Tagged: F Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 1:49 pm on 2015/06/20 Permalink | Reply
    Tags: F   

    folksonomia 

    iz.Etiketen bitartez izen-tarte lau eta ez hierarkizatu batean sailkapen kolaboratiboak egiteari deitzeko erabiltzen den ingeles jatorriko neologismoa da. Software sozialetan erabiltzen da hau, hala nola deliciousFlickrTagzania edo 43 Things bezalakoetan.

    Gmail bezalako beste sailkapen mota batzuekin alderatuz gero, egindako sailkapenak gainontzeko erabiltzaileekin elkarbanatzeko aukera da ezberdintasun nagusia.

    Thomas Vander Walek egindako sailkapenaren arabera, bi folksonomia mota bereiz daitezke[1]:

    • Folksonomia estua (narrow folksonomy): Mota honetako sistemetan erabiltzaile bakoitzak bere edukiak baino ez ditu etiketatzen, eta ondorioz, elementu bakoitza pertsona bakarrak definitzen du. Adibide bezala Flickr aipa daiteke, non erabiltzaile bakoitzak norberak igotako irudiak baino ez dituen etiketatzen.
    • Folksonomia zabala (broad folksonomy): Sistema hauetan erabiltzaile guztiek dute elementu guztietan etiketak gehitzeko aukera. Ondorioz, erabiltzaile askok elementu berbera etiketa dezakete, honekiko informazio gehiago eskainiz. Zenbat eta erabiltzaile gehiagok elementu beraren etiketatzean parte hartu, dagozkion etiketa nagusien portzentajea konbergitzen doala esan ohi da[2]. Folksonomia zabalaren adibide ezaguna da delicious. 2008ko urrian, 1000 erabiltzailetik gora dira han ingelesezko Wikipedia laster-marka bezala gorde dutenak, referencewiki eta encyclopedia etiketak nagusitzen direlarik.

    Jon Udellek (2004) proposatu zuen “taxonomiak utzi eta hitz gakoen zerrendak erabiltzea ez da berrikuntza bat, eta ezberdintasun nagusia folksonomiari esker iritziak elkartrukatzea da (feedbacka), taxonomiarekin egin ezin daitekeena.”[3]

    Taxonomia hitzean oinarrituz, folksonomia hitza Thomas Vander Walena dela esan ohi da [4]. Taxonomia grezieratik dator, “taxis” (sailkapena) eta “nomos” (ordenatu, kudeatu); “Volk” (herria) alemanetik dator. Honenbestez, folksonomiak (Volk + taxis + nomos) herriak egindako sailkapena esan nahi du. (Wikipedia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Wikipedia):

    es folcsonomía
    fr folksonomie, indexation personnelle
    en folksonomy
    por folksonomia

     Software sozialetan erabiltzen da folksonomia, deliciousFlickrTagzania edo 43 Things bezalakoetan. (Wikipedia)

     

    folksonomia (Manoel Lemos, Wikimedia Commons)

     
  • Maite 4:52 pm on 2015/05/30 Permalink | Reply
    Tags: F   

    final 

    iz. Txapelketa edo lehiaketa bateko azken proba, biren artean jokatzen dena, eta txapelduna erabakitzen duena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    azken, ik. helburuzko (ADOREZen Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es  iz. (Kir.) final
    fr  iz. finale
    en  iz. (Kir.) final
    port iz. final

    Klub bat baino askoz gehiago da Athletic. Herrialde baten ordezkaria da. Eta, beraz, argi dago zer suposatuko lukeen hiru hamarkada pasatxoan Kopa altxatzeko zain dagoen jarraitzaileen artean finala irabazteak. [Eta zergatik ez? (Berria.eus, 2015-05-28)]

     

    final (Jon Gonzalo Torrontegui, FlickrCC)

     

     
  • Maite 8:06 am on 2015/04/27 Permalink | Reply
    Tags: F   

    frantxulet 

    iz. MUS. Txirula, flauta.  (Bergarako Euskara)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    frantxulet (V-gip ap. Etxba Eib), frausulete, fraxolete, prantxulet. Flautín. “Especie de pito o flauta (Flageolet). Frantxuletakin joten zittuan soñu edergarrixak” Etxba Eib. Batek du fraxoletia, bestiak ojalatazko txilibituba eta Erramunek farola. Sor Gabon 19. Igo zan tellatura “frantxuleta” jotzera. Baserritarra 17-31 [sic]-1906 (ap. DRA). A! nere frausuletian soñua gustatzen zaio. Ill Pill 14. Prantxuleta juaz juan omen ziran / jokuba jokatutzera. EusJok II 70.

    Eibarko Hiztegia:

    Iturria TE: Toribio Etxebarria (T. ETXEBARRIA, 1998)
    Baliokideak: Flauta, flautín; pito, chiflo.
    Esanahia: “Especie de pito o flauta (Flageolet)” (TE, 376).
    Adibideak: Frantxuletakin joten zittuan soiñu edergarrixak. / (TE)
    Ikusteko: txilibittu.

    Bergarako Hiztegia:

    1. frantxulet, frantxuleta. (d). Txirula, flauta. Flautia ikisi neban lelengo. Ta frantxuleta be bai. (Lar Antz)
    2. frantxulet, frantxuleta. (d). adjektiboa. (Antzuola) “Pertsona arina, txoriburua, kaskal samarra, seriotasun gutxikoa” (Lar Antz). Bergarako gizon bati «Frantxulet» deitzen zioten; oso jarduntsua omen zen. Sin. kaskariñ, txilibitu.» (Lar Antz). Sin. kaskáriñ, txilibittero, txóliñ, txilíbittu.

    Sinonimoak: iz.

    [frantxulet]: txirula, flauta (Bergarako Euskara)
    [frantxulet]: kaskarin, txilibitu (Bergarako Euskara)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1. flautín, piccolo 2. ligero de cascos, casquivano, -a; vanidoso, -a, presumido, -a
    fr Mús flageolet, piccolo
    en (=instrumento) piccolo
    port (instrumento) flautim

    Entzun:

    Frantxuletakin joten zittuan soñu edergarrixak” Etxba (Orotariko Euskal Hiztegia)

    frantxulet (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:35 am on 2014/11/20 Permalink | Reply
    Tags: F   

    furiada 

    iz. 1. Jantzi, arte, literatura, etab.etan jendearen gustu orokorra edo garai jakin bati dagokion erabilera, ohitura eta joeren multzoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘moda’ [moldatua])

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    furiada (-ixa- V-gip ap. Etxba Eib).  “Moda, brote, actualidad. Aspaldi, jokuak furixada aundixa dauka erri onetan” Etxba Eib. “Elgorrixan furixadiakin dago gorri gorri” Ib. “Gauziari etorri jakon furixadiakin, txapel guztiak saldu dittu” Ib. “Pikuak furixadia dauka ointxe, la higuera tiene mucho fruto” (V-gip).

    Sinonimoak: iz.

    [molde igarokorra]: moda,  bolada, menta Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Orotariko Euskal Hiztegia eta Word Reference hiztegiak):

    es moda, brote, actualidad
    fr mode, actualité
    en fashion
    port moda, atualidade

    Entzun:

    Puri-purian daude literatur tertuliak, furiada politean idazle eskolak. [Beti eskean, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2014-11-20)] (Berria.eus)

    furiada (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 8:35 am on 2014/08/24 Permalink | Reply
    Tags: F   

    futxo 

    (Ipar.) Harridura, haserrea, etab. adierazteko hitza. Anitz bihozmin bazuen, eta, futxo, deusik ezin egin! (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    futxo (Lh).

    (Interj.). “Futxo, diable!” Lh. v. arraio. Tr. Documentado en textos labortanos y bajo-navarros desde finales del s. XIX.  Serorak ere, soinekoz aldaturik bederen –ori nolazpeit futxo!– haizuko direla herrietarat itzultzera eta eskola emaitera? HU Zez 179. Ba eta futxo hala gertatu; sendatu gizona. JE Med 92. Bainan, futxo, lau mila libera ere ez dira artho-pean atzemaiten. Barb Sup 10. Urbiltzen zaio nexkatoari soberaxko, futxo! Zub 106. Amets tzar bat nuenetz nindagon lehenik, bainan, futxo! girixtino maiteak, holako ametsik ez da. Lf Murtuts 4. Badoatzi haurrak, etxez etxe, gauza biltzen [...]. Eta futxo biltzen, biltzen. Herr 23-1-1958, 3. Ez futxo! Ni biziki untsa niz hemen. Othoizlari 1962, 484. Eta futxo, Diego Pereirak aments beraren kotsua hartu! Ardoy SFran 248. v. tbn. Ox 92. JEtchep 36.

    (Uso adj., aplicado a personas). Ezkondu nahi futxo hura ere eta emazte-geiak buruan zuena ez araiz zangoan izaki… HU Zez 37. Halere futxo den bezalakoak etsai bezenbat adixkide baitu bazterretan, eta gehiago ere. JE Med 96.

    Sinonimoak: iz.
    [harridura adierazteko] : arraio! demontre! (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es interj. (Ipar.) ¡diablo(s)!, ¡demonio(s)!, ¡caramba!, ¡rayos!
    fr diable !, mince !
    en damn!, hell!
    port diabo!, caramba!, puxa!

    Entzun:

    Gerla batean gaituk, futxo! [Elektrika, Xabier Montoia (Susa, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    futxo (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 8:30 am on 2014/07/26 Permalink | Reply
    Tags: F   

    freskatu 

    INFORM. ad. Unean pantailan dagoen web orria eguneratu, berriro kargatu. Web arakatzaileek freskatzeko botoi bat izaten dute tresna-barran. (Euskalterm)

    Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan:

    da/du ad. 1. Fresko jarri; bero-gehiegia gutxitu. Eztarria freskatzeko edari bat hartu. 2. INFORM. Irudi bat pantailan mantendu, behar den informazio-sarrera berrituz. 3. INFORM. Memoria dinamiko bateko informazioa periodikoki berritu korronte elektrikoa pasatuz.

    Sinonimoak: ad. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    [web orria eguneratu] : eguneratu 
    [fresko jarri] : fresko jarri, hoztu, hozpildu, hozkirritu. berotu, epeldu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) INFORM. actualizar (2) refrescar(se)
    fr (1) INFORM. actualiser (2) (se) rafraîchir
    en (1) INFORM. refresh (2) to refresh; to cool sb/sth down
    port (1) INFORM. atualizar (2) refrescar-se

    Entzun:

    Web orria freskatzeko eskatu nion, egindako azken aldaketa ikus zezan. 

    Kanpoan freskatu egin zuen eta kalea bustita antzean zegoen zatika, arratsaldeko momenturen batean euria egin zuen seinale. [Ugerra eta kedarra, Sonia Gonzalez (Txalaparta, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    freskatu

     
  • Maite 8:09 am on 2014/05/07 Permalink | Reply
    Tags: F   

    fetxotasun 

    iz. (Ipar.) Fetxoa denaren nolakotasuna. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [trebetasun] : trebetasun, eskuaire, adrendu (5000 Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Ipar.) habilidad, destreza
    fr habileté, adresse, habileté
    en skill, ability
    port habilidade, destreza

    Entzun:

    Yakintasunak, fetxotasunak, eta munduak gure baitan ederrets detzakeien merezimendu distiosenek berek badituzte bere itzalak eta goibeldurak. [Testamen berriko historioa, Bernard Larregi (1777)] (Euskal Klasikoen Corpusa)

    fetxotasun (Gaurko Hitza, CC)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel