Updates from Maite Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:40 am on 2014/09/02 Permalink | Reply
    Tags:   

    agor 

    1. izond. Urik ez duena (iturri, ibai, lur, etab.i buruz). 2. izond. Fruiturik ematen ez duena, antzua (zuhaitz, emakume, etab.i buruz). 3. iz. Agortea. 4. iz. Agorlihoa. 5. Ik. irail. • AGORRA EGIN. Putzu bat, erreka-zati bat, urik gabe utzi. || AGORREAN LANEAN ARITU. Ezer jan gabe lanean aritu. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    agor (gral.; SP, Urt II 286, Lar, Añ, Gèze, Dv, H). Ref.: A; Etxba Eib. Etim. Relacionado ya por J. Saroïhandy RIEV 1913, 477s., con gasc. agor, arag. agüerro ‘otoño’. Se trata de términos pirenaicos, cuya significación, según Rohlfs 55 (v. tbn. agorril ‘agosto’ y ‘septiembre’, infra) ha debido de ser fijada tarde: “Autrefois elles [ces formes] ont dû désigner simplement l’époque de l’année où la sécheresse commence à se faire sentir, cf. en Ariège ourrado ‘mois d’août“. De origen no latino.

    Sinonimoak eta antonimoak: izond. eta iz. (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    [idor] : idor, lehor, siku, ihar / heze, umel 
    [lehorte] : lehorte, agorte, idorte / eurite
    [antzu] : antzu, mando, fruitugabe / emankor
    [irail] : ik. irail*

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. [iturria, ibaia] seco, -a, sin agua (2) izond. [zuhaitza, emakumea] estéril, que no da fruto (3) izond. (hed.) parco, -a, escaso, -a (4) iz. sequía (5) iz. variedad de lino, lino inferior (6) iz. septiembre ➥ irail
    fr (1) izond. [iturria, ibaia] sec, sèche, aride (2) izond. [zuhaitza, emakumea] stérile (3) izond. (hed.) faible, sommaire, modéré, -ée, sobre ; rare (4) 4 iz. sécheresse
    en (1) izond. [iturria, ibaia] dried, dry (2) izond. [hitzetan] (hed.) of few words (3) izond. [pertsona, landarea] infertile; sterile
    port (1) izond. [iturria, ibaia] seco, -a (2) izond. [zuhaitza, emakumea] estéril; (3) izond. (hed.) parco, -a (4) iz. seca, estiagem

    Entzun:

    Bazen gure umetako etxepean gizon bat «abuztua» aditzen zigun bakoitzean «agorra» zuzentzen ziguna: «Abuztua… Erdaraz bezala? Agorra da, a-go-rra!».  Halaxe esaten baitzuen: «agorra», eta ez garbizaleagatik zaharmindu irizten genion egutegiren batean irakurritako agorril leunagoa. Eta hain ebakitzen zuen dardarkaria azkeneko -rra hura, dardarka uzten gintuela: gogor, gotor, mortu. [Agorra, Idurre Eskisabel (Berria.eus, 2014-09-02 )]

    agor (PixaBayCC, gonzalorojasx)

     
  • Maite 10:21 am on 2014/09/01 Permalink | Reply
    Tags:   

    urgunka 

    adb. Herren eginez.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘herrenka’)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    urgunka (G, AN ap. A; Lar (s.v. recancanilla), Hb ap. Lh, Dv, H).

    Cojeando. Nola pobre ori urgunka pausotik laster kentzen etzan. Cb Eg III 390. Burua makurturik / badago leoia, / ez dezake iritxi / arbolaren goia. / Urgunka badijoa / bide-bazterrera. It Fab 77.

    Sinonimoak: adb.
    [herrenka] : koxuka, mainguka, herren eginez, urgunka, txingoka (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es cojeando
    fr en boitant
    en limping, hobbling
    port mancando

    Entzun:

    Gaur egun, zelaian nahiko ongi ibiltzen naiz, baina luzaroan orekari eusteko zailtasunak ditut. Nekatu egiten naiz luzera. Aldapan urgunka ibiltzen naiz, herren haundia eginez, alegia.[«Hitz egin dezagun, hizkuntza paper hutsean disekatu ordez», Patziku Perurena (Miel A. Elustondo)] (Berria.eus, 2014-08-31)

    urgunka (Irudia: sintomas.co)

     
  • Maite 8:45 am on 2014/08/31 Permalink | Reply
    Tags:   

    karnaba 

    iz. ZOOL. Fringilidoen familiako hegazti paseriformea. 12 cm inguruko luzerakoa da eta marra hori eta beltzez jantzitako hegoak eta marra zuri batez inguratutako aurpegi gorria du. Oso arrunta da eta kantu atsegina duenez kaiola-txori modura hazten da. Graniboroa da (Carduelis carduelis).  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [karnaba] : kardantxilo, kardantxori, kardamiru (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Zool.) jilguero (Carduelis carduelis)
    fr (Zool.) chardonneret
    en (Zool.) goldfinch
    port (pájaro) pintassilgo-europeu

    Entzun:

    Donna Tartten ‘Karnaba’ goraipatuaren pasarteak irakurri zizkion belarrira. Orduan konturatu zen ez zuela nahi bidaia hura amaitzea. Errazegi etsi zuten?

    karnaba (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:30 am on 2014/08/30 Permalink | Reply
    Tags:   

    kalkulu-orri 

    iz. Kalkulu-orriak lantzeko aplikazioarekin sortutako dokumentua. Taula erakoa izaten da, eta gelaxketan datuak eta formulak eduki ditzake. (Euskalterm)

    Wikipedian:

    Kalkulu-orria zenbakizko datuekin kalkuluak egiteko editore espazialduna da. Aurrekontuak, fakturak, grafikoak… egiteko prestaturiko bulegotika programa da. Kalkulu-orrietan errenkada eta zutabe ugariz osatutako taula edo matrizea dugu oinarri, non, zutabe eta errenkada bakoitzaren arteko intersekzioari gelaxka deituko diogun. Bakoitzak bere izena izango du; orri, errenkada eta zutabeen izenen elkarketaz sortua berau. Adibidez “D6”, itsasontzien jokoa bezala.

    Gelaxkek 3 motako datuak eduki ditzakete.

    • Testu eremuak
    • Zenbakizko esanahia duten konstanteak: zenbaki osoa, data, ordua, moneta…
    • Formulak

    (Jarraitu irakurtzen…)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es hoja de cálculo
    fr feuille de calcul
    en spreadsheet
    port planilha

    Entzun:

    Kutxetako zuretik, kalkulu-orrietara igaro ziren ikurrak, eta, horrenbestez, merkataritzatik aljebrara erbesteratu. [Loroaren teorema, Denis Guedj / Jon Muñoz (EHU, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    kalkulu-orri (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:15 am on 2014/08/29 Permalink | Reply
    Tags:   

    abant egin 

    ad. Arraunean aurrera egin. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    ABANT EGIN.Remar” A (s.v. abantean). “Alu orrek, abant, eizu abant, rema, rema, tú, miserable” Ib. (s.v. alu).

    Sinonimoak: iz.
    [arraunean aurrera egin] : abantean egin (Adorez  Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar, 5000 eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) remar [hacia adelante] (2) irud. avanzar
    fr (1) ramer (2) avancer
    en (1) row (2) advance, move forward
    port (1) remar, vogar (2) avançar

    Entzun:

    Alu horrek, abant, egin ezazu abant!: rema, rema, tú, miserable“  Ib.  (Orotariko Euskal Hiztegia, moldatua)

    Astiro egin dute abant: han avanzado despacio (5000 hiztegia)

    abant egin (Karobi Photography)

     
  • Maite 11:02 am on 2014/08/28 Permalink | Reply
    Tags:   

    gatzaga 

    iz. Gatza lurretik edo itsasotik erauzten den tokia.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    gatzaga (V, G ap. A; Lar, Añ).

    Salina” Lar y Añ. “Salinas, lugar de sal” A.  En la carrera de Gaçaga (Iranzu, 1258). Arzam 251.

    Sinonimoak: iz.
    [gatzaga] : gatzobi (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es salina
    fr saline
    en saltworks
    port salina

    Entzun:

    Baina aintzira eta padurak ez dira gezatuko, gatzaga izaten jarraituko dute. [Elizen arteko Biblia, Askoren artean (Idatz, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    gatzaga (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:46 am on 2014/08/27 Permalink | Reply
    Tags:   

    enbeia 

    iz. Nahi bizia, guraria; zerbait izateko edo zerbaitez jabetzeko desira gehiegizkoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘gutizia’)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    inbeia (S; Chaho), emeia (BN-arb), enbeia (BN; VocBN, H), emaia, inbea, inbia. Ref.: A (enbei); Lrq; Gte Erd 139, 14.

    Deseo, apetencia, gana. “Cana, zeloa, inbia” Lç Decl Mm 3v. “Désir, envie” VocBN. “Ganas, emeia” Alt Eusk 1973, 157. “Jateko emeia jin zaut (BN-arb)” Gte Erd 139. “Horren egiteko emeiarik baduzia? (BN-arb)” Ib. 14. v. gogo. Tr. Documentado en textos suletinos; hay tbn. emaia en Xalbador.  Aragiaren inbeiek paseia erazitzen gütie. Mst I 20, 7 (Ch hirrits, Ip, Ol irrits). Jente pherestiak korajatzen dütü, bethi obra hobiagorik egitera inbeia ükhen dezen. Mst III 54, 6 (Ol leiatzeko). Mündiari gerla thai gabeko baten egitia eta zelialako inbeia saintü baten ükheitia. Mst XV. Haboro hunat jiteko / espeitie inbeiarik ükhenen. Xarlem 1144. Hori eztizu legiak defendatzen, / Pierreseki ahal lukezu / inbea baduzu mement bat gozatzen. AstLas 53. [Andriak] beti zikinak hortxen dauzka / mantala bai eta zaia, / atsetan horrekin etzateko / gizonak behar du emaia. Xa EzinB 91. Tizanak azkartzen dü estomaka [...], begitharte eri izanak zoharditzen, erendeia eta inbeak iganazten. Alth Bot 13. (Con suf. de comparación). Banikek nik orai / hanitz berri kontatzeko, / bena inbeiago diat / phausatzera juaiteko. Normandie 169 (ap. DRA).

    Sinonimoak: iz. Ipar. Beh.
    [gutizia] : gutizia, gogoa, irrits, irrika, nahikari, nahi bizi, nahikeria, gurari, tirri  (hiztegi ezberdinak)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) (lgart.) deseo vehemente, ansia, anhelo; gana
    fr désir, cupidité, convoitise, envie
    en wish, desire
    port anseio, ânsia, anelo

    Entzun:

    Prefetak proposamen azkar bat egin du, eta guri zaigu jina mementoa Ipar Euskal Herria egokiago estrukturatzeko. Guk dugu enbeia erakutsi behar. [Ez lituzke hauteskundeak berriz ezkerrak irabaziko, Frantxoa Maitia (Maddi Ane Txoperena Iribarren, 2014-08-27)] (Berria.eus)

    enbeia (Gaurko hitza, CC)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel