Tagged: T Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:44 pm on 2019/08/26 Permalink | Reply
    Tags: T   

    tilet 

    iz.  Marka diakritikoa; bereziki, azentu grafikoa. Tilet hau (‘) deitzen da frantsesez apostrophe. Hots bustietan tileta erabiltzea proposatu zuen, ñ-an bezala. || tiletez tilet Xehetasun guztiekin. Horiek oro tiletez tilet dakizkit. Itsasuarrek jarraiki nahi izan zieten tiletez tilet Maria Piparen aholku guztiei. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    tilet (S ap. A; Dv, H), tileta (VocBN, Gèze).

    1. Tilde, signo de puntuación, acentuación, etc. “Point” VocBN, Gèze y Dv. “Accent dans l’écriture (Arch)” Dv. “Point ou virgule” H. Tileta hau (‘) deitzen da franzesez apostrophe. Arch Gram 7. Franzes minzoan badire oraino hirur tileta, é, è, ê. Ib. 4. Iota bakhar bat edo tilet bat ez dela legetik galduren. Dv Mt 5, 18 (Leon tilet, Ip tileta; TB letra tilet; Lç punktu, He pontu, Echn, Hual, Samper puntu, Ur tilde, Ur (V), IBk, IBe izpi, Ol tiltxo).

    “Tilet bat eztu eskas, il n’y manque pas un point, une virgule; tout y est complet” H.

    Bortzgarren bat yausten da guzien ondotik / Ttipi, mehe, beltxaran, hitsa kopetatik / [...] Etzuelarik ere agertzen koleta; / Broderia horiez egina tileta. (Interpr?). Hb in BOEl 84.

    2. (L, BN-ciz, S ap. A; Dv (BN-bard)). “Pulla, alusión mordaz” A. Phediku ederra atzoko hori: zer tiletak eztütü igorri jaun misionixtak farisauaren khidekuer! Egunaria 28-9-1972 (ap. DRA).

    3. Título, calificativo. Lerro-lerro, [pilotari] hoberenen izenak [...]. Lehenak hartza iduri: bigarrenak ez zorrik nihori: eta bakotxak bere tileta. Zerb Azk 67.

    4. Rasgo. Osoa litake oraino [gorputza], betiko bere arpegi goxoaren tilet guziekin. Ardoy SFran 268

    Sinonimoak: iz.

    [eztenkada] : eztenkada, ziri, zirikada, piko (AdorezSinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. tilde [en el sentido amplio]; cedilla
    fr iz. tilde [signe orthographique]
    en iz. [azentuarena] written accent; [ñ-rena] tilde
    port iz. acento gráfico, til; cedilha

    Ç hautsiak tileta darama. #gaurkohitza

    tilet (Gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:26 pm on 2019/08/05 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txirkanda 

    iz. Bizk. Zah. Eskuko hatz txikia. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txirkandea (det. Lar Sup, Hb ap. Lh (xi-), H (<ch->)). Dedo meñique. v. txinkar. Dienean ereztuna ifink txirkandea. “Pondrás el dedo meñique”. RS 192. Dienean eraztuna, ifini txirkandea, ta ezkontzea ta agintzea zerurean yatorguz. Otx 79. “Xirkandea (Hb), gros doigt” Lh.

    Sinonimoak: iz.

    [txirkanda] : hatz txiki  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (5000 eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. dedo meñique
    fr iz. petit doigt
    en iz. (hand) little finger; (inform.) pinkie, pinky
    port iz. dedo mínimo, dedinho

    Txirkandatik heldu eta elkarrekin abiatu dira. #gaurkohitza

    txirkanda (Argazkia: kisscc0.com, free download)

     
  • Maite 11:28 pm on 2019/07/17 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txirrioka 

    adb. Zurrustaka. Jantziei ura txirrioka zeriela. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txirrioka (Izt 24v), txirriaka. A chorros. v. TXIRRIOAN (s.v. 1 txirrio). Odola txirriaka zeriola. Ber Trat 9r. Jantziak ura txirrioka zeriola. Anab Poli 36. Ur gardena txirrioka ematen zun iturri aurrean. Onaind in Gazt MusIx 154.

    Formando hilos de agua. Kristaletan bera, txirrioka dijoaz euri-tantak. NEtx LBB 106.

    Sinonimoak: adb.

    [txirrioka] : burrustan, txirrioan, txirrioz, zurrustan, zurrustaka, ugari  (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. a chorros, chorreando
    fr adb. avec abondance; à flots.
    en adb. (water) gush out (phrasal verb)
    port adb. a jorros

    Izerdia txirrioka zeriola.  (Elhuyar hiztegia)

    txirrioka (Argazkia: sweatblock.com)

     
  • Maite 11:26 pm on 2019/07/01 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txosna 

    iz. Erromerietan eta jaietan janariak eta edariak saltzeko jartzen den behin-behineko denda modukoa. Zelaiaren erdian egun baterako taxutu dituzten sukalde apalak, eta suaren hurrean, oihalezko txosnak. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    1 txosna (V-ger-m), txozna. Ref.: A; A Apend. “Choza pequeña, por ej., de un carbonero” A. “Casa menor hecha en terrenos de otra” A Apend. Oialezko txosnak. Ag G 179. Uri bateko periak dira. Txozna, txabola, etxe txiki eta aterpe asko dagoz zelai baten inguruan. Kk Ab II 32. Jo batera ta jo bestera dabiltz bazterrik bazter, aldrarik aldra, txosnarik txosna, gauza guztiai begira. Ib. 183. Txabola ta txosna txar batzuk lo egiteko. Eguzk GizAuz 158.

    “Caseta de feria, de estación, etc. Txosnia ba kasetia ero; ola kale inguruko zera danian, estaziñoko txosnia ero, [...]. Or badare ba txosnak, arek ortuak zien len” Elexp Berg. En DFrec hay 2 ejs. de txosna y 1 de txozna.

    2 txosna (H (<ch-> G)). “1. en général donne le sens de tout objet de literie rembourré de plumes, [...] coussin, oreiller [...]. 2. dans l’usage habituel, matelas rembourré de plumes” H.

    3. txosna. v. txozne.

    Sinonimoak: iz.

    [txosna] : 1.  etxola, gelatxo2. borda, txabola (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. cabaña, choza; casa pequeña/humilde (2) iz. caseta de fiestas donde se sirven bebidas y comidas
    fr (1) iz. cabane, hutte (2) iz. stand
    en iz. concession stand, temporary bar
    port (1) iz. cabana, choça; casinha/casa humilde (2) iz. cabine de festas onde bebidas e refeições são servidas

    Berrogeita hamar txosna bazituan azokan. [Arima hilak, Nikolai Gogol / Jose Morales (Ibaizabal, 1998)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    txosna (Argazkia: txosna.com)

     
  • Maite 11:34 pm on 2019/06/27 Permalink | Reply
    Tags: T   

    transexual 

    iz. 1 adj./iz. Pertsonez mintzatuz, beste sexukoa dela sentitzen duena; beste sexuko pertsonen ezaugarri fisikoak, hormonen edo kirurgiaren bidez, hartzen dituena. Ez nahasi ni trabestiekin, mesedez: trabestiak gauez emakume janzten diren gizonak dira, eta gu, transexualak, gizonezko gorputzarekin jaio, baina emakume sentitzen garen emakumeak gara. 2 adj. Sexu aldaketarena, sexu aldaketari dagokiona. Kirurgia transexuala. (Hiztegi Batua

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz./izond. transexual
    fr iz./izond. transsexuel, -elle
    en iz./izond. transsexual
    port iz. transexual

    Pertsona transexualei mediku txostenik gabe onartuko diete genero identitatea EAEn  (Eitb.eus, 2019-06-27)

    transexual (Argazkia: QuinceMedia on Pixabay, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 9:55 pm on 2019/06/19 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txikana 

    iz.  Tranpa.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txikana. v xikana.

    xikana (L, B, BN, S; VocBN), txikana (AN-gip, B, S), xikan (B), xikania (Urt III 112), zikana (L, BN, S). Ref.: A (txikana, xikana); Lrq (txikana); Lh (xikana, zikana); Satr VocP; Gte Erd 271; Izeta BHizt2 (xikan). Trampa, jugarreta, engaño. “Trampa, amaño. Txikana aundia dik, tiene mucha trampa” A. “Xikana gogoan dagonarekin eztaiteke fiatu, no se puede fiar de quién esté pensando en hacer trampas” Ib. “Chicane, mauvais coup, tour” Lh. “Txikana gogoan dago beti (B)” Gte Erd 271 (junto a txantxetan ari, zirikaka ari, etc., de otras zonas). “Etzazule xikanik in. Xikana in daku” Izeta BHizt2. Zere lagun projimoa botatu duzu galtzera eta arrasatu duzu tranpa eta txikana gaistoz (B, s. XVIII). BOEans 836. Diputazionia / pasatu zen lehenik, / nahi zuten xikana / guzia eginik; / ez ahal da nehore / Europan gizonik, / oriek bezain aisa / aberastu denik. Bordel 184. Labanek enganio eta xikana ainhitz egiten zion bere irabaziaren gainean. Etcheberry 32. Diote berthutea, / fedea, odola, / oraiko jendeari / guttitu zaizkola. / Hobe omen da orai / xikana, eskola, / bakotxa bere eta / bertzez ez axola. Zby RIEV 1909, 107. Salduko diok solas gutiena erraiten duenari, hots, ez sal dena xikana diren hekieri! Barb Leg 145. Bainan nola berex azeria eta zikana? Leon GH 1953, 177. Guk iges egin ginuenean, bera barnean gelditu zen oraindik eta orduan eginen zuen xikana ori. Izeta DirG 80.

    Sinonimoak: iz.

    [tranpa]: iruzur, marro, zimarku, tranpa; amarru, azpikeria

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (GN) treta, ardid, artimaña, trampa, astucia
    fr iz. ruse, (soutenu) fourberie, astuce
    en iz. trick, ruse
    port iz. treta, ardil

    Txikana eginez irabazi zuen.

    txikana (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 10:13 pm on 2019/06/09 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txapel 

    iz. 1 iz. Artilezko buru estalki biribila eta zapala, atal bakarrekoa, askotan beltza. Ik. bonet. Txapela jantzi, erantzi, kendu. Txapel urdin bigun handi bat. Agur txapelarekin eginaz. 2 iz. (Lehiaketa batzuetan, bereziki euskal kiroletan, garaile gertatzen denari ematen zaiona). Ik. txapeldun; txapelketa. Atanok jokatu eta hor kentzen dio txapela. || Uzkudunek Europako txapela ekarri du. 3 iz. Ipar. edo Zah. Kapela. 4 iz. Perretxikoen gaineko atala, txapel itxura duena. Onddo beltzaren txapela marroi antzekoa izaten da beti. 5 iz. (Zenbait esapidetan). Bururik ez duenak txapelik behar ez. Bururik ez eta txapela nahi. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

        [boneta]: kapelu Ipar., bonet Ipar./Naf., zapel Naf.
        [kapela]: Ipar. zah. ginbail, kapelu Ipar., kapela Heg.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. boina (2) iz. sombrero (3) iz. (lgart.) condón, preservativo (4) iz. (Kir.) [pilotan] trofeo (5) iz. (Kir.) [saskibaloian] tapón (6) iz. (Mikol.) píleo; sombrero
    fr (1) iz. béret (2) iz. chapeau (3) iz. (lgart.) préservatif (4) iz. (Kir.) [euskal kiroletan] trophée (5) iz. (Mikol.) chapeau
    en (1) iz. beret (2) iz. hat (3) iz. (Kir.) trophy
    port (1) iz. boina (2) chapéu

    Bigarren txapela eskuratu du Irribarriak [Imanol Magro Eizmendi, Berria.eus (2019-06-09)]

    txapela (Argazkia. eitb.eus)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel