hizkuntza batzuetan (Orotariko Euskal Hiztegia eta Google Translate):

    es acompañar en el camino
    fr accompagner sur la route
    en accompany on the road
    port acompanhar na estrada

    Bizitzan bidelagundu.

    bidelagundu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:57 pm on 2017/12/23 Permalink | Reply
    Tags: B   

    basaki 

    adb. Basatiaren gisa. Basaki haziak. Basaki jokatu. Barre egin zuen basaki. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: adond.

        [basatiaren gisa]: salbaiki Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. (Ipar.) salvajemente, brutalmente
    fr  follement, brutalement
    en wildly, brutally
    port descontroladamente, brutalmente

    Barre egin zuen basaki. (Hiztegi Batua)

    basaki (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:07 pm on 2017/12/18 Permalink | Reply
    Tags: B   

    berdotz 

    adj. 1 adj. Pertsonez mintzatuz, ezusteko bategatik, hotzagatik edo edateagatik zurbildu dena, edo berez zurbila dena. 2 adj. Eguraldiaz mintzatuz, hotza eta euritsua. Ekarriko zuela, alegia, apirilean eguraldi berdotza eta hotza. 3 adj. Fruituez-eta mintzatuz, berdea, heldugabea. Sagarra berdotza dago. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    berdotz (Lar).

    1.Cosa a medio asar” Lar. Cf. berdoldu.

    2. (VocB), berdox (G ap. A), berdotxa (G ap. A). Verdoso. “Verduzco” A. v. berdats. Lau arri labain berdotzez. Zendoia 181.

    Pálido, cetrino (referido a personas). “Berdotz (Gc), verduzco. Se dice hablando de personas” A. Jaungoikoaren amorioaren sugar bizietan alañ irazekia, non berez berdotz eta gaxokorra zalarik, biotza sututzen zion amorioaren indarrez sua bezela argitsu sarritan ikusten zan. Arr Bearg 260. Izatez serioa, kolorez berdotza, lepo-motza, gorputz igarka. Zendoia 95.

    (V-gip), berdotx (V-gip). “Berdotx, berdótxa daó, está muy verde (la manzana); berdótza, (la cosa) sin madurar” Iz ArOñ. Leenago berdotz utzi ditugun gari-soroak ezin ditugu aaztu; arto-loreetarako burutu eta elduak bait dira. Zendoia 193.

    3. +berdots (AN-gip). (Tiempo) desapacible, lluvioso. “Egualdi berdotsa da (txarra) (AN-gip)” Gte Erd 85. Urtaldiz, giro berdotza dala, / lan onek zenbat amorru! “Verduzco”. Or Eus 296.

    4. “Berdotza (G), medio achispado” Aizk app.

    Sinonimoak (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    [zurbila]: zurbil.
    [heldugabea]: berde, heldugabe

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar hiztegia, Orotariko Euskal Hiztegia eta Word Reference):

    es izond. (1)  (referido a personas) pálido, -a, cetrino (2)  (referido a personas) izond. achispado, -a; alegre, algo ebrio (3) (Tiempo) desapacible, lluvioso (4) (Fruta) verde, sin madurar
    fr izond. (1)  (referido a personas) pâleolivâtre, jaunâtre (2)  (referido a personas) izond. éméché (3) (Tiempo) éméché, pluvieux  (4) (Fruta) pas mûr loc, vert
    en izond. (1) (referido a personas) pallid, pale (2) (referido a personas) izond. drunk, intoxicated, inebriated (3) (Tiempo) inclement, rainy (4) (Fruta) green, unripe
    port izond. (1)  (referido a personas) pálido(a), azeitonado(a) (2)  (referido a personas) izond. alegre, algo ébrio(a), embriagado(a) (3) (Tiempo) adj desagradável, desaprazível (4) (Fruta) verde, sem madurar

    Nola ekarri ordea hitzetara, gaindegian nik lizar hotsa atera ordu behorrek behetik egiten zuten irrintziak bihotzondoan eragiten zidan birbirrekoa! [Trapuan pupua, Patziku Perurena (Erein, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    berdotz (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:53 pm on 2017/12/03 Permalink | Reply
    Tags: B   

    batuketa 

    iz. 1 iz. Mat. Zenbait kopuru batzeko eragiketa. 4 eta 5-en batuketak 9 ematen du. Batuketa egin. Batuketaren emaitza. 2 iz. Mat. Batura. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    batuketa (BeraLzM).

    1. Sinéresis. Lenengo lerroko bigarren itzan biotzeko itzak lau izkin biar lituzke, bi-o-tze-ko, bañan batuketaren bidez bio-tze-ko egiñaz iru izkindun bezela azaltzen da. LzM EEs 1913, 197s.

    2. Suma. v. batumen. Baña orrela tolesketa-argibidea (tabla de multiplicar) egin ezkero, batuketa-argibidea (tabla de sumar) nola atonduko dezu? EEs 1917, 105. Zenbakiak, batuketak, eta euren izen abizenak egiten eta idazten etxian ikasita. Gerrika 26. En DFrec hay 14 ejs. más.

    Sinonimoak: iz.

        [batura]: batura (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. suma, adición [operación]
    fr iz. (Mat.) addition
    en iz. addition [process]
    port iz. soma, adição [operación]

    Euskarari dagokionean, batuketaren batugai guztiak ezinbestekoak dira, gara, zara… #EuskararenNazioartekoEguna

    batuketa (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 5:48 pm on 2017/11/24 Permalink | Reply
    Tags: B   

    bederatzi 

    iz. 1 zenbtz. Zortzi eta bat, 9. Aurten beteko ditu bederatzi urte. Bederatzi hilabeteren buruan. Bederatzi puntuko bertsoa (Ik. bederatziko 3). Hogeita bederatzi. Berrehun eta bederatzi. Beste bederatziak non dira, bada? 2 (Data adierazteko). Gaur, otsailak bederatzi, astelehena. Datorren hilaren bederatzian. 3 (Orduak adierazteko). Goizeko bederatziak arte. Iluntzeko bederatzietan. Bederatzi eta erdiak. Bederatzi orenak eta erdiak. Bederatzi eta erdietan. Bederatzi eta laurdenak edo bederatziak eta laurden. Bederatzi(ak) eta laurdenetan. Bederatziak eta bostean. Bederatziak hamar gutxi(ago). Bederatziak laurden gutxi(ago)tan. 4 (Izen gisa). Bost eta lau bederatzi dira. Bederatzi zenbakia.(Hiztegi Batua)


     

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) zenbtz. zehazt. nueve (2) iz. [zenbakia] nueve
    fr zenbtz. zehazt. neuf
    en (1) zenbtz. zehazt. nine (2) iz. [zenbakia] nine
    port nove

    Gaurko hitzak bederatzi urte bete ditu gaur.

    bederatzi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:21 pm on 2017/11/06 Permalink | Reply
    Tags: B   

    boto(-)emaile 

    iz. boto emaile, boto-emaile Botoa ematen duen edo eman dezakeen pertsona. Ik. bozkatzaile; boz-emaile. Boto-emaileak ez daitezen etxean geldi bozkatzeko orduan. Boto-emaile berriak erakarri nahian dabil. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.
    [boto(-)emaile] : bozkatzaile (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es elector, -a, votante
    fr électeur, électrice; votant
    en elector, voter
    port eleitor(a), votante

    Emakumeak lehenengoz boto-emaile gaur 84 urte Autonomia Estatutuaren erreferendumean. Zorionak!

    boto(-)emaile (Argazkia: Wikimedia Commons)

    Save

    Save

     
  • Maite 11:38 pm on 2017/10/20 Permalink | Reply
    Tags: B   

    barrabas 

    iz. 1 adj. Oso bihurria. Ik. barraban. Gizon barrabasa. Mutil barrabas batzuk alde guztietara begira zebiltzan, ukondoaz elkar jota. 2 (Izen gisa). Barrabas ederra egina zegoen “postaria”. barrabas belar, barrabas-belar Hirustaren antzeko belar landarea, lurpean erraboil ugari izaten duena, eta baratze eta soroetan belar txartzat hartzen dena (Oxalis latifolia). Barrabas-belarrek irentsita daude ia bazter guztiak. Hobe zela barrabas-belarra bilatu, eta zuztar-zuztarretik ateratzea, artoa galtzen ikusi, eta negar egitea baino. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    barrabas.

    1. Barrabás, persona díscola. “Querelleur” (S) Lh Eusk 1919-1920 (I), 82. “(S), impétueux” Lh. Cf. Elex Berg: “Barrabas, norbaiti okerra dela esateko konparazio gisa erabilia. Ola baten bati esaten jakonian okerra ero zera danian: “Barrabas baiño okerraua aiz i”. Mutiko barrabasa eta horrelakorik nekez entzuten da”. Gaztetxoak egiten dituzte biraoak edo alkarri, edo artu aoan ta aserrez izen deabru, demonio edo barrabasena. Mg CC 162. Kasik egunian egunian, ta askotan egun bakotxian sarri esan deutseezu zeure umiai: plagiaren izena, barrabasa, arraijua, diabruba, bizirik etorriko ez al dala, itoko al dala. fB Ic I app. 14. Pregunta, busca y le halla / bedar iaten gogoz / y con fisga le dice / barrabasa!, or zagoooz? / le descarga cien palos / erruki bakoak / ella echa juramentos / ta uzkarrak astoak. Azc PB 181. Askotan aditzen dira presuna batzu, alegia jende xeheaz arras hartuak; populua moldegaitz eta barrabas daukate. Herr 16-4-1959, 1.

    2. Juramento, reniego. Asi zan esaten barrabasak eta deminuak da olako berbak. (V-ger). Holmer ASJU 1969, 188.

    Sinonimoak: izond.

        [oso bihurria]: arnes, frikun Ipar., barraban Bizk., kokin Ipar./Naf. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. barrabás, travieso, -a || barrabas-belar: (Bot.) aleluya (Oxalis latifolia)
    fr izond. démon, espiègle
    en izond. naughty, mischievous
    port izond. diabinho, cão

    Haren irribarrea gustatzen zitzaidan batez ere; halako bihurri, barrabas itxura bat ematen zion. [Anne Franken egunkaria, Anne Frank / Josu Zabaleta (Erein, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    barrabas (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Barrabas belarrek irentsita daude ia bazter guztiak, Lekeitio belarra ere deitzen diote izurrite horri zenbait lekutan. [Mutuaren hitzak, Hasier Etxeberria (Susa, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    barrabas-belar (Argazkia: Urtzi Odriozola)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel