Tagged: T Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 7:45 am on 2014/04/09 Permalink | Reply
    Tags: T   

    triskatu 

    du ad. 1. Suntsitu. Etsai-samalda izugarria arras triskaturik. 2. Dantzan egin. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    triskatu (V, G; VocCB >Dv, H; -au Mg PAbVoc, Izt 11v, Zam Voc), triska (V, G-nav), trixka (V-m). Ref.: A (triskatu, triskau, triska); Etxabu Ond 116.  Tr. La formas triska y trixka no se documentan en los textos.

    1. Destrozar; masacrar. “Despedazar” Mg PAbVoc y VocCB. “Triska (Vc, G-nav), destrozar, hacer añicos” A.
    2. (Añ > A, H), triskeatu. Bailar.
    3. “Triskau (V-ger), cortar ramas gruesas” A.
    4. Saltar.

    Sinonimoak:  ad.
    [suntsitu] : alferrik galdu, apurtu, arraskatu, birrin-birrin egin, desegin, desolatu, errautsi, hauts bihurtu, hauts egin, hondatu, porrokatu, suntsitu, trimin-trimin egin, triskilatu, zatitu, zehatu, zirpildu, andeatu Ipar., arrabaskatu Ipar., aurritu Ipar., barreiatu Ipar., deboilatu Ipar., funditu Ipar., gaizkitu Ipar., mamikatu Ipar., partekatu Ipar., porroskatu Ipar., sakailatu Ipar., xehakatu Ipar., xehatu Ipar., zatikatu Ipar., zirtzikatu Ipar., banatu Bizk., birrindu Bizk., laskitu Bizk., lorrindu Bizk., trimindu Bizk., zuzitu Bizk., abarrikatu Naf., izorratu beh., galetsi jas., abarrakitu g.e., atarratu g.e., triska egin g.e., arrasatu zah., arrazatu zah., destruitu zah., narriatu zah., puskakatu Ipar. g.e., bilakatu Ipar. zah., partaiatu Ipar. zah. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) destrozar, despedazar, destruir (2) bailar
    fr (1) mettre en pièces, casser, dépecer, détruire (2) danser
    en (1) destroy, smash; tear apart, tear to pieces; ruin, demolish (2) dance
    port (1) destroçar, despedaçar, destruir (2) dançar, bailar

    Entzun:

    Zurbil, bere onetik aterea, haragia triskatu eta zulatu egin du, hatza odolez blai egindako sakaila bihurtu arte; une hartan erori da amua.  [Axenario, Jules Renard / Itziar Otegi (Alberdania-Elkar, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Belauna triskatu zitzaion, eta hogei urte ez zituela futbola utzi behar izan zuen betiko. [Erretzaileen eremua, Jon Alonso (Susa, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Bertsodunaren urre samar neska-mutill buru ariñak alkarren aurrean dabiltz, triskatzen, antxume zoroen antzera, akitika, bira biraka, irrintzika. Ag G 188. (Orotariko Euskal Hiztegia)

    triskatu (Fitzmuseum)

    triskatu (PixabayCC, Joduma)

     
  • Maite 9:12 am on 2014/04/07 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txirringuts 

    iz. Diametro bereko bi gurpileko ibilgailua, katea bati akoplatua dagoen pedal-sistema batek atzeko gurpilari eragiten dionekoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘bizikleta’)

    Sinonimoak: iz. Bizk. g.e.
    [bizikleta] : bizikleta, txirrindu, txirringa, pirripita Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es bicicleta; bici
    fr bicyclette, vélo
    en bicycle
    port bicicleta

    Entzun:

    Jai eguna zan, eta udaran lanik-ez egunetan oraingo aldian oi dan bezela, jendea ara-ona ibilli-bearreko lera sakonari eutsiaz, beribil, motozikleta, txirringuts eta al zuanak al zuana, bideak betean zetorren kaialde politera, Atxaga erritxora. [Araibar zalduna, Eusebio Erkiaga (1962)] (Klasikoen gordailua)

    txirringuts (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 7:46 am on 2014/04/03 Permalink | Reply
    Tags: T   

    ttalaka 

    iz. 1. iz. Abereen lepotik zintzilika jartzen den kanpaitxoa, zintzarria. 2.izond. Asko hitz egiten duena, berriketan jardutea atsegin duena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    ttalaka (BN-ciz ap. A).

    1. Cencerro. “Ttalaka, [...] este término significa unas campanillas que no tienen un sonido retumbante, por no ser de materia fundida. Están destinadas sobre todo a los burros, a las vaquillas lecheras y hasta a los cerdos, que tratan de penetrar en los campos cultuivados” Lander (ap. DRA).  Astoa, ttalakarekin, / Tarrapatan dabil arin. / Kakoletan badu berdin: / Zaku, zorro, saski, dupin, / Artzainaren tresnarekin. Héguitoa GH 1966, 282.

    2. “(L, BN), habladorzuelo (pop.). Dim. de kalaka. Alguien dice que kalaka son los hombres y ttalaka las mujeres” A.

    Sinonimoak:  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia eta Elhuyar Hiztegia)

    iz. [joarea] : zintzarri, joare, arran; [ovejas] bulunba; [carneros] klask, dunba, metale Ipar., xilintxa Ipar., arran Bizk.
    izond. [asko hitz egiten duena] : berri-jario, berriketari, eletsu, elezu, erausle, hitz-jario, hitz-mizti, hitzontzi, hiztun, jolastun, mokokari, elekari Ipar., eleketari Ipar., berba-jario Bizk., berbaldun Bizk., berbati Bizk., berbatsu Bizk., berbontzi Bizk., kalaka Ipar./Naf., kalakari Ipar./Naf., elestari Zub., eleberriti zah., erasle Ipar. zah.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) cencerro (2) habladorzuelo; hablador, -a
    fr (1) sonnette, clochette (2) bavard, -e ; hâbleur, -euse
    en (1) bell; cowbell (2) talkative, loquacious
    port (1) chocalho (2) falador(a)

    Entzun:

    Ttalaka hitza hiztegitik kanpo dago egun, baina zera esan nahi zuen:
    1. Berritsua 2. Zintzarria.
    Eta gu hortara gatoz, sarean zarata pixka bat egin eta zuek guztiak euskaraz eta kulturaren inguruan berriketan jartzera! Aisialdia euskaraz bizi nahi? Egin bat gurekin! (ttalaka.org)

    ttalaka (Wikimedia Commons)

    ttalaka (Clipart, Frankes)

     
  • Maite 7:50 am on 2014/03/28 Permalink | Reply
    Tags: T   

    traganarru 

    iz. METEOROL. Haize-zurrunbilo gehienetan indartsua, hodei zutabe gisa azaltzen dena eta behealdean itsasotik jasotako ur-tantak edo lurretik jasotako hauts, harea eta zaborra izan ohi dituena; tragarroia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    traganarru (V-m ap. A), tragonarru, trabañarro, tragarroi (V-ger ap. A).

    “Manguera, manga o columna de agua que se eleva desde el mar con movimiento giratorio por efecto de un torbellino atmosférico” A.  Betiko sua / da aren [andra ordiaren] barrua, / ur sutsu eta ardaoan / traganarrua. Azc PB 105s. Tragonarrua baizen ao andiagaz. Ag AL 140. Beste odai baltz itzaltsu ikaragarri batek danba, trumoia egiñaz, buru buruan io eban traganarrua: tximizta batek ebagi eutsan traganarruari sabela. A Txirrist 6. Trabañarro beltzaren aizetan txorabiatuta ibilli. ZArg 1957, 189.

    Sinonimoak: iz.
    [traganarru] : ur-erauntsi, tragarroi (Adorez Sinonimoen Hiztegia eta Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Meteorol.) iz. tromba, manga (columna de agua que se eleva del mar en torbellino); manguera [columna de agua]
    fr trombe marine
    en waterspout
    port tromba marinha

    Entzun:

    “Ekaitzak harroturik ikusi ditut aintzirok, haizeak ur-zirimolak altxatzen zizkiela, ozeano handian traganarruak nolakoa izan behar duen aditzera emanez (…)”.  [Frankenstein, Mary Shelley. Itzultzailea: Iñigo Errasti]

    traganarru (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 8:14 am on 2014/03/27 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txintxorro 

    iz. (Itsas.) Txanel hondo lauko txalupa txikia, bereziki portuetan lehorretik ontzira joateko erabiltzen dena. Itsasontzi handietan ere erabiltzen dituzte eginkizun txikiak egiteko. (Wikipedia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es chinchorro
    fr youyou
    en dinghy

    Entzun:

    Hamar litro hek ahitutakoan txintxorroa berriz hartu eta hor ikusten nuen bazihoala ontziola flotantearen gibeletik, ur onenaren xeka. [Sua nahi, Mr. Churchil?, Koldo Izagirre (Susa, 2005). Orr.: 181] (Ereduzko Prosa Gaur)

    txintxorro (FlickrCC, Marta Miranda)

     
  • Maite 7:47 am on 2014/03/17 Permalink | Reply
    Tags: T   

    ttotta 

    iz. 1. Tanta, zurrutadatxoa.  2. Pattarra, aguardienta. 3. Gosari arina.

    Sinonimoak: iz. Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia eta Elhuyar Hiztegia)
    [tanta] : tanta, tantakada, xorta Ipar., tanga Bizk., tantaka Bizk., ttantta adkor., tanto g.e., ihintz Ipar. g.e., tangada Bizk. g.e.
    [pattar] : pattar, aguardient; edari bizi

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (1) gota, traguito (una pequeña cantidad de licor) (2) aguardiente (3) desayuno ligero
    fr (1) goutte,  petit gorgée (2) eau-de-vie
    en (1) drop, dropletsip, swig (2) moonshine, liquor
    port (1) gota, gole pequeno (2) aguardente

    Entzun:

    Kafea hartu genuen gero; eta ttotta bat pattar; edo bi, edo lau.  [Labartzari agur, Txillardegi (Elkar, 2005)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    Arratseko 8etarik goiti, hurrupaldiaren ondotik izan da afaria: salda, zizka-mizka, oiloa errizarekin, gasna, izozkia, kafe eta ttotta, 16 euro helduentzat, 8 euro haurrendako. [Sara, P.D., "Herrietako kronikak: Lapurdi" (Herria, 2005-03-24, 4. orr.)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    ttotta (Wikimedia Commons)

    ttotta (FlickrCC, Javi S&M)

     
  • Maite 8:12 am on 2014/03/12 Permalink | Reply
    Tags: T   

    gantxigor 

    iz. Txintxorta. (Elhuyar Hiztegia)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    gantxigor (G-to, AN-5vill, L, B, BN-baig, S; Lar, Gèze, Dv, H, Foix ap. Lh), gaintxigar, gantxingor (AN-gip-erro), ganxingor (L, BN; VocBN), gatx-xingor (SP, H), gantxigar (G-to), galtxigor (Sal), antxigor (S), gaztxingor (vEys (gatzx-), A), txaltxigor (Sal), txantxigor (G, AN-ulz, B; Aq 683 (G) y 1120 (G, AN)), txantxior (AN-larr, -txiur G-to). Ref.: A (gantxarri, ganxingor, galtxigor, antxigor, txaltxigor, txantxigor, txantxior); Lh; Iz To, Ulz (txantxigórrak); Asp Leiz (txantxior); Izeta BHizt (gantxigor, txantxigor); Satr VocP; Garm LexEV 162.

    Etim. De gantz-(t)xigor, litm. ‘grasa tostada’.

    Chicharrón (de manteca de cerdo). “Reste de la graisse du porc tué, après qu’on en a fait fondre la partie principale” VocBN. “Gantxigor opillek zein goxuak diren” Izeta BHizt.

    Sinonimoak: iz.
    [gantxigor] : txintxorta (elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es chicharrón, fritanga de manteca de cerdo
    fr charbon
    en pork rind, crackling
    port torresmo

    Entzun:

    Otorduetan sukaldeko atea ixten zuten etxekoandreek usainak salatu ez zezan zartaginean txir-txir frijitzen zegoen urdaia, edo haragi xerra debekatua edo irin debekatuarekin eginiko pastela. Bizkondesak idatzi zuen: “Bracelet andreak, Rochesenekoak, bi saltxitxoi gordin, txarro bat ezti, txarro bat gantxigor… Joseph andreak, Rouetenekoak, bi oilo eskabetxe saltsan, gurin gazia, txokolatea, kafea, azukrea…”.   [Suite frantsesa, Irene Nemirovski / Mikel Garmendia /Jose Antonio Sarasola (Alberdania, 2011) Orr.: 277] (Ereduzko Prosa Dinamikoa)

    gantxigor (Wikimedia Commons)

     
c
compose new post
j
next post/next comment
k
previous post/previous comment
r
reply
e
edit
o
show/hide comments
t
go to top
l
go to login
h
show/hide help
shift + esc
cancel