Tagged: Z Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:31 pm on 2017/11/22 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zatar 

    iz. 1 iz. Ehun zati zahar eta urratua. Ik. trapu. Pobretxo arlote, zatarrez jantzi edo estaliak. Zatar-biltzailea. 2 iz. Garbitzeko edo xukatzeko erabiltzen den oihal zatia. Sukaldeko zatarra eskuetan hartuta. || adj. Heg. Itsusia. Ez nauzu horren zatarra, izan arren begibakarra. Hitz zatar, lotsagarri eta arimaren galgarriak. Lanik zatarrena ere alferkeriaren aldean atsegina da. zatar-ipurdi adj. Lgart. Oso itsusia. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

       iz.  [trapua]: trapu
       izond. Heg.  [itsusia]: itsusi, sastar, ezain Bizk., motz Bizk., zantar Bizk.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. andrajo, harapo, estraza; [garbiketarako erabiltzen den oihal-zatia] trapo (2) iz. haillon, guenille, chiffon || (1) izond. (Heg.) feo, -a, desagradable (2) izond. (Heg.) asqueroso, -a, cochino, -a, sucio, -a
    fr iz. haillon, guenille, chiffon || (1) izond. laid, -e (2) izond. affreux, -euse ; sale
    en iz. rag || (1) izond. ugly, unpleasant (2) izond. [zikin] disgusting; filthy
    port farrapo || (1) feio(a), desagradável (2) asqueroso(a), nojento(a)

    Eta hala, gosetuak asetua salatzen duen bezala salatzen du zerrendakoak zerrendagilea. Hau esan eta gero, ez da faltako dioenik, nahi dudana, baina Eibarrek mortal zatarra izaten segitzen duela. [Apoaren edertasuna, Iñigo Aranbarri (Berria.eus, 2017-11-19)]

    zatar (Argazkia: Wikimedia Commons)

     
  • Maite 10:44 pm on 2017/11/10 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zizare 

    iz. 1 iz. Eraztun modukoez osaturiko gorputz luzanga duen animalia txikia, berez lurpean bizi dena (Lumbricus terrestris). Zeren bekatari gaixo eta lurreko zizare baizik ez baikara. Zizareak jaten dituzten txoriak. 2 iz. Gizakiaren eta beste zenbait animaliaren hesteetan bizkarroi bizi den zizare mota (Enterobius vermicularis). Ik. bizio2. Sabeletik min duten ordutik, uste dute beti zizareak dituztela. 3 iz. Harra. Laster zizareen janari bihurtuko naiz. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.

    [zizare 1] : zizare

    [zizare 1] : bizio

    [zizare 1] : har

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (Zool.) lombriz, gusano

    fr iz. ver de terre, lombric

    en iz. worm

    port iz. lombriga, verme

    Begiratu eta zizare moduko batzuk ikusi nituen, lur pusketa batean bihurrituta. [Zertaz ari garen maitasunaz ari garenean, Raymond Carver / Koro Navarro (Alberdania-Elkar, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    zizare (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:37 pm on 2017/11/09 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zaintiratu 

    iz. Gihar, zain edo giltzadura bat bortxaz eta bat-batean bihurritzea edo lasaitzea. Zaintiratua sendatu zaizula ikusten dut. Zaintiratua izan dut ezkerreko hankan.  (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    zaintiratu (G), zantiratu (V), santiretu (V-ger). Ref.: A (zaintiratu, zantiratu); Etxba Eib (zan-tiratua); JMB At (santiretu); Elexp Berg (zantiratu); Gte Erd 303.

    1. (Sust.). “Esguince, torcedura o distensión violenta de una coyuntura o de un músculo” A. “Relajamiento de un tendón” Etxba Eib. “Zaintiratua izan dut (G-azp) (esguince)” Gte Erd 303. “Ibilli ezindda nago ezkerreko ankan zantiratua daukat eta” Elexp Berg. Eskuiko ankean zaintiratua det. Mediku gazteak gomazko galtzerdiaz ibiltzeko agindu zidan. Lab EEguna 73. Oso arin dabil Doña Maria, zain-tiratua sendatu zaiola ikusten det. Ib. 116. Zantiratua osatzeko, zanbedar orri bat ipinten da bere ganean (V). “Para curar la luxación”. A EY IV 262. Andik dator berria: zain tiratua izan zuala. Lab Jok 20. Biurrikada bat, golperen bat, zain tiraturen bat. Ostolaiz 106.

    zantiratu (A), saintiretu (V-ger), santiratu (V-arr), santiretu (V-ger). Ref.: AIr CEEN 1971, 92; JMB At (santiretu); DRA (santiratu). “Zantiratu, zan urratu, zana bere lekuan sartu, esguince, vena rota, métase en su lugar” A (fórmula de curanderos).

    Iguin diat zaintiratua, gogoratu zitzaion. Gorputzaren belzkeri bat duk. ‘Calambre’. AGoen Agurea 59.

    (Fig.). Israel eta arabetarrek dauzkaten zaintiratu ta arazoak zuzentzeko. Agur 4-11-1972 (ap. DRA).

    2. (Vb.). Sokalaren tiraka sendo, etengabea, sentitu zezakean ta ezkerra zaintiratuta zeukan. ‘Sentía calambre’. AGoen Agurea 55.

    Sinonimoak: iz.

        [bihurdura]: bihurritu, tortsio, zainbihurtu, behardura Ipar., bihurdura Ipar., zainartatu Ipar., bihurri g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. esguince; torcedura; distorsión (2) iz. (Med.) tirón muscular; distensión muscular
    fr iz. (Med.) entorse ; foulure ; luxation
    en iz. (Med.) sprain
    port  entorse

    Zaintiratua izan dut ezkerreko hankan.  (Hiztegi Batua)

    zaintiratu (Irudia: fisioterapia-online.com)

     
  • Maite 11:50 pm on 2017/10/13 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zerbaixka 

    izord. Adkor. Zerbait. Bakoitzak ekarri zuen zerbaixka, jateko. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    zerbaixka, zerbaitxka, zerbaiska, zerbeixka (BN-arb ap. Gte Erd 306).

    (Dim. de zerbait). “Zerbeixka diru altxatu du (BN-arb)” Gte Erd 307 (junto a poxi, pixkat, pixkot, etc., de otras zonas). v. zertxobait. Herriko etxeko-andere guziek zerbaixka ekartzen zuten aste guziez present, nork ogi, nork arto. Lf Murtuts 4. Merexi zuen zerbaixka, bainan ez naski hoinbertzetarainokorik. Herr 5-11-1959, 4. Ontasun arau beharko da, zuzen den bezala, zerbaitxka pagatu. Herr 14-4-1960. 1. Eta kantatze-sari / larga zerbeixka guri. Santa Agata kantu xaharra. GH 1972, 380 (ap. DRA).

    (Con vb.). Batez ere haren hiztegia zerbaiska gehitu eta emendatu ondoan. Mde Pr 205.

    Sinonimoak: izord.
    [zerbaixka] : zerbaitxo, zer edo zertxo, gauzatxoren bat (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es un poquito, algo
    fr un petit peu
    en a little bit
    port um pouco

    Bakoitzak ekarri zuen zerbaixka, jateko. (Hiztegi Batua)

    zerbaixka (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 8:50 pm on 2017/10/06 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    ziurgabetasun 

    iz. Ziurtasunik eza, ziurra ez denaren nolakotasuna. Etorkizunari buruz zalantza da nagusi: Keynes ekonomialariaren hitzak erabiliz, ziurgabetasuna. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz.
    [ziurgabetasun] : zalantza, ezbai. ziurtasun (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. incertidumbre
    fr iz. incertitude
    en iz.uncertainty
    port iz. incerteza

    Etorkizunari buruz zalantza da nagusi: Keynes ekonomialariaren hitzak erabiliz, ziurgabetasuna. (Hiztegi Batua)

    ziurgabetasun (Gaurko Hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:53 pm on 2017/09/25 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zeharrargitsu 

    izond. Argiari bere baitatik iragaten uzten dion baina beste aldeko irudiak lausoturik agertarazten dituen gorputza. (Hiztegi Batua)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es translúcido, -a
    fr  translucide [trãslysid], pellucide [pelysid]
    en translucent, semitransparent
    port translúcido, -a

    Gainontzeko langileak – beste idazkari moduko bat eta bulego-burua, biak gizonezkoak, noski – kristal zeharrargitsuz osatutako horma batzuek babesten zituzten, bulego-hondoan, eta ez ziren beti egoten han, gainera.  [Gezurrak, gezurrak, gezurrak, Iban Zaldua (Erein, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    zeharrargitsu (Argazkia: vidrieriamasterglass.com)

     
  • Maite 10:10 pm on 2017/08/07 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zelanbait 

    adb. Bizk. Nolabait. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    zelanbait (Vc ap. A; Añ (V), Izt), zelanbaist (Mic (s-) -> A; Añ (V), Izt 33v).

    De alguna manera. “Según” Mic 9r. “(De alguna) manera” Añ. Ez dinot dongarorik zure biargintzia gaiti: gizon biarrak zaree zelan bait: bizarra kendu baga ezin egon geindez. Mg PAb 49. Beste tratubetako uts egitiak zelanbait erremedijau oi dira. Baina ezkontzako uts egitia nekez. fB Ic III 357. Yesukristoren nekeak zelanbait gogotan erabili ezkero. Añ EL2 223. Zelan bait egin eban nekezka bazan bere / bide laburra, baña arentzat luzea. AB AmaE 390. Euskaldun guztion anaitasuna zelanbait erakustearren, ezarri gura izan dot zure izen entzutetsua ene irakurgaitxu onen leku agirienean. A BeinB 36. Iagi nintzan zelanbait [...] da pixkaka-pixkaka asi nintzan errekan bera. Ag AL 145. Biotza zelanbait zauritu badeuskue. Ib. 49. Bere bizitzea arriskuan iminten dabenak, edo zelanbait bere osasunari kalte egiten deutsanak. Itz Azald 100. Ondatu bear eben urez beteta, zelanbait ataraten ezpazan. Echta Jos 203. Atsakabia zelanbait arinduteko. Kk Ab I 117. Gastuak zelanbait ordeztuteko. ForuAB 109. Gurasoak euren bizia zelanbaist seme-alabetan luzatzen dabe. Eguzk GizAuz 94. Baiña aren asmoa zelanbait egiztau egin zan. Erkiag BatB 44. Zeru-dirdira zelanbait dastaturik, ez du bizi nai geiago. Onaind in Gazt MusIx 150. Bearrezkoa eukan / ardoaz ordaintzen, / eta alan ginean / zelanbait mozkortzen. Ayesta 19. v. tbn. Enb 149. Eguzk GizAuz 151. Osk Kurl 208.

    Así así, no demasiado bien. Urtian bein edo birritan ta orduban zelanbait baño ez kopeseetia. fB Olg 53.

    Sinonimoak: adlag. Bizk.

        [nolabait]: inondik inora, nolabait, nolazpait, aldez edo moldez jas. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. (B) de algún modo, de cierta manera; de una u otra manera; en cierto modo
    fr adb. de n’importe quelle manière
    en adb. somehow
    port adb. de certa forma

    Baiona Ttipitik ibili nintzen lehengoan, eta zelanbait eutsi egin diotela begitandu zitzaidan; ziurrenen, bertakoren batekin solas eginez gero, esango dit hagitz aldatu dela.  [Benekotasuna, Goizalde Landabaso (Berria.eus, 2017-07-25 )]

    zelanbait (Argazkia: Wikimedia Commons)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel