Tagged: A Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Inaki Agirre 9:52 am on 2017/01/15 Permalink | Reply
    Tags: A   

    aihen 

    1 iz. Mahatsondoa. Aihena landatzeko bere mahastian. 2 iz. Mahatsondoaren adarra. Ni mahatsondoa naiz, zuek aihenak. Mahatsondoari aihen zaharrak inausi behar zaizkio. 3 iz. Beste landare batean edo zernahi gauzatan kiribildurik hazten den landare kimua. Aihen batez esteka ezazue. Baba aihenak. aihen belar, aihen-belar Hazten den tokian aurkitzen dituen gauzetan kiribiltzen den zernahi landare. Horma bateko aihen-belarren artean. Aihen-belar zaharrek zintzilikariz gerrikatzen zituzten lizar eta lertxunak. aihen ezker Ezker-aihena. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. (UZEI sinonimoen hiztegia)

        [mahatsondoa]: mahats, mahatsondo, aihenondo Ipar. g.e.
        [mahatsondoaren abarra]: laira Ipar.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. [mahatsondoak, bestelako landare batzuek] sarmiento; pámpano, tallo trepador (2) iz. vid ➥ mahatsondo
    fr iz. sarment
    en (1) iz. (vine) shoot (2) iz. vine ➥ mahatsondo
    port sarmento

    Ni naiz aihena, zuek xirmenduak. (Elhuyar Hiztegia)

    aihen (FlickrCC, Daniel Horacio Agostini)

     
  • Maite 9:13 pm on 2017/01/11 Permalink | Reply
    Tags: A   

    aldarri 

    1 iz. Oihua, bereziki zerbait aditzera ematen duena. Zergatik dira hortik eta hemendik entzuten diren aldarriak? Haren andrearen aldarriek ez zuten ezertarako balio izan. 2 iz. Aldarrikapena. Legebiltzarrera eraman dute etxebizitza duinaren aldeko aldarria. Saihesbide berriaren kontrako aldarria egingo dute gaurko agerraldian. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1 aldarri (Lar, Hb ap. Lh). Etim. Posiblemente alda- + harri, litm. ‘piedra de lado’. Antepecho. “Guardalado” Lar. Inguru zaukat auzo bezala / itsas-gezala: / zedorri zatzait etxe aldarri / lur ta mugarri. Inzag EEs 1912, 210.

    2 aldarri (V-arr-ger). Ref.: A; Holmer ApuntV. 1. Clamor, grito. “Clamor” A. Joan zirean guztiak katamotza ikustera, ta izugarriak zirean arek egitten ebazan orruak eta aldarriak. Echta Jos 317s. Zegaittik dira ortik eta emetik entzuten direan aldarriak? Ib. 284. Alpin urdiñak, zuen arru ixillek [...] gogoan idukiko dute arkaitzean ezarrita, gure aldarriaren oroitzapena. Or Mi 138. Lau-aizetaratuz artzai-aldarria, / lau probintzietara an doa irrintzia. SMitx Aranz 56. Aldarri batzukin dantza bat egin zuten. Arti MaldanB 195. Iskanbilak eta aldarriak entzun ziren plazan. Arti Tobera 279. Alabaiña amak, ibai sakoneko bere egoitzatik aldarria entzun zuen. Ibiñ Virgil 114. Anuncio, pregón. Zoazte kapardian barna aldarri au erriari egiten. ‘Et imperate populo, ac dicite’. Ol Ios 1, 10. 2. (Adv.). “Aldarri ibiltzen zirean (V-ger-arr), andaban clamando” A.

    Sinonimoak: iz.

        [krida]: krida Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. grito; iz. pregón (2) iz. antepecho, parapeto
    fr beuglement
    en iz. clamour (Br); clamor (Am)
    port (1) iz. grito, berro; iz. pregão

    Emakume txirrindularien lasterketa gehiago eta emakumeen kirol profesionalari oztopo gutxiago, horra #NoPodiumGirls analisian Zoë Leverant-ek egiten duen aldarria, emakumeek kirolari egiten dioten “ekarpen” ikusgarriena gizon txirrindularien alboan “sari gisa” agertzea izan ez dadin. [Erabaki aitzindaria Australiako proba ziklistan: azafatarik ez podiumean, Mikel Garcia Idiakez (Argia.eus, 2017--01-09)]

    aldarri (Argazkia: argia.eus)

     
  • Maite 9:18 pm on 2017/01/09 Permalink | Reply
    Tags: A   

    arrelepo 

    adb. Zangoak eserlekuaren alde banatara jarriz eserita. (Hiztegi Batuan, “zangalatrau”)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    arrelepo (V-m), arrilepo (V-m). “Arrelepo (V-m), a horcajadas” A. “Arrilepo, llevar a alguna persona a hombros” Etxabu Ond 112. Neu oinez ta eu arrelepo! (V-arrig). A EY II 397.

    Sinonimoak: iz.
    [arrelepo]: zangalatrau, hankalatraba, hankalepo, kunkailo (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. (B) a horcajadas
    fr adv à califourchon
    en (mounted) astride adv
    port loc adv a cavalo

    Batzuk oinez doaz; besteak, aldiz, arrelepo.

    arrelepo (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Inaki Agirre 10:58 pm on 2016/12/01 Permalink | Reply
    Tags: A   

    apailatu 

    du ad. (Ipar.) Prestatuantolatu (gaur egun, sukaldaritzan oso erabilia). (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    apailatu (T-L).

    Preparar. “Préparer, [...] aphailatu” T-L. v. aparejatu, apaindu, adelatu, prestatu. Tr. Documentado en autores septentrionales del siglo XX y en S. Altube e Ibiñagabeitia. En DFrec hay 18 ejs., de ellos 8 meridionales. Egurrak lagun beza / gelaria berdin, / Saltsak apaila ditzan / gatz’ta biperrekin! Etcham 156. Hemen berean nintzen, oilaskoak lumatu eta husturik: apailatu nahi nituen. Lf Murtuts 52. Ligik karroa jalgi zuen, mandoa apailatu eta abiatu ziren. Belegarralde Ez… odoleraino 4 (ap. DRA). Ni mahainean jartzen naizelarik bazkari egiteko, ez dut bururik berotzen jakiteko nola sukaldean etxekandereak aphailatu duen ekhartzen daukun saltsa. Lf Herr 16-2-1956 (ap. DRA). Sukaldean bixkotxa gaien aphailatzen ari zen. JEtchep 21. Gaitzeko errespeturekin, bere mahain, kadera, pipatzeko, aphailatzen dazko. Larz Iru 62. Testili, mirabe bat zenun, itailarientzat jakia apailatu ta ontzen zuna. Ibiñ Virgil 36. Eldu den Bazkotan, Azkaindarrekin emaiteko dugu Orreaga pastorala aundi bat. Laster lotuko gira apailatzen. Larz in Alzola Atalak 118. Aditzale eta ikusleak ere arduratuak ziren, apailatzen ari zen jai handiaz. Lf in Casve SGrazi 15.

    Disponer, organizar, ordenar. v. antolatu. Jainkoak mundua gizonarentzat egina du eta gizonari emana dio; haatik ez dio bururaturik eman; utzi dio haren aphailatzeko ahala edo kargua. Lf Herr 18-8-1955 (ap. DRA, s.v. ahal). Ementxe uzten baitut ainbeste neke eta lorrez apailatu nuan kabia. Alt LB 93. Liburu bat bezala mintzo zen, hitzak behar ziren tokian ezarriz [...] haren solasak buruan aphailatuak ageri zuten. JEtchep 87. Ilhabete hau osorik pagatua izanen zauk!… Gero, hire bizia aphailatuko duk ahal dukan bezala. Larz Iru 92. Alaba hor diat [...] Nahi baduk harekin aphailatu hire bizia, nere ontasunak eta kanperogoa hiretzat dituk. Ib. 102.

    (Aux. intrans.) Prepararse, disponerse. Bera aphailatzen da bulegoan, alegia paperetan galdua. Larz Senper 62.

    (Con dat.). Prepararse (a), prestarse (a). Berritz ere bizar egiteari aphailatzen da… athea jotzen dute. Larz Senper 34. Ama Handiari ekartzen zioten kar samur sakon bat: pentsu zuten zeremonien medioz jainkostatzen zirela eta betiko bizi dohatsu bati [sic] apailatzen. Lf CEEN 1973, 129.

    Bizkitartean ezta egunetik biharrera aphailatu Michel Garikoitz lan handi horri buruz. Etcheb MGaric 34.

    Sinonimoak: ad. Ipar.

        [organizatu]: antolatueratumuntatuorganizatuzuzenduadelatu Zub. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. preparar, disponer
    fr du ad. préparer, accommoder, disposer
    en du ad. to prepare
    port du ad. preparar, dispor

    Usoak lumatu, hustu eta apailatu ditugu. [Trapuan pupua, Patziku Perurena (Erein, 2001)] (Orotariko Euskal Hiztegia)

    Antzezlariak apailatzen ari dira igandeko emanaldirako. (Orotariko Euskal Hiztegia)

    apailatu (Argazkia: guilherme nunes da silva. Flickr)

     

     

     
  • Maite 8:20 pm on 2016/11/27 Permalink | Reply
    Tags: A   

    atseden 

    iz. 1. Lan edo nekeen etenaldia edo arintzea. 2. Ikuskizun baten erdiko etenaldia. 3. MIL. Tinko delakoaren kontrako jarrera. • ATSEDEN HARTU. Lo egizue eta atseden har ezazue. || ATSEDENA! MIL. Atseden-jarrera harrarazteko agindu-hitza. || ad. du ad. 1. Atseden hartu. Zazpigarren egunean atseden zuen. 2. (zah.) Itzali, amatatu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak

    atseden ad.
        [atseden hartu]: g.e.abaro egin, abaroan egon, atseden hartu, atsedendu, deskantsu hartu, hats egin, errepausatu Ipar., hats hartu Ipar., pausatu Ipar., asaskatu Bizk., atseden egin Bizk., deskantsatu Heg. beh.
        [itzali]: zah.itzali, amatatu Bizk., itxungi Bizk., itzungi Bizk., iraungi jas., emendatu Gip. g.e.
    atseden iz.
       [lanen etenaldia]: deskantsu, hats-hartze, errepausu Ipar., pausu Ipar., desneke g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. descanso, reposo, sosiego, alivio, pausa, tranquilidad (2) iz. [ikuskizunean] intermedio, descanso || (1) du ad. descansar, reposar, aliviar (2) du ad. apagar
    fr (1) iz. repos, pause (2) iz. [ikuskizunean] intermède || (1) du ad. || (1) du ad. se reposer
    en (1) iz. rest, break, pause; respite; breather (inf) (2) iz. [ikuskizunean] interval || (1) du ad. rest
    port (1) iz. descanso, repouso, sossego, calma (2) iz. [ikuskizunean] intermedio, intervalo || (1) du ad. descansar, repousar, aliviar

    Eben atseden eta gero / joan zatezke, kaballero, / andiro mejoradurik. Lazarraga (B) 1201vb. (Orotariko Euskal Hiztegia)

    atseden (Argazkia: Ricardo Gómez, @FiloBlogia)

     
  • Maite 10:36 pm on 2016/11/26 Permalink | Reply
    Tags: A   

    adabegi 

    iz. 1. Enborrari adar bat biltzen zaion tokian eratzen den gune gogorra. 2. Inform. Zuhaitz-egitura bateko elementua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa eta Euskalterm)

    Wikipedia

    Nodo (latineko nodus hitzatik) edo adabegi bat sare-moduko egitura batean, elkarri konektatutako edozein elementu da. Honen adibideak dira ordenagailuak, routerak, sare-inprimagailuak, hub, switch, zubiak…

    Sinonimoak: iz.

        [adarrondoa]: adarrondo Ipar., adargune g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. [zurarena] nudo (2) iz. (Inform.) nodo, nudo
    fr (1) iz. bourgeon ; nud (2) iz. (Inform.) noeud
    en (1) iz. knot [in wood] (2) iz. (Inform.) node
    port iz. (Inform.) nó

    Oso garrantzitsuak dira nire sarea osatzen duten adabegiak. [Iñaki Murua, @imurua]



    adabegi (Domeinu publikoa, David de Ugarte)

     
  • Maite 11:48 pm on 2016/11/07 Permalink | Reply
    Tags: A   

    alferrontzi 

    izond. Oso alferra. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: izond.
    [alferrontzi] : alfertzar, nagitzar, alfer handi, alfer zotz (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. muy vago, -a
    fr izond. très paresseux, -euse, fainéant, -e
    en izond. lazy; layabout, lazybones (inf)
    port izond. muito vago, -a

    Benga, mugi, alferrontzi halakoak! [Uda betiko balitz, Xabier Mendiguren Elizegi (Elkar, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    alferrontzi (Argazkia: FlickrCC, Mike Baird)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel