Tagged: T Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 8:57 pm on 2022/08/05 Permalink | Reply
    Tags: T   

    tiri-tiri 

    Onomatopeia, arrastatzea adierazten duena. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    tiri-tiri. Onomat. que expresa el pulular o el arrastrarse. Harrak gizen eta usu tiri tiri haragian ala. Othoizlari 1958 (nº 15) 153. Han zagon gizona ttottoturik, kokots puntta bilgor-artean, hala nola arrultze bat kafian, begia-espakaka tiri-tiri sugea har-artean bezala. Herr 23-7-1964 3. Ikusten zituen arrainak urean nun-nahi, harri-ondoetan tiri-tiri, hantxet, hementxet, haundiak, ttipiak. GH 1973, 91.
    v. tbn. GH 1974, 60.

    Sinonimoak: iz.

    [bilgor] : gantza, ziho (Adorez Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es onomat. que expresa el pulular o el arrastrarse.
    fr onomatopée qui exprime le fait de ramper
    en onomatopoeia that expresses crawling
    port onomatopeia que expressa engatinhar

    Testuinguruan

    Han zagon gizona ttottoturik, kokots puntta bilgor-artean, hala nola arrultze bat kafian, begia-espakaka tiri-tiri sugea har-artean bezala. Herr 23-7-1964 3. Orotariko Euskal Hiztegia

     
  • Maite 7:37 pm on 2022/07/28 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txaka-txaka 

    adb. Astiro-astiro, pauso txikiak emanez. Ik. taka-taka. Txaka-txaka, astiro-astiro, joaten zen aita lanean zegoen tokira. Katetik oratuta, txaka-txaka eta apal-apalik eraman zuen astoa etxeraino. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txaka-txaka.
    txaka-txaka. v. TTAKA-TTAKA (s.v. taka-taka).

    TTAKA-TTAKA (V, G-to, L, B, BN, S, R-uzt), TXAKA-TXAKA (V). Ref.: A (ttaka-ttaka, txaka-txaka); Lh; Satr VocP; Elexp Berg. (Formas con palat.). “Ttaka-ttaka, a paso corto” A. “Poquito a poco, a paso corto” Ib. “À petits pas” Lh. “Artu bi marmintt, olaxe, mokor banatan, olaxe eskuekin, abarka baltzak, buruko paiñeluak olaxe, taka, ttaka, ttaka, ttaka, Osintxura” Elexp Berg. Txaka-txaka, astiro-astiro, joaten zan aitta lanean egoan tokira. Echta Jos 349. Zortzi egun badituk ttaka ttaka bere oñez dabillela. EEs 1912, 68. Txatxa daukat nik, goxo-goxoa, / ointxe erramatik artua. / Txoko-txoko (txaka-txaka) ia bazatoz ointxe / berau artuten, zerua! Zam EEs 1917, 195. Nik beingoko / txaka-txaka juanda, / iñok baño obeto / neuganatuko neukez / bosteun lauerleko. Enb 171. Auntzak neuk eruan gura dodaz nik neure aurretik, makillatxubaz txaka-txaka. Otx 115. Katetik oratuta, txaka-txaka eta apal-apalik eroan eban etxeraiño [astoa]. Bilbao IpuiB 204. Orenak ttaka-ttaka / aintzina neramaka. “Lo gabea” (ap. DRA). Baserritar bi, milla metro inguruko bidian oiñez, txaka-txaka, kuarteletik Abueloren tabernara bitartian. Gerrika 230.

    Sinonimoak: iz.

    [txaka-txaka] : taka-taka (Hiztegi batua)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. poquito a poco
    fr adb. petit à petit
    en adb. bit by bit, little by little
    port adb. pouco a pouco

    Testuinguruan

    Ekarri eskutxoa hona, eta goazen txaka-txaka haraino. (Elhuyar hiztegia)

     
  • Maite 11:27 pm on 2022/06/28 Permalink | Reply
    Tags: T   

    tinko 

    1 adj. Irmoa, sendoa. Fedeko egia tinkoak. Euskararen bizitza orain sendo eta tinkoa balitz.

    2 adb. Irmoki, irmo. Tinko sinetsi. Ohitura zaharrei tinko eutsi. Gizadiak mendez mende uste izan du Lurra tinko eta geldirik zegoela. Dorrea lerden, erroak tinko, harkaitz bizia oinarri. Direnak oro joan doaz eta ezertxok ez dirau tinko.

    3 adj. Trinkoa.

    4 adb. Estu, estuki. Sartzen dute tutua hein on bateraino, ez tinkoegi, ez laxoegi. Estekan tinko haute ezarri. || Tinko-tinko estutzen zen haurra haren bularraren kontra.

    (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak:

    adond. [tinki]: tinki Ipar., tink zah.
    izond. [irmoa]: azkar, bortitz, errutsu, finko, gotor, indartsu, irmo, sendo, zozkotsu, bizitore Ipar., fermu Ipar., martzal Heg., errime Bizk., zindo Bizk., fier Ipar./Naf., beleratz Zub., indarti g.e., tenkor g.e., erskon zah., firme zah., fuerte Heg. beh.

    (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) adb. firmemente, con firmeza, sólidamente (2) izond. firme; sólido, -a; fijo, -a; denso, -a
    fr (1) adb. fermement, solidement (2) izond. serré, ferme, solide
    en (1) adb. [irmo, sendo] strongly, firmly; tight, tightly; stoutly (2) izond. [irmoa, sendoa] firm, solid, strong; stout, steadfast

    Testuinguruan

    Tinko eta harro.

     
  • Maite 11:09 pm on 2022/06/26 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txintxarri 

    iz. Zintzarri txikia; txilina. Berdez margoturiko atearen ertzeko kate bati tira egitean, txintxarri hotsa entzun zuen barnealdean (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    txintxarri. v. zintzarri.

    Sinonimoak: iz.

    [zintzarri txikia]: kuskuila Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. campanilla [campana pequeña]
    fr iz. clochette
    en iz. small bell
    port iz. sineta

    Testuinguruan

    Berdez margoturiko atearen ertzeko kate bati tira egitean, txintxarri hotsa entzun zuen barnealdean.  (Hiztegi Batua)

     
  • Maite 9:22 pm on 2022/06/05 Permalink | Reply
    Tags: T   

    tamal 

    iz. Nahigabea. Tamal handia hartu. Tamal handia litzateke mutil eder hura galtzea. Tamalez beterik. || tamalez adb. Zoritxarrez, damurik. Tamalez, ezin dugu ezer egin. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak: iz. Bizk.
    [nahigabea]: atsekabe, bihotzondoko, dolu, dolumin, kino, lorraldi, nahigabe, pena, samin, samintasun, sentikizun, bihozmin Ipar., kirastasun Ipar., kirats Ipar., xangrin Ipar., axanpa Gip., atsekaitz g.e., desplazer g.e., dolore g.e., nahigabetasun g.e., samindura g.e., hiramendu zah., disgustu Heg. beh., lastima Heg. beh. (Elhuyar Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) iz. [pena handia] lástima, pena; desgracia (2) iz. [errukia] compasión
    fr (1) iz. [pena handia] peine ; dommage ; malheur (2) iz. [errukia] compassion, pitié
    en iz. pity, shame; sorrow
    port (1) iz. [pena handia] lástima, pena, dó (2) iz. [errukia] compaixão, piedade

    Testuinguruan

    Tamal handia izan da.

     
  • Maite 11:39 pm on 2022/05/07 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txima-jario 

    1 adj. Txima asko dituena. Urka ezak! —oihu egin zuen emakume txima-jario batek. 2 (Adizlagun gisa). Bistan duzuenez, errukarri natorkizue, ia esku-hutsik eta txima-jario. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    TXIMA-JARIO (Estar, etc.) desgreñado. Emaztea, ura ere gizen xamarra, itsusia, beltza, zikiña, txima-jario aritzen zan uskeriak saltzen, orraziak-eta. Anab Poli 81s. (Como adj. pleno). Emakume erdi-sorgin, gerri-me, anka-luze, tximajario bat bigarren bizitzan. Loidi 117. Bentura potoloa, Poli lerdena, Balentin ixilla, nagusi kopetilluna ta andre txima-jario. Anab Poli 110. (Uso sust.). Amundatarren etxean ere, iñor ez; goiko bizitzako txima-jario ark ez zekien ezer. Loidi 157.

    Sinonimoak: iz.

    [txima-jario] : adasdun; tximaluze, ile luzedun

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. melenudo, -a, greñudo, -a
    fr izond. chevelu,
    en izond. long-haired, shaggy
    port izond. cabeludo(a)

    Testuinguruan

    Dama batek, ordea, gogoko zuen txima-jario ibiltzea, eta inpresio bitxi samarra eragiten zuen. [Zazpi urkatuak, Leonid Nikolaievitx Andreiev / Jose Morales (Alberdania-Elkar, 2006)]

     
  • Maite 9:03 pm on 2022/04/27 Permalink | Reply
    Tags: T   

    turrustaka 

    adb. Isurkariez mintzatuz, ugari. Ik. purrustan; zurrutaka. Isurtzen dute ura ez xortaka, baina bai turrustaka. || Ezpain luzeetarik gezurra turrustaka aurtikitzen duelarik. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    turrustaka. (S ap. Lrq ; Hb, Dv, H). A borbotones, a chorros, abundantemente. “Mendia behera turrustaka jausten ziren urak, les eaux descendaient à torrent la montagne” Dv (s.v. turrusta). “Dirua derabila turrustaka, il manie l’argent à pleins mains” H (s.v. turrusta). “À torrents” Lrq. v. purrustaka. Fidel izan delakoz, graziarik abondantenak turrustaka jaitsiren dira hartara. MaiMarIl 97. Hibaiak ilkhi diren tokira bihurtzen dira, berriz ere turrustaka goateko. Dv Eccl 1, 7. Jo duelakotz harria, eta urak atheratu direlakotz, eta turrustaka bazterrak estali dituztelakotz. Dv Ps 77, 20 (78, 20 Ol turrustaka; v. tbn. Dv Cant 4, 15 thurrustaka). Hedoiek iduri dute uhaitz batzu direla, ixurtzen dute ura ez xortaka bainan bai turrustaka . Prop 1884, 180. Ezpain luzetarik gezurra turrustaka aurthikitzen dielarik. Othoizlari 1960 (n.º 23), 289. Gomitak igorriak zezkeien […]: arnoa turrustaka ixuri beharra zen… GH 1974, 60.

    TURRUSTAKAZ. Harentako elizan othoitziak turrustakaz. SGrat 11.

    Sinonimoak: adond.

    [ugari]: turrustan, turrustaz Zub. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. a chorros, a cántaros
    fr adb. à torrents, abondamment
    port adb. a jorros

    Testuinguruan

    Isurtzen dute ura ez xortaka, baina bai turrustaka. (Hiztegi Batua)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel