Tagged: T Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 5:46 pm on 2015/05/21 Permalink | Reply
    Tags: T   

    trebe 

    izond. 1. Zerbait erraz eta ongi egiten duena. Zurgintzan trebe nintzen lehen. 2. (Ipar.) Norbaitekin etxekotasun handia duena, mina. Adiskide trebea. • (NORBAITEKIN) TREBE IZAN. (Ipar.) Pertsona batekin familiakoa balitz bezala jokatu. Ene aita trebe da zurearekin. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: izond.
    [iaioa]: artetsu, esku-trebe, ezertako, mainatsu, agudo Ipar., antzetsu Ipar., artez Ipar., fetxo Ipar., jeinutsu Ipar., leber Bizk., pijo Gip., iaio G-N, adret Zub., abil beh., bitore zah., entregu Ipar. g.e., errime Bizk. g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):


    Darwinek espezie dioen lekuan jarriko bagenu hizkuntza, horra zer ateratzen zaigun: «Irauten duena ez da hizkuntza fuerteena, [...] aldaketari trebeen erantzuten diona baizik». [Baldin Geroa (I), Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2015-05-21)]

    trebe (S C Hargis, FlickrCC)

     
  • Maite 7:52 pm on 2015/05/01 Permalink | Reply
    Tags: T   

    trabailu 

    iz. (Ipar.) (zah.) Lana, nekea. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Sinonimoak: iz. Ipar.

    [lana]: lanbehar Bizk., langile g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Ipar.) trabajofatiga
    fr travail, fatigue
    en work, labour
    port trabalho, fadiga

     

    Aitzitik, orduan behar du permatuago eta enplegatuago, hartaraz gero garaitia bertzek eraman ez diezaion, eta anarterainoko trabailua ere gal ez dezan. [Konpainia noblean, Anjel Lertxundi (Alberdania, 2004), Orr.: 58] (Ereduzko Prosa Gaur)

     

    trabailu (Rajarshi MITRA, FlickrCC)

     
  • Maite 10:29 am on 2015/04/24 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txintxosta 

    iz.  Elkarren artean tartekaturik lotzen den ile-multzoa. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘txirikorda’)

    Sinonimoak: iz. Gip.

    [txirikorda]: txirikorda (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (G) trenza del pelo
    fr tresse
    en (US) braid; (UK) plait
    port trança

    Entzun:

    Neska koskorrak lau urte ditu, panpina bat du eskuetan, amona ilea txirikordatzen ari zaio panpinari. Umearen amak zertan ari diren galdetzen die. «Txintxosta egiten!» atera zaie amona-bilobei batera. Amak ez du, ordea, hitza ezagutzen. «Gure amak hala esaten zion trentzari, ez da ondo esana egongo, baina…», desenkusatu zaio amona. Amak hiztegira jo du; han dago hitza. [Katebegiak, Anjel Lertxundi (Hitz beste, 2015-04-17 )] (Berria.eus)

    txintxosta (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 12:09 pm on 2015/04/19 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txibia 

    iz. ZOOL. Dekapodoen ordenako molusku zefalopodoa. Barne-maskorra, 10 garro eta 2 hegats dituen gorputz luzexka du. Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneoan bizi da eta arriskuan dagoenean tinta botatzen du. Oso preziatua da sukaldaritzan (Loligo vulgaris). • txibia erraldoi. Architeuthis generokoa da eta 15 m-rainokoa izatera heltzen da.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

    Orotariko Euskal Hiztegia

    txibia (V-ger-gip; FauMar 124), txibi (V-m, AN-gip; Lar, Añ, Izt C 205, Dv (<ch->, que cita el CancB), H (<ch->), Zam Voc), tsibi, xibi, xiri (Lh). Ref.: A (txibi, txibia); AEF 1960, 21; Etxba Eib (txibixia). Etim. Préstamo románico; cf. cast. ant. xibia.

    Jibia; calamar. “Xibia, pescado” Lar y Añ. “Seiche, poisson céphalopode, calmar, encornet” H. “Jibia, pez marino parecido al calamar. Algunos (V-m) llaman así al mismo calamar” A. “Xibi, seiche” Lf GAlm1957, 31. Tanto esta última var. como xiri podrían deberse a una interpretación errónea de la grafía <ch->. Arrantzallea ta txibi bakarra. Zav Fab RIEV 1909, 34. Onetako bota dot saria? / Txibija batgaitik gaba galdu / Eta pozez ez ezer nik apaldu? Mg in Ur PoBasc 65 (v. tbn. txibia en el mismo ej. en Zav Fab RIEV 1909, 34). Tsibiari laster jaten emongo leuskioe orreik. Ag Kr 80. Txibitarako bear dan berun da orratz okertuakaz egiñiko tresnatxu polita. Ib. 103n. Txalupa geldian / txibi-arraintza. Ldi UO 32. Ni, txibia bere xaltxan baiño gozoago ibiltzen naiz orrelako gertaera artean. NEtx LBB 110.

    txibi (Lar > H (<ch->)). “Xibia, xibión, de que usan los plateros es el hueso de la jibia, txibia” Lar. “Os de la seiche” H.

    Sinonimoak: iz.

    [txipiroia]: txipiroi  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (Zool.) calamar (Loligo vulgaris)
    fr (Zool.) calmar
    en squid
    port lula, calamar

    Entzun:

    BASAPIKONDO
    KRESALTSUAK

    Inoiz fruitu ondurik ematen ez duten
    itsasertzeko basapikondo kresaltsuetan
    ez dago kasik urtarorik, ezta ere ia-ia sasoirik.
    Neguan hostoak galdurik ere eder
    labarretako eremu ezinezkoetan beti
    eurei esker dira haitzik gaitzenak
    berdez janzten, eurok iluntzen dute
    arrantzaleak zelatzen duen bazterra
    txibien sasoia itzultzen den aldiro.

     [Haragizko amoreak, Omar Nabarro (Susa Poesia, 2001)]

    txibia (Wikimedia Commons)

     
  • Maite 2:21 pm on 2015/04/04 Permalink | Reply
    Tags: T   

    troll 

    iz. Interneten erabiltzen den terminoa da iskanbila dibertimendu moduan bultzatzen duena izendatzeko. Trollak eztabaida nahita sustatzen du, parte-hartzaileak haserreraziz eta haien artean zatiketa bultzatuz. Hainbat sofistikazio mailakoak daude, batzuek nortasun aizunak erabiltzen dituztela. Terminoaren erabilera subjektibo samarra bada ere, sarri erabiltzen da Interneteko kulturan. Trollak foroetanblogetanwikietanIRC kanaletan edo sareko edozein txokotan ager daitezke. Trollen aurka borrokatzeko honako leloa esaten da Interneten, kontuan ez hartzeko gomendatzen duena: “ez elikatu trolla” (“Don’t feed the troll”). (Wikipedia)

    Sinonimoak: zirikatzaile

    Beste hizkuntza batzuetan (Wikipedia eta Word Reference hiztegia):

    es trol
    fr troll
    en troll
    port troll

    Entzun:

     Batzuetan, trollak oso gogaikarriak izan daitezke.

    trol (Wikipedia)

     
  • Maite 11:04 pm on 2015/01/30 Permalink | Reply
    Tags: T   

    truxu 

    iz. Euri-erauntsia, euri-jasa.

    Orotariko Euskal Hiztegian

    truxu, truju, truixu (V ap. A; truiju Mg PAbVoc), truizu“Tempestad de lluvia” Mg PAbVoc. “Onek dira euri-truixu ederrak! (V-ger)” A. En Iztueta (C 235) aparece, en una lista de fenómenos naturales, truina, seguramente errata o mala lectura de truiua.  Nos bait jazoten jakee eguraldi euritsu, ta truju gogorrak artuta, etortia ona gaba igarotera. Mg PAb 105. Irrintzaka irradan itxas truju latza. AB AmaE 434. Oñeztu, trumoi, trujuak. Ib. 365. Truizu edo tenpestade <tes-> iños ezagutu ez dirian languak. Canala Jesucristo 90. Truizu edo erauntsi edo zaparrada ederra. A Ezale 1899, 88a. Aizearen atzetik etorri zan truxuak. Ag Kr 195. Truxuaren zaparrada entzun ezkero. Ag G 133. Euri-truixuak botaten ekin eutsan pare bat orduan. Erkiag Arran 164.

    Sinonimoak: iz. Bizk.

    [euri-jasa]: euri-erauntsi, euri-jasa, jasa, uhar Ipar., euri-truxu Bizk., indriska Bizk., idola g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es lluvia fuerte, chaparrón
    fr averse
    en (heavy) downpour
    port aguaceiro, pé-d’água

    Entzun:

    Eguraldi euritsu eta truxu gogorrak hartu ditugu. [Hemos tenido tiempos lluviosos y torrenciales.] (5000 Adorez hiztegia)

    Truxuaren zaratak esnatu nau. [Me ha despertado el ruido del chaparrón.] (5000 Adorez hiztegia)

    Bai truxuak egin dituela bart! [¡Vaya chubasco el de esta noche!] (5000 Adorez hiztegia)

    truxu (Geograph, CC)

     
  • Maite 11:46 am on 2015/01/29 Permalink | Reply
    Tags: T   

    txintxirrin 

    iz. Haurrentzako jostailua, eragitean txintxarri edo kaskabiloaren antzeko hotsa ateratzen duena. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘arranbera’)

    Orotariko Euskal Hiztegian:

    txintxirrin (V-ger-m, G, AN-gip, BN-ad ap. A; Zam Voc).

    1. “1.º sonajero; 2.º (BN-ad), cascabel” A. Cf. zintzarri. Umearen txintxirriña paparretik dingilizka baeuko. A BeinB 46. Aurrentzako txintxirrin-iostailua ere berak asmatu omen zuen. Zait Plat 15.

    2. Objeto que tintinea. Gezur-pitxi ta txintxirrin disdiratsuak ere bai ugari: erestun, eskuturreko, belarritako, zintzurreko… Alt LB 80s.

    Sinonimoak: iz.

    [bularreko haurrak jostarazteko gauzakia]: arranbera (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es sonajero
    fr hochet
    en (baby’s) rattle
    port cascabeleira, guizo

    Entzun:

    Txintxirrin txiki bat oparitu nion umea jaio zenean.

    txintxirrin (Irudia: adworks.pk)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel