Updates from Maite Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:39 pm on 2016/05/30 Permalink | Reply
    Tags:   

    xingar 

    iz. Ipar. eta Naf. ‘urdaiazpikoa’ (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. Ipar./Naf.

        [urdaiazpikoa]: urdaiazpiko, pernil Bizk. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (GN/Ipar.) carne de cerdo; tocino
    fr iz. (GN/Ipar.) lard
    en iz. bacon; pork
    port iz. (GN/Ipar.) carne de porco; toucinho

    Labearen gaineko zartaginaren barnean xingar puska eta arrautza bi erretzen ari ziren olioan plisti-plasta.  [Zeruetako erresuma, Itxaro Borda (Susa, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    xingar (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 9:15 am on 2016/05/29 Permalink | Reply
    Tags:   

    eztanda 

      iz. 1. Leherketa, bereziki bortizki eta hots handia eginez gertatzen dena. Gas-bonbonaren eztandaren ondorioz, etxea suak hartu du. 2. Leherketa batena bezalako zarata handia. Kanoien eztanda entzun zen. 3. HIZKL. Kontsonante herskariei dagokienez, inplosioa eta leherketaren arteko unea, tentsiorik handiena izaten denekoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

        [leherketa]: leherketa, lehertzapen, zapart Ipar., zartatze Ipar.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) estallido, explosión (2) estruendo
    fr explosion, détonation
    en explosion
    port (1) estouro, explosão (2) estrondo

    Errebolta isil bat sentitzen zuen inguruan; hitz bat larregi esan eta eztanda egingo zuen.  [Parisen sabela, Emile Zola / Karlos Zabala (Alberdania-Elkar, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    eztanda, #27hizki27argazki (FlickrCC, Dabid Martinez)

    Ikusi “eztanda” hitza Dabid Martinezen #27hizki27irudi egitasmoaren blogean.

     
  • Maite 1:46 pm on 2016/05/27 Permalink | Reply
    Tags:   

    jalgi 

      (Ipar.) 1. da/du ad. Atera. Bizirik jalgi baitzen hilobitik. Euskara, jalgi hadi plazara, jalgi hadi kanpora! Hagin bat jalgi diote. 2. Ik. jalki. 3. Ik. jaulki. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    jalgi (BN; SP, Ht VocGr 426, Dv, H; y- Lecl, VocBN), jalki (-kh- S; -kh- Gèze, Dv (S), H), jali (BN-arb-ad-lab; Dv (BN), H), jelgi (BN; Dv, H), jelki (Dv (-kh-, S), H), jaulgi (H), jaulki (H). Ref.: A (jalgi, jali, jelgi); Satr VocP (ialgi); EAEL 28, Gte Erd 169, 182, 193, 212.

    Tr. Documentado ya en Dechepare, es usado por autores bajo-navarros y suletinos; desde mediados del s. XIX tbn. se encuentra en algún escritor labortano y en el XX en algunos meridionales. Los suletinos emplean sólo jalk(h)i hasta principios del s. XIX; a partir de esta fecha hay tbn. algunos testimonios de jelk(h)i. Durante el s. XX se va imponiendo entre los bajo-navarros la var. jali, documentada desde fines del siglo anterior, o antes, si tenemos en cuenta el sust. vbal. yalte- que usa Goyhetche (37 y 245), además de un más usual yalgiten; cf. en BN-ad yaltzen / yali (EAEL 28 y 252). En DFrec hay 19 ejs. (8 septentrionales) de jalgi, 9 de jalki, 6 (5 sept.) de jali, 3 de ialgi y 1 de yalgi. En algún autor meridional como Ibiñagabeitia el uso de la var. jalki puede deberse a identificación con jaulki, jalki ‘desgranarse’.

    Etim. Para su posible relación (alternancia e-/ja-, de e- + e-) con elki, ilki, y tbn. con jaulki, v. FHV 63, nota 7, y 515.

    Sinonimoak: ad. Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [irten]: atera, irten, ilki Ipar.
        [atera]: atera, idoki Ipar., ilki Ipar., edeki Ipar./Naf. g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) da ad. (Ipar.) salir (2) da ad. Ik. jalki (3) du ad. (Ipar.) sacar; obtener (4) du ad. Ik. jaulki
    fr (1) da ad. (Ipar.) sortir (2) du ad. sortir, extraire
    en (1) da ad. to go out (2) du ad. to take out, to get out
    port (1) da ad. sair

    KONTRAPAS, Bernat Etxepare , 1545

    Euskara,

    jalgi hadi kanpora!

    Garaziko herria

    benedika dadila,

    euskarari eman dio

    behar duien tornuia.

    Euskara,

    jalgi hadi plazara!

    jalgi (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 6:48 pm on 2016/05/26 Permalink | Reply
    Tags:   

    zokor-mazo 

    izond. Baldarra, zakarra.

    Sinonimoak: izond.
    [zokor-mazo] : baldarra, zakarra

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) mazo para desterronar (2) (lgart.) destripaterrones, tosco, -a, cazurro, -a, palurdo, -a
    fr (1) maillet à émotter (2) paysan, -anne ; croquant, -e ; cul-terreux, cul-terreuse
    en (2) rough, boor
    port (1) maço para desterroar (2) tosco(a), casmurro(a), bronco(a)

    Zezen-plazetako plazerrik bizitzeko gai ez den zokormazo honek sentiberatasun teluriko gutxi izango du, seguru, baina seguru dago, halaber, ez duela zezen batek harrapatuko udako solstizioaren bezperetatik uda bukatu artean han-hemen burutuko diren odol festetan, ez bada zezen batek ihes egin duelako malekoiko terrazetaraino. [Zezenak dira, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2016-05-25 )] (Berria.eus)

    zokor-mazo (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 10:30 pm on 2016/05/25 Permalink | Reply
    Tags:   

    eskupainu 

     iz. Eskuak, aurpegia, etab. lehortzeko erabiltzen den oihala.

    Sinonimoak: iz.
    [eskuoihal]: eskuoihal, eskuzapi, xukadera, toalla (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Labayru, Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es toalla
    fr serviette
    en towel
    port toalha

    Eskuetan zuen eskupainuarekin lehortu zituen eskuak!

    eskupainu (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 9:48 pm on 2016/05/24 Permalink | Reply
    Tags:   

    ja 

     adb. Jadanik. Ja egina da. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Hiztegi Batuan

    ja adlag. Ipar. eta Naf.dagoeneko‘; ‘ordurako

    Sinonimoak: adond. Ipar./Naf.

        [jada]: dagoeneko, honezkero, jada, engoitik Ipar., jadan Ipar., jadaneko Ipar., jadanik Ipar., daborduko Bizk., gaurgero jas., gaurgoitik g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. (GN/Ipar.) (orainaldian) ya, para ahora; (lehenaldian) ya, para entonces
    fr adb. (GN/Ipar.) déjà, à cette heure ; pour lors ; d’ici…
    en adb. already
    port adb. já

    Proiektu horrek ere hizkuntza aniztasuna jardunbideen ardatzetako bat izatea nahi zuen, eta horixe izan zen, hain justu, protokoloaren ernamuina: «Ja eskubideak zehaztuta zeudela, pentsatu genuen interesgarria zela zehaztea eskubide horiek bermatzeko zer neurri hartu behar diren; Kyoton klimarekin egin zen bezala», azaldu du Bilbaok. [Europa osoan bat eginda: eragiten, Arantxa Iraola (Gizartea, 2016-05-24)] (Berria.eus)

    ja (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 10:57 pm on 2016/05/23 Permalink | Reply
    Tags:   

    misto 

    izond. 1. Izaera edo talde desberdineko elementuez osatutako multzoaz esaten da. Batzorde mistoa. 2. Ikastetxe, etab.ez mintzatuz, mutilentzat eta neskentzat dena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. Heg. g.e.

        [pospoloa]: pospolo, supizteko, arrast g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. mixto, -a (2) iz. (Heg.) (batez ere pl.) cerilla, fósforo, mixto
    fr izond. mixte
    en izond. mixed; joint
    port (1) izond. misto(a) (2) iz. (Heg.) (batez ere pl.) fósforo

    Beste misto bat piztu behar izan du barnea behar bezala miatu ahal izateko. [Larrepetit, Pello Lizarralde (Erein, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Bestalde, izaera misto horren barruan, gaur ordaintzen dutena baino gehiago ordaindu beharko lukete ikasleek, ordaintzen dutena eta jasotzen dutenaren artean desoreka nabarmena dagoelako. [Unibertsitatea eta euskal gizartea gaur, Juan Ignacio Pérez / Pello Salaburu (Pamiela, 2003) ] (Ereduzko Prosa Gaur)

    misto (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel