Tagged: U Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:01 pm on 2017/09/09 Permalink | Reply
    Tags: U   

    urakan 

    iz.  Haize guztiz indartsuko ekaitza. Ik. tifoi; zikloi. 2005ean Katrina urakanak AEBko Atlantikoko kostaldea gogor jo zuen eta hondamendi handia eragin zuen Louisiana, Mississippi eta Alabama estatuetan. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    urakan (AN-egüés-ilzarb; Lar), urajan, urekan (AN-olza), uakana (V-m). Ref.: Bon-Ond 137; A (uakana).

    Huracán. Larramendi lo hace derivar de urak han o urak jan, por lo que tiene un cierto uso en el ambiente de los Juegos Florales. Aspaldi arrapatu zion urajanak bere burutik munduko korua. Otag EE 1881b, 59. Obedituaz urakan aldun, zemuiezgarriren bultzada bortxariari. Otag EE 1882c, 480. Urakan gogorrak bere bultzada izugarriyarekin arbola bat makurtzen duen antzera. Etxeg EE 1885b, 371. Urakan gogorrak oi dauz zugatzak ausi. AB AmaE 112. Gizon ta ontzi irunsten / daben urakana. Azc PB 274.

    udakan (G-to). “Udakanak, las lluvias torrenciales; udakan bat, una tromba de agua” Iz To.

    Sinonimoak: iz.
    [urakana] : haize-erauntsi, erauntsi, zirimola (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Meteorol.) hurakan
    fr iz. ouragan
    en iz. hurricane
    port iz. furacão

    “Irma urakana dela eta tentsioan gaude une oro, mezurik iristen zaigun edo ez begiratzen” [Ane Castro, Urola Kostako Hitza] (Ereduzko Prosa Gaur)

    urakan (Irudia: independent.co.uk)

     
  • Maite 10:46 pm on 2017/05/08 Permalink | Reply
    Tags: U   

    urruma 

    iz. 1 iz. Usoen eta usapalen kantu apal beti-batekoa. Usoak dirudite, teilatu ertzean, urruma eta jolasa, elkarren artean. Eta uso zuriek elkarri urruma egiten diote. 2 iz. Intziria; marruma. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

        [kurruka]: kurruka, urru g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. [usoarena] arrullo (2) iz. [katuarena] ronroneo (3) iz. [abelgorriarena] bramido, mugido (4) iz. grito, chillido
    fr (1) iz. [usoarena] roucoulement (2) iz. [katuarena] ronronnement, ronron (3) iz. [abelgorriarena] mugissement, meuglement, beuglement (4) iz. cri, glapissement
    en (1) iz. [usoarena] cooing (2) iz. [katuarena] purr (3) iz. [abelgorriarena] moo; bellow (4) iz. shout, cry, yell
    port (1) iz. [usoarena] arrulho, arrulo (2) iz. [katuarena] ronrom (3) iz. [abelgorriarena] bramido, mugido (4) iz. grito, berro

    Maite-maite egiten zion bitartean katutxo lasaiak urruma egiten zuen. [Katu kontuak, Xegun Altolagirre (xegun.eus, 2017-05-08)]

    urruma (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

    Save

     
  • Inaki Agirre 11:28 pm on 2017/03/21 Permalink | Reply
    Tags: U   

    uhandre 

    iz. Euproctus, Triturus eta Amphiuma espezieetako urlehortar batzuen izena. (Hiztegi Batua)

    Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa:

    iz. 1. ZOOL. Kaudatuen ordenako eta Euproctus, Triturus eta Amphiuma generoetako anfibioen izen arrunta. Urari oso lotuta bizi dira, dimorfismo sexuala dute araldian eta animalia txikiz elikatzen dira. 2. MIT. Gerritik gora emakumezkoa eta gerritik behera arraina den itsasoko ninfa. • gailurretako uhandre. T. alpestris. || uhandre marmolaire. T. marmoratus. || uhandre palmatu. T. helveticus. || uhandre piriniar. E. asper.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Zool.) tritón (2) iz. (Mit.) sirena
    fr (1) iz. (Zool.) triton (2) iz. (Mit.) sirène
    en mermaid
    port (1) iz. (Zool.) tritão (2) iz. (Mit.) sereia

    Salmahaiaren atzeko sorgina azti bati aholkuak ematen ari zitzaion bi isatseko uhandreak zaintzeko; beraz Harryk, Ronek eta Hermionek itxaron egin behar izan zuten. [Harry Potter eta sorgin harria, J.K. Rowling / Iñaki Mendiguren (Elkar, 2000), Orr.: 52 ] (Ereduzko Prosa Gaur)

    uhandre (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:17 pm on 2017/03/20 Permalink | Reply
    Tags: U   

    urostasun 

    iz. Ipar. Dohatsutasuna, zoriontasuna. Ene iduriko, urostasunaren lehenbiziko gakoa, premiatsuena, maite duzun lan baten egitea da.  (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    urostasun, urustasun, urustarzun, irustasun. Felicidad. [O Birjina] hainbeste desir bero gure urustarzünaz formatü düzüna. Mercy 22. Hotan dago bizitze huntako urostasuna. CatLuz 29. Gaixtaginen biziak badirudi urusa, bainan haren urustasuna itxurazkoa da. Jaur 174. Mundu huntan ezta urustasun osorik. Gy 25. Zeen hoitan baitao bizitze huntako urustasuna eta bertzeko espeantza. Dv in BOEl 442. Sekulako gal diro / bere urostasuna. Bordel 145. Jende guzien urostasuna / eiten du karitateak. Etcham 237. Nolako urustasuna geure baitan! Hau bizitzearen zoriona! JE Ber 8. Zer urostasuna elgarri baiak eman ginituelarik! Etchebarne 96. v. tbn. GH 1966, 265.

    Sinonimoak: iz. Ipar.

        [dohatsutasuna]: zorion, zoriontasun, dohatsutasun Ipar., ontsatasun Ipar., dohakunde g.e., dohatasun g.e., dohatsuera g.e., ditxa zah., bonur Ipar. beh., dontsutasun Bizk. g.e., bienabenturantza Heg. zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Ipar.) felicidad, dicha
    fr iz. (Ipar.) bonheur
    en iz. happiness
    port iz. (Ipar.) felicidade, fortuna

    Nolako urustasuna geure baitan! Hau bizitzearen zoriona! JE Ber 8 (Orotariko Euskal Hiztegia)

    urostasun (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:49 pm on 2017/03/14 Permalink | Reply
    Tags: U   

    upategi 

    iz. Upeltegia. Jendeak nahi duena esango du, baina, ardo kontuetan, upategi klasikoak nahiago. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

        [upeltegia]: soto, upeltegi, bodega Heg. beh., xai Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es lugar donde se hallan las cubas; bodega; tonelería
    fr chai
    en (wine) cellar
    port adega, tanoaria

    Jendeak nahi duena esango dik, baina, ardo kontuetan, upategi klasikoak nahiago. [Gezurrak, gezurrak, gezurrak, Iban Zaldua (Erein, 2001) (Ereduzko Prosa Gaur)]

    upategi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:06 pm on 2017/03/09 Permalink | Reply
    Tags: U   

    umatu 

    ad. 1. du Ipar. Jipoitu. Bi soldaduk umatu eta eho zuten. 2. da ad. Umea(k) egin. Udaberrian edo udazkenean umatzen diren behiek udan umatzen direnek baino esne gehiago ematen dute. Ardi guztiak umatu zaizkigu. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [bigundu]: Ipar.beratu, bigundu, guritu, leundu, samurtu, uxtertu Ipar., beraztu Ipar./Naf., mardotu Zub., labaindu Bizk. g.e.
        [umea egin]: erdi, erditu, haur egin, umea egin, seina egin Bizk., haurgin Gip., emerditu g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) du ad. [jipoitu] (Ipar.) apalear, sacudir, golpear (2) du ad. Ik. umotu (3) da ad. engendrar, procrear; parir (4) da/du ad. (batez ere Ipar.) ablandar(se), reblandecer(se)
    fr (1) du ad. [jipoitu] (Ipar.) battre, moudre (2) da ad. engendrer, procréer ; mettre bas (3) da/du ad. (batez ere Ipar.) (se) ramollir
    en (1) du ad. [jipoitu] to beat, to thrash, to hit (2) da ad. [umedun gertatu] to become pregnant; to procreate, to reproduce; to give birth (3) da/du ad. [bigundu] to soften
    port (1) du ad. [jipoitu] (Ipar.) espancar, apalear (2) du ad. Ik. umotu (3) da ad. e engendrar, gerar; parir (4) da/du ad. (batez ere Ipar.) abrandar-se, amolecer

    Alde batetik zenbait hegazti urtar daude, esate baterako, ubarroi handia, murgil handia, eta txilinporta txikia. Lehenengoak ez du gure artean kumatzen, baina sarri ikusiko dugu gure kostaldean, erreketan eta hezeguneetan. Murgil handia eta txilinporta txikia, berriz, podizepiformeen taldekoak dira eta Euskal Herriko hezegune gehienetan ikusi daitezke. Bikote gutxi batzuek, gainera, kumatu ere egiten dute Euskal Herrian. [Zazpi txori-espezie berri argitaratu ditugu: txilinporta, sai zuria, mokozabala, zikoina,...,  (Txoriak.eus, 2017-2-27)]

    umatu (Argazkia: Txoriak.eus)

     
    • asarasua 7:43 am on 2017/03/10 Permalink

      Eskerrik asko berba hori jasotzearren. Uste nuen nahiko erabilera arruntekoa zela (hala darabilt nik, fakultatean ikasi genuenetik, Biologia fakultateko irakasleren bati jasota: Txurruka? Altonaga? Elosegi?), baina egunotan konturatu naiz ezetz, jende askok ez duela ezagutzen. Niretzat ere ikasbidea izan da zure aukeraketa hori, “kumatu”ren aditz erregimen zuzena ikasteko balio izan didalako. “Kumatu dira” eta ez “kumatu dute”, orain arte erabiltzen nuen moduan. Hori bai, oraingoz jarraituko dut “kumatu” erabiltzen, eta ez “umatu”, niretzat animaliek “kumak” (kumeak) izaten dituztelako, eta ez “umeak”. ;)

      Mila esker!

    • Maite 9:59 pm on 2017/03/10 Permalink

      Eskerrik asko zuri! Joango gara ziur Txoriak.eus-etik gehiago ikasten… :)

  • Maite 9:28 pm on 2017/01/12 Permalink | Reply
    Tags: U   

    ukitze 

     iz. ukitu aditzari dagokion ekintza. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. zah.

        [ukitua]: hunki, hunkimendu, uki, ukiera, ukipen, ukitu, ukimen g.e., hazka zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) z. tocamiento; contacto (2) iz. (Mat.) tangencia
    fr tact, contact, toucher
    en (undesired) molestation n
    port tocamento

    Bi mutili «ukitze desegokiak» egin zizkiola frogatutzat jota, elizak hiru urterako kargugabetu du Juan Kruz Mendizabal apaiza. [Elizaren iluntasuneanAinhoa Oiartzabal Azketa (Berria.eus, 2017-01-12)]

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel