Updates from Maite Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 7:33 pm on 2015/05/29 Permalink | Reply
    Tags:   

    luizi 

    iz. Urak bigunduz eta pisuaren pisuz gertatzen den lur-malkarren higidura. Lubizi batek bidea estali du. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa, “lubizi”)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    luizi (V-gip, G-azp-to), lubizi (G-to), lubesi (A Apend), luetzi (V-gip). Ref.: A (lubizi); Iz UrrAnz (luisíxa), To (lubiziya); Elexp Berg.

    Etim. De lur-bizi, litm. ‘tierra viva’.

    Desprendimiento de tierras. “Azkenengo euri aundixekin luizixak ein die batian bestian” Elexp Berg. Luizia. Izt C 235 (en una lista de fenómenos naturales). Lubiziek jandako mendixka bizkar-gorriak. Mok 13s. Lubizi-bildurra dagon tokian lurrari eusteko. Munita 46. Lurrak, izan ere, aldapa aundian ebaki ezkero, badu luizia eta bera joan bearra. Insausti 305. Terrenoak bastante aldapak, eta urak arrastatuta, luiziak ondatutako lekuak. Albeniz 33.

    “(G), tierras caídas” A. Itsasora dioazten ibaiek baso-mendietako lurrak eta arkoskoak eraman-ala eramaten dituzte, ta onetara sortzen dira luiziak (eroritako lurrak) eta mausarrak (ibaiak bazterreratutako lur ona). Zait Plat 37s.

    Sinonimoak: iz.

    [lur malkarren higidura]: lur-jausi, lurtadura, luperi Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es desprendimiento [de tierra(s)]; corrimiento de tierra(s)
    fr eboulement
    en landslide, landfall
    port desmoronamento

    Pio Barojaren edo Unamunoren estilo vasco loriatzetik abiatzen da diskurtso politikoaren eta ahulezia linguistikoaren arteko luizia nola zuritu ez dakien saio bat baino gehiago. [Mentura dugun artean, Anjel Lertxundi (Alberdania, 2001, 136 or.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Autobidean eta luizi bategatik hainbat bidaiari hiltzen direnean, zera gertatu da, urrutiko edo hurbileko norbaitek fede zantzu bat izan duela. [Groenlandiako lezioa, Bernardo Atxaga (Erein, 1998, 34 or.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    luizi (Hirian aldizkaria, FlickrCC)

     
  • Maite 2:00 pm on 2015/05/28 Permalink | Reply
    Tags:   

    hertsatu 

    1. du ad. Estutu, estuago bihurtu, inguru osotik sakatu. 2. du ad. (hed.) Kinka larrian jarri; nekarazi. Goseteak bortizki hertsatzen zuen Kanaango lurra. 3. du ad. (Ipar.) Hertsiki bultzatu (osagaia -ra kasu-atzizkiaz). Joatera hertsatu zintuzten. 4. da ad. (Z) Lotu, heldu (osagaia -ri kasu-atzizkiaz). On dukezu hertsa zaitezen obra apalei. 5. da ad. Joan, ihes egin (osagaia -ra kasu-atzizkiaz). Zuk ere orobat hertsatu behar duzu zure bihotzaren zokora. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad.

    [estutu]: estutu, hertsitu, mehartu, mehetu, tinkatu Ipar., estu Heg. g.e.

    [bortxatu]: jas.behartu, bortxa egin, bortxatu, bulkatu, bultza egin, bultzatu, erakarri, premiatu, hertsitu Ipar., obligarazi Ipar., derrigortu Heg., obligatu g.e., kuturtu Gip. g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1)  du ad. (Ipar.) estrechar, oprimir; (2) du ad. (hed.) afligir, angustiar; (3) du ad. (Ipar.) (osagarria -ra kasu-atzizkiaz) obligar, instar; (4) du ad. (Med.) constreñir; (5) da ad. (Z) (osagarria -i kasu-atzizkiaz) dirigirse, encomendarse; (6) da ad. (osagarria -ra kasu-atzizkiaz) refugiarse
    fr (1) du ad. rétrécir, opprimer, serrer; (2) du ad. affliger, angoisser; (3) du ad. obliger, forcer; (4) du ad. (Med.) contraindre
    en  (1) du ad. to squeeze; to be too tight; (2) du ad. [nahigabetu] to afflict, to distress; (3) du ad. [hertsiki bultzatu] to force, to urge
    port (1) comprimir, espremer; (2) afligir, angustiar; (3) obrigar, forçar; (4) constranger

    Baina berezko ez dator ezer. Irabazi behar da eta botere faktikoek zailago dute herritarrak hertsatzea, alderdiak eta agintariak baino. Hori ere ikusiko dugu egunotan, orain irudikatu ere ezin ditugun hiperbole gero eta ikusgarriagoekin, herritarrek erabakitakoa bihurritzen saiatuz.  [Bihurrituz, Anjel Erro (Jira, 2015-05-28)] (Berria.eus)

    hertsatu (Patrick Feller, FlickrCC)

     
  • Maite 10:27 am on 2015/05/27 Permalink | Reply
    Tags:   

    minsor 

    iz. Gehienetan barru-barrukoa izaten den min iraunkorra eta ez oso handia.

    Sinonimoak: iz.

    sormin, erresumin (Adorez  Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar, Word Reference eta Linguee hiztegiak):

    es dolor sordo, dolorcillo
    fr douleur sourde
    en dull ache
    port dor surda

    Bizkarrekoa minsor bihurtu bazaio ere, zango eta besoetan akidura sumatu duen istantean duda egin du indarrik ba ote duen geratzen zaiona eramateko. [Larrepetit, Pello Lizarralde (Erein, 2002, 51 or.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

     

    minsor (Pedro Ribeiro Simões, FlickrCC)

     
  • Maite 1:26 pm on 2015/05/26 Permalink | Reply
    Tags:   

    marisorgin 

    iz. ZOOL. Diktiopteroen ordenako intsektua, 7 cm ingurukoa eta kolore berdea, buru txikia eta oso begi handiak dituena. Lehen hanka-parea oso garatuta dago eta ehizarako erabiltzen du. Kopulazioa gertatu eta gero emeak arra jan ohi du (Mantis religiosa). (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. txirrina-pantika (Labayru)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Zool.) mantis (religiosa) (Mantis religiosa)
    fr (Zool.) mante [insecte]
    en (Zool.) praying mantis
    port mântis, louva-a-deus

    Aiztoa sabel barrura irristatzen sentitu, eta ez zuen txintik atera, bere halabeharra onartuko balu bezala, marisorginaren jaki gertatzearen halabeharra. [Egurra Pinotxori, Aritz Gorrotxategi (Alberdania, 2002, 133 or.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    marisorgin (Barnaby_S, FlickrCC)

     

     
  • Maite 3:19 pm on 2015/05/25 Permalink | Reply
    Tags:   

    gardi 

    iz. Iritzia, ustea. Ene gardiz. (Harluxet Hiztegi Entziklopedia)

    Sinonimoak: iz. g.e.

    [iritzia]: aburu, iritzi, opinio, irizkera g.e., iduri Ipar./Naf. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. parecer, opinión, juicio
    fr opinion, jugement, avis
    en opinion, belief, judgement, view
    port opinião, juízo, parecer, tino

    [...] jendeak zuripen guztizko bat behar du, euskarri sendoago bat), aurpegi haren zantzuak ez baziren bozkariozkoak, oinaze gorri gordinaren jostorratzarenak baino, aho hartatik izuzko hitz auskaloko bat irten bazen, urdina eta larria, lanturuzkoa; eta nondik, orduan, juzkuak eta iritziak eta gardiak, beso hura, esku krispatua, zain more izugarriak, gora-nahian bazebiltzan, zeruaren esku salbagarria estutu nahian bezala.  [Glosolaliak, Karlos Linazasoro (Alberdania, 2004, 88 or.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    gardi (Adam Wyles, FlickrCC)

     
  • Maite 8:42 pm on 2015/05/24 Permalink | Reply
    Tags:   

    boza eman 

    du ad. (batez ere Ipar.) Botoa eman. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: ad. Ipar.

    [botatu]: boto egin, botoa eman, boza eman Ipar., botatu Heg. beh.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es votar
    fr voter
    en to vote
    port votar

    Entzun:

    Parte hartzeak gora egin du, eta kopuru handiak eman du boza.

    boza eman (Argazkia: eitb.eus)

     
  • Maite 1:44 pm on 2015/05/23 Permalink | Reply
    Tags:   

    hausnartu 

    du ad. 1. Hausnarkariek janaria lehen aldiz irentsi ondoren ahora berriro ekarrita, bertan murtxikatu, bigarrenez irentsi baino lehen. 2. (hed.) Gogoan behin eta berriro, astiro erabili, aztertu. Zer erantzun behar zuen geldirik hausnartuz.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:  ad. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) rumiar (2) (hed.) reflexionar, meditar, pensar
    fr (1) ruminer (2) réfléchir
    en (1) (masticar varias veces) chew the cud; ruminate (2) (pensar demasiado) ponder, brood; to think about, to reflect on sth
    port (1) ruminar (2) refletir, meditar, reflexionar

    Entzun:

    Hausnarketa eguna gaur, jar dezadan nire burua hausnarrean, behi batek berea bere tresabian bezala.  [Hausnarrean, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2015-05-23)] (Berria.eus)

    hausnartu (Brian Hillegas, FlickrCC)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel