Tagged: T Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 11:04 pm on 2015/01/30 Permalink | Reply
    Tags: T   

    truxu 

    iz. Euri-erauntsia, euri-jasa.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    truxu, truju, truixu (V ap. A; truiju Mg PAbVoc), truizu“Tempestad de lluvia” Mg PAbVoc. “Onek dira euri-truixu ederrak! (V-ger)” A. En Iztueta (C 235) aparece, en una lista de fenómenos naturales, truina, seguramente errata o mala lectura de truiua.  Nos bait jazoten jakee eguraldi euritsu, ta truju gogorrak artuta, etortia ona gaba igarotera. Mg PAb 105. Irrintzaka irradan itxas truju latza. AB AmaE 434. Oñeztu, trumoi, trujuak. Ib. 365. Truizu edo tenpestade <tes-> iños ezagutu ez dirian languak. Canala Jesucristo 90. Truizu edo erauntsi edo zaparrada ederra. A Ezale 1899, 88a. Aizearen atzetik etorri zan truxuak. Ag Kr 195. Truxuaren zaparrada entzun ezkero. Ag G 133. Euri-truixuak botaten ekin eutsan pare bat orduan. Erkiag Arran 164.

    Sinonimoak: iz. Bizk.

    [euri-jasa]: euri-erauntsi, euri-jasa, jasa, uhar Ipar., euri-truxu Bizk., indriska Bizk., idola g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es lluvia fuerte, chaparrón
    fr averse
    en (heavy) downpour
    port aguaceiro, pé-d’água

    Entzun:

    Eguraldi euritsu eta truxu gogorrak hartu ditugu. [Hemos tenido tiempos lluviosos y torrenciales.] (5000 Adorez hiztegia)

    Truxuaren zaratak esnatu nau. [Me ha despertado el ruido del chaparrón.] (5000 Adorez hiztegia)

    Bai truxuak egin dituela bart! [¡Vaya chubasco el de esta noche!] (5000 Adorez hiztegia)

    truxu (Geograph, CC)

     
  • Maite 11:46 am on 2015/01/29 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txintxirrin 

    iz. Haurrentzako jostailua, eragitean txintxarri edo kaskabiloaren antzeko hotsa ateratzen duena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘arranbera’)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    txintxirrin (V-ger-m, G, AN-gip, BN-ad ap. A; Zam Voc).

    1. “1.º sonajero; 2.º (BN-ad), cascabel” A. Cf. zintzarri. Umearen txintxirriña paparretik dingilizka baeuko. A BeinB 46. Aurrentzako txintxirrin-iostailua ere berak asmatu omen zuen. Zait Plat 15.

    2. Objeto que tintinea. Gezur-pitxi ta txintxirrin disdiratsuak ere bai ugari: erestun, eskuturreko, belarritako, zintzurreko… Alt LB 80s.

    Sinonimoak: iz.

    [bularreko haurrak jostarazteko gauzakia]: arranbera (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es sonajero
    fr hochet
    en (baby’s) rattle
    port cascabeleira, guizo

    Entzun:

    Txintxirrin txiki bat oparitu nion umea jaio zenean.

    txintxirrin (Irudia: adworks.pk)

     
  • Maite 10:24 am on 2015/01/17 Permalink | Reply
    Tags: T   

    troiar 

    iz. INFORM. Itxuraz inolako kalterik egiten ez duen programa baten barnean ezkutatutako programa kaltegarria. (Euskalterm)

    Wikipedian:

    Troiako zaldi edo troiako konputagailu-sareen arloan bi txandatako erasoaren egitura duen malwarea da. Izena Homeroren olerkiaren arabera eman zitzaion, Troiako gerran eginiko erasoa gogoratuz.

    1. Lehenengoan, Troiako zaldiak, hau da “etsaiaren” programak, sareko defentsak gainditzen ditu.
    1. Bigarrenean, programa gaitzen da eta bere traidore lana egiten hasten da. Lan hau edozer izan daiteke: segurtasun perimetrotik at datuak bidali, informazioa deuseztatu, sistemaren funtzionamendua ez-egonkortu,…

    Babes neurriak hartzea oso zaila da sarbide bezala erabiltzen dena sarea bera edo euskarri ez kontrolatuen (disketeak, segurtasun perimetroaren barnean konektatzen diren eramangarriak…) bitartez baita. Defentsarik onena (sarearen bitartez datozen aplikazioen iragazi hertsi batez gain), erabiltzaileak informatzean datza.

    Sinonimoak: iz.
    [troiar] : Troiako zaldi, troiako (Euskalterm, Wikipedia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es caballo de Troya
    fr cheval de Troie
    en trojan, Trojan horse

    Entzun:

    Horregatik, litekeena da programa horretan troiar bat sartu izana, eta erabiltzaileak argazkian klik egitean troiar hori telefonoan sartu izana.  [Nola iritsi ahal izan ziren Deustuko ikasleen telefonoetara? (eitb.eus, 2012/11/29)]

    troiar (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:33 am on 2014/12/24 Permalink | Reply
    Tags: T   

    tentu 

    iz. 1. Berezko izaera edo izateko modua; umorea. Tentu onez dabil gaur. 2. Unea, aldia. Tentu txarrean heldu zaizkit diru eske. 3. Sena, norberaren baitakoa. Bere tentuan dago. 4. Zuhurtzia, zuhurtasuna. Tentuz ibil hadi. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [tentu] : 1 zuhurtasun, zuhurtzia, ganora 2 sen, zentzu, izaera, jite, aiurri, tenperamentu 3 jarrera,  tenore, prestaera (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) humor, temple; carácter, disposición (2) [unea] momento, circunstancia, ocasión (3) [tentazioa] tentación, prueba (4) [sena] juicio, sentido, razón (5) [zuhurtzia] prudencia, sensatez
    fr (1) humeur, tempérament (2) [unea] moment, circonstance, occasion (3) [tentazioa] tentation, épreuve (4) [sena] raison, esprit, bon sens (5) [zuhurtzia] prudence, sagesse
    en (1) [aldartea] mood, temper; humour (Br); humor (Am) (2) [unea] moment, time (3) [tentazioa] temptation (4) prudence, caution, care
    port (1) humor; gênio (2) momento, circunstância (3) tentação (4) juízo (5) prudência

    Entzun:

    Tentu handiz ibiltzen naiz, inolako tontakeriarik egin gabe. [Hona hemen gu biok, Dorothy Parker / Mirentxu Larrañaga (Alberdania-Elkar, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    tentu (Gaurko hitza, CC)

     
  • Maite 7:57 am on 2014/12/19 Permalink | Reply
    Tags: T   

    tenk 

    1. izond. Egoera teinkatua.  2. interjek. Mugitzen ari den norbaiti gera dadin agintzeko erabiltzen den interjekzioa.

    Sinonimoak: iz.
    [tenkatua] : tenkatu, atezu
    [gera dadin agintzeko] : geldi hor!

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) interj. ¡alto!, ¡detente!, ¡para! (2) adb. tirante; tenso, -a
    fr (1) interj. halte ! (2) adb. tendu, -e
    en izond. taut, tense, tight
    port (1) alto! (2) tirante, retesado(a)

    Entzun:

    Aurpegiko arrastoak tenk ditu.  [Gerrako pilotu, Antoine Saint-Exupéry / Josu Zabaleta (Alberdania-Elkar, 2003)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Tenk! -oihukatu zion polizia-agenteak.

    tenk (Argazkia: froshvocab)

    tenk (Pixabay, CC0 Public Domain)

     
  • Maite 9:12 pm on 2014/12/12 Permalink | Reply
    Tags: T   

    titipunta 

    iz. 1. Emakumearen bularraren erdiko eskrezentzia zutikorra, bertan amaitzen diren esne-hodiek jariatzen duten esnea edoskitzeko haurrak ahoan hartzen duena. 2. Gizonezkoen eta beste ugaztun arren kideko forma atrofiatua. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz.
    [titipunta] : titiburu, titimoko, titimutur (Labayru Ikastegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) pezón (2) tetilla
    fr (1) mamelon (2) tétine
    en [gizakiena] nipple; [animaliena] teat
    port (1) Anat bico do seio, mamilo

    Entzun:

    Ni ados nago Moixekin: titipuntak pentsagai onak dira. Nik ere behin baino gehiagotan buruan ibili ditut Kirk Douglas-en titiburu ikusezinak Spartacus-en (bai eta haren kokotsa ere, maskulino eta oldarkorra, zulo horrekin erdi-erdian, ez Grantena bezala, xarmagarria eta lotsatia); eta maiz oroitu naiz Quentin Dean neska aktore gaztearen titi izugarri puntadunekin, zinez traumatizatu baininduten In the heat of the night filmean. Oroitu, baina ez modu lizunean, modu antropologikoan baizik: akaso niri arraro egiten zaizkidan gorputz horiek, arrotz egiten zaizkidan edertasun kanon horiek, naturalak ziren.  [Titipuntak Pentsagai Onak Dira (Berriz Ere Euskara Batuaren Eta Euskalkien Arteko Fucking Afera Horretaz), Santi Leoné (zuzeu.eus, 2014-12-10)]

    titipunta (Wikimedia Commons)

    titipunta (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 2:02 pm on 2014/11/25 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txantxar 

    iz. MED. Organismoko ehun gogorren lesio ultzerosoa, hortzetakoa bereziki. Hortzetan dentina eta esmaltea hondatu diren tokian gertatzen da.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    1  (V, arc. ap. A). “Arrapiezo, harapo” A, que cita a RS. Txamaratilla andia ta atorra txantxarduna. “Cabezón grande y camisa con arrapiezos”. RS 168.

    2  (V-ger-ple-arr-oroz ap. A; Zam Voc), txantxan (V-gip ap. A), txatxar (V-m ap. A). “Caries. Ardurea artu ezik, gauzarik gogorrenak bere beingoan galduten dira, aginak eurak txantxarrak jaten ditu (V-arr), no cuidándolas, se echan a perder pronto aun las cosas más duras; los mismos dientes los destruye la caries” A. “Txatxarrak jan deustaz matrailagiñik erdiak, neure ardurarik-ezagaitik, la caries me ha comido la mitad de las muelas, [...]” Ib. Ta agorik ago atara ezinik / aginak txantxarrak ilak. Azc PB 351.

    3 “(V-gip), cresta de ciertas aves” A.

    4 “Beleño (V-arr). Txantxar-azi, simiente de beleño” A Apend.

    Sinonimoak: iz.

    [kariea]: karie, karies (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es caries
    fr carie
    en tooth decay, cavity
    port cárie

    Entzun:

    Txantxarrak jan dizkio haginak.

    txantxar (Wikimedia Commons)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel