Updates from Maite Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 9:46 am on 2014/04/16 Permalink | Reply
    Tags:   

    beltzaile 

    iz./izond. Zerbait, norbaiten izen ona bereziki, bezten duena. (Lur Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko euskal Hiztegian:

    beltzaile (A), belztaile (Dv), beztale.

    Difamador, calumniador. “Celui qui noircit, qui diffame” Dv. “Ennegrecedor” A. v. beltzatzaile. Gazte fundibitailak, zahar mando edo zikhoitzak, lagunen beztaleak, yeloskor, herratsu eta mokhor guziak. Hb Egia 36. Salatari, beltzaile, Jainkoaren etsai, ozar, urgulutsu, espantukari, gaizkirako trebe. Bibl Rom 1, 30.

    Sinonimoak: izond.
    [beltzatzailea]: beltzatzaile Ipar.(UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es difamador, -a; calumniador, -a
    fr diffamateur, -trice
    en slanderer, defamer; libeler
    port difamador(a), caluniador(a)

    Entzun:

    Odolustu zaitez, oi, bihotz hori, eta konta Juda Iskariotek berripaper belztaileari egin filtrazioak oro. [Asteazkena, Anjel Erro (Jira, 2014-04-16)] (Berria.info)

    beltzaile (Gaurko Hitza, CC)

     
  • Maite 7:09 pm on 2014/04/15 Permalink | Reply
    Tags:   

    hoskar 

    iz. zalaparta, iskanbila. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [zalaparta]: zalaparta, iskanbila, burrunba, danbateko, dunbots, harrabots, eskandalu (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (B) estruendo, estrépito
    fr tapage, vacarme, tumulte, éclat
    en din, hubbub; fuss; [hirikoa] bustle; [pozez] merriment; [metalarena] clash; [talka egitean] clatter, crash
    port estrondo, estrépito

    Entzun:

    Trumoiaren hoskarra areagotuz zihoan.

    hoskar (Gaurko Hitza, CC)

     
  • Maite 7:50 am on 2014/04/14 Permalink | Reply
    Tags:   

    aihotz 

    iz. 1. Inausteko eta sasiak mozteko lanabesa, igitaiaren antzekoa eta kirten luzekoa. 2. Arma zuria, ezpata baino txikiagoa, astuna eta aho bakarrekoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:  iz.
    [gurguilua] : inauskai, makets, pakin Bizk., pedoi Bizk., gurguilu Bizk. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) podadera, machete (2) cuchillo grande; lanza
    fr (1) machette, coutelas (2) lance
    en (1) machete (2) spear, lance
    port (1) facão (2) lança

    Entzun:

    -Eta bide batez, mandatu osoa egitearren, esaiok maileguan uzteko bahe bat eta aihotz bat; hainbeste hazi dituk laharrak, istapetan ere sartzen zaizkiguk dagoeneko peto–peto. [Pedro Páramo, Juan Rulfo / Juan Garzia (Ibaizabal, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    aihotz (Wikimedia Commons)

    aihotz (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:50 am on 2014/04/13 Permalink | Reply
    Tags:   

    ekarrai 

    iz. 1. Adiurrea, izaera. Semea goibel eta triste, zeren ekarrai onekoa eta bihotz prestukoa zen. 2. Jaiera, zaletasuna. Jainkoak guregana duen amodioa eta ekarraia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. g.e.
    [izaera] : aiurri, izaera, zima g.e., adiurre zah., mendu Bizk. g.e.
    [zaletasuna] : atxikimendu, eraspen, zaletasun, zale jas., afizio Heg. beh., ekarritasun Ipar. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) personalidad; genio (2) inclinación, propensión
    fr (1) cime, sommet (2) terrasse
    en (1) summit, peak (2) flat roof; balcony
    port (1) cume, cume (2) terraço

    Entzun:

    Eta ordu arte inoiz ikusi ez nion alderdi on pila bat, halako xarma gozo bat, halako ekarrai malenkoniazko bat aurkitu nizkion bat-batetik; emakume baten xerkan jartzen zaituen halako maitasun-kezka hori piztu zidan neure baitan. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Ilehori eder hura ekarrai handiko neska zen, baina ni aldi berean sosegurik gabe sentitzen nintzen, hainbat gauzatan pentsatzen bainuen. [Gauza baten ametsa, Pier Paolo Pasolini / Josu Zabaleta (Alberdania, 1998)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ekarrai (Gaurko Hitza, CC)

    ekarrai (Gaurko Hitza, CC)

     
  • Maite 6:39 pm on 2014/04/11 Permalink | Reply
    Tags:   

    latorri 

    iz. Eztainuz estalitako altzairuzko xafla mehea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:  iz. Heg.
    [burdinzuria] : burdinzuri (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es hojalata
    fr fer-blanc
    en tin, tinplate
    port lata, latão

    Entzun:

    Aldarearen aurrean eskegitako latorri trokelatuzko lanpara handi gustu oneko batean, atsoak pizturiko metxa bat ari zen distiraka. [Idi orgaren karranka, Victor Hugo / Koldo Izagirre (Elkar, 2002)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    latorri (pixabayCC, Silberfuchs)

    latorri (enviadoespecial.es)

     
  • Maite 9:52 am on 2014/04/10 Permalink | Reply
    Tags: ,   

    zartzo 

    iz. 1. Zarata. 2. Txutxu-mutxu. 3. Harropuzkeria. (Labayru Ikastegia)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    zartzo (H (que cita a EZ); -rz- Lar).

    1. Ruido. “Bulla” Lar. “Bruit, tapage” H. Baiñan othoitz egiteko apartean lekhua / iduki zak zartzo eta soiñutik urrundua. EZ Man I 9. Edo nola Otsaillean oihanetan otsoak, / damnatuak entzuten tu handiago zartzoak. Ib. 105. (SP; -rz- O-SPAd, O-SP > SP, Dv, H y A). “Zarzoak, babils, caquets” O-SPAd 880. “Le bruit que font ceux qui parlent bas, mussitatio. Suaren zarzoa, le bruit que fait la flamme quand elle est forte” O-SP 227. “Nihor asaldatzea zarzoz edo hitz alferrez (Hm)” SP (se refiere sin duda a la ed. de éste del libro de Haramburu). Suak ere harengatik egiten tik zarzoak, / bai halaber gurguraia xirripa mortukoak. EZ Man II 17. Meza erraiten den denboran gogoa maiz berzetan edukitzea edo denbora luzean zarzo handian egoitea da mortal. Harb 174s. Elizan nihor asaldatu zartzoz edo hitz alferrez. Harb (ed. 1690) ap. H.

    2. (Urt Gram 8 > A). Vanidad. “Grand air qu’on se donne” Urt Gram.

    3. Diligencia, presteza. “Actuose, [...] zartzo handirekiñ, agudóki” Urt I 119.

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
    [zarata]: hots, soinu, azantz Ipar., haro Ipar., harrabots Ipar., zarraparra Bizk., asots Naf., ereta Naf., herots Zub., arrada g.e., ospe Bizk. g.e.
    [txutxu-mutxu]: firfira, marmar, marmariza, murmur, xuxurla, zurrumurru, erasia Ipar., gurgur Ipar., marmara Ipar., murmurika Ipar., alamen Bizk., marmario Gip., surmur Gip., murmuzika Zub., murmurio g.e., murmurazio zah.
    [harropuzkeria] : arrandia, burgoikeria, buruiritzi, handikeria, handiuste, hantuste, harrokeria, harrotasun, oilarkeria, burujope Ipar., espantu Ipar., furfuria Ipar., superbiotasun Ipar., urguilu Ipar., laineza Gip., astintasun g.e., faunkeria g.e., haizekeria g.e., handipuzkeria g.e., handurreria g.e., hantukeria g.e., harroketa g.e., ilarrainkeria g.e., banaloria zah., baneria zah., banitate zah., faza Ipar. g.e., haidorkeria Ipar. g.e., hanpuruskeria Ipar. g.e., harrogoa Ipar. g.e., morga Ipar. g.e., burupe Ipar. zah., handigoa Ipar. zah., hankortasun Ipar. zah., superbia Ipar. zah., urguileria Ipar. zah., soberbia Heg. zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) ruido, barullo (2) cuchicheo, murmuración (3) vanidad
    fr (1) bruit; boucan, cohue (2) chuchotement (3) vanité
    en (1) noise, racket (US), din (UK) (2) gossip (3) vanity, arrogance
    port (1) ruído, barulho (2) cochicho, fofoca (3) vaidade

    Entzun:

    Baiñan othoitz egiteko apartean lekhua / iduki zak zartzo eta soiñutik urrundua. EZ Man I 9.  (Orotariko Euskal Hiztegia)

    zartzo (Gaurko Hitza, CC)

     
  • Maite 7:45 am on 2014/04/09 Permalink | Reply
    Tags:   

    triskatu 

    du ad. 1. Suntsitu. Etsai-samalda izugarria arras triskaturik. 2. Dantzan egin. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    triskatu (V, G; VocCB >Dv, H; -au Mg PAbVoc, Izt 11v, Zam Voc), triska (V, G-nav), trixka (V-m). Ref.: A (triskatu, triskau, triska); Etxabu Ond 116.  Tr. La formas triska y trixka no se documentan en los textos.

    1. Destrozar; masacrar. “Despedazar” Mg PAbVoc y VocCB. “Triska (Vc, G-nav), destrozar, hacer añicos” A.
    2. (Añ > A, H), triskeatu. Bailar.
    3. “Triskau (V-ger), cortar ramas gruesas” A.
    4. Saltar.

    Sinonimoak:  ad.
    [suntsitu] : alferrik galdu, apurtu, arraskatu, birrin-birrin egin, desegin, desolatu, errautsi, hauts bihurtu, hauts egin, hondatu, porrokatu, suntsitu, trimin-trimin egin, triskilatu, zatitu, zehatu, zirpildu, andeatu Ipar., arrabaskatu Ipar., aurritu Ipar., barreiatu Ipar., deboilatu Ipar., funditu Ipar., gaizkitu Ipar., mamikatu Ipar., partekatu Ipar., porroskatu Ipar., sakailatu Ipar., xehakatu Ipar., xehatu Ipar., zatikatu Ipar., zirtzikatu Ipar., banatu Bizk., birrindu Bizk., laskitu Bizk., lorrindu Bizk., trimindu Bizk., zuzitu Bizk., abarrikatu Naf., izorratu beh., galetsi jas., abarrakitu g.e., atarratu g.e., triska egin g.e., arrasatu zah., arrazatu zah., destruitu zah., narriatu zah., puskakatu Ipar. g.e., bilakatu Ipar. zah., partaiatu Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) destrozar, despedazar, destruir (2) bailar
    fr (1) mettre en pièces, casser, dépecer, détruire (2) danser
    en (1) destroy, smash; tear apart, tear to pieces; ruin, demolish (2) dance
    port (1) destroçar, despedaçar, destruir (2) dançar, bailar

    Entzun:

    Zurbil, bere onetik aterea, haragia triskatu eta zulatu egin du, hatza odolez blai egindako sakaila bihurtu arte; une hartan erori da amua.  [Axenario, Jules Renard / Itziar Otegi (Alberdania-Elkar, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Belauna triskatu zitzaion, eta hogei urte ez zituela futbola utzi behar izan zuen betiko. [Erretzaileen eremua, Jon Alonso (Susa, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Bertsodunaren urre samar neska-mutill buru ariñak alkarren aurrean dabiltz, triskatzen, antxume zoroen antzera, akitika, bira biraka, irrintzika. Ag G 188. (Orotariko Euskal Hiztegia)

    triskatu (Fitzmuseum)

    triskatu (PixabayCC, Joduma)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel