Tagged: A Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 9:06 pm on 2015/08/30 Permalink | Reply
    Tags: A   

    agindu 

    ad. (dio) Norbaitek, duen eskuaz baliaturik, egin behar duena norbaiti esan edo adierazi. ik. manatu. Barrenak ez dit halakorik agintzen. || (Norbaiti) lan edo egiteko jakin bat egiteko esan. Aurrezki Kutxak agindu didan hiztegi hau. || Nork bere burua norbaiten alderako (zerbait) egitera behartu, hitz eman. ik. promestu. || izond. Lur agindura joateko. || Baimendu, utzi. Denborak agintzen badu.

    iz. Inori agintzen zaion zera. ik. manu. || Aginduka. adlag. Goizeko hirurak baino lehen hasten zen deiadarka eta aginduka. (Lur Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    agindu ad.

        [manatu]: mezutu Ipar., manatu Ipar./Naf., arrastatu Ipar. g.e., agintatu Bizk. zah.
        [promestu]: hitzeman, promes egin, berba eman Bizk., promestu g.e., prometatu Ipar. zah.
        [baimena eman]: autorizatu, baimena eman, baimendu, zilegitu Ipar., laketu Bizk.
        [eskaini]: zah.dedikatu, eskaini, opa izan, opatu, opetsi Bizk., eskentu Zub., ohereskatu Zub., ohoreskatu Zub., opaldu neol., donkitu zah., ofreitu Ipar. beh., ofrezitu Heg. beh., brindatu Heg. zah.
        [bidali]: g.e.arteztu, bidali, igorri, irion zah., mezutu Ipar. g.e.
    agindu iz.
        [manua]: aginte, esan, manakuntza Ipar., manamendu Ipar., mandamentu Heg., manu Ipar./Naf., aginde g.e., ordenantza zah., arrasta Ipar. zah.
        [agintzaria]: agintzari, promes, agintza Ipar., aginde zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) du ad. mandar, ordenar (2) du ad. [lan edo zeregina norbaiti] encomendar, encargar, confiar (3) du ad. prometer, dar la palabra (4) du ad. permitir, dejar (5) du ad. ofrecer, dar
    fr (1) du ad. commander, ordonner (2) du ad. demander, recommander (3) du ad. promettre
    en (1) du ad. to order, to give an order, to command (2) du ad. to commision (3) du ad. to promise
    port (1) mandar, dispor, dirigir (2) encomendar

    INORK AGINTZEN EZ DIDALAKO

    Inork agintzen ez didalako
    dut maite
    maite dudana.
    Inork agintzen ez didalako
    ditut basamortua eta izarlokak maite.
    Itsasontzi noragabeak, gauerdiko biolinak
    ilunabarren margoa, xorino hezurttoen higidura,
    sagarrondoetan eskegiriko bihotz horiak,
    tristura handiegia zaien neskatxak
    eta zure irria, zure irria ere
    inork agintzen ez dudalako
    dut maite.

    Izuen gordelekuetan barrena, Joseba Sarrionandia (Susa Poesia, 2001)

     
  • Maite 11:52 pm on 2015/07/15 Permalink | Reply
    Tags: A   

    apiriku 

    iz.(Ipar.) Baserri eta elizetako ataria, bereziki arkupekoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. Ipar.

    [ataria]: ataribebarruezkaratzportalekorrale Ipar., atarte Bizk., larrain Bizk., ataurre g.e.,basakurte Ipar. g.e., ateta Bizk. g.e., eskepe Bizk. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  iz. (Ipar.) atriopórticoporche
    fr  iz. (Ipar.) porche
    en  iz. arcadeporch
    port pórtico

    Handik egun gutxira, apirilaren 25ean, gaizki ez banago, elkartu egin ginen osaba-ilobak katedralaren aurreko apirikuan, Zubi-Berriaren kaleburuan. [Putzu,Txillardegi (Elkar, 1999, Orr.: 300)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    apiriku (JL Cernadas, FlickrCC)

     
  • Maite 9:03 am on 2015/06/17 Permalink | Reply
    Tags: A   

    aztore 

    iz. ZOOL. Akzipitridoen familiako hegazti falkoniforme harraparia, hegoak zabalak eta isatsa luzea dituena. Lumajea arre-grisaxka bizkarrean, sabelaldean zuria eta lerro beltzez hornitua. Basoetan bizi da eta hegazti eta animalia txikiz elikatzen da (Accipiter gentilis). (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian: 

    aztore (S; O-SPAd 878 > SP; Deen I 281 <astoria>, Lar, Dv, H), haztore (H), aztor, azore (V-gip; Lar, H) azor (Lar, Añ, H), auztore (H), aiztore (S), axtora (S ap. Lh). Ref.: A (aztore, aiztore); SM EiPáj.

    Etim. Préstamo románico. Para la forma con diptongo auztore, cf. occit. ant. austor, etc. v. DCECH s.v. azor.

    Azor. “Autour. Busokaz edo beleaz aztore egitea gaitz” SP. “Astore (Hb), épervier” Lh. “Autour, oiseau rapace diurne, du genre des oiseaux de poing” H. “Aztorea, Azorea, Azor” Izt C 197 (en una lista de aves). “Haztorea” Dass-Eliss GH 1923 379. “Arrano txiki, azoria, azor (Accipiter gentilis)” SM EiPáj. Azkue da “buitre”, tomado de Tartas Arima (s.v. aiztore) y de un refrán de Oihenart (s.v. aztore); éste traduce “autour”, posiblemente confundido por Azkue con “vautour”; en otra acepción da “halcón, ave de rapiña”, y cita un ej. de Ax.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  iz. (Zool.) azor (Accipiter gentilis)
    fr iz. autour [oiseau]
    en  iz. (Zool.) goshawk
    port (ave) açor

    Pellok azaltzen zuen aztoratu-ren jatorria egon daitekeela, aztorea hegan azaltzen denean txita txikiek duten erreakzio berezkoarekin. Aztoratu egiten dira txitak eta babes bila hasi sosegua galduta, hara eta hona, amaren estalpea non aurkituko. [Aztoraturik, Andoni Egaña (Plazatik, 2015-06-07)] (Berria.eus)

    aztore (Frankzed, FlickrCC)

     
  • Maite 12:41 pm on 2015/06/13 Permalink | Reply
    Tags: A   

    akordio 

    iz. Hitzarmena, abenikoa.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [hitzarmena]: egiune, elkar-hartze, elkartasun, hitzarmen, itun, itunpen, ituntze, kontratu, paktu Ipar., akordu g.e., bakuntza g.e., ongunde g.e., abeniko zah., elkargo zah., itunben zah., patu Ipar. g.e., aliantza Ipar. zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es acuerdo, convenio
    fr accord, compromis
    en agreement, compromise
    port acordo

    Entzun:

    Alkate abertzalea izango du datozen lau urteetan Nafarroako hiriburuak, EH Bilduko hautagaiak alkatetza lortzeko gehiengo osoa lortuta.  (…) Udalbatza osatu baino une batzuk lehenago sinatu dute akordioa Ezkerrak, Aranzadik, Geroa Baik eta EH Bilduk. Aranzadiko kideek bozketa egin zuten Joseba Asiron alkate izateko zein alderdiak Iruñeko udal gobernuan parte hartzeko proposamenari buruz. Parte hartu duten Arazandiko kide gehienek babestu egin zituzten bi proposamenak. [Aldaketa historikoa Iruñeko Udalean, Joseba Asiron alkate izendatuta (Berria.eus, 2015-06-13)]

    akordio (CC0 Public Domain)

     
  • Maite 10:01 pm on 2015/05/22 Permalink | Reply
    Tags: A   

    aldaro 

    iz. 1. Jantziaren beheko ertzean gertatzen diren altuera-desberdintasunak. 2. Zutik ezin egon denak aldamenka egiten dituen pauso eragabeak, balantzak. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [balantza]: balantzakulunkazabuzealdoandar Ipar., ukur Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):
    es (1) iz. (zah.) calandrajopingajo (2) iz. [balantza] vaivénbalanceo
    fr   iz. balancementoscillation
    en iz. swinging, rocking, swaying, oscillation
    port iz. balanço, oscilação
    Inork aurreikusi gabeko arrakalaren batek pitza gaitzake erdi-erditik, inork imajinatzen ez zuen auskalozuloren batetik ager daiteke gure hondamendirako aldaroa. [Giza faktoreak, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2015-04-11 )

    aldaro (Colin Harris  ADE, FlickrCC)

     
  • Maite 8:56 pm on 2015/05/08 Permalink | Reply
    Tags: A   

    agondu 

    da ad. 1. Etzanda dagoenak gorputzaren goi-erdia jaso, eserita gelditzeko. 2. Zutitu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [altxatu] : altxatu, eseri (ohean) (Adorez  Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da ad. [etzanda dagoena] incorporarse (2) da ad. ponerse en pie, levantarse
    fr (1) (levantarse) se redresser (2) se lever
    en (1) sit [sb] up (2) (from seat) get up, stand up vi phrasal
    port (1) parte recostada) erguer-se (2) ficar de pé; levantar-se

    Entzun:

    Beso bat atera zuen tapaki azpitik, apur bat agondu, gelari begiratu zion. Erretilu bat ikusi zuen alfonbran, ohearen ondoan, ogi zatiak, ura, pernil apur bat, fruitu lehorrak, gazta. Irenek ez zion sabelari erreparatu aspaldi, gose hondakin bat erne zitzaion orain.  [Iazko hezurrak, Unai Elorriaga (Susa, 2014)]

    agondu (Argazkia: Josu Lezameta, @jozulin)

     
  • Maite 8:34 pm on 2015/05/07 Permalink | Reply
    Tags: A   

    aingerukeria 

    iz. Tolesgabetasun handiegia, ia inozokeria agertzen duen egitea.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. inocencia en exceso, candidez excesiva
    fr iz. angélisme, naïveté
    en ingenuity, innocence
    port ingenuidade, candidez, candura

    Printzipioak eta errealitatea: biak nola uztartu, errealitate egoskorraren aitzakian printzipioak albo batera utzi gabe. Politikagintzaren tentsioa da: printzipioen araztasunarengatik errealitatea deskuidatzeak utopismoa du arrisku, aingerukeria. Errealitatearen izenean printzipioak baztertzeak, aldiz, posibilismo oportunistatik ustelkeria zinikorainoko abanikoa zabaltzen du. [Printzipioak, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2015-05-02)] (Berria.eus)

    aingerukeria (Gaurko hitza, CC)

     

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel