Tagged: S Toggle Comment Threads | Keyboard Shortcuts

  • Maite 9:50 pm on 2020/04/15 Permalink | Reply
    Tags: S   

    saltoki 

    iz. Biz. Zerbait saltzen den, salmentak egiten diren tokia. Ik. saletxe2; saltegi; denda. Plazako saltokietan. Arraina handia denean, saltokira eramaten dute. (Hiztegi batua)

    Sinonimoak

    iz.    [denda]: botiga, denda, saletxe, saltegi

    Beste hizkuntza batzuetan

    • es iz. tienda, puesto de venta, establecimiento (comercial); lonja, mercado
    • en iz. shop, store
    • fr iz. magasin, boutique ; stand
    • port iz. loja, estabelecimento

    Testuinguruan

    Lantokiaren eta etxearen arteko bidean dauden saltokietan erosi ahalko da. (berria.eus, 2020-04-15)

    Argazkia: Foku (Berria.eus)

     
  • Maite 10:52 pm on 2020/02/12 Permalink | Reply
    Tags: S   

    solastatu 

    ad. solastatu, solasta, solastatzen || Solas egin, mintzatu. Santuez solastatu ziren luzaz. Emakumeekin solastatzeaz atsegin hartzen duenak, eta ez dela erortzearen beldur erraten duenak, sinetsarazi nahi du ez dela gizon.  (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    solastatu.

    1. (BN ap. A; Ht VocGr, VocBN, Dv, H (+ -lh-)), solaztatu (H). (Aux. intrans.). Conversar, charlar. “Parler, minzatzea, solastatzea ” Ht VocGr 397. “Converser, s’entretenir” Dv. v. SOLAS EGIN. Nork bere egitekoak egin ditzala eta behar duena behar duenarekin solhasta dadilla. Ax 327 (V 216). Ez solhasta sainduen abantaillez. SP Imit III 58, 2 (Ch etzaitezela halaber iar ihardukitzen sainduen merezimenduez). Solhasta zaitezkenzat bihotzez bihotz zure Jainkoarekin. He Phil 127. Jesus berrogoi egunez solastatzen da bere dizipuluekin. Dv LEd 18. Elgarrekin solastatzen ziren Donapauleko merkatuetan kausitzen zirelarik. JEtchep 51. Solasta zite harekin eta jarraik haren kontseiluer. Ardoy SFran 121. Giristino erlijioneaz luzaz solastatzea. Ib. 220. Frango usu joaiten nintzan haren etxolara, harekin solastatzera. Etchebarne 39. v. tbn. Dh 63. Lf Murtuts 29. Zerb Azk 39. SoEg Herr 12-5-1960, 2. Larre ArtzainE 193.
    (Aux. trans., con objeto directo). Zergatik ordea hain gogotik solhastatzen dugu elkhar? SP Imit I 10, 1 (Ch nondik dugu hanbat gutizia elkharrekiñ mintzatzeko?). ” Solastatu: […] 2.º s’amuser” Lh.

    2. (Aux. trans.). Adular, lisonjear. ” Solhastatzea norbait, mugueter quelqu’un de paroles” SP. Atsegin hartzen du bere burua solastaturik eta inguraturik ikusteaz. SP Phil 28 (He 27 lakhet baitu bilhatua eta balakatua izatea). Ordea, sarri elhatuko zarete eta guzien aitzinean iarriko zarete elkharren solhastatzen. Ib. 289 (He 289s elkarri amodiozko solhasa eta mainak eginen diotzotzue). Atsegin hartzea begietsia, balakatua eta solhastatua izaiteaz. Ib. 416 (He 420 begistatua, maiñatua eta balakatua izateaz atsegiñ hartzea). Baldin emakume batek lekurik ez emanagatik solhastatua izaiteko, plazerik hartzen badu nihork hura solhasta dezan, gaizki erraitekoa da hargatik. Ib. 447.

    Sinonimoak: ad. Ipar.

    [solas egin]: hitz egin, hizketatu, jardun, mintzatu, solas egin, ele egin Ipar., ele eman Ipar., elekatu Ipar., iharduki Ipar., mintzo izan Ipar., berba egin Bizk., ele erran Zub., elestatu Zub.  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es da ad. (Ipar.) hablar, conversar
    fr da ad. s’entretenir, converser
    en da ad. to talk, to chat
    port da ad. (Ipar.) falar, conversar

    Luzaz solastatu ginen. (Elhuyar hiztegia)

    solastatu (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:35 pm on 2020/02/11 Permalink | Reply
    Tags: S   

    seguru 

    iz. 1 adb. Heg. Dudarik edo zalantzarik gabe. Ik. segur; ziur 2. Seguru dakit ez zabiltzala zu niregandik ihesi. Egia den ala ez den seguru jakin ez. 2 adb. Heg. Arriskurik gabe. Jainkoaren adiskidea banaiz, seguru nago arerio guztietatik. 3 adj. Heg. Ziurra. Ik. segur 2. Hizkuntza eredu eta gidari segurua. Gauza segurua da. 4 adj. Heg. Hutsezina. Bekatu guztien erremedio seguru eta erraza. 5 adj. Heg. Arriskurik gabea. Bide zuzen eta segurua. Euskararen zoria ez da gauza segurua, askozaz hobekiago dabil munduan judua. (Hiztegi Batua)

    Sinonimoak:  (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    adond. Heg. [ziur]: ziur, ziurki, aments Ipar., segur Ipar., segurki Ipar., eskier neol., gertuz zah., segurik Ipar. g.e., gertuki Ipar. zah., ziertoro Heg. zah., arean Bizk. zah.
    izond. Heg. [ziurra]: ziur, segur Ipar., eskier neol., gertu zah., zierto Heg. g.e.

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es (1) izond. (Heg.) [ziurra] seguro, -a (2) izond. (Heg.) [arriskurik, kalterik ez duena] seguro, -a (3) izond. seguro, -a (4) adb. (Heg.) [ziur] seguro, -a, con seguridad (5) adb. (Heg.) seguramente, según parece, según dicen (6) adb. [arriskurik gabe] seguro, -a (7) iz. Ik. aseguru
    fr (1) izond. [ziurra] certain, -e, assuré, -ée (2) izond. [arriskurik, kalterik ez duena] sans risque (3) izond. sûr, -e (4) adb. [ziur] sûr, -e, avec certitude (5) adb. sûrement, certainement, à ce qu’il paraît (6) adb. [arriskurik gabe] sans risque
    en (1) izond. [ziurra] sure, certain (2) izond. [arriskurik gabea] safe (3) izond. [ziur] for sure, certainly, for certain (4) adb. [arriskurik gabe] safe

    Interneten erabilera seguru eta arduratsuari buruz hausnartzea ezinbestekoa da. 

    seguru (Argazkia: Safer Internet Day)

     
  • Maite 4:22 pm on 2020/02/07 Permalink | Reply
    Tags: S   

    sotiltasun 

    iz. Sotila denaren nolakotasuna. Begiramenik, sotiltasunik eta garbitasunik ederrenez. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    sotiltasun.
    1. “Subtilité” Ht VocGr 428.
    2. (Vc ap. A; Añ). “Hermosura” , “pulidez” Añ. “Robustez” A. “(Sal, R), elegancia en el porte” A.
    3. (c. sg. A). “Mansedumbre, docilidad” A. Erromarrak ikusirik Juduak etzietela nai luketean bezain sotilltasun andia erakusten, aien mendean bizitzeko. Lard 538. Ar itzazu bere (Jesusen) sotiltasuna, humiltasuna eta otzantasuna miragarriak. Anima konsolatzallea 512 (ap. DRA).
    4. (G, L, BN, R ap. A ). Discreción. ” Urhets horiek egin behar dire sothiltasunekin, elhebiderik eman gabe, […] avec habileté” H (s.v. urhatsa). “Discreción, circunspección” A. Onik berebizikoenek kabi egin zuten aren baitan, eta begiramenik, sotiltasunik eta gurbiltasunik ederrenez, egin ere. Zait Plat 6. Oratik [= Horaziok] neurri, sotiltasun eta garaitasun sentikizuna du ezaupide. Gazt MusIx 62. Oar zaiozu azkeneko aapaldiaren sotiltasunari, aurreko neurtitza berrirotzean. Ib. 68. (V ap. A, que cita el msOch; Izt). “Cortesía” A. ” Sotiltasunaz etorri, con buenos modales, con cortesía” Izt 30v. “Modales” Ib. 74r.
    5. “(V-ger-ple, AN), tristeza” A.
    6. (Vc ap. A).Nobleza. XOTILTASUN ( (H)), TXOTILTASUN ( (Lar)). a) “Lindeza” Lar. b) (H). Agudeza, inteligencia, astucia. c) Modestia. Espiritu Santuaren sorkari edo frutuak amabi dira: […] Amaikagarrena, xotiltasuna. KIkG 22s. (KIkV 35 eratasun)

    Sinonimoak: iz. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    1. adeitasun, jentiltasun. Ant. laztasun.
    2. leialtasun, zintzotasun, prestutasun. Ant. desleialtasun, harrokeria.
    3. dotorezia, edertasun, lerdentasun. Ant. itsuskeria, trakestasun

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. prudencia, discreción; cortesía; distinción, elegancia; ingenio
    fr iz. douceur, amabilité, docilité, discrétion, élégance
    en iz. subtlety; prudence, caution, wisdom; courtesy, politeness
    port iz. prudência, discrição

    -Nola sartu zara nahaspila honetan? [Trapuan pupua, Patziku Perurena (Erein, 2001)] (Ereduzko Prosa Gaur)

    sotiltasun (Gaurko hitza, Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:19 pm on 2020/01/29 Permalink | Reply
    Tags: S   

    soberaxe 

    adb. Ipar. Gehiegitxo. Ik. soberaxko. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    SOBERAXE (L, BN, S; Lh; H), SOBRAXE (H). Ref.: Lh; Lrq. a) (Con verbos). Un poco demasiado. “Un peu trop” Lrq. v. soberaxko. Eta ikhusirik andere urguillutsu bat bere buriaren, bilhoen […] eta gorpitziaren soberaxe edertzen […]. Tt Onsa 109. Gaitz da jan-edanetan ahoko gostuari sobraxe ez behatzea. Dh 54 (v. tbn. 75). (Con adj.). Errumeko kolazioniak zoin baitira soberaxe handi eta anple. Tt Arima 59. Hari iduri zaiko balena anderia / soberaxet dela lodia. Arch Fab 183. Nik egin dutan lana enetako sobraxe gogor izan da nore adin andiagatik. ‘Un poco demasiado duro’. ZMoso 89. b) (Soberaxe izan, en 3.ª pers. sing.). Ser algo excesivo. Kotoin marratu, angeles xuria, / etzaie aski gainekotz propia. / […] Pekina da sobraxa [sic], perkala gutixe. Rob in BertsZB 185. Buru bat galtzen duenarentzat, hori bera soberaxe da. Dv Lab 214. Eiheazaiñ bazia behar da lakhatü / bena sakü hüstia soberaxe düzü. Xikito 2. Hortakotz, lehenbizikorik aiphatu ditugun zazpi hiriak balitazke aski, soberaxe kasik. JE Bur 48. (Con aux. bipers.).Parecer algo excesivo. Hau, diotzo, zaitak soberaxe. Gy 101.

    Sinonimoak: adond. Ipar.

    [soberaxko]: askotxo, gehiegitxo, gehiegixko, larregitxo, soberaxko Ipar., lartxo Bizk., gehitxo beh., gehixko beh. (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es adb. (Ipar.) (un poco) demasiado
    fr adb. (un peu) trop
    en adb. (a little) too much
    port adb. (um pouco) demais

    Soberaxe iduritzen zait. (Elhuyar hiztegia)

    soberaxe (Argazkia: SocialButterflyMMG, Pixabay CC0)

     
  • Maite 11:30 pm on 2020/01/16 Permalink | Reply
    Tags: S   

    senper 

    iz. (senper(rak) ikusi esapidean, ‘gorriak ikusi’ adierarekin). Bai, gorriak ikusteko jaioak gaituk; senperrak ikusi dizkiagu gaurko honetan. Apaiz eta moja eta fraide, senper ikusteko zaudete. || Senper gaiztoa ikusi beharra haiz. || senperrenak egin Ahalegin oso handia egin. Amak eta arreba zaharrenak senperrenak egin behar izan zituzten, aita zenak toxikomanoak gizarteratzeko zentro batean giltzapera ez nintzan. || senperrenak ikusi Gorriak ikusi. Itzultzaile arituenak eta trebatuenak ere gorriak eta senperrenak ikusi beharko baitzituzkeen, jatorrizkoa itzultzeko. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    senper. (V-gip, G-azp-to, AN-larr). Ref.: A; Asp ANaf (bettiri-dantza); Iz UrrAnz; Elexp Berg; Gte Erd 277. (Usado en las exprs. senper(rak) ikusi,erakutsi ‘sufrir, hacer sufrir mucho’). “Mucho, en el sentido de sufrir. Senper ikusi du, ha sufrido (litm.: visto) lo indecible” A. ” Senperrak erakutsiko dazkiot ” Asp ANaf (s.v. bettiri-dantza). ” Senperrikusi, pasarlo muy mal” Iz UrrAnz. . ” Pasau jat gerrikua, baiña senper ikusi dot miñekin ” Elexp Berg. “Senperrak erakutsi zizkion (G-azp)” Gte Erd 277. Cf. Lh: “Senper (L), nom de la famine”. v. senperren. . Senper orduan oi du / bakoitzak ikusi. It Fab 174. Ura eskola maisu zan, bai, bai, juxtu, eskola maisu. Aiek ikusi zuten senper. Sor Gabon 57s. Apaiz ta moja ta praile, senper ikusteko zaudete. Or QA 85. Bai, gorriak ikusteko jaioak gaituk. Senperrak ikusi dizkiagu gaurko onetan. ZArg 1957, 296. Orrekin ikusi bearko du senper (G-azp). Inza EsZarr 153. Senper gaiztoa ikusi bearra aiz (AN-larr). Inza NaEsZarr 519. Senperrak ikusi ditu (AN-larr). ‘Luzaroan gaitzak ikusi ditu’. Ib. 520.

    (Con otros verbos, como pasatu, eduki… ). Basoan senper pasa ondoren / erria jatsita. Ayesta 55. Senperrak pasatuaz. Ib. 49. Ainbat diru eder / egin gabe ezer, / edo dana oker / pasatuaz senper. Insausti 138. Alakon nagusiak / zeduzkan senperrak. Ib. 284. “(V-m), esfuerzos muy grandes” A. LANA SENPER EGIN. “Lan asko, neurrigabe, egin. Gu lana senper einddakuak ga gaztetan” Elexp Berg. “Lana senper ein biakozu aurten titulua etara nai bozu” Ib

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es iz. (batez ere B) gran esfuerzo
    fr iz. (batez ere B) grand effort
    en iz. (batez ere B) great effort
    port iz. (batez ere B) grande esforço

    Hala ere, garbi ikusten nuen senperrenak eta bi egiten ari zela atsegina izateko.  [Sei istorio, W. Somerset Maugham (Xabier Olarra), Igela, 2008] (Egungo Testuen Corpusa)

     

    senper (gaurko hitza, CC0 Domeinu Publikoa)

     
  • Maite 11:06 pm on 2019/11/17 Permalink | Reply
    Tags: S   

    susmaezin 

    adj. Ezin susmatuzkoa. (Hiztegi Batua)

    Orotariko Euskal Hiztegian

    Sinonimoak: adj.

    [susmaezin] : ezusteko, ezin susmatuzko, susmagaitz, ustekabe. Ant. susmagarri (UZEIren Sinonimoen Hiztegia)

    Beste hizkuntza batzuetan (Elhuyar eta Word Reference hiztegiak):

    es izond. insospechado, -a
    fr izond. insoupçonné
    en izond. unsuspected
    port
    izond.insuspeito(a), insuspeitado(a)

    Euskal Herriko gatazka ardatz hartuta, `Susmaezinak’ eleberria argitaratu du Itxaro Bordak joan den irailean. Kontakizunari «osotasun» bat emateko xedez, gatazkaren bi aldeetako biktimei eman die hitza. [«Gogoetaren eta kritikaren paralisi bat izan da kasik 50 urtetan», Joana Ibargarai (Berria.eus, 2019-11-17)]

     

    susmaezin (Argazkia: Jagoba Manterola, FOKU)

     
c
Compose new post
j
Next post/Next comment
k
Previous post/Previous comment
r
Reply
e
Edit
o
Show/Hide comments
t
Go to top
l
Go to login
h
Show/Hide help
shift + esc
Cancel