Tagged: A Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 7:50 am on 2014/11/14 Permalink | Reply
    Tags: A   

    aldiri 

    iz. Herri edo hiri baten inguruko auzo edo herrixka. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    aldiri (BN ap. A; SP, Lar, Izt 26v, Hb ap. Lh, Dv (BN), H).

    1. Comarca, alrededores, región próxima a una ciudad.
    2. Proximidad, zona próxima.
    3. Región, provincia (no definida por su proximidad a una ciudad).
    4. Aldea.

    Sinonimoak: iz. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    [hiripe] : hiripe, hiringuru
    [inguruak] : inguru(ak)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es vecindad, lugar cercano; inmediaciones, afueras, cercanías; arrabal
    fr voisinage; abords, (la) banlieue, (les) environs
    en surroundings; outskirts
    port vizinhança; imediações, arredores

    Entzun:

    Estatu modernoek zerrenda luzeko herrien nortasunaren ukazioa dute zimendu, eta arazo benetan larria da Estatu barruan nor ez dena nola izango den nor Europan edo globalizazioan. Nola izango den herri, eta ez aberri txiki, lurralde, erkidego, auzo, basabazter, aldiri, beti aldiri…  [Beti aldiri, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2014-11-07 )] (Berria.eus)

    aldiri (Wikimedia Commons)
    Road on the outskirts of Paris with a male figure with a spade, Vincent van Gogh

     
  • Maite 12:58 pm on 2014/11/10 Permalink | Reply
    Tags: A   

    arrakasta 

    iz. 1. Zerbaitek edo norbaitek jendearengandik jasotako harrera ona edo oniritzia. Lan gutxiren adiskideak arrakasta gutxi. Telebista-programa horrek arrakasta handia lortu du. 2. Egiteko, erabaki, gertaera-segida baten ondorio ona; nahi edo desiratzen dena lortzea. Arrakastarik gabeko saioa. 3. (Ipar.) Eskaera, bereziki amodiozkoa. Zeren Jaunari egiten baitiot arrakasta / erdiesteko fabore diezaiozun presta. Neskatxa horrek ez du arrakastarik. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    arrakasta (L, BN, S; Chaho), arrakesta, arrakestu, errekesta (SP, Chaho, Aizk), errekasta (Dv), rekesta. Ref.: A (arrakasta); Izeta BHitz (errekiste).

    1. Demanda, solicitud. | Demanda (contra alguien), queja.

    2. Demanda (en términos económicos); éxito.

    3. errekista. Obstáculo.

    Sinonimoak: iz.
    [arrakasta] : eragin, efektu, eragipen, harrera on, ondare on, intzidentzia  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1 iz. éxito; estimación; buena acogida, aceptación 2 iz. [gehienetan amodio-kontuez] (Ipar.) petición, súplica, demanda
    fr iz. succès, vogue
    en iz. success
    port sucesso, êxito

    Entzun:

    Generalitateko presidente Artur Masek “erabateko arrakasta” gisa definitu du A9a. “Bozkaketa hau era definitibo batean egin nahi ditugu, eta gaurkoa aurrerapauso handia izan da”. Gauerdia pasata, datuak eman dituzte. Mahaien %88,44 kontatuta, 2.250.000 partehartzaile estimatu dituzte. Ondorengoak dira emaitzak: Bai-Bai %80,72; Bai-Ez %10,11; eta Ez %4,55.  [2.250.000 kataluniar inguruk etorkizuna erabakitzeko eskubidea dutela aldarrikatu dute, Argia (2014-11-09 )]

    arrakasta (Argazkia: berria.eus)

    arrakasta (Argazkia: zuzeu.eus)

     
  • Inaki Agirre 1:02 pm on 2014/11/07 Permalink | Reply
    Tags: A   

    asasino 

    iz. eta izond. Asasinatzen duena.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz./izond.

    [erailea]: eraile, hilarazle Ipar., hilgile Bizk., heriogile g.e., heriotzagile g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz./izond. asesino, -a
    fr iz./izond. tueur, -euse ; meurtrier, -ère
    en iz./izond. murderer, killer; [in politically motivated murder] assassin
    port iz./izond. assassino, a

    Entzun:

    Zuhaur zaitugu asasinoa, zalantzarik gabe! Eta ustezko asasinoa, kontra egin gabe, guztiz damuturik, belaunikatu, eta oihuka hasi zen, barkatzeko eta barkatzeko… [Lur bat haratago, Joan Mari Irigoien (Elkar, 2000), Orr.: 491] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Guk ez diegu ideia batzuei aurka egiten, asasino gupidagabe batzuei baizik. [Elektrika, Xabier Montoia (Susa, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    asasino (FlickrCC, siliaFX)

     
  • Maite 12:27 pm on 2014/10/30 Permalink | Reply
    Tags: A   

    askespen 

    iz. (neol.) Askestea, bereziki epaileak epai batean edo apaizak aitortzan. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. neol.

    [askestea]: absoluzio, barkamen, barkamendu Ipar., barkazio beh., barkapen g.e., absolbizio zah., induljentzia zah., barku Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es perdón; absolución
    fr pardon; Der acquittement, Rel absolution
    en forgiveness; (relig) pardon, absolution; (judge) pardon
    port perdão, desculpa; absolvição

    Entzun:

    Damututa lapurtutako guztiagatik, bere kideentzako askespena eskatu zuen. 

    askespen (Wikimedia Commons, Исповедь берн соборCC BY-SA 3.0)

     
  • Maite 3:22 pm on 2014/10/23 Permalink | Reply
    Tags: A   

    agudo 

    1. izond. Trebea, azkarra, argia, prestua. Edozein soinu jotzeko nauk agudo. 2. adb. Laster, arin. Goazen etxera eta agudo(Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: izond. eta adond. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [laster]: aitaren batean, arin, arin-arinka, arinka, arinki, azkar, bizkor, bizkorki, bizkorrik, laster, lehiatsuki, lehiaz, presaka, aire berean Ipar., frixtan Ipar., haia-haia Ipar., lehiaka Ipar., fite Ipar./Naf., airean beh., lasterki g.e., iraduz Heg. beh., lehiatuki Ipar. jas., erresaka Ipar. g.e., erresakan Ipar. g.e., iradu Heg. g.e.
    agudo izond. Ipar.
    [trebea]: artetsu, esku-trebe, ezertako, mainatsu, trebe, antzetsu Ipar., artez Ipar., fetxo Ipar., jeinutsu Ipar., leber Bizk., pijo Gip., iaio G-N, adret Zub., abil beh., bitore zah., entregu Ipar. g.e., errime Bizk. g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. (Ipar.) hábil, diligente, presto, -a; inteligente (2) izond. (Heg.) rápido, -a (3) adb. (Heg.) rápidamente, velozmente
    fr (1) habile, appliqué(e) (2) rapide (3) vite
    en (1) hard-working, diligent (2) fast, quick (3) rapidly, quickly, fast, swiftly
    port (1) hábil, diligente (2) rápido(a) (3) rápidamente

    Entzun:

    Tximista bezain agudo zetorkien haize erauntsia.[Mikel Strogoff, Jules Verne / Karlos Zabala (Ibaizabal, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    agudo (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 6:03 pm on 2014/10/01 Permalink | Reply
    Tags: A   

    altsuma 

    iz. Zuhaitzak, bereziki lepatu edo inausi eta gero, botatzen dituen kimu berrietako bakoitza. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [kimua]: adaka, aldaka, erne, kimu, muskil, pinporta, aldaxka Ipar., puja Gip., gando g.e., bote Ipar. g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es brote, vástago, renuevo, retoño [de una planta]
    fr bourgeon, rejet, rejeton
    en shoot [of a plant]
    port (de planta) broto, grelo, renovo

    Entzun:

    Amodioa uberarik gabeko
    jario bat dela
    ulertu nuen arte,
    biltzen gaituen hozkirri askea,
    ez eman eta ez hartu daitekeena,
    gure kalkuluekin
    inoiz ezer jakin
    nahi izan ez duen altsuma.

    [Urari ostutako poemak, Pako Aristi (Susa)]

    altsuma (sa_ku_ra Flickr CC BY 2.0)

     
  • Maite 8:06 pm on 2014/09/29 Permalink | Reply
    Tags: A   

    adio 

    1. interj. Joatean agurtzeko erabiltzen den hitza. Adio ene maitea, adio sekulako. 2. Akabo. Adio haren esne, arrautza eta txiroak. 3. iz. Agurra. • ADIO ESAN. (zerbaiti) Utzi. || EZ ADIORIK. Eskutitz bukaerako adeitasunezko esapidea.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    adio (V-gip (-ixo), S; Añ, Gèze, VocBN, H), ario, adiu (Urt II 60), adios (V-gip, G-nav, AN-gip-5vill-araq, R; Urt II 60, Añ), aio (G-azp-bet, AN-gip-larr; aixo V-gip, G-azp). Ref.: Lrq; Etxba Eib (adixo); EAEL 234; Elexp Berg (adios).

    Tr. Desde el s. XIX, y especialmente en el XX, pierde terreno en favor de agur. En la tradición vizcaína sólo se documenta en Añibarro. La forma adios, que como interj. es casi tan frecuente como adio, apenas aparece, sin embargo, como sustantivo. Adiu, documentado desde Etcheberri de Ziburu (hay algún testimonio anterior no seguro), se encuentra en autores labortanos hasta mediados del s. XIX. En la tradición meridional, desde mediados del s. XIX, empieza a aparecer la forma con -r-, cuyo uso se circunscribe a bersolaris y diálogos populares. En DFrec hay 2 ejs. adio y 1 de adios.

    Sinonimoak:  interj. eta iz. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    [agurtzean erabiltzen den hitza] : agur
    [akabo] : akabo

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) interj. ¡adiós! (2) interj. adiós, se acabó, se terminó (3) iz. despedida, adiós
    fr (1) interj. adieu!, au revoir! (2) interj. adieu, c’est fini (3) iz. adieu, adieux
    en (1) interj. goodbye, bye, bye-bye; hello (2) interj. it’s all over; that’s that (3) iz. farewell
    port (1) interj. adeus! (2) iz. (despedida) adeus

    Entzun:

    Adio, ikusi arte! (Elhuyar Hiztegia)

    Adio iparreko amodioei, adio maitagarri sorginduei, adio ipuinetako landetako etxe lastozko teilatudunei, eta adio nardaturik nindukan ez-dakit-zeren aintziraren adar hari ere. [Paradisuko Almanaka, Gianni Celati / Fernando Rey (Igela, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    -Orduan, adio, eta suerte ona izan. [Zalakain abenturazalea, Pio Baroja / Koro Navarro (Alberdania-Elkar, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    adio (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel