Tagged: A Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:26 pm on 2017/06/16 Permalink | Reply
    Tags: A   

    adiskidetu 

    ad. adiskidetu, adiskide/adiskidetu, adiskidetzen da/du ad. Adiskide bihurtu, bereziki haserreturik edo etsaiturik zeudenak. Adiskidetu nintzen ostatuko ugazaba andrearekin. Lehengo elkar ezinikusi guztiak utzita, biak adiskidetu ziren. Adiskidetu da bere emaztearekin. Jainkoarekin adiskidetzen gaituen grazia. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    adiskidetu (S; Urt, Lar, VocS <anis->, Añ, H, VocB), adixkidetu, adiskidatu, aiskiretu (V-gip), aixkiratu (V-gip, G-azp), aizkidatu (V-gip). Ref.: Lh; Iz ArOñ (aiskiretu); Etxba Eib (aizkidatu); Elexp Berg (aixkiratu).

    Tr. Formas con final en -atu se documentan en Añibarro (GGero 128), E.M. Azcue y EY (adiskidatu), JanEd (adiskiratu) y Uztapide (aixkidatu). En DFrec hay 14 ejs. de adiskidetu.

    Sinonimoak: ad.

        [onezkoak egin]: bakeak egin, baketu, onezkoak egin, errekontziliatu zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da/du ad. hacerse amigos, -as; reconciliar(se), conciliar(se) (2) da ad. (Zuz.) conciliarse
    fr da/du ad. se réconcilier, devenir amis, se lier d’amitié
    en (1) du ad. to reconcile (2) da ad. to be reconciled
    port reconciliar-se

    Bakardadearekin adiskidetu naiz gisa batez. [Azken apeza, Piarres Aintziart (Elkar, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    adiskidetu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:46 pm on 2017/06/08 Permalink | Reply
    Tags: A   

    atotsi 

    ad. atotsi, atots/atotsi, atosten 1 dio ad. (nor osagarririk gabe). Gip. Deitu. Faraoiak berehala Josefi atotsi eta esan zion (…). 2 du ad. Gip. Erakarri, onartu. Jainkoak gizon santu hau atotsi edo beregana hartu zuen. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    atotsi (H, A), atotsitu.

    1. Llamar, hacer venir. “Atostea, appeler” H. “Acoger, llamar” A (que cita el ej. de Lard 29). En AxN se explica autemaiten du (454) por atosten du. Bere jaioterrian arkitzen da Etxe eder galant bat berak egiña, azkeneko urteak bere erritarrakin igorotzeko [sic] asmoan, bañan Jaunak atotsi zion lenago, bere adiskide ta ezagun ugarien miñean. Izt C 508. Faraonek bereala Joseri atotsi, eta esan zion [...] aita bere aide guziakin erakarri zezala. Lard 59s. Jainkoak gizon santu au atotsi edo beregana artu zuen, ain fede biziarekin beti billatu izan zituen ondasun betikoak gozatzera. Ib. 29. Ea onela beren izketa, erakutsi-on, ejenplo eder eta bizimoduarekin beste gazte autatu onen batzuek ere beren asmo santu ta ibillera-modura atotsitu ta erakarten ote zituzten. ‘Aficionar y atraer’. Aran SIgn 94s. Garizuma denboran berak atotsiturik, beste Aita-lagunak batu zitzaizkan. ‘Llamados por él’. Ib. 98. Begi belarriak izkuta itzazue zeron soñ-egalarekin, arkume beltzak atosten gaitu-ta. ‘Nous appelle’. Or Mi 79.

    2. Acoger, recibir. Esta acepción parece tener su origen en la trad. de Azkue del ej. de Lardizabal (v. supra). Aitorseme ori, noiz-edo-noiz Mikenaiko lur ospetsuak atotsiko du. Zait Sof 17. Oidipu aldarreia nork atotsiko din bere esku-erakutsi urriz? Ib. 105. Aitonak, ollalokak bere egalpean txitoak bezelaxe, maiteki atosten (acoger) zitun billobatxoak. Etxde JJ 99. Jaungoikoa erruki izango al zitzaion bere altzoan atotsiz! Ib. 233. Mayik amaika bider esan zion etxean atotsiko zutela eta etzedilla ijituen gixa orra-onaka ibilli. Ib. 274. Emaria au da: iragarlea atostea, zintzoa atostea, zintzoa etxean artzea, ikasleari antoxin bat ur otx ematea. “Suscipere”. Or Aitork 413.

    Sinonimoak: ad. Gip. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [deitu]: dei egin, deitu, hots egin Heg., dei eman zah., deitatu Ipar. zah.
        [erakarri]: erakarri 

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) dio ad. (G) llamar (2) du ad. (G) acoger, recibir
    fr (1) appeler (2) accueillir, héberger
    en (1) call (2) take in
    port (1) chamar (2) acolher

    Faraoiak berehala Josefi atotsi eta esan zion  (Hiztegi Batua)

    atotsi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:32 pm on 2017/05/31 Permalink | Reply
    Tags: A   

    astapotro 

    adj./iz. Lgart. Astakeriak egin edo esaten dituena. Ik. astakirten. Astapotro halakoa! (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    astapotro (V-gip, G), astopotro (V-gip). Majadero, bestia. “So, soburro” PMuj. “Astapotro [...] astopotro [...], bragado, aguerrido, gamberro. Astapotro bat zuan bizikletan” Elexp Berg. “Kuadrilla orretakuak astapotro batzuk dittuk” Ib. “Segun eta nola esaten den izan daiteke ausarta edota kaskajoa” Ib. Ik. astakerten” Elexp Berg. v. astapito.

    Sinonimoak: izond. beh.

        [astakirtena]: aker, astakaiku, astakirten, astakume, astalapiko, astaputz, astazakil, asto, astotzar, mandotzar, astaña Ipar., astakilo Heg. beh.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. (lgart.) burro, -a; bruto, -a; bestia
    fr izond. niais, -e ; imbécile, abruti, -e
    en izond. stupid; clumsy; dope, half-wit
    port izond. (lgart.) burro, -a; bruto, -a; besta

    Astapotro halakoa! (Hiztegi Batua)

    astapotro (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

     
  • Maite 10:53 pm on 2017/05/01 Permalink | Reply
    Tags: A   

    aldarrikatzaile 

    adj. Zerbait aldarrikatzen duena. Euskal selekzioaren aldeko jai aldarrikatzailea izango da biharkoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [etxearen gainaldea] : terraza (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. reivindicativo, -a, reivindicatorio, -a
    fr (que reivindica) revendicatif
    en (que reivindica) rescindable adj
    port adj reivindicativo(a)

    Giro aldarrikatzailea nagusitu da gaur kaleetan.

    aldarrikatzaile (Argazkia: Twitter, #maiatzak1)

     
  • Maite 10:07 pm on 2017/04/24 Permalink | Reply
    Tags: A   

    andeamendu 

    iz. Ustelkeria.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    andeamendu (Dv, A). “Corruption” Dv.

    Sinonimoak: iz. g.e.

        [ustelkeria]: ustelkeria g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es corrupción
    fr corruption
    en corruption
    port corrupção

    Tximista eta trumoia bezala, boterea eta andeamendua batera doaz.

    andeamendua (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

    Save

    Save

     
  • Maite 7:32 pm on 2017/04/16 Permalink | Reply
    Tags: A   

    azkenekoz 

    adb. 1 Azkenik; azkenean. Nola ez aipa hemen, azkenekoz, beste lekuko baten errana? Bilatzen du zazpi herritan; azkenekoz atzematen du urrun. 2 adb. Azken aldiz. Hilabete da azkenekoz aitortu nintzela. Begiratu nizun behin eta azkenekoz. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: adlag. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [azken aldiz]: azkenez g.e. 

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es por última vez
    fr dernière fin
    en for the last time

    Ia hamabost urte pasatu eta gero, nire azkeneko zutabea du berripaperak, azkenekoz ari natzaizu hitz beste egiten, irakurle. [Ez adiorik, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2017-04-16)] (Berria.eus)

    azkenekoz (argazkia: Joxe Aranzabal, FlickrCC)

     
  • Maite 9:41 pm on 2017/04/12 Permalink | Reply
    Tags: A   

    asagotu 

    ad. asagotu, asago/asagotu, asagotzen da/du ad. Bizk. Urrundu. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    asagotu (V-arr-ple ap. A; Añ (V), VocCB s.v. urrundu ->Dv). Alejar(se). “Alejar” y “alejarse” Añ. “Alejar, desechar” A. Nazuz urrindu, desegin, ta asagotu, etorkizun gaistoak ta uxatu euli infernutar gogaikarriak? Añ CS 13. Len-bai-len aldendu nagizue, leku ontatik oildu nazazue! asagotu nagizue, adiskideok, izurrite andi au, giza-madarikatu ta yainkoek gorrotatu au! Zait Sof 95. Giza-mintzalaririk ageri ez dan bazterrera asagotu nazazu len-bai-len lurralde ontatik. Ib. 97. Erriaren erasiak Moxerengandik asagotzeko Kalebek esan zuan: “Ots! goazan, lur ori guretzera; menderatuko dugu-ta, enura gabe”. Ol Num 13, 30. Ixraelen semeek, Yaubek Moxeri agindu zionez, egin zuten, alakoak kaparditik asagotuz. Ib. 5, 4 (Ker bota ebezan).

    Sinonimoak: ad. Bizk.

        [urrundu]: alboratu, aldaratu, alde egin, aldendu, baztertu, hastandu, lekutu, ospa egin, saihestu, urrundu, urrutiratu, airatu Ipar., lekuratu g.e., urrutitu g.e., apartatu Heg. beh., alderatu Bizk. g.e., aldameneratu Gip. g.e., azkendu Ipar. zah., erauzi Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es ad.  da/du (B) alejar(se)
    fr éloigner 
    en move away, get away
    port afastar (de, de), distanciar (de, de)

    Giza-mintzalaririk ageri ez dan bazterrera asagotu nazazu len-bai-len lurralde ontatik. Ib. 97  (Orotariko Euskal Hiztegia)

    asagotu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel