Gaurko hitza

Tagged: S Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

• 

  Maite 8:27 am on 2013/06/05 Permalink | Reply
  Tags: S   

  siristilo 

  iz. 1. Biribil-gisako batekin edo birekin egiten den korapiloa, muturretako batetik tiratzean desegiten dena.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoan, ‘begizta’ [moldatua])

  Orotariko Euskal Hiztegian:

  siristilo (AN-5vill, B), xiristilo (L-ain, B; VocB), xirixtilo, sillistillo (L-ain), xirristillo (B), txirristillo, txiristillo (AN-5vill), txiristillu (AN-ulz), ziriztilo (B). Ref.: A (sillistillo, siristilo, xiristillo, xirristillo, txiristillo); Iz Ulz (txiristillu); Izeta BHizt2 (ziriztilo).

  “Lazo del zapato o corbata” VocB. “Lazada. Zapata-sokak laburregi dira xiristilloan lotzeko, las cintas del zapato son demasiado cortas para hacer lazadas”

  Sinonimoak: ad. g.e.
  [xiristilo] begiten, bigitxin (Labayru Ikastegia)
  [lazada] begizta (Elhuyar Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar Hiztegia):

  es Lazo del zapato o corbata; lazada.
  fr nœud, lacement, laçage
  en bow
  port laçada

  Entzun:
  

  Traje urdina, gorbata berdea, oinetako beltzak, bi ziristilo handirekin. [New Yorkeko kronika beltza, Gotzon Garate (Elkar, 2004)] (Ereduzko Prosa Gaur)

  Zapata-sokak laburregi dira xiristilloan lotzeko.  (Orotariko Euskal Hiztegia)

  siristilo (FlickrCC, tehzeta)

  siristilo (Wikimedia Commons)

   

  Reply Cancel reply

  Required fields are marked *

  Name *

  Email *

  Website

• 

  Maite 7:46 am on 2013/03/19 Permalink | Reply
  Tags: S   

  sarkor 

  izond. 1. Erraz edo oso barnera sartzen denaz esaten da. Hitz sarkorrak. 2. (Ipar.) Sudurluzea, besteen arazoetan esku hartzea atsegin duena.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: izond.
  [sakona] barneko, barnekoi, barren, barruko, sakon, barna Ipar., barne jas., barnari g.e., barrenkor g.e. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es (1) agudo, -a, penetrante; incisivo, -a (2) entrometido, -a, intruso, -a
  fr pénétrant, -e ; incisif, -ive ; persuasif, -ive
  en penetrating, piercing; sharp
  port (1) penetrante (2) intrometido(a), intruso(a)

  Aterako garela ataka honetatik, baina horretarako ahalegina eskatzen digute herritarroi era askotako boteredunek. Behin eta berriz errepikatzen duten zerbait da, langarra bezain sarkor gertatzeraino.  [Ahalegina, Idurre Eskisabel (Berria, 2012-12-14)]
  

  

  sarkor (FlickrCC, Katelyn Kenderdine)

   
• 

  Maite 8:21 am on 2013/02/20 Permalink | Reply
  Tags: S   

  setoso 

  izond. Setatsua, tematia. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: izond. Gip. beh.
  [setatsua] burugogor, buruhandi, egoskor, kaskagogor, lepagogor, muker, setati, setatsu, hisiati Ipar., hisikor Ipar., koska Ipar., tematsu Ipar., temati Bizk., temoso beh., burugaizto g.e., burukoi g.e., buruzkin Ipar. g.e., butoi Ipar. zah.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es temoso, -a, terco, -a, tenaz
  fr entêté, -ée ; têtu, -e ; obstiné, -ée
  en stubborn, obstinate, headstrong, mulish
  port teimoso(a), cabeça-dura

  Bide batean abiatzea ez da nahikoa ibiliak zenbat iraungo duen jakiteko, 1978an bisitan joan zirenek ez zuten asko pentsatuko noraino, noiz arte iraun behar zuen Sisiforen harri horren dantza setosoak. [Errotarria, Jokin Urain (Susa, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

  

  setoso (FlickrCC, Thomas Depenbusch)

   
• 

  Maite 8:45 am on 2013/02/11 Permalink | Reply
  Tags: B ( 149 ), S   

  boilur 

  iz. MIKOL. Tuberaleen ordenako zenbait onddo askomikotinoren izen arrunta. Mikorrizak eratuz hazten dira zenbait landareren sinbionte modura. Fruitu-gorputza hipogeoa eta globularra da eta sukaldaritzan erabiltzen diren onddoetatik preziatuenetakoak dira. Espezie preziatuena boilur beltza (Tuber melanosporum) da.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: iz.
  [trufa] lurlur, trufa (Labayru ikastegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es trufa, criadilla de tierra
  fr truffe
  en truffle
  port trufa

  Harrapaketa itsasoan (arrain eta itsaskien arrantza) eta lehorrean (besteren gerezi, intxaur, nafar perretxiko, barraskilo, uso) praktikatzen dugu oraino; sailkapen metodologiko huts honetan, bilketa ere tartekatuko dugu (egiazko marrubia, etxeko onddoa, boilurra, pattarrak egiteko baiak).  [Baietz okerreko bidea aukeratu! , Edorta Agirre (Alberdania, 2006)] (Ereduzko Prosa Gaur)

  

  boilur (FlickrCC, Cornell Fungi)

   
• 

  Maite 10:57 am on 2013/01/14 Permalink | Reply
  Tags: S   

  supizteko 

  iz. Pospoloa.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Orotariko Euskal Hiztegian:

  supizteko.

  “Suphitztekoa, sulphuratus funiculus, mecha, mèche soufrée” Sb-Urq. Cerilla; encendedor. Hobeki ageri zen oraino berinaki pozi bat supizteko baten lanoarekin apur bat belztuz. HU Zez 96. Erri askotan, supiztekoa sakelatik aterata egiten yunate [illobietan argia piztea], bañan etzaidan ain eder. Or QA 114.

  Sinonimoak: iz.
  [pospoloa] pospolo, arrast g.e., misto Heg. g.e.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es cerilla, fósforo; yesca, encendedor, chisquero
  fr allumette
  en match [for lighting fires]
  port fósforo; isqueiro, acendedor
  grez

  Barnean ezko argiaren pizteko supizteko bat eta kandela puska belztu zenbait baziren, baina besterik deus ez.  [Hautsi da katea, Toti Mtz. de Lecea / Elena Touyarou (Erein, 2004) (Ereduzko Prosa Gaur)

  
  

  FlickrCC, Gustavo (lu7frb)	FlickrCC, by ElGekoNegro

   
• 

  Maite 10:30 am on 2013/01/10 Permalink | Reply
  Tags: S   

  sukar 

  iz. 1. MED. Gorputzeko tenperaturaren goratze patologikoa, bihotz- eta arnasketa-erritmoak bizkortzea eta, oro har, ezinegona dakarrena. 2. (hed.) Haserrealdi bizia, suminaldia. • sukar aftoso. Birus batek eragindako gaixotasun infekzioso arrunt kutsakorra, bereziki abereetan sortzen dena. Ahoko mukosan, ugatzean eta hatz tartean afta izeneko ultzerazioak agertzea du ezaugarri. || sukar hektiko. Iraupen luzekoa dena eta jarraian ematen dena. || sukar hori. Stegomya generoko eltxoek kutsatutako birusak sortutako gaixotasun infekziosoa, larruazala horitzea eta odol beltza goitikatzea ezaugarritzat dituena. Bereziki, herrialde tropikaletan izaten da. (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: iz.
  [berotasuna] berotasun, kalentura Heg., sekera zah., helgaitz Ipar. g.e.
  [karra] gar, kar, su, sapa Ipar. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es (1) fiebre (2) cólera, furor, mal humor; vehemencia, ardor
  fr (1) fièvre (2) colère, fureur ; véhémence, ardeur, ferveur
  en (1) fever; temperature (2) anger, rage
  port (1) febre (2) cólera, fúria
  grez πυρετός
  

  Sukar apur batekin nabil azkeneko egun hauetan; mina dut, edo tristura, hobeto esanda. [Fantasiazko ipuinak, Guy de Maupassant / Josu Zabaleta (Ibaizabal, 2000)] (Ereduzko Prosa Gaur)

   
• 

  Maite 8:40 am on 2012/12/27 Permalink | Reply
  Tags: S   

  sagailo 

  iz. Itsasoaren mugimendu bortitza, ekaitza izatera iritsi gabe olatu biziak eta tamaina ertainekoak (0,8-2,5 m) dituena. • sagailo handi. Sagailoa baino olatu handiagoak dituen itsasoaren egoera.  (Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa)

  Sinonimoak: iz.
  [itsaskia] itsaski  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

  Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

  es marejada, oleaje fuerte
  fr forte houle
  en swell; heavy sea
  port marejada, marulho
  grez κύμα

  Hala ere, izotz zatiak dantza zoroan ezarriko ditu itsas sagailoak, behelainotan igarriko denez. [Lagun izoztua, Joseba Sarrionandia (Elkar, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

  

  sagailo (FlickrCC, joserrai)