Tagged: Z Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 10:02 am on 2015/06/18 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    ziba 

    iz. Kordel bati loturik, indarra emanez eta lurrera jaurtiz, puntu baten gainean birarazten zaion zurezko jostailua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [zurezko jostailua]: zibota (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es peonza, peón, trompo [juego]
    fr toupie [jouet]
    en (spinning) top
    port pião

    Eskolan ikasi genituen gauza asko eta asko gure memoriatik joan dira, baina bizitakoa hor geldituko da betirako, agerian edo ezkutuan. Urteak eta urteak zibarik hartu barik dagoenak lehenengo edo bigarren ahaleginean jarriko du dantzan. Bizipenak direlako ahazten ez direnak. Beharbada horregatik saldu nahi dizkigute esperientziak eta ez markak. [Detaile txikiak, Zihara Enbeita (Larrepetit, 2015-06-18)] (Berria.eus)

    ziba (Fernando Mac, FlickrCC)

     
  • Maite 10:42 pm on 2015/05/12 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zimentarri 

    iz. Zimendua, oinarria. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak:iz.

        [oinarria]: asentu, egarzola, egonarri, fundamentu, oinarri, zimendu, eustazpi g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es cimiento, base, fundamento, piedra fundamental
    fr base, pierre fondamentale
    en foundation; basis
    port alicerce, base

    Entzun:

    Baina ia bat-batean, ohartzen ez ginelarik nola, mundu haren zimentarriak uste baino buztinezkoagoak zirela pentsatu genuen, eta orduan buruz ikasitako otoitz gehienak oraindik ondo gogoan baditugu ere, euskarazkoak bezala latinezkoak, eta baita gaztelaniazko hamasei salbe eta hamalau kredoak ere, gure gizarteak aspaldi baztertu zituen errezook.  [Oin buztinezkoak, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2015-05-12)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    zimentarri (Wikimedia commons)

     
  • Maite 6:32 pm on 2015/04/28 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zarrastelkeria 

    iz. Zarrastela denaren nolakotasuna, gaitzesgarritzat hartua. Hemendik hara doazenak ez dira zarrastalkerian bizi. Zelan bestela diruak egin hain urte gutxitan? (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [xahupena]: xahupen Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es despilfarro, derroche (con sentido peyorativo)
    fr gaspillage
    en (result) waste, overspend
    port esbanjamento

    Entzun:

    Ugaritasunaren adarra, zarrastelkeria, ustelkeria, zer ez.  [Kuskue tanden, Iñaki Iñurrieta (Alberdania, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Eta umekeria iruditu zitzaidan, berehala, harlandu haien garraiobideari buruz arestian sentitu berria nuen harridura: arranpak antolatuko zituzten, noski, eta haietan barrena goraino eramango harritzarrak herrestan: hura bai giza indarraren zarrastelkeria ergela, primitibokeria itzela, gero. [Homo Faber, Max Frisch / Joxe Austin Arrieta (Elkar, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Energia gehiago, kontsumo handiagoa, zarrastelkeria handiagoa, eta segi horrelaxe bazterra jo arte… [Agur, Euzkadi, Juan Luis Zabala (Susa, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    zarrastalkeria (Irudia: higienedemocratica.es)

     
  • Maite 1:03 pm on 2015/03/21 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zelatari 

    Lurker hitza ingelesetik mailegaturiko hitza da, zelatari edo kuxkuxero euskaratu daiteke. Interneteko munduan lurker esaten zaio gizarte-sarean edo beste online komunitate batean begira-begira dagoen pertsonari eta parte hartze aktiborik erakusten ez duenari. Besteen mezuak irakurri eta mezurik igortzen ez duen pertsonari esaten zaio lurker. (Wikipedia)

    Sinonimoak:

    lurker, kuxkuxero, ikusmiratzaile (Informatika hiztegia EN-EU, Wikipedia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Wikipedia):

    es luker, acechador
    fr lurker, consommateur passif
    en lurker
    port lurker

    Lurker kontzeptuak lurcher ingeles hitzean du jatorria, zeinak erromanierazko lur duen oinarri eta, azken honek, lapur esan nahi duen. Euskaraz, zelatari ere erabiltzen da.

    zelatari (Mark Robinson, FlickrCC)

     

    Eguneratzea:

    Iñaki Murua aritu da gaiaren inguruan eta ondorengo esteka interesgarriak bidali dizkigu. Mila esker!

    • Partaidetza pasiboa Interneten sortutako talde eta komunitateetan: kezkak eta oztopoak, Iñaki Murua. [Slidesharen eta PDFn]
    • Haren gunean badago ekoiztutako gehienari errepasoa emateko modua.

     
  • Maite 9:35 am on 2015/03/18 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zirkin 

    iz. Zerbaitek nahiz norbaitek egoera geldia, finkoa, utzirik egiten duen higidura txikia.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [higidura txikia] : mugimendutxo, mugidatxo, higiduratxo (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (batez ere B) movimiento leve, gesto
    fr mouvement léger, geste
    en slight movement, gesture
    port movimento leve, gesto

    Entzun:

    Edalontzia ezpainetatik gertu gelditu zen, zirkin egin gabe gelditu ere, bat-batean bururaturikoa hausnartzen.[Denak du bere prezioa, Migel Angel Mintegi (Ibaizabal, 2002))] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Irribarre sotila saiatu zuen, baina ez zitzaion zirkin neketsu bat besterik atera. [Azkenaz beste, Anjel Lertxundi (Alberdania, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    zirkin (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 7:28 am on 2015/03/06 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zelemon egin 

    ad. Edozer egiteko prest egon.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    zelemon (G-goi; Izt), txelemon (G-goi). Ref.: JMB MitV 231. Farsa popular representando un juicio, en el que el reo debía hacer equilibrios sobre un celemín. “Malquirrota” Izt 70r (Interpr?).

    ZELEMON EGIN (G-azp ap. Gte Erd). Hacer equilibrios sobre un celemín (en la farsa llamada zelemon); se usa con el significado de ‘estar dispuesto a hacer cualquier cosa’. “Horrek beria ez bihurtzeagatik lakariakin zelemon egingo luke (G-azp)” Gte Erd 180. Au dezute pekatu larriena Evaren alabentzat… eta ortan ez erortzeagatik egingo lukete “zelemon”… edo salduko guzia. Lab Egan 1955 (5-6), 56. Ta zenbaitek zelemon ere egingo luteke ez ditzaten naasi jende arrunta ta xeakin. Lab EG 1958 (1), 77. Zelemon egitera jarriko litzake ori (AN-larr). Inza NaEsZarr 548.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es estar dispuesto a hacer cualquier cosa
    fr être prêt à faire ne importe quoi
    en be willing to do anything
    port estar disposto a fazer qualquer coisa

    Entzun:

    Alegia, badaudela erdara zeremoniatsuei zelemon egiteko erak… [Hitzen ifrentzua, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2015-03-06 )] (Berria.eus)

    zelemon egin (Getty images)

     
  • Inaki Agirre 7:50 am on 2015/02/11 Permalink | Reply
    Tags: Z   

    zuhain 

    iz. 1. Abereak elikatzeko landare-bazka. 2. (Z) Zuhaitza. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.

    [zuhaitza]: Zub. arbola, zuhaitz, zuhamu Ipar., zuhaintze Ipar. g.e., habe Bizk. g.e., ezkur Bizk. zah., haritz Bizk. zah.
    [ganadu-bazka]: Ipar.bazka, berde, larre, alhagia Ipar., alhapide Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)
    Orotariko Euskal Hiztegian

    zuhain (L, BN, S; Lecl (S), Arch VocGr, VocBN, VocCB 353, Lcq 151 (S), Dv (S), H (S); zühañ Gèze). Ref.: A; Lh; Lrq /süháñ/; EAEL 73.

    1. Árbol. “Zuhainak badu bere zuhatza, jentek hun edo gaizto bere siratsa (S)” A.  In Çugaineta (1000). Arzam 469.  Zuhain orok adar eihar. Saug 56. Zühañ bizia dadükanetik emanen düt jatera. Mst II 9, 7. Zühaiñak erroetarik dütiela botatzen. Egiat 195. Mündüko zühain orotan osto [...] eta ühaitz bazterretan hariña bihi den bezanbat milla million urtheren bürin. UskLiB 99. Zuhain baten kupulan jarririk. Arch Fab 75. Oihan bat urre sagarrak ekartzen dituzten zuhañ flokatsu hetaz egina. Dv RIEV 1931, 556. Ikhusten dira zühañ batetan eta denbora berian lilia, frütü berdia eta huntia. Ip Dial 40. Errazie zühaña hun dela haren frütia hun ezagïtzen düzienian. Ip Mt 12, 33 (Lç arbore, He, TB, Dv, Ur, Or, Ker arbola, SalabBN, Hual, Samper arbole, HeH, IBk, IBe zuhaitz, Ur (V), Ol zugatz, Leon ondo). Erresiñula igaiñ zühaiñ batetara. ChantP 378. Soldaduek estekatu zuten zuhain bati. Jnn SBi 133. Xinako lur eta zuhain eta belar eta ihizi mota guzien begiratzera. HU Aurp 96. Oihanian zühaiñak hasi karrazkatzen. Xikito 7. Ez da mendirik, / ez da zuhainik aldean. Or Poem 513. Judako zuhain gazte hori. Mde Po 93. Gaur Eskual Herrian zuhaña da landatzen. Egunaria 21-5-1975 (ap. DRA).

    2. (L, BN, S; SP, Deen I 263 <suhañia>, Lar, VocBN, Dv, H (L)), zuhai (BN-lab), zumai (B). Ref.: A (zuhain, zuhai, zumai); Lh. Forraje. “Fourrage” VocBN. “La partie supérieure des tiges de maïs ou des feuilles desséchées, et qu’on donne à manger aux bêtes bovines. [...] Regain” H. “Forraje, heno, retoño, paja. Zuhai guziak erre dira hortziaren ondotik, todo el forraje se ha quemado a luego de la tempestad” A. “Neguan denbora gaistoz abereak eztitazkenean kanporat athera, heen bazkatzeko barnean behar da zuhain ausarki (BN-baig)” Ib. v. zugai.

    Ene egunak ioan dira eta zuhaina bezala zimaildu naiz (Ps 101, 12). “Sicut fœnum”. Harb 341 (Dv, Ol, Or, BiblE bel(h)ar, Ker bedar). Ene bihotza ondikoaren beroak zehaturik xizkaildu da zuhaina bezala. “Une voiture à foin”. Ib. 339. Orga bat zuhaiñekiñ. Gy 131. Illhuntzean ohi gisa manyatera, arrastelak, / belhar berde eta zuhaiñez nasai dire betheak. Ib. 89. Eztitasuna eta balakuak behar dituzte [idiek], zuhain poxi zenbait eta artho buruak. Dv Lab 240.

    3. “Zuhain (L, BN), zühañ (S), plante, en général” Lh.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. (Ipar.) forraje (2) iz. (batez ere Z) árbol
    fr iz. (Ipar.) fourrage (2) arbre
    en (1) iz. fodder, forage (2) tree
    port (1) forragem (2) árvore

    Etimologia

    < zu- < zur ‘egurra’
    zur (c. exc. R), zũr (R), zul (B) n. ‘wood’. CF zu-. 1562.
    CF by W11. OUO. Though the Z form is zur, by P69, the Z CF is zü- (M. 1961a: 53).
    See zumar, zirtoin.
    zuhain (L LN), zuhai (L LN), zugai (HN S) n. ‘fodder’, zumai (HN) ‘hay’, züháñ (Z)
    ‘tree’. **** {[FHV 53, 337]}
    züháintze (Z) n. ‘tree’. **** (Trask)

    Entzun:

    Gari eta zuhain uztak hirirako konfiskatu zituzten eta botere moskutarrak ekialde urrunean zeukan azkeneko gotorleku hura prest gelditu zen tatariarren aurka denboraldi batez borrokatzeko.  [Mikel Strogoff, Jules Verne / Karlos Zabala (Ibaizabal, 2002), Orr.: 416 (EPG)]

    zuhain (FlickrCC, Lucy Nieto)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel