Updates from Maite Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:25 pm on 2020/01/22 Permalink | Reply
    Tags:   

    aterpe 

    iz. 1 iz. Euritik begiratzeko babeslekua. Aterpe bila. Aterperantz joan zen. 2 iz. Babesa. Bideko etxe batean eskatu zuten gau hartako aterpea. Hirian gelditu behar izan dut, ahaide baten ostatuan aterpe harturik. Ogia bezain beharrezkoa da aterpea. Ni izan naiz hegazti mota guztien jantoki, aterpe eta logela. 3 iz. Irud. Zugan dut ene aterpea. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

    [aterpe] : babes, babesleku, babes-etxe, estalpe, gordeleku (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. refugio, albergue, alojamiento; lugar cubierto (2) iz. (hed.) amparo, refugio, cobijo
    fr (1) iz. abri, refuge, auberge (2) iz. (hed.) protection, appui, soutien
    en (1) iz. [lekua] refuge; shelter; accommodation (2) iz. [babesa] refuge, shelter, protection
    port (1) iz. refúgio, abrigo (2) iz. (hed.) abrigo

    Ogia bezain beharrezkoa da aterpea.  (Hiztegi Batua)

    aterpe (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:04 pm on 2020/01/21 Permalink | Reply
    Tags:   

    pausatu 

    ad. pausatu, pausa/pausatu, pausatzen || 1 da ad. Batez ere Ipar. Atseden hartu. Eta zazpigarren egunean pausatu zen. Pausatu behar denean lanari lotzea. Lo egiten dute pausatu gabe, irri egiten dute alegeratu gabe. Fededun hilen arimak bakean pausa daitezela. Ez dut orain artean bilatu non pausa, bidearen luzea ez dakidan luza. 2 da ad. Batez ere Ipar. Hil. Gaitza hezurretan sartua zuen: 1947an pausatu zen, heriotzak lotsatu gabe. Jainkoa baitan pausatu. 3 da ad. Batez ere Ipar. Nonbait emeki jarri. Txori bat pausatu zen adar gorenean. Usoa itzuli zen, nehon ez zuelako pausatzeko tokirik atzeman. 4 da ad. Batez ere Ipar. Hegazkinez eta kidekoez mintzatuz, lur hartu. Handik laster hegazkina pausatu zen Parisko aireportuan. 5 du ad. Batez ere Ipar. Jarri, ipini. Ganibeta mahai hegian pausatu. Zenbaitek taxi batzuen gainean pausatzen zituzten beren puskak. Ez du non pausa bere burua. Zure bularrean burua pausa dezadan. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: ad. Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    [atseden hartu]: abaro egin, abaroan egon, atseden hartu, atsedendu, deskantsu hartu, hats egin, errepausatu Ipar., hats hartu Ipar., asaskatu Bizk., atseden egin Bizk., atseden g.e., deskantsatu Heg. beh.
    [hil]: begiak itxi, hil, zendu jas., heriotzaz hil g.e., arimak egin zah., finatu Ipar. zah.
    [gelditu]: g.e.ausatu

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es 1 da ad. (batez ere Ipar.) pararse, detenerse; tranquilizarse 2 da ad. (batez ere Ipar.) descansar, reposarse, relajarse 3 da ad. (batez ere Ipar.) (hed.) morirse, fallecer, perecer 4 da ad. (batez ere Ipar.) posarse, permanecer 5 du ad. (batez ere Ipar.) poner, colocar, apoyar
    fr 1 da ad. (batez ere Ipar.) s’arrêter, faire une pause 2 da ad. (batez ere Ipar.) se reposer, se calmer, s’apaiser 3 da ad. (batez ere Ipar.) (hed.) mourir, décéder, expirer 4 da ad. (batez ere Ipar.) se poser 5 du ad. (batez ere Ipar.) poser, mettre en place sur
    en 1 da ad. to rest, to repose 2 da ad. to alight, to perch, to settle 3 du ad. to place, to settle, to lay
    port 1 da ad. (batez ere Ipar.) parar; tranqüilizar-se 2 da ad. (batez ere Ipar.) descansar 3 da ad. (batez ere Ipar.) (hed.) passar, falecer 4 da ad. (batez ere Ipar.) pousar-se, colocar-se, depositar-se

    Tximeleta katuaren sudurraren gainean pausatu da. #gaurkohitza

    pausatu (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:29 pm on 2020/01/20 Permalink | Reply
    Tags:   

    dindatu 

    ad. du Zarata egin. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    dindatu. (Lar, H), dindaitu (Lar). Sonar, tintinear. “Retiñir, dindatu, dindaitu ” Lar. “Tinter” H. v. durundatu. Egin naiz kobre soinu egiten duenaren edo zinbala dindatzen duenaren pare. “Qui tinte” . Lç 1 Cor 13, 1 (He habarrots egiten duen zinbala bat, TB dunduritzen, Dv zinbala burrunbari bat, Ol txilin burrunbari, IBk ezkila tintilari). Eta bazebilelarik, haren hirur medailek dindatzen zuten bata besteari kontra. Mde Pr 91. Ardoak izarniatzen zizkion begiak eta girgilek dindatzen zuten. Ib. 111 (v. tbn. 93 y 108)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es du ad. sonar, tintinear
    fr du ad. sonner, tinter
    en du ad. jangle, jingle
    port du ad. tilintar

    Eta bazebilelarik, haren hirur medailek dindatzen zuten bata besteari kontra. Mde Miranderen idazlan hautatuak (1976). “>Pr 91. (Orotariko Euskal Hiztegian)

    dindatu

     
  • Maite 9:30 pm on 2020/01/19 Permalink | Reply
    Tags:   

    zeharkaldi 

    iz. 1 iz. Airez, itsasoz edo lehorrez, eremu handi bat zeharkatuz, egiten den bidaia. A330 hegazkina oso egokia da Ozeano Atlantikoaren zeharkaldietarako. Euskal Herrira zeharkaldi luzeak egiten dituzten ontzi gehiago iritsiko dira. Korsikatik Japoniarako itsas zeharkaldian, Pasai Donibanen egin du geldialdia ‘Le Manguier’ ontziak. Mauritania eta Kanaria uharteen arteko itsas zeharkaldia egiten saiatzen ari diren milaka etorkin. 2 iz. Hainbat kiroletan, eremu luze bat zeharkatzea helburu duen proba. Pirinioetako zeharkaldia. Hendaia eta Pasai Donibane elkartuko ditu mendi zeharkaldiko bigarren etapak. 700 igerilari ariko dira gaur Zarautz-Getaria zeharkaldian. Pasealeku Berriko igeriketa zeharkaldia. 525 gidarik hartuko dute parte 8.696 kilometroko zeharkaldian. 3 iz. (Hitz elkartuetan, bigarren osagai gisa, lehen osagaiak zeharkaldirako erabilitako bitartekoa-edo adierazten duela). Xabier Ortiz de Luzuriagaren omenezko bizikleta zeharkaldia antolatu dute biharko Legazpin. Eski Zeharkaldia martxoaren 8an eta 9an egingo dute, Pirinioetan. Urdaibain kanoa zeharkaldia egiteko aukera dute gaztetxoek. (Hiztegi Batu

    Sinonimoak: iz.

    [zeharkaldi]ibilaldi, joan-etorri, itzuli, bidaia  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. travesía [viaje]
    fr iz. traversée [voyage]
    en iz. journey; crossing, passage, voyage
    port iz. travessia

    Munduak ez ikusiarena egiten du egungo drama handienetakoaren aurrean. Ez dago zehazki jakiterik, baina, IOMren arabera, 25 urte hauetan 75.000 iheslari hil dira zeharkaldietan, gehienak Mediterraneoan. BERRIAk hainbat errefuxiatu eta desplazaturen lekukotzak jaso ditu errealitate horren argazkia egite aldera. [Ez da izango beste goizerik, Kristina Berasain Tristan (Berria.eus, 2020-01-19)]

    zeharkaldi (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:30 pm on 2020/01/16 Permalink | Reply
    Tags:   

    senper 

    iz. (senper(rak) ikusi esapidean, ‘gorriak ikusi’ adierarekin). Bai, gorriak ikusteko jaioak gaituk; senperrak ikusi dizkiagu gaurko honetan. Apaiz eta moja eta fraide, senper ikusteko zaudete. || Senper gaiztoa ikusi beharra haiz. || senperrenak egin Ahalegin oso handia egin. Amak eta arreba zaharrenak senperrenak egin behar izan zituzten, aita zenak toxikomanoak gizarteratzeko zentro batean giltzapera ez nintzan. || senperrenak ikusi Gorriak ikusi. Itzultzaile arituenak eta trebatuenak ere gorriak eta senperrenak ikusi beharko baitzituzkeen, jatorrizkoa itzultzeko. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    senper. (V-gip, G-azp-to, AN-larr). Ref.: A; Asp ANaf (bettiri-dantza); Iz UrrAnz; Elexp Berg; Gte Erd 277. (Usado en las exprs. senper(rak) ikusi,erakutsi ‘sufrir, hacer sufrir mucho’). “Mucho, en el sentido de sufrir. Senper ikusi du, ha sufrido (litm.: visto) lo indecible” A. ” Senperrak erakutsiko dazkiot ” Asp ANaf (s.v. bettiri-dantza). ” Senperrikusi, pasarlo muy mal” Iz UrrAnz. . ” Pasau jat gerrikua, baiña senper ikusi dot miñekin ” Elexp Berg. “Senperrak erakutsi zizkion (G-azp)” Gte Erd 277. Cf. Lh: “Senper (L), nom de la famine”. v. senperren. . Senper orduan oi du / bakoitzak ikusi. It Fab 174. Ura eskola maisu zan, bai, bai, juxtu, eskola maisu. Aiek ikusi zuten senper. Sor Gabon 57s. Apaiz ta moja ta praile, senper ikusteko zaudete. Or QA 85. Bai, gorriak ikusteko jaioak gaituk. Senperrak ikusi dizkiagu gaurko onetan. ZArg 1957, 296. Orrekin ikusi bearko du senper (G-azp). Inza EsZarr 153. Senper gaiztoa ikusi bearra aiz (AN-larr). Inza NaEsZarr 519. Senperrak ikusi ditu (AN-larr). ‘Luzaroan gaitzak ikusi ditu’. Ib. 520.

    (Con otros verbos, como pasatu, eduki… ). Basoan senper pasa ondoren / erria jatsita. Ayesta 55. Senperrak pasatuaz. Ib. 49. Ainbat diru eder / egin gabe ezer, / edo dana oker / pasatuaz senper. Insausti 138. Alakon nagusiak / zeduzkan senperrak. Ib. 284. “(V-m), esfuerzos muy grandes” A. LANA SENPER EGIN. “Lan asko, neurrigabe, egin. Gu lana senper einddakuak ga gaztetan” Elexp Berg. “Lana senper ein biakozu aurten titulua etara nai bozu” Ib

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (batez ere B) gran esfuerzo
    fr iz. (batez ere B) grand effort
    en iz. (batez ere B) great effort
    port iz. (batez ere B) grande esforço

    Hala ere, garbi ikusten nuen senperrenak eta bi egiten ari zela atsegina izateko.  [Sei istorio, W. Somerset Maugham (Xabier Olarra), Igela, 2008] (Egungo Testuen Corpusa)

     

    senper (gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:00 pm on 2020/01/15 Permalink | Reply
    Tags:   

    adiakatu 

    ad. da. adiakatu, adiaka/adiakatu, adiakatzen|| Adia egin.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    adiakatu.

    1. “Endechar” Lar.

    2. (G ap. A, que cita a Ur). Lamentarse. Esaten diete: kantatu dizugu eta ez dezute dantzatu; negar egin degu eta etzerate adiakatu. “Planxistis” . Ur Mt 11, 17 (Lç deithorerik egin, He nigarrik isuri, TB, Ip, Echn nigar(rik) egin, Ur (V), Ker nigar(rik) egin, Dv nigarrez egotu, Or galtzarra jo). (Part. en función de adj.). Zure miña asetasun elkor bezin adiakatuaz ordainduko zaizun bildur izan. “Con una satisfacción tan gemebunda como estéril” . Zink Crit 44.

    3. Decir (cantar, etc.) gimiendo. Aize barna abesti bat / adiakatu nun. “Breathed” . Zait Gold 158 (trad. de “The Arrow and the Song” de Longfellow).

    4. adikatu (Hb). “Prodiguer les adieux” Hb.

    Sinonimoak: ad.

    [adia egin]: adia egin, deitore egin, intziri egin, auhendatu Ipar., deitoratu Ipar., erostatu g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da ad. gemir, plañir
    fr da ad. déplorer, gémir, se lamenter
    en da ad. to moan, to groan
    port da ad. gemer, (chorar depressivamente)lamentar

    Negar egin dugu eta ez zarete adiakatu(Hiztegi Batua)

     

     
  • Maite 11:50 pm on 2020/01/14 Permalink | Reply
    Tags:   

    pasaratu 

    ad. pasaratu, pasara, pasaratzen. du ad. Heg. Hari eta jostorratzez bilbe moduko bat eginik, saretu den ehuna bete, edo urratu edo zulatu dena josi. Ik. sareztatu. Galtzerdi saretua pasaratu. Zarpa zaharrak hari zaharrez pasaratzen. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    pasaratu. (G). “Zurcir” Garate 2. ª Cont RIEV 1933, 101. v. pasaiatu, pasaieztatu. .  Hemendik moztu, hortik ebaki, hango urratua pasaratu eta hemen adabakia ipini, ez da Berlangak gogoan zeukan soinekoa ezagutuko duenik. Euskal idazlan guztiak (1988). “>MEIG I 192. Zarpa zaharrak hari zaharrez pasaratzen. Euskal idazlan guztiak (1988). “>MEIG VIII 99.

    Sinonimoak: ad. Heg.

        [sareztatu]: saretu Ipar., sareztatu Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es ad. du ad. (Heg.) zurcir, remendar, repasar
    fr raccommoder, repriser, recoudre
    en darn, sew up, mend
    port costurar, coser, cerzir

    Galtza zahar hauek pasaratzen ari naiz (Elhuyar hiztegia)

    pasaratu (Argazkia: WikiHow)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel